III SA/Gd 507/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy Damnica dotyczącą ekwiwalentu dla strażaków OSP, uznając, że gmina nie miała obowiązku przyznawania ekwiwalentu kandydatom i za zabezpieczanie jednostek PSP.
Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Gminy Damnica w sprawie ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków OSP, zarzucając naruszenie prawa poprzez nieuregulowanie ekwiwalentu dla kandydatów oraz za działania polegające na zabezpieczaniu jednostek PSP. Sąd uznał jednak, że przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (art. 15 ust. 1a) przyznają gminie fakultatywne uprawnienie, a nie obowiązek, do ustalenia takich ekwiwalentów, zależne od posiadanych środków finansowych. W konsekwencji, oddalono skargę.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego w Słupsku na uchwałę Rady Gminy Damnica z dnia 20 czerwca 2024 r. nr III/17/2024, która ustalała wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP. Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa poprzez niezastosowanie art. 15 ust. 1a ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (o.s.p.), który nakładałby obowiązek uregulowania ekwiwalentu dla kandydatów na strażaków ratowników OSP oraz dla strażaków ratowników OSP za działania polegające na zabezpieczaniu obszaru chronionego jednostki Państwowej Straży Pożarnej. Prokurator powołał się na wyrok WSA w Łodzi, który interpretował ten przepis jako obligatoryjny. Rada Gminy w zaskarżonej uchwale określiła jedynie ekwiwalent za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o.s.p. Organ reprezentujący Radę Gminy wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. ma charakter fakultatywny, a wypłacanie ekwiwalentu dla kandydatów i za zabezpieczanie jednostek PSP zależy od posiadanych przez gminę środków finansowych. Sąd podzielił stanowisko organu, podkreślając, że przepis art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. daje gminie możliwość, a nie obowiązek, przyznania tych dodatkowych ekwiwalentów. Sąd odwołał się do uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy, który wprowadził art. 15 ust. 1a, wskazując na fakultatywność tych świadczeń. Podkreślono, że zwrot "stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych" odnosi się do prawa do ekwiwalentu jako takiego, a nie do sposobu jego ustalania. Sąd zaznaczył również, że art. 15 ust. 2 ustawy o.s.p., określający maksymalną wysokość ekwiwalentu i sposób jego naliczania, odnosi się również do tych dodatkowych świadczeń, co potwierdza możliwość ich uregulowania w uchwale. W związku z tym, brak uregulowania tych kwestii w uchwale nie stanowił istotnego naruszenia prawa, a skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. przyznaje gminie fakultatywne uprawnienie, a nie obowiązek, do ustalenia takich ekwiwalentów, zależne od posiadanych środków finansowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zwrot "stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych" w art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. oznacza fakultatywność przyznania ekwiwalentu, a nie jego obligatoryjność. Podkreślono, że gmina ma możliwość, ale nie obowiązek, uregulowania tych świadczeń w uchwale, w zależności od swojej sytuacji finansowej i potrzeb.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
ustawa o.s.p. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych
ustawa o.s.p. art. 15 § 1a
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych
Przepis ten daje gminie fakultatywne uprawnienie do wypłacania ekwiwalentu pieniężnego kandydatom na strażaków ratowników OSP oraz strażakom ratownikom OSP za działania polegające na zabezpieczaniu obszaru chronionego jednostki PSP, zależne od posiadanych przez gminę środków finansowych.
ustawa o.s.p. art. 15 § 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych
Określa wysokość ekwiwalentu pieniężnego i sposób jego naliczania, stosuje się również do ekwiwalentów, o których mowa w art. 15 ust. 1a.
Pomocnicze
u.s.g. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Upoważnia radę gminy do stanowienia aktów prawa miejscowego.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Stanowi o nieważności uchwał sprzecznych z prawem.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. przyznaje gminie fakultatywne uprawnienie do ustalenia ekwiwalentu dla kandydatów i za zabezpieczanie jednostek PSP, zależne od posiadanych środków finansowych. Zwrot "stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych" odnosi się do prawa do ekwiwalentu jako takiego, a nie do sposobu jego ustalania. Uzasadnienie projektu nowelizacji ustawy potwierdza fakultatywny charakter tych świadczeń. Art. 15 ust. 2 ustawy o.s.p. reguluje również wysokość i sposób naliczania ekwiwalentów, o których mowa w art. 15 ust. 1a.
Odrzucone argumenty
Rada Gminy naruszyła prawo poprzez niezastosowanie art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. i nieuregulowanie w uchwale ekwiwalentu dla kandydatów na strażaków ratowników OSP oraz dla strażaków ratowników OSP za zabezpieczanie jednostek PSP. Interpretacja art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. jako obligatoryjnego, zgodnie z wyrokiem WSA w Łodzi III SA/Łd 452/24.
Godne uwagi sformułowania
delegacja ustawowa zawiera uprawnienie dla gminy, a więc stanowi o rozwiązaniach o charakterze fakultatywnym, które mogą, ale nie muszą zostać uregulowane w uchwale rady gminy zwrot "stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych" wyraża istotę tej fakultatywności brak regulacji, co do ekwiwalentu w zakresie objętym w art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. nie może być oceniany jako sprzeczne z prawem niewypełnienie normy kompetencyjnej
Skład orzekający
Jolanta Sudoł
przewodniczący
Janina Guść
sędzia
Maja Pietrasik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja fakultatywnego charakteru art. 15 ust. 1a ustawy o ochotniczych strażach pożarnych w zakresie ustalania ekwiwalentu dla kandydatów i za zabezpieczanie jednostek PSP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o.s.p. i może być odmiennie interpretowane w innych kontekstach lub przez inne składy orzekające.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych i ich finansowania, co jest istotne dla samorządów i samych strażaków. Interpretacja przepisów prawnych jest kluczowa dla praktyki.
“Czy gmina musi płacić strażakom OSP za szkolenia kandydatów? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
służby mundurowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 507/25 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2025-11-20 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-09-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Janina Guść Jolanta Sudoł /przewodniczący/ Maja Pietrasik /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Straż pożarna Samorząd terytorialny Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 233 art. 15 Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (t.j) Dz.U. 2024 poz 609 art. 40 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Sekretarz sądowy Mirosława Marszałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Słupsku na uchwałę Rady Gminy Damnica z dnia 20 czerwca 2025 r. nr III/17/2024 w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczej Straży Pożarnej w Damnicy uczestniczących w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach oddala skargę. Uzasadnienie W dniu 20 czerwca 2024 r. Rada Gminy Damnica podjęła uchwałę nr III/17/2024 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczej Straży Pożarnej w Damnicy uczestniczących w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach. Zgodnie z § 1 uchwały ustalono wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej w Damnicy, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, w wysokości: 1) za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej – 25 zł; 2) za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniu lub ćwiczeniu – 10 zł. Wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy Damnica (§ 2). Uchwalono, że traci moc poprzednio obowiązująca w tym przedmiocie uchwała Nr XXXVII/399/2022 Rady Gminy Damnica z dnia 27 maja 2022 r. (§ 3). Wejście w życie uchwały nastąpiło po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego (§ 4). Jako podstawę wydania uchwały wskazano art. 18 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 609 ze zm., dalej jako "u.s.g.") oraz art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 233 ze zm., dalej jako " ustawa o.s.p."). W dniu 29 sierpnia 2025 r. do Urzędu Gminy Damnica wpłynęła kierowana za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarga Prokuratora Rejonowego w Słupsku na opisaną wyżej uchwałę Rady Gminy Damnica nr III/17/2024 z dnia 20 czerwca 2024 r. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały. W ocenie Prokuratora, Rada Gminy Damnica podejmując uchwałę, nie wypełniła delegacji ustawowej wynikającej z przepisów ustawy o.s.p. W skardze podniesiono w tym zakresie zarzut istotnego naruszenia prawa poprzez niezastosowanie art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. i nieuregulowanie w uchwale: - wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy o.s.p., - wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla kandydata na strażaka ratownika OSP, który brał udział w szkoleniu o jakim mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o.s.p. Odwołując się do treści przepisu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o.s.p. Prokurator wskazał, że niewątpliwie raz na 2 lata rada gminy ma określić w drodze uchwały wysokość ekwiwalentu jaki przysługuje strażakom ratownikom OSP za uczestniczenie w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej ,szkoleniu bądź ćwiczeniu. Przy czym artykuł 15 ust. 1a ustawy o.s.p. stanowi, że ekwiwalent pieniężny otrzymują również strażak ratownik OSP, który brał udział w działaniach polegających na zabezpieczeniu obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej oraz kandydat na strażaka ratownika OSP, stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych. W ocenie Prokuratora taka regulacja jak zawarta w art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. oznacza, że gmina ma obowiązek w każdej wydawanej raz na 2 lata uchwale zawsze przewidywać ekwiwalent również dla wskazanych strażaków ratowników OSP za działania polegające na zabezpieczaniu jednostki Państwowej Straży Pożarnej i zawsze przewidywać taki ekwiwalent dla kandydatów na strażaka ratownika OSP, czyli dla osób, które odbywają szkolenie w tym celu, aby zostać strażakiem ratownikiem OSP. Uzasadniając swoje stanowisko w tej kwestii, Prokurator powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 października 2024 r. o sygn. akt III SA/Łd 452/24, gdzie wskazano, że zapis w artykule 15 ust. 1a ustawy o.s.p. "stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych" należy rozumieć w ten sposób że kandydatom na strażaków ratowników OSP oraz strażakom ratownikom OSP, którzy zabezpieczają jednostki Państwowej Straży Pożarnej przysługuje ekwiwalent i tylko jego wysokość jest uzależniona od wysokości posiadanych przez gminę środków finansowych. W ocenie Prokuratora oznacza to, że gmina przy ustalaniu wysokości takiego rodzaju ekwiwalentu nie musi brać pod uwagę reguł wynikających z artykułu 15 ust. 2 ustawy o.s.p. W odpowiedzi na skargę, organ reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi. Pełnomocnik wskazał, że nie podziela stanowiska Prokuratora, aby w sprawie doszło do nieprawidłowego wypełnienia delegacji ustawowej oraz zaznaczył, że moc wiążąca powołanego przez Prokuratora wyroku sądu ogranicza się tylko do tej sprawy, w jakiej orzeczenie to zostało wydane. W ocenie pełnomocnika powołany przez Prokuratora w oparciu o ww. wyrok pogląd, co do obligatoryjności zawarcia w uchwale rozwiązań dotyczących ekwiwalentów wskazanych w art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. nie znajduje potwierdzenia w doktrynie prawa administracyjnego. W tym zakresie w odpowiedzi na skargę powołano się na komentarz do ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (Dariusz P. Kała, Ochotnicze Straże Pożarne. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer Polska 2024 r., opubl. również w Lex) podkreślając, że wypłacanie ekwiwalentu, o którym mowa art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. jest fakultatywne, a nie obligatoryjne - jak przyjął Prokurator. Zdaniem strony, powyższe wynika z treści art. 15 ustawy o.s.p. i samego sposobu jego redakcji. Zaznaczono, że zastrzeżenie zawarte w art. 15 ust. 1a cyt. ustawy "stosownie do posiadanych przez gminę środków" należy odnosić do przysługiwania prawa do ekwiwalentu w ogóle, a nie do sposobu określania jego minimalnej, czy też maksymalnej wysokości. Wskazano, że nieracjonalne jest uznawanie, aby zastrzeżenie to miało być poczynione przez ustawodawcę, aby wyłączyć zastosowanie artykułu 15 ust. 2 ustawy o.s.p., który określa maksymalną wysokość ekwiwalentów i sposób ich naliczania. Przyjęcie w tym zakresie stanowiska przeciwnego, postulowanego przez Prokuratora oznaczałoby, że zastrzeżenie należałoby uznać za poczynione tylko po to, aby wskazać, że ekwiwalent dla określonych osób i za określone działania, wskazane w art. 15 ust. 1a cyt. ustawy mógłby mieć dowolna wysokość, byleby jego dolna granica przekraczała wartość zero, natomiast górna granica mogłaby być również wyższa od ekwiwalentów przyznawanych strażakom ratownikom OSP za udział w działaniach ratowniczych, czy akcji ratowniczej. Zaznaczono końcowo, że uchwała była również przedmiotem czynności nadzorczych podjętych przez Wojewodę Pomorskiego i została zmieniona zgodnie z wytycznymi, które dotyczyły konieczności bezpośredniego wskazania, że ekwiwalent nalicza się właśnie zgodnie z zasadami wyrażonymi w artykule 15 ust. 2 ustawy o.s.p. Podkreślono, że takie zarzuty jakie zawarł obecnie w skardze Prokurator, nie były podnoszone przez Wojewodę Pomorskiego, który po dokonanej nowelizacji uchwały odstąpił od działań nadzorczych, uznając, że uchwała jest prawidłowa i nie narusza prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Kontrola uchwał stanowiących akty prawa miejscowego poddana została kognicji Sądu na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Rozstrzygając w tym przedmiocie na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W przeciwnym razie skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Wobec powyższego konieczne jest odniesienie się do przepisów ustawy o samorządzie gminnym, gdzie zostały przewidziane dwa rodzaje naruszeń: istotne i nieistotne (art. 91 u.s.g.). Przepis art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g. stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa, organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz stanowiskiem doktryny, do istotnych wad uchwały, które skutkować będą stwierdzeniem jej nieważności należy: naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, LEX nr 33805, wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1699/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, "Samorząd terytorialny" 2001, z. 1-2, s. 101-102). Chodzi tu o wady kwalifikowane, z powodu których cały akt lub jego część nie powinien wejść w ogóle do obrotu prawnego. W takiej sytuacji konieczne jest stwierdzenie nieważności aktu, czyli jego wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą ex tunc, co powoduje, że dany akt nie wywołuje skutków prawnych od samego początku. Niewypełnienie delegacji ustawowej do wydania uchwały niewątpliwie należy tym samym do kategorii istotnych naruszeń prawa, o którym mowa w ustawie u.s.g. Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej uchwały z uwzględnieniem wskazanych kryteriów, Sąd ocenił, że jest ona zgodna z prawem. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie nie stwierdził w szczególności, aby Rada Gminy Damnica poprzez wydanie uchwały, w której nie określiła wysokości ekwiwalentu dla kandydatów na strażaków ratowników OSP oraz wysokości ekwiwalentu za działania strażaków ratowników OSP polegające na zabezpieczaniu obszaru chronionego jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej naruszyła art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p., który to zarzut podniesiono w skardze. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. W ocenie Sądu, jak zostanie wykazane poniżej, Rada Gminy Damnica nie naruszyła upoważnienia zawartego w ustawie o.s.p. Podstawę prawną do wydania zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy ustawy o.s.p. w następującym brzmieniu: Art. 15 1.Strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny (art. 15 ust. 1 ustawy o.s.p.). 1a. Ekwiwalent pieniężny otrzymują również: 1) kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1, 2) strażak ratownik OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 - stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych (art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p.). 2. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 i 1674) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego. Ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy. (art. 15 ust. 2 ustawy o.s.p.). W ramach delegacji ustawowej mieściło się tym samym podjęcie uchwały, w ramach której Rada Gminy Damnica w § 1 określiła, kierując się zasadami przewidzianymi w art. 15 ust. 2 ustawy o.s.p., wysokość ekwiwalentu dla wskazanych w art. 15 ust. 1 ustawy o.s.p. strażaków ratowników OSP, którzy uczestniczyli w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. W tym zakresie niewątpliwie określenie wysokości ekwiwalentu stanowi obowiązek rady gminy, który zgodnie z zapisami ustawy jest realizowany cyklicznie (nie rzadziej niż na 2 lata), w celu aktualizacji wysokości ekwiwalentu. Rada Gminy nie wprowadziła w tym zakresie do uchwały postanowień modyfikujących przepisy ustawy o.s.p., co prowadzi do wniosku, że § 1 zaskarżonej uchwały znajduje oparcie w upoważnieniu ustawowym zawartym w ustawie o.s.p. Jednocześnie, w ocenie Sądu, zaskarżona uchwała nie narusza wynikającego z ustawy upoważnienia, poprzez brak zawarcia w uchwale, w tym w jej § 1 zapisów dotyczących ekwiwalentu dla kandydatów na strażaków ratowników OSP (tj. osób, o których mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o.s.p.), ani przez fakt, że dla strażaków ratowników OSP nie przewidziano w uchwale ekwiwalentu za działania polegające na zabezpieczaniu obszaru chronionego jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym (tj. za działania, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy o.s.p.), poprzestając na katalogu działań wynikającym z art. 15 ust. 1 ustawy o.s.p. Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, że delegacja ustawowa zawarta w art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. zawiera uprawnienie dla gminy, a więc stanowi o rozwiązaniach o charakterze fakultatywnym, które mogą, ale nie muszą zostać uregulowane w uchwale rady gminy. Przepis 15 ust. 1a ustawy o.s.p., po pierwsze, niewątpliwie daje gminie możliwość wypłacania ekwiwalentu pieniężnego dla kandydatów na strażaków ratowników OSP, gdzie taki ekwiwalent jest wypłacany za udział w szkoleniu. Jest to bowiem jedyne działanie jakie kandydaci na strażaków ratowników OSP podejmują i które jako ich definiujące zostało wprost wskazane w ustawie. Po drugie, przepis ten daje gminie możliwość wypłacania ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP za działanie zabezpieczania obszaru chronionego jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym. Przepisy dają więc gminie taką możliwość, ale nie nakładają na nią obowiązku. Powołany przez stronę skarżącą wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 października 2024 r. o sygn. akt III SA/Łd 452/24 jest jednym z wielu wyroków, jakie zapadły w odniesieniu do interpretacji art. 15 ust. 1a i 2 ustawy o.s.p. Przedstawiona w tym wyroku interpretacja przepisów ustawy o.s.p. nie jest jednolicie przyjmowana w orzecznictwie. Na tle omawianego zagadnienia sądy administracyjne prezentują bowiem obecnie również stanowisko przeciwne, które w ocenie Sądu trafnie uwzględnia zarówno literalne brzmienie wskazanych przepisów art. 15 ust. 1a i 2 ustawy o.s.p., jak i konkretny cel wprowadzenia do cyt. ustawy art. 15 ust. 1a. Pogląd przeciwny do wskazanego przez stronę skarżącą został wyrażony m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 maja 2025 r. o sygn. akt II SA/Rz 140/25, Pogląd ten Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela i przyjmuje za własny. Stanowisko to podkreśla fakultatywność zawarcia w wydawanej co dwa lata uchwale zapisów dotyczących ekwiwalentu dla kandydatów na strażaków ratowników OSP w danej gminie oraz za zabezpieczanie obszaru chronionego jednostki Państwowej Straży Pożarnej dla strażaków ratowników OSP danej gminy. W tym zakresie wskazać należy, że literalny zapis zawarty w art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. "- stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych" wyraża istotę tej fakultatywności. Oznacza to, że jeżeli gmina na dany okres czasu, które nie są również długie (nie powinny przekroczyć 2 lat) uznaje, że brak jej środków na dodatkowe ekwiwalenty, to po prostu nie przewiduje ich w swojej uchwale. W takim wypadku, tak jak w przypadku Gminy Damnica, uchwała zawiera jedynie obowiązkowe elementy wynikające z art. 15 ust. 1 ustawy o.s.p., a więc zapisy dotyczące tylko ekwiwalentów dla strażaków ratowników OSP za takie działania jak uczestnictwo w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. Przyjęcie stanowiska przeciwnego, to jest, że gmina musi zawsze regulować, w każdej kolejnej uchwale, podstawy do wypłaty ekwiwalentu z art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p., a więc również wtedy, gdy nie ma na to faktycznie środków, mogłoby prowadzić do trudnego do zaakceptowania i niezrozumiałego dla samych strażaków ratowników OSP oraz kandydatów na takich ratowników chaosu decyzyjnego. W efekcie takich zapisów mogłoby bowiem dojść do sytuacji, gdzie z powodu faktycznego braku środków na ten cel w gminie, wydawane musiałby być indywidualne odmowy wypłaty ekwiwalentów np. dla kandydatów na strażaków ratowników OSP, pomimo istnienia w uchwale podstawy do dokonania wypłaty. Zdaniem Sądu, nie o takie rozwiązania systemowe chodziło projektodawcy art. 15 ust. 1 a ustawy o.s.p. Należy podkreślić że przepis art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. został wprowadzony w wyniku nowelizacji (poprzez art. 1 ustawy nowelizacyjnej z dnia 7 lipca 2023 r., Dz. U. z 2023 r., poz. 1560) i był w określony sposób rozumiany przez jego projektodawcę. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu do projektu powołanej ustawy nowelizacyjnej z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, propozycja dotycząca objęciem ekwiwalentem pieniężnym również kandydata na strażaka ratownika OSP, może spowodować zwiększenie liczby osób, które chcą zostać strażakami ratownikami OSP, a co za tym idzie zwiększyć bezpieczeństwo ludności zamieszkującej teren gminy. Przewiduje się, iż przyznanie takiego prawa będzie fakultatywne i będzie zależeć od możliwości (w szczególności finansowych) oraz potrzeb z zakresu ochrony przeciwpożarowej danej gminy. Proponowane przepisy (tj. art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p.) dają gminie możliwość wypłacania ekwiwalentu pieniężnego kandydatom na strażaków ratowników OSP oraz strażakom ratownikom OSP, którzy brali udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy o.s.p. (zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej). Przepisy te dają gminom taką możliwość, a nie nakładają na nie obowiązku. Zatem to przed podjęciem uchwały, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o.s.p. rada gminy ustala i decyduje, czy dana gmina posiada stosowne środki finansowe, aby przyznać ekwiwalent za działania wymienione w art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. W zależności od tej weryfikacji rada gminy wprowadza bądź nie do uchwały przepisy, które określają wysokość ekwiwalentu dla kandydata na strażaka ratownika OSP, czy dla strażaka ratownika OSP również za działania wymienione w art. 3 pkt 7 ustawy o.s.p., czyli za zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej. W związku z powyższym brak regulacji, co do ekwiwalentu w zakresie objętym w art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. nie może być oceniany jako sprzeczne z prawem niewypełnienie normy kompetencyjnej. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie, podziela wskazane stanowisko znajdujące - jak wskazano wyżej - łącznie potwierdzenie m.in. w projekcie ustawy nowelizacyjnej wprowadzającej art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p., w przywołanym w odpowiedzi na skargę komentarzu do ustawy o.s.p., czy w aktualnym orzecznictwie, w tym m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 maja 2025 r. o sygn. akt II SA/Rz 140/25. Sąd podziela wskazane stanowisko dostrzegając, że sposób redakcji przepisów art. 15 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy o.s.p. nie pozwala, zdaniem Sądu, na przyjęcie, aby zwrot "- stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych", można było rozumieć jako wyłączenie art. 15 ust. 2 ustawy o.s.p. w odniesieniu do ekwiwalentów, o których mowa w art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. Zwrócić należy uwagę, że w treści art. 15 ust. 2 ustawy o.s.p., który mówi o wysokości ekwiwalentów i sposobie ich naliczania, ustawodawca wprost odnosi się bowiem również zarówno do kandydatów na strażaków ratowników OSP oraz do działania polegającego na udziału w szkoleniu takich kandydatów, jak i do działania polegającego na zabezpieczaniu terenu jednostki Państwowej Straży Pożarnej przez strażaków ratowników OSP. Z literalnych zapisów art. 15 ust. 2 ustawy o.s.p. wynika więc, że przepis ten reguluje wysokość i sposób naliczania również tych ekwiwalentów i będzie mógł być przewidziany w danej uchwale. Zdaniem Sądu nie można więc twierdzić, że wysokość ekwiwalentów w tym zakresie reguluje tak naprawdę tylko art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. poprzez wyrażenie "- stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych". Jak wskazano wyżej, tego rodzaju regulacja z art. 15 ust. 1a ustawy o.s.p. wskazuje natomiast na fakultatywność zawarcia przez radę gminę w projektowanej uchwale stawek dotyczących ekwiwalentów dla kandydatów na strażaków ratowników OSP, jak i za działanie zabezpieczenia obszaru jednostki Państwowej Straży Pożarnej przez strażaków ratowników OSP, stosownie do posiadanych środków, co odnosi się nie do wysokości ekwiwalentu, ale prawa do ekwiwalentu jako takiego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na postawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI