III SA/Gd 530/25

III SA/Gd 530/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-01-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61 § 1-3, art. 105 § 1, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135, art. 145 § 3, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor sądowy WSA Adam Osik Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 11 sierpnia 2025 r. nr 18/2025 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania uposażenia za miesiąc styczeń i luty 2023 r. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Pucku z dnia 25 czerwca 2025 r., nr 6/2025; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Wojewódzkiego Komendanta Policji w Gdańsku na rzecz skarżącego A. S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
A. S. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, pismem z dnia 23 kwietnia 2025 r. wezwał Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku do zapłaty kwoty 668 zł tytułem należnej waloryzacji kwoty bazowej za styczeń i luty 2023 r. (uposażenie zasadnicze, dodatek za wysługę lat) wraz z ustawowymi odsetkami. Wskazał, że został zwolniony ze służby z dniem 3 lutego 2023 r. Zdaniem skarżącego ww. należności winny zostać obliczone zgodnie z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2666 ze zm.), tj. z uwzględnieniem wzrostu uposażeń policjantów, który nastąpił od dnia 1 marca 2023 r.
Komendant Powiatowy Policji w Pucku (dalej: "organ I instancji", "Komendant Powiatowy"), pismem z dnia 7 maja 2025 r. zawiadomił skarżącego, że na jego wniosek zostało wszczęte postępowanie administracyjne.
Pismem z dnia 13 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego poinformował organ I instancji, że wezwanie do zapłaty nie stanowi wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, a wniosek o pozasądowe załatwienie sprawy. Skarżący nie jest już funkcjonariuszem Policji, w związku z czym brak jest podstaw do załatwienia sprawy na drodze postępowania administracyjnego. Z tej przyczyny wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 k.p.a.
Organ I instancji pismem z dnia 4 czerwca 2025 r. wezwał skarżącego, w terminie 7 dni, do wyjaśnienia, czy pismo z dnia 13 maja 2025 r. jest oświadczeniem o cofnięciu wniosku z dnia 23 kwietnia 2025 r., czy też jest stanowiskiem prawnym w sprawie, pod rygorem przyjęcia, że pismo jest stanowiskiem prawnym. Jednocześnie organ I instancji przedstawił argumentację, zgodnie z którą sprawy dotyczące stosunku służbowego funkcjonariuszy Policy, w tym kwestie związane z uposażeniem i innymi należnościami pieniężnymi wynikającymi ze służby, mają charakter administracyjnoprawny.
W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 12 czerwca 2025 r. ponownie oświadczył, że przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia 23 kwietnia 2025 r. nie jest wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Wskazał, że roszczenia byłych funkcjonariuszy Policji z tytułu waloryzacji uposażeń nie mogą być dochodzone w postępowaniu administracyjnym.
Decyzją z dnia 25 czerwca 2025 r. Komendant Powiatowy Policji, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 23 kwietnia 2025 r., odmówił skarżącemu wypłaty wyrównania uposażenia za miesiące styczeń i luty 2023 r., należnych w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem 3 lutego 2023 r.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, żądając jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Podniósł zarzut naruszenia: 1/ art. 61 ust. 1 i art. 104 k.p.a., poprzez ich zastosowanie i wszczęcie postępowania administracyjnego, a następnie wydanie decyzji merytorycznej, mimo że strona nie wnosiła o wszczęcie postępowania administracyjnego, a jedynie skierowała do organu wezwanie do zapłaty przed wszczęciem postepowania sądowego, gdyż utraciła status funkcjonariusza Policji oraz 2/ art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego.
Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku (dalej: "organ odwoławczy", "Komendant Wojewódzki Policji") decyzją z dnia 11 sierpnia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko Komendanta Powiatowego Policji. Wskazał, że art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 wprost wskazują sposób obliczania uposażenia należnego w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia 28 lutego 2023 r., tj. że w tym okresie, do obliczenia uposażenia, stosuje się kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2022 r. z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 270), tj. kwotę 1614,69 zł. Organ Policji związany jest istniejącymi i obowiązującymi przepisami prawa, z których jasno wynika, iż wypłacone uposażenie jest prawidłowo obliczonym oraz należnym uposażeniem.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia od organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podniósł zarzut naruszenia:
1/ art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i 3 oraz art. 104 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Komendanta Powiatowego Policji w sytuacji gdy skarżący nie występował z wnioskiem do organu o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wyrównania uposażenia za 2023 r. i mimo to wydania decyzji merytorycznej w sprawie,
2/ art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 par. 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Komendanta Powiatowego Policji oraz nieumorzenie postępowania w pierwszej instancji, w sytuacji braku podstaw podmiotowych do nawiązania przez organ ze skarżącym relacji materialnoprawnej dotyczącej wysokości uposażenia wobec faktu, iż nie był on w dacie wydania rozstrzygnięcia już od 2 lat funkcjonariuszem,
3/ art. 64 § 2 w zw. z art. 8 w zw. z art. 9 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niewystąpienie do strony o sprecyzowania żądania zawartego w wezwaniu do zapłaty, o ile organ miał wątpliwości, co do jego treści, co doprowadziło do nieuprawnionego wszczęcia postępowania administracyjnego, wbrew woli strony i wydania decyzji merytorycznej przez organ,
4/ art. 61a § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niewydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego.
Skarżący z ostrożności procesowej dodatkowo zarzucił organom naruszenie art. 41 ust. 1 -3 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 w zw. z art. 2 i art. 32 oraz art. 60 Konstytucji RP, poprzez ich wadliwą interpretację i zastosowanie polegające na przyjęciu, iż zgodne z zasadą zaufania obywatela do państwa, zasadą równości obywateli wobec prawa, zakazu dyskryminacji, legalizmu i równego dostępu do służby publicznej jest zróżnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy odchodzących ze służby do końca lutego 2023 r. wobec funkcjonariuszy tych samych formacji mundurowych pozostających w służbie po 1 marca 2023 r., mimo iż w okresie styczeń-luty 2023 r. znajdowali się oni w tożsamej sytuacji faktyczno-prawnej, skutkującej pozbawieniem tych pierwszych prawa do waloryzacji uposażenia za okres, w którym pozostawali w służbie w 2023 r. w sytuacji wypłaty rekompensaty za ten sam okres funkcjonariuszom pozostającym w służbie po 1 marca 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie skarżący wniósł o rozważenie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie istota rozstrzygnięcia – co należy podkreślić - nie dotyczyła zastosowania przepisów prawa materialnego i treści wydanych decyzji, lecz dopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego i w następstwie wszczęcia postępowania - wydania tych decyzji.
Przepis art. 61 § 1 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Z kolei w myśl art. 61 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć.
Z powyższego wynika, że kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwa sposoby wszczęcia postępowania – na żądanie strony, czyli z inicjatywy podmiotu, o którym mowa w art. 28 k.p.a., albo z urzędu, a więc z inicjatywy organu. W przedmiotowej sprawie przepisy szczególne, w tym ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 636 ze zm.) , nie regulują tej kwestii odmiennie.
Nie ulega wątpliwości, że niniejsze postępowanie mogło być wszczęte jedynie na wniosek strony, bowiem w sprawie chodziło o realizację uprawnień skarżącego, a nie obowiązków publicznoprawnych. Zatem tylko skarżący był wyłącznie dysponentem swoich uprawnień i od jego woli zależało, czy je realizuje, czy też nie (co dotyczy też wyboru drogi administracyjnej albo sądowej). Organ administracji jest związany żądaniem strony, które wyznacza rodzaj i granice postępowania administracyjnego. Nie jest natomiast uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony. W orzecznictwie akcentuje się, że niedopuszczalne jest mieszanie form wszczęcia postępowania i mających do nich zastosowanie regulacji procesowych, tj. traktowanie postępowania wszczętego na wniosek tak jak postępowania wszczętego z urzędu.
Podkreślić należy, że w sprawach, w których przepis prawa wymaga wniosku strony niedopuszczalne jest działanie przez organ z urzędu. W art. 61 § 2 k.p.a. przewidziano wprawdzie wyjątek od tej zasady, który jednak w niniejszej sprawie nie zachodził. Wynika to z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych i treści decyzji organów obu instancji. W przypadku zastosowania art. 61 § 2 k.p.a. konieczna jest zgoda strony, która musi być uzyskana w toku postępowania przed wydaniem decyzji. Zgoda taka powinna mieć formę odpowiadającą treści podania w rozumieniu art. 61 § 3 k.p.a. i być wyrażona stanowczo, czyli jednoznacznie i bezwarunkowo. Nieuzyskanie takiej zgody sprawia, że organ jest obwiązany umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organ nie starał się o uzyskanie zgody skarżącego na wszczęcie postępowania i takiej zgody nie uzyskał.
. Skarżący, reprezentowany od początku przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wnosił w niniejszej sprawie o wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz realizował tzw. przedsądowe wezwanie do zapłaty, jako element poprzedzający wniesienie powództwa do sądu powszechnego. Stanowisko to konsekwentnie podtrzymywał w odpowiedzi na wezwanie organu, w odwołaniu od decyzji oraz w skardze do tutejszego Sądu.
To, czy w niniejszej sprawie, w odniesieniu do żądania wyrównania uposażenia, droga przed sądem powszechnym skarżącemu przysługuje, nie ma znaczenia. Nawet gdyby organ miał rację, niedopuszczalne było wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji merytorycznej, bowiem skarżący nie tylko tego się nie domagał, ale na każdym etapie postępowania zaprzeczał, by jego intencją było wszczęcie postępowania administracyjnego.
Mimo kierowanych do organu pierwszej instancji oświadczeń i twierdzeń skarżącego , dotyczących intencji wniesienia przez niego pisma z dnia 23 kwietnia 2025 r. , organ ten wydał decyzję merytoryczną, a organ odwoławczy bezrefleksyjnie powielił stanowisko organu pierwszej instancji , także wydając decyzję merytoryczną.
Z powyższych względów, podzielając te zarzuty skargi, które dotyczyły omówionej wyżej kwestii, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku , uznając, że organy obu instancji rażąco naruszyły prawo ( art. 61 §1 k.p.a.), a organ odwoławczy nadto art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., utrzymując merytoryczną decyzję organu pierwszej instancji w mocy, wydaną mimo braku wniosku o wszczęcie postępowania, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji , bowiem zachodziły przyczyny określone w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. ( punkt 1. sentencji wyroku).
Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne ( ( punkt 2. sentencji wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. z 2023 r. , poz. 1935 ze zm.). Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę składa się wynagrodzenie radcy prawnego ( 480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł ) (punkt 3. sentencji wyroku).