III SA/Gd 52/21

III SA/Gd 52/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 oraz art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 85
art. 108 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Janina Guść, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2021 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 18 listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 29 września 2020 r., nr [...] 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego P. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 września 2020 r. (nr [...]) – działający z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...] Prodziekan ds. Studenckich i Kształcenia Wydziału Nauk Społecznych dr hab. J. T. – na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 w zw. ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm. – dalej w skrócie: "p.s.w.n.") oraz § 57 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 3 oraz w zw. z § 3 ust. 1 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...], stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 26 września 2019 r. (zwanego dalej "Regulaminem Studiów") - skreślił z listy studentów P. L. (zwanego dalej także "studentem", "skarżącym"), studenta V roku, kierunku Psychologia, Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 3 p.s.w.n. oraz § 57 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 3 oraz w zw. z § 3 ust. 1 Regulaminu Studiów właściwy prodziekan, w drodze decyzji administracyjnej, może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 3 w zw. § 13 ust. 2 Regulaminu Studiów student może zostać skreślony z listy studentów ze względu na niezaliczenie semestru, jeżeli nie spełnił wymogów przewidzianych w programie studiów dla danego semestru, tj. nie uzyskał wymaganych zaliczeń, nie złożył z oceną pozytywną wymaganych egzaminów, nie uzyskał wymaganej liczby punktów ECTS lub nie uzyskał zakładanych efektów uczenia się. Organ wyjaśnił, że student - P. L. nie zaliczył semestru IX w roku akademickim 2019/2020 w określonym terminie z następujących przedmiotów: "Praktyka zawodowa".
P. L. wystąpił do organu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy i przewrócenie na listę studentów oraz wyrażenie zgody na uczestniczenie w zajęciach IX semestru studiów w roku akademickim 2020/2021, wskazując że decyzją Prodziekana ds. Studenckich z dnia 17 czerwca 2020 r. udzielono mu wcześniej zgody na powtarzanie semestru IX studiów roku akademickiego 2019/2020 oraz, że uiścił jednorazową opłatę za powtarzanie semestru w wyznaczonym terminie. Wyjaśnił, że starał się odbyć praktykę zawodową w czasie wakacji w 2020 r., jednak ze względu na pandemię Covid-19 i obostrzenia sanitarne nie został przyjęty. Wobec powyższego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zwrócił się z prośbą o usprawiedliwienie jego nieobecności w zajęciach z praktyki zawodowej z ważnych przyczyn (tj. pandemii) od niego niezależnych oraz o wpis na IX semestr 2020/2021, co umożliwi mu kontynuowanie studiów oraz odbycie praktyki zawodowej.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia 18 listopada 2020 r. (nr [...]) - działając na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. oraz § 21 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów - utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 29 września 2020 r. (nr [...]).
Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wskazał, że "w dniu 16 października 2020 r. P. L. złożył odwołanie od decyzji Dziekana Wydziału Nauk Społecznych o skreśleniu z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia w wymaganym terminie. Wniosek został umotywowany trudnościami w realizacji praktyk spowodowanymi pandemią. Wniosek został negatywnie zaopiniowany przez Dziekana WNS".
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 108 ust. 2 pkt. 3 p.s.w.n., zgodnie z którym student może być skreślony z listy studentów w następujących przypadkach: 1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach; 2) stwierdzenia braku postępów w nauce; 3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Następnie wskazano, że § 19 ust. 3 Regulaminu Studiów, obowiązujący do dnia 1 października 2019 r., stanowi że w stosunku do studenta, który nie spełnił wymogów określonych w § 12 ust. 2 i nie zaliczył okresu rozliczeniowego, dziekan może orzec o: 1) powtarzaniu przedmiotu objętego zezwoleniem na studiowanie w następnym okresie rozliczeniowym, o którym mowa w § 20 ust. 1, albo 2) powtarzaniu okresu rozliczeniowego, o którym mowa w § 21 ust. 1, albo 3) skreśleniu z listy studentów.
Mając to na uwadze Rektor [...] stwierdził, że P. L. został zasadnie skreślony z listy studentów z powodu niezaliczenia wszystkich wymaganych egzaminów i zaliczeń w obowiązującym terminie do końca podstawowej sesji egzaminacyjnej. Organ zaznaczył, że student nie zaliczył bowiem praktyki zawodowej wymaganej programem kształcenia, a zatem został w pełni zasadnie skreślony z listy studentów 1 października 2020 r. Końcowo organ poinformował, że Regulamin studiów przewiduje możliwość wznowienia studiów w nowym roku akademickim.
P. L. zaskarżył decyzję Rektora z dnia 18 listopada 2020 r. w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją z dnia 29 września 2020 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Skarżący zarzucił naruszenie art.107 § 1 pkt 6 i §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") poprzez zaniechanie szczegółowego uzasadnienia faktycznego decyzji, tj. wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego przez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem właściwych przepisów prawa, a także z uwagi na sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że w dniu 29 września 2020 r. powstała podstawa faktyczna i prawna do skreślenia skarżącego z listy studentów.
Skarżący podkreślił, że wydana wobec niego decyzja o skreśleniu z listy studentów jest dla niego całkowicie niezrozumiała nie tylko dlatego, że zawiera bardzo lakoniczne i niespójne uzasadnienie faktyczne i prawne, co uchybia przepisom postępowania zawartym w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., ale przede wszystkim dlatego, że w sprawie nie uwzględniono, że na mocy prawomocnej decyzji Prodziekana ds. Studenckich z dnia 17 czerwca 2020 r., wydanej z upoważnienia Rektora, skarżącemu pozwolono na powtórzenie IX semestru studiów w roku akademickim 2020/2021 za dokonaniem opłaty w wysokości 2.500 zł.
Skarżący wskazał, że decyzja z dnia 17 czerwca 2020 r. zezwalająca mu na kontynuowanie studiów w bieżącym roku akademickim była konsekwencją poprzedniej decyzji Rektora z dnia 2 czerwca 2020 r. (nr [...]), którą organ ten anulował błędną decyzję Dziekana Wydziału Nauk Społecznych z dnia 15 kwietnia 2020 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej, stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że jednak stan ukończenia pracy dyplomowej potwierdzony przez promotora umożliwia przystąpienie do jej obrony.
Skarżący wskazał zatem, że skoro już w czerwcu 2020 r. Rektorowi był wiadomy stan zaawansowania jego pracy dyplomowej umożliwiający przystąpienie do jej obrony, który miał decydujący wpływ na decyzję Prodziekana z dnia 17 czerwca 2020 r. zezwalającą na powtórzenie przez skarżącego IX semestru już w bieżącym roku akademickim (a ponadto skarżący wniósł żądaną opłatę za powtórzenie semestru w wysokości 2.500 zł), to trudno doszukać się ratio legis w dalszym postępowaniu władz uczelni w przedmiotowej sprawie, które doprowadziło do skreślenia skarżącego tuż przed rozpoczęciem roku akademickiego 2020/2021 z listy studentów na kierunku Psychologia - jednolite studia stacjonarne.
W ocenie skarżącego zaskarżone decyzje (decyzja z dnia 29 września 2020 r. oraz decyzja z dnia 18 listopada 2020 r.), pozostawały w rażącej kolizji prawnej z prawomocną decyzją z dnia 17 czerwca 2020 r. zezwalającą skarżącemu na powtórzenie IX semestru w kolejnym roku akademickim. Skoro w dniu 17 czerwca 2020 r. skarżący uzyskał zezwolenie na dalsze studiowanie, tj. na powtórzenie IX semestru w następnym okresie rozliczeniowym, to tym samym nie było już żadnych podstaw – jak wskazuje skarżący – do wymagania od niego zaliczenia wszystkich egzaminów i zaliczeń w terminie do końca podstawowej sesji egzaminacyjnej w roku akademickim 2019/2020 oraz zaliczenia praktyki zawodowej wymaganej programem kształcenia, co było zresztą w czasie nasilenia pandemii COVID-19 praktycznie niemożliwe, gdyż według wiedzy skarżącego zamarło funkcjonowanie wszystkich poradni psychologicznych w [...].
Skarżący wskazał, że do ukończenia studiów magisterskich pozostało mu zaliczenie jeszcze dwóch semestrów oraz złożenie i obrona prawie ukończonej pracy dyplomowej. W jego ocenie nie było i nadal nie ma żadnych przeszkód, aby kontynuował studia w roku akademickim 2020/2021 oraz je ukończył obroną pracy dyplomowej jeszcze przed rozpoczęciem kolejnego roku akademickiego. Zaznaczył, że zaskarżona decyzja Rektora uniemożliwia mu dokończenie studiów w bieżącym roku akademickim i zmusza do bezczynności naukowej przez cały rok oraz opóźnia wejście do deficytowego na rynku zawodu psychologa, który ma stanowić dla niego główne źródło utrzymania przez cały okres jego aktywności zawodowej.
Skarżący podkreślił, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów formalnych z art. 107 k.p.a., gdyż każdy organ podejmując rozstrzygnięcie nie może ograniczyć się tylko do lakonicznego jej uzasadnienia, lecz powinien szczegółowo uzasadnić swoje ostateczne stanowisko zajęte w sprawie, a w rozpoznawanej sprawie tego zabrakło. Decyzja powinna być oparta na kompletnym materiale dowodowym i zawierać jasną jego subsumpcję. Wyjaśnienie wątpliwości powinno być wszechstronne a uzasadnienie przekonujące, dostępne i zrozumiałe dla stron, innych organów i sądów. Ponadto powinno przedstawiać przebieg procesu decyzyjnego i stosowania przepisów prawa, prezentując rozumowanie organu czego kompletnie zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rektor w przedmiotowej sprawie zobowiązany był do podania motywów, które zdecydowały, że przy spełnieniu podstawowej przesłanki fakultatywnej skreślenia z listy studentów z tej możliwości skorzystał. Tymczasem w zaskarżonej decyzji Rektor nie wskazał podstaw swojego rozstrzygnięcia tylko zwrócił uwagę na fakt zaistnienia ustawowej przesłanki. W ocenie skarżącego Rektor w uzasadnieniu swojej decyzji nie wskazał jakiejkolwiek argumentacji uzasadniającej jej podjęcie i tym samym nie zrealizował obowiązku wynikającego z art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi o podaniu uzasadnienia faktycznego i prawnego, i takim postępowaniem naruszył zasadę przekonywania, która wynika z art. 11 k.p.a. Końcowo skarżący wskazał, że w podobnej sprawie, co do obowiązku poprawnego stosowania przy wydawaniu decyzji przepisów art. 107 k.p.a. wyczerpujące stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r. (sygn. akt III SA/GI 964/19).
W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania związany z zaniechaniem szczegółowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji Rektora z dnia 18 listopada 2020 r., bowiem w treści uzasadnienia tej decyzji, jak zresztą tak samo w decyzji z dnia 29 września 2020 r., wydanej z upoważnienia Rektora, przez Prodziekana ds. Studenckich i Kształcenia Wydziału Nauk Społecznych, wskazano, że skarżący został skreślony z listy studentów V roku kierunku Psychologia z powodu niezaliczenia praktyki zawodowej w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020 (semestr IX studiów). Zdaniem Rektora uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, aczkolwiek lakoniczne, wystarczająco precyzyjnie, zrozumiale i przekonująco dla adresata decyzji określa przyczynę skreślenia skarżącego z listy studentów - w szczególności wskazuje fakt niezaliczenia przez niego praktyki zawodowej, który organ uznał za udowodniony (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ, nawiązując do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 października 2020 r. (sygn. akt III SA/Gd 652/20), wskazał że w sprawach załatwianych w drodze decyzji administracyjnych przepisy k.p.a. powinny być stosowane wprost, choć oczywiście przy uwzględnieniu specyfiki działania uczelni wyższej, której główną misją jest działalność edukacyjna.
W ocenie organu nie znajduje również uzasadnienia zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego przez Rektora prowadzącego postępowanie w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów. Organ wskazał, że treść załączonej do skargi zgody z dnia 17 czerwca 2020 r. na powtarzanie przez skarżącego semestru IX studiów w roku akademickim 2020/2021 obejmuje wyłącznie "przedmioty do wyboru" na łączną liczbę 16 punktów ECTS i nie obejmuje praktyki zawodowej (por. poz. 1 tabeli stanowiącej element ww. zgody). Zgodnie z wydrukiem planu studiów na kierunku Psychologia - studia stacjonarne, załączonym do odpowiedzi na skargę, "praktyka zawodowa" i "przedmioty do wyboru" stanowią odrębne przedmioty programu studiów obowiązującego dla tego kierunku studiów (zob. s. 2-3 załączonego wydruku planu studiów). Ponadto z treści znajdującego się w aktach sprawy wniosku skarżącego z dnia 26 maja 2020 r. o udzielenie zgody na powtarzanie semestru IX studiów nie wynika, by zwracał się on o możliwość zaliczenia w ramach powtarzanego semestru IX studiów także praktyki zawodowej (por. poz. 1 tabeli stanowiącej element ww. wniosku).
Jednocześnie organ podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się wydruk wiadomości poczty elektronicznej z dnia 17 czerwca 2020 r., wysłanej do skarżącego przez A. B. - pracownika dziekanatu Wydziału Nauk Społecznych. W treści wskazanej wiadomości A. B. zwraca uwagę, że jeśli skarżący nie zrealizował praktyki zawodowej w semestrze letnim 2019/2020, której termin realizacji został już zresztą raz przeniesiony (zob. wniosek z dnia 15 października 2019 r. i zgodę z dnia 16 października 2019 r. - w aktach administracyjnych), to powinien ponownie złożyć wniosek o przeniesienie terminu realizacji tego przedmiotu wraz z opinią opiekuna praktyk. W aktach sprawy brak jest jednak wniosku złożonego przez skarżącego i dotyczącego przeniesienia terminu realizacji praktyki zawodowej na rok akademicki 2020/2021, co świadczy o tym, że skarżący zaniedbał realizacji praktyki zawodowej ani nie podjął działań, by zapewnić możliwość jej realizacji w okresie późniejszym. Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się opinia z dnia 17 grudnia 2019 r. o przebiegu praktyki, potwierdzająca niezaliczenie przez skarżącego praktyki zawodowej, która została przerwana przez zakład pracy po upływie zaledwie 10 godzin od jej rozpoczęcia (por. ww. opinię, część "Opinia na temat jakości wykonania przez praktykanta zadań w czasie praktyki zawodowej", zdanie ostatnie).
W związku z tym Rektor [...] stwierdził, że student P. L. miał obowiązek zaliczenia praktyki zawodowej do dnia 30 września 2020 r., jednak nie zrealizował wskazanego obowiązku i z tej przyczyny - bez względu na treść udzielonej zgody z dnia 17 czerwca 2020 r. - został skreślony z listy studentów.
Końcowo organ wskazał, że okoliczność uiszczenia przez skarżącego opłaty za powtórzenie IX semestru studiów należy traktować jako odrębną kwestię cywilnoprawną, a samo wniesienie opłaty nie stanowi przeszkody do skreślenia z listy studentów, które jest przeprowadzane na drodze administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji orzekających o skreśleniu skarżącego z listy studentów V roku kierunku Psychologia na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu [...], dokonanych w oparciu o wyżej wskazane kryterium, Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przesłanki warunkujące skreślenie studenta z listy studentów zostały określone w art. 108 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm. – dalej w skrócie: "p.s.w.n.").
Zgodnie z art. 108 ust. 1 p.s.w.n. studenta skreśla się z listy studentów w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Z kolei ust. 2 tego przepisu stanowi, że student może być skreślony z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach; 2) stwierdzenia braku postępów w nauce; 3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Stosownie do art. 108 ust. 3 p.s.w.n. skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 107 ust. 1 p.s.w.n. student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i przepisami obowiązującymi w uczelni, zaś z ust. 2 tegoż przepisu wynika, że student jest obowiązany w szczególności do: 1) uczestniczenia w zajęciach zgodnie z regulaminem studiów; 2) składania egzaminów, odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów.
Obowiązki te znajdują odzwierciedlenie w Regulaminie Studiów Uniwersytetu [...], stanowiącym załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 26 września 2019 r. w sprawie Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...]. W § 12 Regulaminu wskazano, że student jest zobowiązany do uczestnictwa w zajęciach, w tym zajęciach do wyboru, przewidzianych w programie studiów jako obowiązkowe (ust. 1) i jest zobowiązany do uzupełnienia spowodowanych nieobecnością braków w wiedzy i umiejętnościach w terminie oraz w sposób określony podczas pierwszych zajęć przez prowadzącego zajęcia (ust. 4). Stosownie do § 13 Regulaminu okresem rozliczeniowym jest semestr (ust. 1), zaś student, który spełnił wymogi przewidziane w programie studiów dla danego semestru: 1/ uzyskał wymagane zaliczenia, 2/ złożył z oceną pozytywną wymagane egzaminy, 3/ uzyskał wymaganą liczbę punktów ECTS, z wyłączeniem punktów ECTS przypisanych do praktyk zawodowych, 4/ uzyskał zakładane efekty uczenia się - uzyskuje zaliczenie tego semestru, a podstawą uczestnictwa w zajęciach następnego semestru jest wpis na ten semestr, dokonywany przez prodziekana (ust. 2).
Z obowiązkami tymi koresponduje przesłanka fakultatywnego skreślenia z listy studentów - nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, określona w art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n., która została także powtórzona w § 21 ust. 1 Regulaminu, stanowiącym że w stosunku do studenta, który nie spełnił wymogów określonych w § 13 ust. 2 i nie zaliczył semestru, prodziekan może orzec o: 1/ powtarzaniu przedmiotu objętego zezwoleniem na studiowanie w następnym semestrze, o którym mowa w § 22 ust. 1, albo 2/ powtarzaniu semestru, o którym mowa w § 24 ust. 1, albo 3/ skreśleniu z listy studentów. W przypadkach określonych w pkt 1 i 2, prodziekan orzeka na wniosek studenta.
Jak zostało powyżej już wskazane, stosownie do art. 108 ust. 3 p.s.w.n. skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Chociaż przepisy ustawy nie zawierają przepisów dotyczących postępowania w sprawie skreślenia, to wskazanie w przytoczonym wyżej przepisie, że decyzja o skreśleniu jest decyzją administracyjną oznacza, że niewątpliwie mają do niej zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego organ -działając w ramach uznania administracyjnego - nie przestaje być związany podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, do jakich zalicza się zasadę prawdy materialnej (obiektywnej), obligującą go do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a wiąże się z tym następnie także wymóg właściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.), które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest tym samym uchylanie się przez organ od oceny i wyczerpującego odniesienia się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych przez stronę. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien tym bardziej wykazać, że nie mógł inaczej orzec, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie. Organy związane są także zasadą dwuinstancyjności postępowania zawartą w art. 15 k.p.a., która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dwukrotnego rozpatrzenia sprawy nie można rozumieć w sposób formalny, bowiem do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 370/20).
Jak wcześniej już wskazano sposób sformułowania przez prawodawcę przepisów stanowiących podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji orzekających w sprawie skreślenia z listy studentów wskazuje, że wydanie takiej decyzji dokonywane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego (luzu decyzyjnego) organu uczelni, który mimo wystąpienia sytuacji określonej w art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n., nie jest zobligowany do skreślenia studenta z listy studentów, gdyż może bowiem odstąpić od wydania takiego rozstrzygnięcia. Należy w tym miejscu podkreślić, że podejmowane przez organ w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięcie nie może oznaczać jego dowolności. Wydanie decyzji uznaniowej musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, tj. zebraniem materiału dowodowego, a następnie jego wszechstronnym rozpatrzeniem, znajdującym odzwierciedlenie w uzasadnieniu tej decyzji. Decyzje uznaniowe nie są bowiem zwolnione z obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego, a wręcz przeciwnie należy przyjąć, że "ze względu na konieczność wyboru rozstrzygnięcia >>decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają zatem raczej szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania<< (Iserzon, Komentarz, s. 209)" (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2012, s. 429). Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcia - w szczególności te negatywne dla strony - podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinny być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych, czy też nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Decyzja taka powinna więc w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania organu. Tytułem podsumowania powyższych rozważań Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 marca 2011 r. (sygn. akt III SA/Gd 49/1), w którym wskazano, że "to na organie orzekającym na podstawie przepisu o charakterze uznaniowym spoczywa obowiązek szczegółowego uzasadnienia motywów, jakimi kierował się, czyniąc użytek ze swych uprawnień, a uzasadnienie takiej decyzji nie może opierać się na ogólnych stwierdzeniach, czy też jedynie na przytoczeniu ustawowych przesłanek uprawniających do wydania decyzji niekorzystnej dla strony".
W niniejszej sprawie Rektor [...] orzekający – na podstawie § 3 Regulaminu - w wydanych w sprawie obu zaskarżonych decyzjach nie sprostał powyższym wymogom. Z uzasadnień obu decyzji wynika, że wobec skarżącego orzeczono o jego skreśleniu z V roku studiów stacjonarnych, odbywanych na kierunku Psychologia na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu [...], z powodu nieuzyskania przez skarżącego (studenta IX semestru) zaliczenia w wymaganym terminie, tj. nieuzyskania zaliczenia z przedmiotu: "Praktyka zawodowa", co zresztą nie stanowiło okoliczności kwestionowanej przez skarżącego. W świetle jednak uregulowań art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. oraz § 21 ust. 1 pkt 3 Regulaminu stwierdzenie samego faktu niespełnienia przez studenta wymogów przewidzianych w programie studiów dla danego semestru (m.in. nieuzyskania wymaganego zaliczenia z danego przedmiotu), nie jest okolicznością wystarczającą w przypadku podjęcia rozstrzygnięcia o skreśleniu studenta z listy studentów, gdyż wydana w tej sprawie decyzja musi należycie – a zatem w sposób pełny i odnoszący się do realiów stanu sprawy oraz podnoszonych przez stronę (studenta) argumentów – prezentować sposób rozumowania organu i przedstawianą przezeń argumentację obrazującą tym samym, że podjęcie tak definitywnego, doniosłego w skutkach rozstrzygnięcia dla studenta, zostało poprzedzone wszechstronnym rozważeniem przez organ uczelni racji przemawiających zarówno za, jak też przeciw skreśleniu danego studenta z listy studentów na danym kierunku. Innymi słowy, powołanie się przez organ - jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - jedynie na niezaprzeczalny zresztą fakt niezaliczenia przez skarżącego semestru IX na roku akademickim 2019/2020 z przedmiotu "Praktyka zawodowa", jest w oczywisty sposób niewystarczające w świetle wymagań stawianych uzasadnieniu rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ uczelni decyzją administracyjną w sprawie przewidzianej do rozpatrzenia w ramach uznania administracyjnego. Tym samym należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., co z uwagi na uznaniowy charakter przedmiotowych decyzji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym miejscu należy jednocześnie podkreślić, że przedstawienie przez organ pełniejszego uzasadnienia podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w odpowiedzi na skargę, jest działaniem oczywiście spóźnionym i nie mogącym w żaden sposób "konwalidować" w tym zakresie wydanych przez organy w postępowaniu administracyjnym i kontrolowanych przez Sąd decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, które zostało złożone po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastępować uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo to może mieć charakter jedynie pomocniczy, stanowiący dodatkowe wyjaśnienie motywów podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności w świetle zarzutów podniesionych w skardze, ale nie można zastępować czy uzupełniać uzasadnienia podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 247/08; a także wyroki NSA: z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 586/09 oraz z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2557/12).
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje wydane w niniejszej sprawie przez organ uczelni zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w kontekście prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, tj.: art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. oraz § 21 ust. 1 Regulaminu.
W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania (pkt 2. sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny uwzględnić dokonaną powyżej ocenę prawną, tj. dokonać wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego pod kątem możliwości skreślenia skarżącego, będącego studentem V roku studiów, z listy studentów na kierunku Psychologia, ze szczególnym uwzględnieniem prezentowanej w tym zakresie przez skarżącego argumentacji, a następnie przedstawić rezultat dokonanej oceny w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 uzasadnia przyjęcie, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Nie można było nadto przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.