III SA/GD 530/23

III SA/Gd 530/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Alina Dominiak
Jacek Hyla /przewodniczący/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji i umorzono postępowanie (art. 145 § 3 ustawy - PoPPSA)
Uchylono decyzję II i I instancji i umorzono postępowanie (art. 145 § 3 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 11, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 165
art. 89
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 122, art. 180 par. 1, art. 187 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 2226
art. 107 par. 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor WSA Adam Osik (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 lipca 2023 r., nr 2201-IOA.4246.7.2023.6 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 12 kwietnia 2023 r., nr 328000-23-064381, 2. umarza postępowanie administracyjne.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 lipca 2023 r. nr 2201-IOA.4246.7.2023.6, wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.) – dalej jako: "o.p." oraz art. 2 ust. 3-5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 1, art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a, art. 90 ust. 1 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 165 ze zm.) – dalej jako: "u.g.h.", Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 12 kwietnia 2023 r. nr 328000-COP.4246.43.2022.51.AB o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 300.000,00 zł na M. S. z tytułu urządzania 14 listopada 2017 r. gier hazardowych na automatach: Black Horse b/n, Apollo Games F-185 i Black Horse b/n bez koncesji w lokalu położonym w S. przy ul. [...].
Postępowanie zostało wszczęte z urzędu postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z brakiem przestrzegania przepisów regulujących urządzania i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie o grach hazardowych, stwierdzonym 14 listopada 2017 r. w lokalu mieszczącym się w S. przy ul. [...].
W wyniku przeprowadzonego postępowania Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni decyzją z dnia 16 maja 2022 r. nr 328000-COP.4246.43.2022.9.AB nałożył na M. S. karę pieniężną w wysokości 300.000 zł z tytułu urządzania 14 listopada 2017 r. gier na automatach: Black Horse b/n, Apollo Games F-185, Black Horse b/n bez koncesji, w lokalu mieszczącym się w S. przy ul. [...].
M. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji z dnia 16 maja 2022 r. wnosząc o dopuszczenie w sprawie dowodu z akt i dokumentów postępowania Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w sprawie karnoskarbowej oraz Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim w sprawie II K 526/21/PG.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, po przeanalizowaniu zarzutów odwołania decyzją z dnia 9 sierpnia 2022r. nr 2201-IOA.4246.28.2022.4 uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia 16 maja 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, z uwagi na to, że rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części oraz przedstawienie w odwołaniu nowych okoliczności w sprawie.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że funkcjonariusze Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w dniu 14 listopada 2017 r. przeprowadzili w lokalu przy ul. [...] w S. kontrolę w zakresie legalności urządzania gier hazardowych na automatach. Kontrolujący ujawnili w lokalu sześć automatów, z czego trzy podłączone do źródła prądu, pozostałe nieczynne.
Funkcjonariuszom w miejscu użytkowania automatów nie okazano poświadczenia rejestracji oraz księgi eksploatacji urządzeń jak również nie przedstawiono stosownego zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach.
W trakcie kontroli przeprowadzono szczegółowe oględziny automatów, które wykazały, że automaty wyposażone były m.in. w akceptory banknotów i wrzutniki monet. Ponadto przeprowadzono eksperymenty na przedmiotowych automatach, w wyniku których ustalono, iż gry na trzech urządzeniach znajdujących się w lokalu organizowane były o wygrane pieniężne i zawierały element losowości. Odtworzenie gier wskazało, że efektywność grającego ograniczała się jedynie do wyboru gry, ustawienia stawki, a następnie uruchomienia gry poprzez naciśnięcie przycisku start. Naciśnięcie przycisku startującego powodowało obrót graficznej wizualizacji bębnów, które zatrzymywały się w przypadkowej konfiguracji, grający nie miał więc żadnego wpływu na to, jaki układ symboli pojawi się na wyświetlaczu. Zebrany materiał wskazał, że automaty były wykorzystywane do organizowania gier hazardowych na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., co jest naruszeniem art. 6 u.g.h.
W toku postępowania organ pierwszej instancji wystąpił do Działu Dochodzeniowo-Śledczego o przekazanie akt sprawy [...] oraz do Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdański i Sądu Okręgowego w Gdańsku o przekazanie akt sprawy o sygn. II K 526/21.
Organ pierwszej instancji przedstawił treść zeznań składanych w toku przedmiotowego postępowania, w toku postępowania karno-skarbowego, jak również w trakcie rozprawy przed Sądem Rejonowym w Starogardzie Gdańskim przez pracownicę lokalu – P. B., Z. C., z którym M. S. zawarł dnia 7 kwietnia 2017 r. umowę podnajmu lokalu przy ul. [...] w S., właściciela lokalu – B. R., P. R., a także samego skarżącego M. S.
Organ ustalił, że najemcą lokalu położonego w S. przy ulicy [...] był M. S., który podpisał dnia 21 marca 2017 r. umowę najmu lokalu na cele użytkowe na czas nieokreślony z właścicielem lokalu B. R.
Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w świetle całokształtu ustalonych w sprawie okoliczności, M. S. był osobą urządzającą gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Jak stwierdził organ nie ma możliwości skonfrontowania twierdzeń M. S., że urządzającym gry był Z. C., gdyż osoba ta zmarła. Zdaniem organu materiały przekazane przez Dział Dochodzeniowo-Śledczy i Sąd Rejonowy w Starogardzie Gdańskim nie wniosły nowych okoliczności do sprawy, a jedynie potwierdziły udział M. S. w organizowaniu nielegalnych gier hazardowych. Jego zeznania potwierdzają, że wiedział on i jednocześnie godził się na organizowanie w lokalu przy ul. [...] w S. gier na automatach, natomiast z zeznań Z. C. wynika, że był on osobą, której rzekomo lokal miał być podnajmowany i że był on tzw. "słupem".
Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że w organizowanie gier zaangażowanych było więcej podmiotów, które także wraz z M. S. czerpały z tego procederu korzyści. Jednak w takiej sytuacji każdy z tych podmiotów może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.
Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji urządzanie gier hazardowych to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
"Urządzanie" to wedle słownikowego rozumienia tego zwrotu również "stwarzanie komuś odpowiednich warunków", co w rozpoznawanej sprawie wprost i bezpośrednio odnieść należy do tworzenia warunków do urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a to poprzez udostępnienie miejsca ich urządzania i tym samym udostępniania samych gier na automatach poza kasynem gry. W okolicznościach stanu faktycznego badanej sprawy wyraziło się to w bezpośrednim zaangażowaniu M. S. w zarządzanie lokalem położonym w S. przy ul. [...] i w organizację działań umożliwiających prowadzenie w tym lokalu gier hazardowych.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ pierwszej instancji stwierdził, że M. S.:
- zorganizował odpowiednie miejsce do zamontowania automatów, w S. przy ulicy [...], w którym urządził salon gier na automatach,
- przystosował ten lokal do danego rodzaju działalności, poprzez przystosowanie go do tego rodzaju działalności;
- utrzymywał automaty w stanie stałej aktywności, umożliwiając ich sprawne funkcjonowanie poprzez zatrudnienie osób odpowiedzialnych za nadzór nad funkcjonowaniem automatów m.in. P. B.,
- umożliwił dostęp do tego miejsca nieograniczonej ilości graczy.
Zgodnie z art. 89 ust. 4 pkt 1 u.g.h., wysokość kary pieniężnej wynosi 100.000 zł od każdego automatu, a w myśl art. 91 tej ustawy, do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym, M. S. urządzał gry hazardowe bez koncesji w lokalu położonym w S. przy ul. [...], wobec tego podlega karze pieniężnej w wysokości 300.000 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. S. kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące uznania go za urządzającego gry na automatach, jako sprzeczne z ustaleniami postępowania w sprawie karnej prowadzonej z oskarżenia Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni przed Sądem Rejonowym w Starogardzie Gdańskim, z których wynikało, że osobą tą była inna osoba, która do zarzucanej skarżącemu działalności przyznała się zarówno przez organem pierwszej instancji, jaki przed Sądem Rejonowym w Starogardzie Gdańskim.
Organ odwoławczy, w uzasadnieniu decyzji, przedstawił przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie, a także przedstawił i omówił materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania. Zdaniem organu odwoławczego zawarcie umowy na rzecz kolejnego podmiotu, tj. Z. C., na którego według skarżącego powinna być nałożona kara pieniężna, jest próbą ominięcia przepisów prawa w celu uniknięcia odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych. Podpisanie takiej umowy podnajmu miało stwarzać tylko pozory, że lokal nie jest już bezpośrednio związany ze stroną oraz miało na celu przerzucenie odpowiedzialności za nielegalne urządzanie gier na automatach w ww. lokalu na ewentualnego podnajemcę.
Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, organ odwoławczy uznał, że to M. S. był urządzającym gry hazardowe w lokalu położonym przy ul. [...] w S. dnia 14 listopada 2017 r. Swoje przekonanie w tej kwestii organ odwoławczy oparł na tym, że M. S.:
- podpisując dnia 30 marca 2017 r. umowę najmu ww. lokalu na czas nieokreślony, zorganizował i pozyskał odpowiednie miejsce na zamontowanie urządzeń do gier hazardowych;
- przystosował lokal do zaplanowanej działalności przeprowadzając w nim mały remont, polegający na pomalowaniu i położeniu wykładziny, w celu udostępnienia go potencjalnym graczom automatów do gier;
- zadbał również o zatrudnienie personelu odpowiedzialnego za obsługę lokalu m.in. wpuszczanie i wypuszczanie gości, posiadanie gotówki na wypłatę wygranych w przypadku gdyby automaty się zepsuły albo zabrakło w nich monet, na co wskazują wcześniej przytoczone zeznania świadka P. B.;
- ponadto zobowiązał się i opłacał miesięczny czynsz najmu, o czym świadczą dokumenty potwierdzające wpłaty dokonane od kwietnia do listopada 2017 r. w wysokości 1.000 zł za dzierżawę lokalu przy ul. [...] w S., a także 300 zł za media;
- urządzał nielegalne gry na automatach, czyniąc to bezsprzecznie w celach komercyjnych poprzez czerpanie zysków z kwot, którymi klienci zasilali urządzenia.
Potwierdzenie tych faktów znajduje się również w przesłuchaniach świadków: P. R., B. R., P. B. oraz Z. C.
Jak wyjaśnił organ odwoławczy postępowanie prowadzone w trybie przepisów Kodeksu karnego skarbowego i postępowanie w zakresie nałożenia sankcji z art. 89 u.g.h. to dwa niezależne, oddzielne postępowania. Norma zawarta w art. 89 u.g.h. nie stanowi typowej sankcji karnej, lecz posiada znamiona wyłącznie kary administracyjnej realizującej cel restytucyjny oraz prewencyjny, co wskazuje na prawidłowość twierdzenia, że nie dochodzi do podwójnego karania za ten sam czyn. Zatem nie można zgodzić się, że wobec skazania skarżącego na karę grzywny nie można ponownie ukarać go karą pieniężną wymierzoną na podstawie ustawy o grach hazardowych.
Zgodnie zatem z obowiązującym w przedmiotowej sprawie art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. organ pierwszej instancji prawidłowo wymierzył karę pieniężną w wysokości 300.000 zł za urządzanie gier na automatach bez koncesji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. S. zakwestionował w całości ustalenia i wnioski decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, twierdząc, że zarzucanych czynów nie popełnił.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ustanowiony pełnomocnik z urzędu skarżącego, pismem z dnia 12 lutego 2024 r. uzupełnił skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie art. 188 w zw. z art. 120, art. 122, art. 180, art. 187 i art. 191 o.p., które miały wpływ na wynik postępowania, w czego zakresie organ dopuścił się:
- ograniczenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy skarżący był rzeczywistym posiadaczem lokalu położonego w S., przy ulicy [...], z pominięciem dowodów wskazujących, że faktyczne władztwo nad lokalem było sprawowane przez inną osobę, której skarżący przekazał lokal na podstawie umowy podnajmu, gdzie w sprawie nie tylko brak jest jakichkolwiek dowodów sprawowania przez skarżącego władztwa nad lokalem w czasie objętym postępowaniem, a zgromadzony przez organ pierwszej instancji w innej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że lokal pozostawał we władaniu innej osoby, tj. Z. C., która przedmiotową okoliczność przyznała i która wskazała inną osobę, znaną jemu z imienia K., który miała zamieszkiwać w Niemczech, jako rzeczywistego organizatora urządzania gier na automatach znajdujących się w przedmiotowym lokalu, w czego zakresie organ pierwszej instancji żadnych ustaleń czy wyjaśnień nie poczynił;
- błędnego i sprzecznego z ustaleniami dokonanymi przez organ pierwszej instancji w jego postępowaniu w sprawie [...] oraz ustaleniami dokonanymi w postępowaniu sądowym przed Sądem Rejonowym w Starogardzie Gdański, w sprawie o sygn. akt II K 526/21, ustalenia stanu faktycznego sprawy, polegającego na przyjęciu i uznaniu, że to skarżący był osobą urządzającą w przedmiotowym lokalu w S., w dniu 14 listopada 2017 r. gry hazardowe, bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonanego wymaganego zgłoszenia, gdzie w ww. postępowaniach organ pierwszej instancji za winną zarzucanego skarżącemu procederu uznawał i oskarżał inną osobę, która w trakcie postępowania zmarła i wobec której postępowanie karne umorzono, natomiast skarżący M. S. został uznany za winnego jedynie tego, że "w okresie od kwietnia do 14 listopada 2017r., w S., będąc najemcą lokalu użytkowego położonego przy ulicy [...], działając w zamiarze ewentualnym, udzielił pomocy innej nieustalonej osobie w popełnieniu przestępstwa skarbowego, polegającego na prowadzeniu gier o wygrane pieniężne, rzeczowe oraz w celach komercyjnych wbrew przepisom ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych na 6 automatach o nazwach Black Horse - 4 sztuki bez numerów, Silver Shark - bez numeru oraz Apollo Games o nr [...], w ten sposób, że wynajął ww. lokal użytkowy Z. C. wiedząc o tym, że w lokalu tym mają być prowadzone gry hazardowe, umożliwiając zainstalowanie i eksploatacje w/w urządzeń...".
2. naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust.4 pkt 1 u.g.h. przez ich niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie polegające na bezpodstawnym i sprzecznym z dokonanymi ustaleniami ww. postępowania w sprawie [...] oraz w postępowaniu sądowym przed Sądem Rejonowym w Starogardzie Gdańskim, w ww. sprawie o sygn. akt II K 526/21, w tym uznaniem, że to skarżący był osobą, która urządzała i prowadziła zakazane gry hazardowe bez koncesji i zezwolenia, gdzie zgodnie z ustaleniami ww. postępowania organu pierwszej instancji oraz Sądu powszechnego, była nią inna osoba, która do zarzucanej skarżącemu działalności przyznała się zarówno przed organem pierwszej instancji, jak i przed Sądem Rejonowym w Starogardzie Gdański, w w/w sprawie II K 526/21, w której wskazała, że rzeczywistym organizatorem zarzucanego obecnie skarżącemu procederu była jeszcze zupełnie inna osoba, której ustalenie oraz ewentualne wyjaśnienie jej udziału w sprawie pozostawało już poza zainteresowaniem organów wydających zaskarżoną decyzję
oraz wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni oraz umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie pełnomocnikowi skarżącego od Skarbu Państwa, nieopłaconych ani w całości, ani w części, kosztów udzielonej skarżącemu pomocy prawnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, powiększonych o należny 23% podatek od towarów i usług.
Pełnomocnik z urzędu skarżącego wskazał, że nadal aktualne i zasadne pozostają zgłoszone w sprawie zarzuty, które skarżący konsekwentnie podnosił w składnych w sprawie, obydwu odwołaniach, zarówno od decyzji z dnia 16 maja 2022 r. jak i od decyzji z dnia 12 kwietnia 2023 r.
W sprawie zupełnie pominięto okoliczności, że to sam organ pierwszej instancji wniósł do Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim akt oskarżenia, w którym ustalił, stwierdził i zarzucił, że w powoływanym w sprawie dniu 14 listopada 2017 r., w przedmiotowym lokalu w S. przy ulicy [...], prowadzącym lokal i urządzającym gry hazardowe był Z. C., który do zarzucanych jemu czynów, w tym prowadzenia przedmiotowego lokalu oraz urządzania w nim nielegalnych gier hazardowych się przyznał, w tym zeznał, że nie zna odwołującego M. S., ale konsekwentnie twierdził, że wszystkie ustalenia i umowy zawierał z K., który ma zamieszkiwać na terenie Niemiec, i który wcześniej, zgodnie z jego wiedzą, miał parać się urządzaniem gier na automatach, co jednakże w żadnym razie nie przeszkodziło w jednoznacznym i bezdyskusyjnym ustaleniu w sprawie, iż to skarżący M. S. był jakoby osobą, która przedmiotowe gry organizował, ponieważ, zdaniem organu, Z. C., na podstawie znanych tylko organowi pierwszej instancji przesłanek był jedynie tzw. słupem, który nic o procederze nie wiedział, chociaż to sam organ pierwszej instancji oskarżył go przed Sądem Rejonowym w Starogardzie Gdański o organizowanie nielegalnych gier, a ponadto, nie można tego już zweryfikować i skonfrontować, gdyż Z. C. zmarł, wskutek czego, zdaniem organu pierwszej instancji, winnym organizowania przedmiotowych gier musi być odwołujący się M. S., który co najwyżej, do czego się przyznał, pozostawał jedynie stroną zawartej umowy o najem przedmiotowego lokalu i lokal ten oddał w podnajem, i za co, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim, w sprawie o sygn. akt II K 526/21, prawomocnie został uznany winnym jedynie tego, że: "w okresie od kwietnia do 14 listopada 2017r., w S., będąc najemcą lokalu użytkowego położonego przy ulicy [...], działając w zamiarze ewentualnym, udzielił pomocy innej nieustalonej osobie w popełnieniu przestępstwa skarbowego, polegającego na prowadzeniu gier o wygrane pieniężne, rzeczowe oraz w celach komercyjnych, wbrew przepisom Ustawy z dnia 19.11.2009r. o grach hazardowych, na 6 automatach o nazwach Black Horse - 4 sztuki bez numerów, Silver Shark - bez numeru oraz Apollo Games o nr [...], w ten sposób, że wynajął ww. lokal użytkowy Z. C., wiedząc o tym, że w lokalu tym mają być prowadzone gry hazardowe, umożliwiając zainstalowanie i eksploatację w/w urządzeń...", który to wyrok i jego ustalenia leżą w rażącej sprzeczności z treścią zaskarżonej decyzji i ustaleniami prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, w rezultacie których zaskarżona decyzja administracyjna została wydana.
Zdaniem pełnomocnika z urzędu skarżącego dowolna i niczym nie poparta pozostaje interpretacja zeznań zarówno Z. C., jak i ocena dowodu z zeznań P. B., której skarżący w przedmiotowym lokalu nigdy ani nie zatrudniał, ani niczego jej nie zlecał, co zresztą zostało przez nią samą potwierdzone, gdyż jak zeznała przed Sądem w Starogardzie, w ww. sprawie II K 526/21, skarżącego zna jedynie z widzenia i nie wie kto ją zatrudniał w lokalu, w którym pracowała jedynie przez kilka dni. Świadek, zeznając przed Sądem w Starogardzie Gdańskim, również odpowiadała pod rygorem odpowiedzialności karnej, w tym kary do 8 lat pozbawienia wolności, za składanie fałszywych zeznań.
Z uwagi powyższe, w tym zarzucając, iż skarżący nie dopuścił i nie popełnił zarzucanych jemu w sprawie czynów, jak również, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, organ wydający decyzję nie udowodnił skarżącemu ich popełnienia, w konsekwencji czego, mając na uwadze, iż organ odwoławczy utrzymując w mocy wadliwe rozstrzygnięcie organu I instancji również dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów prawa, zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja narusza prawo i winna zostać uchylona.
Na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego, podtrzymując zarzuty skargi, wskazał, że skarżący twierdzi, iż nie urządzał gier hazardowych i uważa za właściwe ustalenie sądu karnego, który przesądził jedynie o pomocnictwie skarżącego w prowadzeniu gier hazardowych. Zmarły Z. C. wskazywał jako osobę urządzającego gry osobę o imieniu K., przebywającą w Niemczech. Oświadczył nadto, że skarżący nie odwoływał się od wyroku karnego. Wniósł o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.
Pełnomocnik organu wskazała, że pierwotne zeznania P. B. wskazywały, że to M. S. był osobą urządzającą gry na automatach. Wskazała na położenie przez skarżącego wykładziny podłogowej, co świadczy o tym, iż nie miał być tam urządzany zieleniak. Wskazał, że przesłanki odpowiedzialności karno-skarbowej i odpowiedzialności administracyjnej są odmienne. Pełnomocnik organu oświadczyła, że nie wie, czy wyrok karny jest prawomocny.
W piśmie procesowym z dnia 20 lutego 2024 r. pełnomocnik organu oświadczyła, że zgodnie z wiedzą organu wyrok Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II K 526/21, jest w stosunku do M. S. prawomocny. Stwierdziła przy tym, że dowód w postaci ww. wyroku nie stoi w sprzeczności z zebranym w postępowaniu administracyjnym materiałem dowodowym ani ustaleniami organu poczynionymi na jego tle. Wyrok ten nie przeczy temu, aby M. S. miał nie zatrudnić osoby do obsługi lokal, opłacać za niego czynsz i rachunki, posiadać klucz umożliwiający wejście do lokalu w każdym czasie, czy – jak sam wskazał – sprzątać w nim.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 145 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu. Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania tychże decyzji z obrotu prawnego oraz że zachodzi podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.g.h. grami hazardowymi są gry losowe, zakłady wzajemne, gry w karty, gry na automatach, zaś zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Przy czym wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze (art. 2 ust. 4 u.g.h.).
Jak z kolei stanowi art. 3 u.g.h. urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. Jak stanowi art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości i gier na automatach może być prowadzona po uzyskaniu koncesji na kasyno gry, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 1 i 1b oraz art. 6a ust. 2. W myśl zaś art. 14 ust. 1 u.g.h. urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy, z wyjątkiem ust. 4 i 5. Jak stanowi art. 32 ust. 1 u.g.h., koncesji na prowadzenie kasyna gry udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych.
W myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, przy czym wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku gier na automatach wynosi 100.000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 4 pkt 1a u.g.h.).
Dla wymierzenia kary pieniężnej konieczne jest, wobec powyższego, ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach, ustalenie charakteru tych gier, czy gry na automatach były urządzane bez koncesji, zezwolenia lub dokonania wymaganego zgłoszenia.
Sąd wskazuje, że choć u.g.h. nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w jej art. 89 ust. 1 pkt 1, to jednak posługuje się nim w wielu przepisach, które umożliwiają określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Na ich podstawie, przy uwzględnieniu potrzeby szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", w pełni zasadnie przyjmuje się, że przez to pojęcie należy rozumieć ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie sprawności oraz stałej aktywności, umożliwiającej ich funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Przedstawione rozumienie "urządzania" potwierdza również definicja zawarta w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą "urządzić – urządzać" oznacza: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować (jakąś imprezę), jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki" (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/urządzic;2533410.html.). "Urządzanie", to wedle powyżej przedstawionego słownikowego rozumienia tego zwrotu również "stwarzanie komuś odpowiednich warunków" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 110/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Znajdujące w przedmiotowej sprawie zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, określające zasady gromadzenia i przeprowadzania dowodów oraz ich oceny mają zapewniać zgodność ustaleń faktycznych z prawdą (art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p.). Organy mają zatem obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dokonując na jego podstawie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie z art. 187 § 1 o.p., to organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, będąc dodatkowo zobowiązanym do dopuszczenia wszystkich dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 181 § 1 o.p.), o ile jest to niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 o.p.). Organ podatkowy ponosi więc odpowiedzialność za przebieg i rezultat postępowania dowodowego, także w tym sensie, że według własnego uznania podejmuje decyzje w zakresie dopuszczenia jednych dowodów, a pominięcia innych dowodów, przy czym nie może dokonywać tego arbitralnie, mając obowiązek działać zgodnie z wyżej opisanymi zasadami postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 560/18, CBOSA).
W ocenie Sądu organy obu instancji nie wywiązały się z powyższych obowiązków. Zasadniczą i jednocześnie przesądzającą o wyniku przedmiotowego postępowania okolicznością było wydanie w trakcie jego trwania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdański, w sprawie o sygn. akt II K 526/21, uznającego M. S. za winnego tego, że w okresie od kwietnia do 14 listopada 2017 r., w S., będąc najemcą lokalu użytkowego położonego przy ulicy [...] w S., działając w zamiarze ewentualnym, udzielił pomocy innej nieustalonej osobie w popełnieniu przestępstwa skarbowego, polegającego na prowadzeniu gier o wygrane pieniężne, rzeczowe oraz w celach komercyjnych wbrew przepisom Ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych na 6 automatach o nazwach: "Black Horse" - 4 sztuki bez numerów, "Silver Shark" - bez numeru oraz "Apollo Games" o nr [...], w ten sposób, że wynajął ww. lokal użytkowy Z. C. wiedząc o tym, że w lokalu tym mają być prowadzone gry hazardowe, umożliwiając zainstalowanie i eksploatacje w/w urządzeń w celach komercyjnych, bez wymaganego zezwolenia i w miejscu do tego nieprzeznaczonym, stwarzając możliwość uczestnictwa w grach hazardowych. Czyn ten Sąd Rejonowy w Starogardzie Gdańskim zakwalifikował jako przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. i za to, przy zastosowaniu art. 19 § 1 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s., na podstawie art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 23 § 1, 2 i 3 k.k.s., wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wysokości 100 (stu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 100 zł (stu złotych).
Zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Dotyczy to także wyroku skazującego za przestępstwo skarbowe. Sąd administracyjny jest związany zawartymi w sentencji wyroku skazującego ustaleniami okoliczności sprawy i typem czynu przypisanego sprawcy.
Wykładnia art. 11 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że chociaż expressis verbis związanie dotyczy jedynie sądu administracyjnego, to konsekwentnie należy przyjąć związanie ustaleniami wyroku karnego również organu administracji publicznej. Organ ten nie może bowiem orzec bez uwzględnienia okoliczności, którymi związany jest sąd administracyjny. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Po 757/18, CBOSA).
Związanie sądu administracyjnego skazującym wyrokiem karnym odnosi się tylko do faktu popełnienia przestępstwa, a zatem ogranicza się do sfery ustaleń faktycznych. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikającymi z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1557/13, CBOSA). Z drugiej strony działanie art. 11 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawia, że sąd musi uznać za błędne ustalenia organów, jeżeli nie korespondują one z zasadą związania ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 727/08, z dnia 3 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1534/07, CBOSA).
Moc wiążąca wyroku karnego w innym postępowaniu sądowym określana jest jako prejudycjalność tego wyroku w szerokim tego słowa znaczeniu. Prejudycjalne znaczenie takich wyroków nie ogranicza się do sytuacji, gdy dotyczą strony występującej przed organami administracji, a następnie sądem administracyjnym. Ustalenia sądu karnego będące podstawą skazania mogą dotyczyć elementów stanu faktycznego ustalanego przez organy administracji w celu zastosowania normy prawa materialnego, a taki stan faktyczny nie zamyka się w działaniu samej strony postępowania, lecz może dotyczyć także innych osób. Wyroki karne skazujące, np. wspólników czy kontrahentów osoby będącej stroną postępowania, muszą być brane pod uwagę przez organy prowadzące postępowania administracyjne i w konsekwencji przez sąd administracyjny (M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 11 oraz powołane tam wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 587/09, z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 433/07, z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 262/07, CBOSA).
Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" w rozumieniu art. 11 p.p.s.a. rozumieć należy zatem ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Sąd administracyjny pozbawiony jest możliwości dokonywania jakichkolwiek ustaleń odnoszących się do sfery faktów dowodowych istotnych dla stwierdzenia popełnienia przestępstwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 914/12, CBOSA). Okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu karnego należy uznać za udowodnione w postępowaniu administracyjnym. Ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu nie są przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie. Ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 58/07, CBOSA).
Niedopuszczalne jest w konsekwencji ferowanie odmiennych od wyroku karnego ocen w oparciu o jakikolwiek inny materiał dowodowy zebrany w danej sprawie, nawet gdyby w jego świetle jako zasadne należało uznać zaaprobowanie ustaleń odmiennych od tych, które wynikają z wyroku karnego. Istnienie takiego wyroku de facto musi być odczytywane jako ograniczające także i same organy w zakresie możliwego prowadzenia przez nie postępowania dowodowego oraz wywodzonych na jego podstawie ustaleń faktycznych. To bowiem co przesądził w sposób prawomocny wyrok karny, nie może być już przedmiotem odmiennego dowodzenia.
Brak uwzględnienia tej okoliczności stanowi uchybienie organów obu instancji, które miało wpływ na wynik sprawy. Wpływu takiego należy upatrywać w konsekwencjach ww. prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II K 526/21. Okoliczność prawomocności wyroku uznać należy przy tym za bezsporną w świetle oświadczenia pełnomocnika organu złożonego na wezwanie Sądu. Wyrok ten, wydany m.in. w stosunku do skarżącego M. S. dotyczył czynu spenalizowanego w art. 107 § 1 k.k.s. popełnionego w formie zjawiskowej, tj. w formie pomocnictwa do prowadzenia gier hazardowych. Zgodnie z art. 107 § 1 k.k.s. kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia urządza lub prowadzi gry hazardowe, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie. W świetle zaś art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. odpowiada za pomocnictwo, kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, swoim zachowaniem ułatwia jego popełnienie, w szczególności dostarczając narzędzie, środek przewozu, udzielając rady lub informacji; odpowiada za pomocnictwo także ten, kto wbrew prawnemu, szczególnemu obowiązkowi niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego swoim zaniechaniem ułatwia innej osobie jego popełnienie.
W rozpatrywanej sprawie natomiast istota rzeczy odnosiła się do oceny ziszczenia się obiektywnych przesłanek odpowiedzialności skarżącego za delikt administracyjny polegający na urządzaniu gier na automatach bez koncesji. Urządzanie gier zostało ujawnione w dniu 14 listopada 2017 r. w trakcie kontroli, w czasie której ujawniono automaty do gry.
W opisie czynu zabronionego określonego w art. 107 § 1 k.k.s. ustawodawca posłużył się znamionami "urządzanie" i "prowadzenie". Przyjmuje się w piśmiennictwie dotyczącym tego typu przestępstwa skarbowego, że "urządzać" to więcej niż tylko "prowadzić", gdyż "urządzanie" jest pojęciem obszerniejszym treściowo. Obejmuje całość podjętych działań, jak np. układanie systemu i zasad gry, określanie wygranych, zatrudnienie i przeszkolenie pracowników, innymi słowy, zorganizowanie gry, a nie tylko jej prowadzenie. Jak zaś już wyżej wyjaśniono, w orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje ugruntowane stanowisko, że urządzanie gier hazardowych to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
Ustalenia ww. wyroku karnego dotyczą zatem okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia postępowania przed organami administracji publicznej, a w konsekwencji niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.
Wymienione sprawy (sprawa karna skarbowa i sprawa administracyjna) miały tożsamy zakres podmiotowy i przedmiotowy, w związku z czym brak jest podstaw, aby twierdzić, że przywołany wyrok sądu powszechnego nie miał, czy też nie mógł mieć istotnego znaczenia dla wyniku rozpatrywanej sprawy. Podstawą wydania wyroku skazującego w stosunku do skarżącego M. S. było ustalenie, że od kwietnia do 14 listopada 2017 r. jako najemca lokalu użytkowego przy ul. [...] w S. wynajął tenże lokal innej osobie umożliwiając zainstalowanie i eksploatację automatów do gry, stwarzając możliwość uczestnictwa w grach hazardowych. Okoliczności powyższe odpowiadały ustaleniom faktycznym poczynionym przez organy obu instancji w przedmiotowej sprawie. Ze względu jednak na przyjętą kwalifikację czynu zabronionego ustawą karną skarbową jako popełnionego w formie pomocnictwa, nie zaś sprawstwa głównego, nie była dopuszczalna odmienna ocena stanu faktycznego przez organy wydające decyzję i uznanie skarżącego za urządzającego gry hazardowe bez wymaganego zezwolenia. Tym samym brak odniesienia się do tego wyroku przez organy uzasadnia stanowisko Sądu, że organy naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc w stopniu, który uzasadniał uchylenie decyzji organów obu instancji.
W ocenie Sądu zgromadzony przez organy materiał dowodowy został oceniony z naruszeniem art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p., gdyż wyjaśniając, czy skarżącemu można przypisać odpowiedzialność za urządzanie gier na automatach nie wzięto pod uwagę prawomocnego wyroku skazującego, który ograniczył odpowiedzialność skarżącego do czynu popełnionego w formie pomocnictwa, który nie polega na sprawstwie głównym czynu, tj. popełnieniu czynu urządzania gier hazardowych, lecz na ułatwieniu w określony sposób popełnienia czynu przez inną osobę. Podkreślenia wymaga, że szczególnie w sytuacji, gdy na mocy decyzji administracyjnej strona zobowiązana jest do określonego działania, tak jak w przedmiotowej sprawie do uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej, to organy - podejmując rozstrzygnięcie - winny prezentowane przez siebie stanowisko szczegółowo uzasadnić. Zdaniem Sądu, tego elementu zabrakło w badanej sprawie. W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podobnie jak w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, brak jest prawidłowego odniesienia się do kluczowego dla tej sprawy dowodu, tj. prawomocnego wyroku sądu karnego i płynących z niego ustaleń.
Organy nie wyjaśniły, dlaczego za urządzającego gry należało uznać skarżącego, skoro w ww. wyroku karnym został on skazany za przestępstwo udzielenia pomocy nieustalonej osobie w prowadzeniu gier wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych.
Doszło także do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. poprzez błędne zastosowanie, nie uwzględniające znaczenia prawomocnego karnego wyroku skazującego skarżącego, jako wykluczającego zakwalifikowanie czynności podjętych przez tegoż jako urządzanie przez niego gier na automatach. Ani przepis powyższy, ani inne przepisy ustawy o grach hazardowych nie przewiduje natomiast możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za udzielenie pomocy przy prowadzeniu gier.
Odnosząc się do zaprezentowanej przez organ, na tle kwestii znaczenia omawianego wyroku Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim dla rozpatrzenia sprawy, argumentacji, zgodzić należy się ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, że postępowanie o przestępstwo karnoskarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. i postępowanie administracyjne, prowadzone z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, są odrębnymi sprawami (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 29/17, CBOSA). Nie ma bowiem przeszkód do ustanowienia przez ustawodawcę jednocześnie sankcji administracyjnej (kara pieniężna) i sankcji karnej (kara grzywny) opartej na tym samym stanie faktycznym za ten sam czyn polegający na urządzaniu gry bez koncesji na automatach poza kasynem gry. Należy zauważyć, że rozwiązanie ustanowienia sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej przy jednoczesnym ustanowieniu kary grzywny za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe nie zostało podważone jako naruszające standard konstytucyjny. Wyrokiem z dnia 21 października 2015 r. w sprawie P 32/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Ze stanowiska sądu konstytucyjnego przedstawionego w uzasadnieniu przywołanego orzeczenia jednoznacznie wynika, że kara pieniężna, o której mowa w art. 89 u.g.h., nie jest karą, którą w świetle formalnych oraz materialnych kryteriów oceny wypracowanych w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także Trybunału Konstytucyjnego na potrzeby stosowania prawnomiędzynarodowych i konstytucyjnych standardów ochronnych, można byłoby uznać za karę będącą w istocie rzeczy sankcją karną (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16).
W konsekwencji słuszne jest stanowisko organu, gdy podnosi – za przywołanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym – że norma zawarta w art. 89 u.g.h. posiada znamiona kary administracyjnej realizującej cel restytucyjny oraz prewencyjny, co wskazuje na prawidłowość twierdzenia, iż nie dochodzi do podwójnego karania za ten sam czyn w przypadku jednocześnie prowadzonego postępowania karnego skarbowego. Rzecz jednak w tym, że w przedmiotowej sprawie, w stosunku do M. S., nie zachodzi tożsamość czynu objętego kwalifikacją karno-skarbową oraz czynności naruszających przepisy ustawy o grach hazardowych.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Postępowanie administracyjne zostało wszczęte i było prowadzone w stosunku do skarżącego M. S. w związku z brakiem przestrzegania w dniu 14 listopada 2017 r. przepisów o urządzaniu i prowadzeniu gier hazardowych w lokalu [...] w S. W świetle prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim brak jest obecnie prawnej możliwości nałożenia na skarżącego odpowiedzialności za urządzanie gier na automatach w ww. czasie i miejscu. Przestał zatem istnieć przedmiot postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, co musiało prowadzić do jego umorzenia.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., orzekł ja w punkcie drugim sentencji wyroku.