III SA/Gd 506/23

III SA/Gd 506/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 269
art. 27 ust. 1 i 3, art. 31 ust. 1
Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z  sytuacją na rynku energii elektrycznej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 10 par. 1, art. 11, art. 15, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Adam Osik Protokolant: Asystent sędziego Diana Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 czerwca 2023 r. nr SKO.420.588.2023 w przedmiocie dodatku elektrycznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Wicko z dnia 16 lutego 2023 r. nr 000036//02/2023.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a.") oraz art. 27 i nast. ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 269, dalej: "u.o.e."), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Wicko z dnia 16 lutego 2023 r., którą odmówiono P. W. (dalej: "skarżący") przyznania dodatku elektrycznego.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
Skarżący w dniu 9 grudnia 2022 r. złożył wniosek o przyznanie dodatku elektrycznego dla jednoosobowego gospodarstwa domowego prowadzonego pod adresem: S., wskazując, że głównym źródłem ogrzewania jest ogrzewanie elektryczne.
Wójt Gminy Wicko (dalej: "organ I instancji") podjął czynności mające na celu weryfikację wniosku skarżącego i ustalił, że skarżący zameldowany jest pod adresem: W., ul. [...], (który wskazał także we wniosku), w lokalu położonym w S. nie zamieszkuje na stałe, korespondencja kierowana na ten adres jest przesyłana (zgodnie z prośbą skarżącego) na adres: K., ul. [...]. Decyzją z dnia 16 lutego 2023 r. organ odmówił skarżącemu przyznania dodatku elektrycznego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że warunkiem przyznania dodatku elektrycznego jest faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie pod wskazanym we wniosku adresem; prowadzenie gospodarstwa domowego możliwe jest tylko w jednej lokalizacji.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Wyjaśnił, że we W. jest jedynie zameldowany (w tym mieście znajduje się jego dom rodzinny i główna siedziba jego firmy). Natomiast miejscem jego zamieszkania jest S., gdzie przebywa i prowadzi gospodarstwo domowe przez większą część roku (od maja do września). Pod tym adresem zarejestrował dodatkowy adres działalności gospodarczej (działalność prowadzi także pod adresem: S., P.). Wskazał przy tym, że wykonywana działalność wiąże się ze szkoleniami z [...], dlatego miejsce pobytu zmienia kilka razy w roku – około dwa miesiące w roku spędza w Hiszpanii, trzy miesiące w Karpaczu. Z uwagi na częste podróże ustanowił pełnomocnika do doręczeń i z tego powodu korespondencja była przekazywana na inny adres.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") zaskarżoną decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy przywołał brzmienie przepisów mających zastosowanie w sprawie, tj. art. 27 ust. 1 i ust. 3, art. 30, art. 32 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 34 ust. 2, ust. 4-5 u.o.e. Następnie wyjaśnił, że dodatek elektryczny nie może zostać przyznany, jeżeli wnioskodawca nie zamieszkuje i nie gospodaruje pod adresem wskazanym we wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego. Wskazał przy tym, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 k.c.), zaś miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.).
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala uznać, że skarżący faktycznie zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe w S.. Centrum życiowe skarżącego skupia się bowiem we W., gdzie jest zameldowany, wysyłane są rachunki dotyczące innych jego nieruchomości, koncentrują się sprawy związane z jego pracą. Skarżący nie przebywa w S. z zamiarem stałego pobytu.
Skarżący powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W jego ocenie organ odwoławczy błędnie przyjął, że centrum życiowe skarżącego znajduje się we W. Skarżący zwrócił uwagę, że w toku postępowania wyjaśniał, że nie zamieszkuje pod adresem we W. od ukończenia studiów, jest to miejsce zamieszkania jego rodziców. Zdaniem skarżącego pojęcia zameldowania, miejsca zarejestrowania działalności gospodarczej, czy adresu do doręczeń korespondencji nie należy utożsamiać z zamieszkaniem. Podkreślił, że zarejestrował działalność gospodarczą pod adresem zameldowania (i miejscem zamieszkania swoich rodziców), gdyż nie posiadał własnej nieruchomości. Natomiast adres we W. podaje jako adres korespondencyjny w związku z licznym podróżami i by mieć pewność, że zostanie ona odebrana i przekazana skarżącemu. Skarżący wskazał, że zamieszkuje i prowadzi działalność gospodarczą w Gminie W., na dowód czego przedkładał organom stosowne dowody (rachunki za energię elektryczną, dokumenty związane z działalnością gospodarczą wykonywaną na terenie gminy). Skarżący na potrzeby działalności prowadzonej pod nazwą P. dzierżawi działkę od Gminy W., ponosi opłaty za media na tej nieruchomości, w S. przebywa także przed i po sezonie (tj. w miesiącach kwiecień, maj, wrzesień i październik) w celu przygotowania do sezonu i zabezpieczenia mienia po jego zakończeniu. Nadto, zdaniem skarżącego, organy rozstrzygnęły sprawę na podstawie wyjaśnień złożonych przez mieszkańca budynku w S. z pominięciem dowodów przedstawionych przez skarżącego, który nie uczestniczył w wizji lokalnej. Co więcej, organ I instancji przed wydaniem decyzji nie wezwał skarżącego do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Skarżącemu odmówiono przyznania dodatku elektrycznego uznając, że podany przez niego adres – S. - nie jest miejscem jego faktycznego zamieszkania. Organ odwoławczy zaakcentował w wydanej decyzji, że skarżący jest na stałe zameldowany we W., prowadzi tam działalność gospodarczą, do korespondencji podaje najczęściej adres w. Wyżej wymieniona nieruchomość zamieszkiwana jest jedynie od lipca do września. Skarżący twierdzi natomiast, że wskazany adres jest miejscem jego stałego zamieszkania, przy czym charakter wykonywanej przez niego pracy pociąga za sobą konieczność przebywania tam, gdzie w danym czasie pracę tę wykonuje.
Jak wynika z art. 27 ust.1 u.o.e., dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Zgodnie z art. 27 ust 3 u.o.e. przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Z kolei przepis art. 31 ust. 1 u.o.e. stanowi, że wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek.
W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że główne źródło ogrzewania w lokalu położonym w S. jest zasilane energią elektryczną i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy natomiast tego, czy skarżący zamieszkuje pod wskazanym przez siebie adresem.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2023 r. , sygn. akt I OW 176/23 ( LEX nr 3667371) wskazał, że ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Powyższe rodzi konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (...), zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.
Ustawa reguluje natomiast przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Zgodnie z definicją zawartą w art. 27 ust. 3 Ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Powyższe okoliczności wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie".
Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko powyższe podziela. Wyjaśnienie zatem tej okoliczności determinowało sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organy.
Zauważyć zatem należy, że skarżący złożył wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego drogą elektroniczną. Zawiadomienie o zakończeniu postępowania wystosowano do skarżącego nie elektronicznie, a drogą pocztową, na adres zameldowania skarżącego we W., które fizycznie nie zostało przez niego odebrane. Z notatki służbowej, sporządzonej z rozmowy telefonicznej ze skarżącym w dniu 1 lutego 2023 r. nie wynika, by przekazano skarżącemu informację o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań ( art. 10 § 1 k.p.a.).
Skarżący dopiero po otrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji w dniu 21 marca 2023 r. zapoznał się ze stanowiskiem organu i jego argumentacją. Skarżący do odwołania, w którym zwrócił m.in. uwagę na konieczność rozróżnienia pojęć "zamieszkanie" i "zameldowanie", a także przedstawił swoje stanowisko dotyczące zamieszkiwania przez niego pod podanym adresem, dołączył szereg różnych dokumentów, mających zobrazować sposób prowadzenia przez niego działalności gospodarczej , korzystania z adresu zameldowania , zamieszkania w S.
Organ odwoławczy , przed wydaniem decyzji z dnia 5 czerwca 2023 r., także nie zastosował art. 10 § 1 k.p.a., z którego wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy , który zobowiązany jest do ponownego rozpatrzenia sprawy, a nie tylko do oceny decyzji organu pierwszej instancji , bardzo pobieżnie przedstawił stan faktyczny, nie dokonując kompleksowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie odnosząc się do wyjaśnień skarżącego, dotyczących jego miejsca zamieszkania i charakteru jego pracy.
Ustalając ( w sposób niepełny ) stan faktyczny organ oparł się przy tym przede wszystkim na ustaleniach i spostrzeżeniach organu pierwszej instancji i to nie tylko poczynionych w wydanej przez organ ten decyzji , ale też w piśmie przewodnim, przy którym przesłano m.in. odwołanie skarżącego. Rozważania organu, dotyczące "zamieszkiwania" jako przesłanki przyznania skarżącemu dodatku elektrycznego, sprowadzają się w istocie do dwóch akapitów, w których nie odniesiono się do wszelkich kwestii podnoszonych przez skarżącego i wszystkich przedłożonych dokumentów. Organ odwoławczy przyjmując, że skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem nie wskazał przy tym, dlaczego twierdzenia skarżącego i przedłożone przez niego dokumenty uznaje za niewiarygodne.
Z powyższych przyczyn stanowisko organu odwoławczego , który uznał, że centrum życiowe skarżącego koncentruje się we W., bowiem tam koncentrują się sprawy związane z jego pracą, jest tam zameldowany i tam wysyłane są rachunki, trudno uznać za prawidłowe i rzetelne.
Należy zatem podzielić stanowisko skarżącego, że organy nie rozpoznały należycie sprawy, nie odniosły się do twierdzeń skarżącego i zaoferowanych przez niego dowodów.
Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 10 § 1 , art. 11, art. 15, art. 77 § 1 , art. 107 § 3 k.p.a. , które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 2023 r., poz.1634 ze zm.), uwzględnił skargę, uchylając decyzje organów obu instancji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu pierwszej instancji będzie dokładne ustalenie stanu faktycznego. Zauważyć należy, że skarżący dołączył do skargi różne dokumenty, mające świadczyć o zasadności jego wniosku. Sąd administracyjny , co do zasady, nie prowadzi postępowania dowodowego. Rzeczą organu będzie zatem umożliwienie skarżącemu zaoferowanie dowodów dotyczących przedmiotowych kwestii, ewentualnie przeprowadzenie także dowodów z urzędu. Następnie organ oceni, czy ustalony stan faktyczny pozwala na uwzględnienie wniosku skarżącego, a wydana decyzja odpowiadać będzie wymogom art. 107 § 3 k.p.a.