III SA/Gd 525/22

III SA/Gd 525/22 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Sudoł /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 58 § 1 pkt 5a i art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na uchwałę Rady Miasta Gdyni z dnia 27 kwietnia 2022 r., nr XLI/1251/22 w sprawie nadania nazwy placowi publicznemu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu K. S. uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 (trzysta) złotych.
Uzasadnienie
Rada Miasta Gdyni, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia
8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 559), zwanej dalej w skrócie: "u.s.g.", podjęła w dniu 27 kwietnia 2022 r. uchwałę nr XLI/1251/22 w sprawie nadania nazwy Plac Wolnej Ukrainy obszarowi przyległemu do ulicy Zawiszy Czarnego.
Przepis § 1 uchwały przyjął następujące brzmienie:
Nadaje się nazwę Plac Wolnej Ukrainy obszarowi położonemu w dzielnicy Śródmieście, obejmującemu działkę nr 2943 w całości oraz części działek nr 2910/5, 2914, 2946 i 2947 obręb 0026 Śródmieście, oznaczonemu jako 79 KD-X - wydzielony plac publiczny, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nr 1201 Kamienna Góra przyjętym uchwałą nr XXXII/754/05 Rady Miasta Gdyni z dnia
22 czerwca 2005 r.
Położenie Placu, zgodnie z § 2 uchwały, określa załącznik graficzny nr 1
do uchwały.
Uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego (§ 4 uchwały), co nastąpiło w dniu 26 maja 2022 r. (Dz. U. Woj. 2022.2058).
Pismem z dnia 26 maja 2022 r. K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę, uzupełnianą następnie pismami z dnia: 9, 17-19, 22 marca, 6 kwietnia i 3 maja 2023 r., na opisaną uchwałę Rady Miasta Gdyni
w sprawie nadania nazwy placowi publicznemu.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania skarżący zarzucił aktowi prawa miejscowego naruszenie prawa poprzez:
1) akceptację i rozpowszechnianie nazizmu ukraińskiego, co jest czynem zabronionym, przestępstwem ściganym z urzędu z art. 256 k.k.,
2) błędne wytyczenie granic placu na trasie przebiegu ulicy Armii Krajowej oraz Zawiszy Czarnego oraz nie wywiązanie się z obowiązku wyznaczenia pasa drogowego oraz przebiegu obu tych dróg publicznych,
3) autorytaryzm i podejmowanie decyzji wbrew woli części wspólnoty gdyńskiej, typowy dla władzy faszystowskiej, tj. dyktatury elit, a nie władzy demokratycznej szanujących mniejszości z powodu dominacji w RM Samorządności Wojciecha Szczurka od 30 lat; Przekraczając uprawnienia samorząd gdyński prowadzi działalność zagraniczną na poziomie państwowym bardziej ceniąc bohaterów obcych, np. popularyzatora ukraińskiego ludobójstwa Polaków Tarasa Szewczenki, od bohaterów polskich, np. wielokrotnie odrzucono propozycje uczczenia Romana Dmowskiego bardzo zasłużonego dla Gdyni i Polski oraz odmówiono w zeszłym roku zorganizowania obchodzenia święta narodowego
11 lipca pamięci ofiar ludobójstwa ukraińskiego na Polakach w Rzezi Wołyńskiej z której uciekinierzy żyją w Gdyni i są częścią tej wspólnoty.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyraził negatywną ocenę władz państwowych Ukrainy oraz polityki przez nie uprawianej. W ocenie skarżącego, wprowadzenie uchwały stanowi akceptację nazizmu i ludobójstwa oraz przekroczenie kompetencji organu.
Skarżący wyjaśnił ponadto, że obszar przedmiotowego placu był w strefie płatnego parkowania uznawany za część drogi publicznej Zawiszy Czarnego, za postój pobierano opłaty postojowe i dodatkowe. W uchwale obszar Placu Wolnej Ukrainy leży na kilku działkach o różnych użytkach, z których największa to były parking, tj. użytek drogowy. Do obszaru Placu włączono pas drogowy wyznaczony granicami ewidencyjnymi geodezyjnymi drogi publicznej Armii Krajowej niezgodnie z prawem. Teren placu zamknięto dla ruchu drogowego, przez co autokary przywożące widzów Teatru Muzycznego parkują na drogach publicznych, blokując ruch drogowy.
Ulica Zawiszy Czarnego ma nieuregulowane granice pasa drogowego, tj. mimo że jest drogą publiczną nie jest drogą w sensie ustawy o drogach publicznych.
Odnośnie trzeciego zarzutu skarżący powołał się na referendum w sprawie wyboru nazwy nowej ulicy w innej dzielnicy, w toku którego wybrano nazwę zgodną
z rozporządzeniem w sprawie nazw. Dlatego dziwi skarżącego, że w sprawie Tarasa Szewczenki i Wolnej Ukrainy nie było referendum, ani nie skorzystano z Bazy Nazw, lecz w sposób autorytarny prezydent złożył wniosek i wykorzystując większość
w Radzie Miasta wybrał antypolskie zdaniem skarżącego nazwy.
Skarżący zwrócił ponadto uwagę, że ukraiński przekaz zakłamuje historię
a utworzony plac graniczy z ulicami Armii Krajowej i Zawiszy Czarnego, klubem oficerskim MW i muzeami miasta Gdyni i MW, które nie mają niczego wspólnego z Wolną Ukrainą. Skarżący wyraził stanowisko, że w swoim ukrainofilstwie organy Gdyni przekroczyły swoje uprawnienia. Wybór obcego bohatera oraz Wolnej Ukrainy był obraźliwy dla polskich ofiar nacjonalizmu ukraińskiego, jak i dla skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Gdyni wniosła o jej oddalenie wskazując, że wbrew wymogowi określonemu w art. 101 ust. 1 u.s.g. skarżący nie wykazał,
w jaki sposób zaskarżona uchwała dotyczy jego indywidualnej sytuacji prawnej,
godzi w uprawnienia skarżącego bądź uniemożliwia ich realizację. Podstawy takiej
nie stanowi art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g., który statuuje wyłączną, własną kompetencję organu gminy do podejmowania uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych. Ponadto, podjęcie przedmiotowej uchwały w jakikolwiek negatywny sposób nie wpływa, ani nie oddziałuje na rzeczywistą sytuację materialnoprawną skarżącego.
Organ podkreślił ponadto, że skarżący nie jest właścicielem żadnej z działek,
do których odnosi się zaskarżona uchwała. Przedmiotowy plac jest natomiast placem publicznym utwardzonym, faktycznie istniejącym i powszechnie dostępnym,
a dodatkowo takie przeznaczenie określa dla niego od 17 lat miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ustawodawca nie zobligował też organów gmin do zasięgania opinii mieszkańców w przedmiocie wyboru i nadania nazwy placów, czy też ulic. Z kolei nieskorzystanie przez Prezydenta z fakultatywnych konsultacji uregulowanych uchwałą Rady Miasta Gdyni nie stanowi naruszenia prawa.
Uzasadniając dokonany wybór nazwy placu organ wskazał, że stanowił on wyraz poparcia prawa do samostanowienia i ochrony samodzielności państwowej Ukrainy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Powyższe przepisy należy stosować łącznie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia
8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 40), zwanej dalej w skrócie: "u.s.g.", który nadaje uprawnienie do zaskarżenia do sądu administracyjnego między innymi uchwał organów samorządu terytorialnego.
Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Przywołany powyżej przepis u.s.g. samodzielnie określa zakres legitymacji procesowej w sprawach ze skarg na uchwały organu gminy i posiada charakter przepisu szczególnego. Legitymacja ta opiera się na twierdzeniu danego podmiotu, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie i stanowi podstawę zaskarżenia danej uchwały podjętej przez jednostkę samorządu terytorialnego.
W jednym przepisie połączono kryteria dwóch odrębnych konstrukcji prawnych wyznaczających zakres kontroli sądu administracyjnego na działalnością uchwałodawczą organów gmin. Skarga na podstawie tego przepisu nie ma charakteru actio popularis - podstawą zaskarżenia jest niezgodność uchwały z prawem i równocześnie naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy bądź wreszcie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą zawiązany prawnie w inny sposób np. jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie gminy. Warunkiem więc wniesienia skargi z art. 101 ust. 1 u.s.g. jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. w tej materii m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02; publ. OSNP 2004, nr 7, poz. 114). Zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02; publ. OTK-A 2003 nr 8, poz. 4).
Skarżący powinien zatem udowodnić, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Skarżący powinien wskazać przy tym konkretny akt prawny, z którego uprawnienie to lub interes prawny jest wywodzony. Naruszenie interesu prawnego powinno mieć nadto charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach. Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną skarżącego - wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem, nastąpią w przyszłości.
Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący interes prawny skarżącego.
W orzecznictwie ustalono jednocześnie, że interes prawny skarżącego,
do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo.
Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego,
tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1992 r.; sygn. akt I SA 1355/91;
Wspólnota 1992, nr 18, s. 17). Interes prawny musi być ponadto bezpośredni i realny
w tym znaczeniu, że można go wywodzić wyłącznie z własnej określonej przez prawo materialne sytuacji prawnej. Bezpośredniość i realność interesu dotyczą związku sytuacji, prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes się wywodzi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2005 r.; sygn. akt I OSK 715/05). Kryterium "naruszenia interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy oznacza, że akt ten musi naruszać interes prawny skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego.
Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot
do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Przyjmuje się, że interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym
a aktem lub czynnością organu administracji publicznej.
Trzeba podkreślić, że to na podmiocie skarżącym ciąży obowiązek wykazania konkretnej normy prawa materialnego, która naruszałaby interes prawny strony, gdyż Sąd nie jest uprawniony do poszukiwania takiej normy (tak też: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1885/07).
Skarżący, jak już zaznaczono, powinien wykazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa, wpływającego negatywnie na jego sytuację prawną poprzez pozbawienie lub odebranie im jakiegoś prawa (uprawnienia) lub uniemożliwienie ich realizacji, bądź też nałożenie na nich nowego obowiązku lub zmiany dotychczas ciążącego obowiązku istniejące w dacie wnoszenia skargi. Istnienia takiego naruszenia zdaniem Sądu skarżący nie wykazał. Analiza treści skargi, wnoszonych pism, a także podnoszonych przez skarżącego okoliczności, nie pozwala na uznanie, aby powyższy obowiązek został przez niego spełniony. Nie budzi wątpliwości, że w realiach niniejszej sprawy, skarżący nie wykazał w jaki sposób zaskarżona uchwała Rady Miasta Gdyni z dnia 27 kwietnia 2022 r., nr XLI/1251/22, narusza jego prawnie gwarantowaną sytuację. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że po stronie skarżącego występuje interes prawny wymagany przez art. 101 ust. 1 u.s.g, do zaskarżenia tej uchwały albowiem argumentacja strony skarżącej nacechowana jest jedynie negatywnym odbiorem poczynań władz Gdyni, nie zmierza natomiast w ogóle do wykazania konkretnego i rzeczywistego interesu prawnego, jak i jego naruszenia wydaniem zaskarżonej uchwały. Podobnie, jak w przypadku pozostałych wywodów skarżącego dotyczących charakteru prawnego gruntów, z których składa się Plac, jak i jego otoczenia oraz innych uwarunkowań. To, że skarżący nie aprobuje podejmowanych przez organy samorządu działań nie jest wystarczające do skutecznego wniesienia skargi.
W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Nie wywodzi się on z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje ale z wynikającego z przepisów prawa materialnego rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku pomiędzy sferą jej indywidualnych praw
a prowadzonym postępowaniem. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania określoną sprawą nie może poprzeć przepisami prawa. Interes faktyczny polega na tym, że podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany sposobem uregulowania danej kwestii, jednakże poprzez dane uregulowanie nie dochodzi do naruszenia normy prawa, dotyczącej jego sytuacji prawnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 282/07).
Konstatując, podane przez skarżącego okoliczności, nie wskazują w ocenie Sądu na posiadanie przez niego interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa. Należy zgodzić się też ze stanowiskiem organu przedstawionym w odpowiedzi na skargę, że skarżący nie wykazał w jaki sposób zaskarżona uchwała dotyczy jego indywidualnej sytuacji prawnej, godzi w jego uprawnienia czy uniemożliwia ich realizację. Zwłaszcza, że nie jest on właścicielem żadnej z działek, do których odnosi się zaskarżona uchwała. Tym samym w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie została spełniona przez skarżącego przy wnoszeniu skargi przesłanka materialna świadcząca o legitymacji do jej wniesienia. Nie wykazano naruszenia interesu prawnego rozumianego jako obiektywna i realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę będącą aktem prawa miejscowego nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Mając na uwadze przytoczone okoliczności, jak i wskazane regulacje normatywne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że w sprawie zachodzi podstawa do odrzucenia wniesionej skargi określona w art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.,
o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
O zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu orzeczono wobec odrzucenia skargi jak w punkcie drugim sentencji postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są również w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).