III SA/Gd 50/24

III SA/Gd 50/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-04-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący/
Janina Guść
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
z art. 145 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200 i 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 27 listopada 2023 r. nr 9011-2023-002231 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr 0217-2023-004872, 2. zasądza od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni na rzecz skarżącego M. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 listopada 2023 r. nr 9011-2023-002231 Dyrektor Pomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako "Dyrektor ARiMR" lub "organ") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie (dalej także jako "Kierownik ARiMR") z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr 0217-2023-004872 uchylającą w całości decyzję nr 0217-2023-004253 z dnia 24 lutego 2023 r. wydaną przez Kierownika ARiMR w sprawie przyznania M. B. (dalej także jako "strona" lub "skarżący") płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując w tym zakresie, że M. B. wystąpił w dniu 20 maja 2022 r. z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2022, w tym jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej do działek rolnych o łącznej powierzchni 15,80 ha, a także uzupełniającej płatności podstawowej.
Decyzją nr 0217-2023-004253 z dnia 24 lutego 2023 r. Kierownik ARiMR przyznał M. B.:
1. Jednolitą płatność obszarową - 2022 w wysokości 5 983,02 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 320,93 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;
2. Płatność za zazielenienie - 2022 w wysokości 4 902,01 zł;
3. Płatność redystrybucyjną - 2022 w wysokości 1 677,00 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 500,16 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowane z tego tytułu zmniejszenia
oraz przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 45,21 zł, a także uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 186,59 zł.
Kierownik ARiMR w zakresie jednolitej płatności obszarowej wskazał, że powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku postępowania wynosiła 14,10 ha i została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, gdyż płatność jednolita przysługuje do powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar. Podczas kontroli administracyjnej sprawy stwierdzono, iż powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku, co ustalono w oparciu o pomiary MKO, który odpowiada powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane podczas wizytacji terenowej.
Dla działki ewidencyjnej nr [1] z zadeklarowaną powierzchnią użytkowaną rolniczo 0,11 ha stwierdzono powierzchnię 0,00 ha, wykluczając 0,11 ha. Dla działki ewidencyjnej nr [2] z zadeklarowaną powierzchnią użytkowaną rolniczo 0,91 ha stwierdzono powierzchnię 0,00 ha, wykluczając 0,91 ha (na działkach zadeklarowano działkę rolną B) Natomiast dla działki ewidencyjnej nr [3] z zadeklarowaną powierzchnią użytkowaną rolniczo 2,52 ha stwierdzono powierzchnię 1,84 ha, wykluczając 0,68 ha (na działce zadeklarowano działkę rolną C).
Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego wynosiła 1,70 ha, co stanowiło przedeklarowanie o wartości 12,06%. Zastosowawszy prawo unijne i wynikające z niego pomniejszenie powierzchni uwzględnionej do płatności o 1-5 krotność wykrytej różnicy, powierzchnia zatwierdzona wyniosła 11,55 ha.
Płatność za zazielenienie przyznano do powierzchni 14,10 ha.
W zakresie płatności redystrybucyjnej powierzchnia stwierdzona wyniosła 14,10 ha i została pomniejszona o 3 ha zgodnie z prawem krajowym. Następnie zastosowano zmniejszenie o 1-5 krotność wykrytej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną. Ostateczna powierzchnia zatwierdzona wyniosła 8,55 ha.
W ramach uzupełniającej płatności podstawowej powierzchni stwierdzona wyniosła 4,54 ha. Dla działki ewidencyjnej nr [3] z zadeklarowaną powierzchnią użytkowaną rolniczo 1,67 ha stwierdzono powierzchnię 1,66 ha, wykluczając 0,01 ha, co stanowiło przedeklarowanie o wartości 0,22%. Uzupełniającą płatność podstawową przyznano do powierzchni stwierdzonej w toku postępowania. Wnioskodawca podlegał także zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2022.
Decyzję doręczono w dniu 27 lutego 2023 r.
Następnie Kierownik ARiMR, po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr 0217-2023-004872 uchylił w całości swoją decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nr 0217-2023-004253 z dnia 24 lutego 2023 r. oraz przyznał M. B.:
1. Jednolitą płatność obszarową - 2022 w wysokości 5 477,96 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 623,96 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;
2. Płatność za zazielenienie - 2022 w wysokości 4 766,42 zł;
3. Płatność redystrybucyjną - 2022 w wysokości 1 485,76 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 614,90 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego
oraz przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 32,08 zł oraz uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 186,59 zł.
Przyczyną wznowienia wskazaną przez organ I instancji było pozyskanie w dniu 11 lipca 2023 r. informacji świadczącej o zawyżeniu przez stronę powierzchni kwalifikującej się do płatności. Organ wskazał w tym zakresie na informacje (w formie tabeli) w sprawie nieprawidłowości dotyczących działki rolnej H, położonej na działce ewidencyjnej nr [4] , której powierzchnia deklarowana wynosiła 0,39 ha, zaś stwierdzona - 0,00 ha, oraz działki rolnej C, położonej na działce ewidencyjnej nr [5], której powierzchnia deklarowana wynosiła 2,52 ha, zaś stwierdzona - 1,84 ha. W postanowieniu o wznowieniu postępowaniu wskazano wcześniej, że na podstawie wykazu działek ewidencyjnych przekazanego Kierownikowi ARiMR w dniu 11 lipca 2023 r. ustalono, że powierzchnia określona na podstawie ortofotomap wykonanych w roku składania wniosku stanowi istniejącą i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji okoliczność potwierdzającą nieprawidłową deklarację strony.
W wydanej w wyniku wznowienia decyzji w zakresie działki C wskazano dodatkowo, że w dniu 14 marca 2023 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono oględziny działki ewidencyjnej nr [5]. Podczas oględzin Inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni przeprowadzający wizytację, stwierdzili, iż powierzchnia MKO wynoszącą 1,84 ha. Zatem dla działki ewidencyjnej [3] wykluczono na podstawie powierzchni MKO 0,68 ha.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. B. zarzucając naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." oraz Konstytucji RP, poprzez niezasadne uchylenie ostatecznej i prawomocnej decyzji przyznającej świadczenie.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje trzy różne instrumenty służące do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych. Są to tzw. nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego i należą do nich: wznowienie postępowania (art. 145 k.p.a.), stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.) oraz postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji prawidłowej albo dotkniętej wadą niekwalifikowaną (art. 155 k.p.a.).
Pojęcie decyzji ostatecznej wynika z art. 16 § 1 k.p.a. Są to decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mogą to więc być m.in. decyzje organu pierwszej instancji, dla których minął termin wniesienia odwołania, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie w przypadku decyzji nr 0217-2023-004253 z dnia 24 lutego 2023 r.
Takim decyzjom przypisuje się cechę trwałości, a ich wzruszenie jest dopuszczalne, ale wyłącznie w zaprezentowanych powyżej przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub w innych sytuacjach, opisanych w ustawach szczególnych. Z kolei prawomocność decyzji, o której mowa w art. 16 § 3 k.p.a., stanowi przesłankę negatywną uchylenia czy stwierdzenia nieważności decyzji, ale w zakresie rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego, nie ogranicza więc w żaden sposób organu administracji publicznej.
Wobec powyższego, organ drugiej instancji nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przywołane przez skarżącego przepisy k.p.a, czy też przepisy Konstytucji.
W ocenie organu, prawidłowo uruchomiono nadzwyczajny tryb wzruszenia ostatecznej decyzji z dnia 24 lutego 2023 r. przewidziany w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ponieważ już po jej wydaniu - jak wskazano w dniu 30 maja 2022 r. - opracowana została nowa wartość MKO dla działek ewidencyjnych nr [3] oraz nr [4] . Wartości te były bowiem mniejsze niż deklarowane odpowiednio o 0, 68 ha i 0, 39 ha.
Zaznaczono, że wniosek M. B. został poddany kontroli w dniu 23 lutego 2023 r. przeprowadzonej w ZSZiK, gdzie wykonana w tym dniu analiza nie wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do działki H, natomiast stwierdzono niezgodności na działce nr [3] (działka C) oraz dotyczące działki rolnej B (działka nr [1] i [2]), co zostało uwzględnione w decyzji 0217-2023-004253 z dnia 24 lutego 2023 r.
Organ odwoławczy wskazał, że geometria i wartość MKO wyznaczone dla działki nr [4] zostały zaimplementowane do ZSZiK w dniu 16 czerwca 2023 r. Opracowania dokonano na podstawie ortofotomapy cyfrowej sporządzonej ze zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 5 maja 2022 r. Aktualna ortofotomapa została zaimportowana do ZSZiK w dniu 3 lutego 2023 r. Jej obraz był zbliżony do treści poprzedniej ortofotomapy, która była wykonana na postawie zdjęć lotniczych datowanych na dzień 5 czerwca 2020 r. Dopiero na skutek oceny stanu faktycznego dokonanej przez wyspecjalizowanych w zakresie wyznaczania MKO pracowników Wydziału ds. GIS doszło do wprowadzenia zmian w systemie identyfikacji działek rolnych LPIS.
W przypadku działki nr [3] aktualny MKO wgrano do ZSZiK w dniu 13 czerwca 2023 r. Został on ustalony na podstawie oględzin terenowych przeprowadzonych w dniu 14 marca 2023 r. oraz w wyniku analizy przeprowadzonej przez Naczelnika Wydziału ds. GIS w toku obsługi wznowionych spraw rolnika z kampanii roku 2021. Także w tym przypadku zaimportowanie do systemu informatycznego bieżącej ortofotomapy, co nastąpiło w dniu 16 grudnia 2021 r. nie było wystarczające, by pracownicy organu pierwszej instancji samodzielnie, bez specjalistycznej wiedzy w zakresie fotointerpretacji ortofotomap, ocenili deklarację rolnika jako oczywiście błędną. Jednocześnie wskazano, że przyjęta w postępowaniu wznowieniowym przez Kierownika ARiMR wartość MKO dla działki [3] o wartości 1,84 wynikającej z oględzin dokonanych w dniu 14 marca 2023 r. była błędna. W decyzji wskazano na analizę MKO działek H i C przeprowadzoną przez Naczelnika WGiS i przedstawioną w piśmie z dnia 31 października 2023 r. Aktualną powierzchnią MKO dla działki [3] jest 1,58 ha i ona powinna mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie. W trakcie wizytacji w dniu 14 marca 2023 r. zmierzono MKO wynoszący 1,86 ha, niemniej zaliczono do niego także tereny oznaczone jako "potencjalne GO" o powierzchni 0,27 ha. Zgodnie z oceną Naczelnika WGIS tereny te nie są użytkowane rolniczo, zatem nie powinny zostać uwzględnione w obliczeniach wysokości płatności.
W toku postępowania odwoławczego MKO dla działki nr [3] ustalono zatem mniejszą obowiązującą wartość MKO w stosunku do przyjętej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Zaznaczono jednak, że zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Dokonując wyliczeń wysokości płatności na podstawie MKO o wartości 1,58 ha, a nie 1,84 ha, jak przyjął organ pierwszej instancji w przypadku działki nr [5], kwoty płatności za rok 2022 wynosiłyby: 5 141,25 zł dla jednolitej płatności obszarowej, 4676,03 zł dla płatność za zazielenienie, 1 358,27 zł dla płatności redystrybucyjnej, 49,73 zł dla uzupełniającej płatności podstawowej. Organ odwoławczy podkreślił, że są to kwoty łącznie o 661,45 zł mniejsze od ustalonych w decyzji z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr 0217-2023-004872, lecz nie sposób uznać, by decyzja ta rażąco naruszała prawo, bądź interes społeczny, a zatem nie podlegała uchyleniu.
W zaskarżonej decyzji podkreślono, że występujące w ARiMR organy administracji publicznej, takie jak kierownik biura powiatowego, czy dyrektor oddziału regionalnego nie biorą żadnego udziału w procesie ustalania MKO, czynność ta należy do wyłącznych kompetencji Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, który działa w tym zakresie w charakterze niezależnej komórki merytorycznej aparatu pomocniczego organu. Organy ARiMR mogą natomiast zgłaszać konieczność przeprowadzenia weryfikacji MKO, jeśli uznają to za konieczne i uzasadnione okolicznościami sprawy, np. zastrzeżeniami rolnika, czy też własnymi. Tak też Dyrektor ARiMR po wznowieniu postępowania w toku postępowania odwoławczego zwrócił się o weryfikację prawidłowości wymierzenia MKO dla dziełek [3] oraz [4] i uzyskał od Naczelnika WGIS informację, że dane LPIS są poprawne i nie wymagają modyfikacji.
Omawiając stan faktyczny stwierdzony na działce nr [3] w kontekście płatności wskazano, że w jej północno zachodnim fragmencie występuje grunt orny, a w jego obrębie znajduje się pojedyncze wyłączenie w postaci powierzchni przeznaczonej pod stały nośnik reklamowy (zob. fotografie z oględzin nr 3 i 5). W południowo zachodnim narożniku działki występują dwa zabudowania, a wzdłuż całej południowej części działki występują zwarte, wieloletnie zadrzewienia. Natomiast pomiędzy gruntem ornym, a owymi włączeniami występuje teren porośnięty roślinnością trawiastą, również miejscami zadrzewiony i zakrzewiony. To właśnie ten obszar został aktualnie wyłączony z MKO, choć stanowił jego część w ubiegłych latach i był zgłaszany do płatności. W przypadku działki nr [4] brak użytkowania rolniczego stwierdzono na całym jej obszarze, co wynika z analizy przeprowadzonej w tym zakresie przez Naczelnika WGiS i przedstawionej w piśmie z dnia 31 października 2023 r.
W ocenie organu odwoławczego opisane tereny wykluczone z MKO nie spełniały warunków przyznania płatności ONW, nie była na nich w 2022 r. prowadzona działalność rolnicza, nie były one wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych, ani nie były utrzymywane w stanie, dzięki któremu nadawały się do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy. Tym samym nie spełniały one wymogów oraz definicji, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. c, e - h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, ze zm.), a także § 2 ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. poz. 351 ze zm.)
W tym stanie rzeczy, zdaniem organu odwoławczego, ziściła się przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji nr 0217-2023-004253 z dnia 24 lutego 2023 r., która była nieznana Kierownikowi ARiMR, a jest nią fakt, iż znaczny fragment gruntów zgłoszonych przez rolnika do płatności na rok 2022 na działkach nr [3] i nr [4] nie spełnia ustawowych warunków do objęcia płatnością. Okoliczność ta wyszła na jaw po opracowaniu w czerwcu 2023 r. przez pracowników Wydziału ds. GIS nowych wartości MKO, które zostały wgrany do ZSZiK Organ pierwszej instancji dowiedział się o tym w dniu 11 lipca 2022 r. po uzyskaniu informacji o konieczności przeprowadzenia oceny wstecznej wniosku M. B.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. B. wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora ARiMR, podnosząc, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują uchylenia decyzji, która stała się prawomocna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 27 listopada 2023 r., którą organ utrzymał decyzję organu pierwszej instancji wydaną w postępowaniu wznowieniowym, uchylającą poprzednio wydaną decyzję, przyznającą skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 r. i wskutek ustalenia mniejszej powierzchni MKO przyznał skarżącemu płatności w niższej wysokości.
W skardze słusznie wskazano, że decyzja administracyjna wydana przez uprawniony organ korzysta z domniemania prawidłowości, a decyzja ostateczna – z silnej ochrony, mającej na celu stabilizację ukształtowanej nią sytuacji prawnej adresata. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. ostatecznymi są decyzje, od których nie służy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepis ten stanowi jednocześnie, że uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.
Co do zasady, stanowisko skarżącego, że wzruszenie decyzji ostatecznej i prawomocnej nie jest możliwe, nie jest zatem słuszne. Decyzja taka może być bowiem wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku zastosowania nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji, jakim jest m.in. tryb wznowieniowy, zastosowany przez organ w niniejszej sprawie.
Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja została wydana po wznowieniu postępowania, konieczne jest przytoczenie treści istotnych dla sprawy przepisów normujących tę instytucję.
Przesłanki wznowienia postępowania reguluje art. 145 § 1 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Przesłanki wznowienia postępowania zostały w cytowanym przepisie wymienione enumeratywnie i brak jest możliwości wszczęcia postępowania wznowieniowego na jakiejkolwiek innej podstawie.
Zgodnie z art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W myśl art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Przedmiotem prowadzonego przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a., a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy administracyjnej.
Kodeks postępowania administracyjnego opiera dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. na zaistnieniu dwóch generalnych przesłanek pozytywnych - rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną i wystąpieniu jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1, 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a. podstaw prawnych wznowienia oraz na stwierdzeniu braku zaistnienia przesłanek negatywnych, wymienionych w art. 146 k.p.a.
Kwestia zakończenia sprawy decyzją ostateczną nie budziła w sprawie wątpliwości. Ocena skargi wymagała rozważenia, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym i wydania decyzji rozstrzygającej ponownie złożony przez skarżącego wniosek.
W pierwszej kolejności oceny wymagało, czy w sprawie zaistniała podstawa wszczęcia postępowania wznowieniowego, brak takiej podstawy wyklucza bowiem możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej i ponownego rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszej sprawie organy powołały się na zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Uzasadniając zaistnienie podstawy wznowienia (art.145 § 1 pkt 5 k.p.a.) organ wskazał, że okoliczność rzeczywistej powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru dla działek nr [3] i nr [4] stanowiła istniejącą i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji, nową istotną okoliczność, potwierdzającą nieprawidłowe zadeklarowanie powierzchni gruntu rolnego przez skarżącego, skutkującą koniecznością zmniejszenia przyznanych płatności.
Wznowienie postępowania i uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących warunków: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, brak jest podstaw do uznania, że w sprawie zaszła przesłanka wznowienia postępowania.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia nowych dowodów, na podstawie których doszło do ustalenia nowych faktów, nieznanych organowi prowadzącemu poprzednie postępowanie.
Wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2022 r. w odniesieniu do działki nr [4] rozpoznany został w oparciu o dane wynikające z ortofotomapy sporządzonej w 2022 r. (zdjęcia wykonane w dniu 5 maja 2022 r.). Treść ortofotomapy została uaktualniona w dniu 3 lutego 2023 r. (wgranie do systemu ZSZiK), przed rozstrzygnięciem sprawy przez kierownika ARiMR w dniu 24 lutego 2023 r.
Wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2022 r. w odniesieniu do działki nr [3] rozpoznany został natomiast w oparciu o dane wynikające z ortofotomapy sporządzonej w 2021 r. Treść ortofotomapy została uaktualniona w dniu 16 grudnia 2021 r. (wgranie do systemu ZSZiK), przed rozstrzygnięciem sprawy przez kierownika ARiMR w dniu 24 lutego 2023 r.
Dane wynikające z ortofomapy znajdującej się w systemie ZSZiK w dacie wydania decyzji z dnia 24 lutego 2023 r. były zatem dla organu rozpoznającego sprawę dostępne zarówno w zakresie dotyczącym działki nr [3] (działka rolna C), jak i działki nr [4] (działka rolna H).
Organ wskazywał w odpowiedzi na skargę, że złożony wniosek został przed wydaniem decyzji poddany kontroli w ZSZiK (zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli). Dokonana w tym systemie analiza nie wykazała w odniesieniu do działki H żadnych nieprawidłowości. Kontrola wykazała jedynie nieprawidłowości w zakresie działki B i C. Jednak dopiero po wydaniu decyzji w dniu 30 maja 2023 r. pracownicy wyspecjalizowanej komórki jaką jest Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu POR ARiMR w Gdyni opracowali nowe MKO dla działki [4] wynoszący 0 ha czyli o 0,39 ha mniej niż zadeklarował wnioskodawca i nowe MKO dla działki nr [3] wynoszący o 0,68 ha mniej niż przyjął wnioskodawca. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się przy tym na wartość MKO 1,58 ha. Wyjaśnić jednak trzeba, że w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 14 marca 2023 r. na działce nr [3] wyspecjalizowani pracownicy przyjęli dla tej działki wartość MKO 1,84 ha (co odpowiada właśnie wartości o 0, 68 ha mniejszej od podanego przez wnioskodawcę areału 2,52 ha dla tej działki). Taką zatem wartość, to jest 1,84 ha MKO przyjęto jako nową okoliczność w sprawie wznawiając postępowanie. Wartość ta pojawia się bowiem w raporcie z kontroli administracyjnej sprawy z dnia 20 lipca 2020 r. (ocena wsteczna dotycząca działki nr [3] - MKO 1, 84 ha.).
W sprawie podkreślono zatem, że kluczowe ustalenia w sprawie zostały poczynione dopiero w wyniku działań wyspecjalizowanej komórki jaką jest Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu POR ARiMR w Gdyni. Podkreślono, że organ wydający decyzję nie uczestniczy w procesie ustalania MKO, należy to do kompetencji Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu POR ARiMR w Gdyni.
Niewątpliwie wielkość MKO miała wpływ na rozpoznanie złożonego przez skarżącego wniosku i stanowi okolicznością istotną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Sąd ocenił jednak, że dowód, na podstawie którego dokonano ustalenia MKO istniał w dacie wydania kontrolowanej w postępowaniu wznowieniowym decyzji. Ortofotomapa, będąca podstawą ustalenia MKO była bowiem w dacie wydawania decyzji aktualna i jej stan po wydaniu decyzji nie uległ żadnej zmianie.
Ten warunek zaistnienia przesłanki wznowieniowej został zatem w niniejszej sprawie spełniony.
Jednocześnie organ wskazywał, że okoliczność dotycząca rzeczywistej wielkości MKO nie była organowi znana w dniu wydania decyzji, a wiedzę o niej organ powziął dopiero w momencie przeprowadzenia kontroli przez wyspecjalizowaną komórkę Agencji, jaką jest Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu POR ARiMR w Gdyni.
Niewątpliwie stanowisko, że dowód, na jakim organ oparł swoje ustalenia w postępowaniu wznowieniowym, stanowi dowód nowy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
Dowód ten istniał w dacie wydawania decyzji i zawierał wszystkie dane, umożliwiające ustalenie prawidłowej wielkości MKO. To na podstawie tego samego dowodu i znajdujących się w nim danych, które stanowiły podstawę wydania decyzji, organ już po wydaniu decyzji, w wyniku przeprowadzenia wewnętrznej kontroli stwierdził odmienną wielkość MKO. W tym zakresie organ odwoławczy sam wskazał, że ortofotomapa w obszarze dotyczącym działki nr [4] została dodana do systemu w dniu 3 lutego 2023 r., a w obszarze dotyczących działki nr [3] jeszcze wcześniej bo w dniu 16 grudnia 2021 r. Ponadto nawet ze znajdującego się w aktach pisma Naczelnika WGIS z dnia 31 października 2023 r. wynika, że w zakresie wartość 0 MKO dla działki [4] przyjęto ją na podstawie ortofotomapy z 5 maja 2022 r. (data wykonania zdjęć) a jeszcze mniejszą wartość 1,5823 MKO dla działki [3] przyjęto także na podstawie ortofotomapy z 13 lipca 2021 r.
Sąd nie podzielił także stanowiska organu, że rzeczywisty, stwierdzony w wyniku kontroli Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu POR ARiMR w Gdyni obszar MKO jest okolicznością dla organu nową. Argument, że dopiero kontrola wyspecjalizowanej komórki organu mogła doprowadzi do wykrycia niezgodności obszaru deklarowanego we wniosku z MKO, nie zasługuje w okolicznościach sprawy na uwzględnienie.
Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym na tle regulacji z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podkreśla się, iż nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. sygn. akt III SA 5019/98, ONSA 2000/2/62; wyrok NSA z dnia 23 lipca 2003 r. sygn. akt III SA 2991/01, LEX nr 90459). Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody wskazane jako przesłanka wznowieniowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., aby mogły być podstawą wznowienia postępowania, nie mogły być znane organowi, przed którym postępowanie się toczyło i zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 946/14).
Dla oceny zasadności skargi, zasadnicze znacznie ma to, jakimi dowodami organ dysponował i jakie okoliczności znał, bądź mógł poznać, prowadząc postępowanie o przyznanie płatności. Organy ARiMR dysponują szerokimi uprawnieniami i środkami kontrolnymi, umożliwiającym precyzyjną weryfikację zgłaszanych do płatności gruntów. W organie powołano specjalistyczną komórkę Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu POR ARiMR w Gdyni., której zadaniem jest kontrola MKO. Rolą organu jest takie zorganizowanie postępowania administracyjnego, aby na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ustalanie danych stanowiących podstawę orzekania w sprawach dotyczących wniosków o płatności rolnicze odbywało się prawidłowo i precyzyjnie.
Argumentacja, że określenie zmiany MKO było trudne i dopiero wyspecjalizowana komórka mogła wykryć tą niezgodność, nie zasługuje na uwzględnienie. Jeżeli organ prowadzący postępowanie nie jest w stanie ocenić zgodności deklarowanych we wniosku danych z rzeczywistym MKO, powinien zapewnić w tym zakresie przed wydaniem decyzji kontrolę tej zgodność przez pracowników organu, wyspecjalizowanych w tym zakresie. Organ dysponuje specjalistycznymi narzędziami kontroli i powinien z nich korzystać w taki sposób, aby dokonane w oparciu o ten system ustalenia były prawidłowe.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II GSK 595/14, nie jest tak, że organ wyposażony przez prawodawcę (unijnego i krajowego) w odpowiednie, wysokospecjalistyczne i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków o płatność, może w razie oczywiście zawinionego braku wykorzystania ich w postępowaniu administracyjnym zasłaniać się prawem do wznowienia postępowania, bowiem w jego ocenie wyszły na jaw nowe okoliczności, nieznane mu w chwili wydawania decyzji, zaś nieistotne są powody braku wiedzy w tym zakresie. Takie wnioskowanie zakłócałoby stabilność decyzji administracyjnych.
Pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły. Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu, ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a jedynie odmienna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego. Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw" oznacza takie dowody, co do których istnienia organ nie posiadał wiedzy. Nie można przyjąć, że dany dowód lub okoliczność były nieznane organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikały one z materiałów będących w dyspozycji tego organu (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 września 2023 r. sygn. akt II SAŁd 636/23).
Organ mógłby powołać się na dowód istniejący w dacie wydawania decyzji jedynie w przypadku, gdyby nie mógł z dowodu tego skorzystać, z przyczyn od siebie niezależnych – z powodu braku wiedzy o istnieniu tego dowodu.
Powyższe stanowisko Sądu, dotyczące działań organu rozpoznającego wniosek o przyznanie płatności, jak też organów w postępowaniu wznowieniowym, zostało już przedstawione w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II GSK 595/14, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 września 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 175/21, wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 848/15, w Olsztynie z dnia 5 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 815/19, w Gliwicach z dnia 16 marca 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 1044/19, w Opolu z dnia 12 sierpnia 2020r. sygn. akt I SA/Op 530/19).
W dacie wydawania decyzji w postępowaniu zwykłym ortofotomapa zawierała aktualne dane. Organ mógł z dowodu tego korzystać, co więcej organ wykorzystał ten dowód, dokonując jednak błędnych ustaleń na jego podstawie. Taka sytuacja nie jest objęta dyspozycją art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W sprawie nie zaistniała zatem wskazywana przez organ przesłanka wznowieniowa.
W ocenie Sądu w zakresie działki nr [3] (oznaczonej jako działka rolna C) trudno też mówić o nowych okolicznościach nieznanych organowi w chwili wydania decyzji, nawet biorąc pod uwagę wskazywaną przez organy okoliczność, że po wydaniu decyzji z dnia 24 lutego 2023 r. doszło do oględzin działki w dniu 14 marca 2023 r.
Jak wynika z raportu kontroli na miejscu z daty 14 marca 2023 r. powierzchnię MKO dla ww. działki ustalono wtedy przy pomocy wyspecjalizowanych pracowników na 1, 84 ha. Dostrzec zatem trzeba, że ta taka sama wartość MKO, to jest 1,84 ha dla działki nr [3] była już przyjęta jako prawidłowa w pierwotnej decyzji Kierownika ARiMR z dnia 24 lutego 2023 r. nr 0217-2023-004253 dotyczącej płatności bezpośrednich za 2022 r. W treści tej decyzji wyraźnie bowiem wskazano, że dla działki ewidencyjnej nr [3] z zadeklarowaną powierzchnią użytkowaną rolniczo 2,52 ha stwierdzono powierzchnię 1,84 ha, wykluczając 0,68 ha (na działce zadeklarowano działkę rolną C).
Co więcej Kierownik ARiMR wydając decyzję w dniu 24 lutego 2023 r. dotyczącą płatności za 2022 r. miał świadomość, że wątpliwości co do MKO działki nr [3] (działka rolna C) zaistniały już wcześniej. Doprowadziły one bowiem do wznowienia przez Kierownika ARiMR postępowania dotyczącego kampanii za 2021 r. i zmniejszenia M. B. bezpośrednich za ten rok.
W tym zakresie w oparciu o akta sprawy o sygn. akt III SA/Gd 357/23 Sąd z urzędu posiada wiedzę, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie po wznowieniu postępowania w sprawie, decyzją z dnia 28 listopada 2022 r. nr 0217-2022-002836 uchylił w całości decyzję własną nr 0217-2022-001930 z dnia 8 lutego 2022 r. w sprawie przyznania M. B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. Uchylając pierwotną decyzję o przyznaniu płatności Kierownik ARiMR na mocy decyzji z dnia 28 listopada 2022 r. nr 0217-2022-002836 orzekł merytorycznie w sprawie i przyznał wnioskodawcy płatności bezpośrednie za 2021 r. w mniejszym wymiarze niż pierwotnie. Uwzględniono bowiem, że już po wydaniu decyzji nr 0217-2022-001930, pracownicy Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni opracowali nowy, zaktualizowany MKO dla działki referencyjnej nr [3] wynoszący 1,84 ha, tj. mniej o 0,68 ha niż wykazała strona.
We wskazanej decyzji Kierownika ARiMR z dnia 28 listopada 2022 r. nr 0217-2022-002836 wydanej w trybie wznowieniowym dotyczącym płatności za 2021 r. niewątpliwie odwoływano się zatem do nowej wartości MKO dla działki [5]. Nie było to zatem już nowa i nieznana okoliczność w czasie późniejszym, to jest w dniu 24 lutego 2023 r., w którym Kierownik ARiMR wydał decyzję nr 0217-2023-004253 w sprawie przyznania M. B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok kolejny, to jest 2022.
Kontrola na miejscu, którą przeprowadzono w dniu 14 marca 2023 r. także potwierdziła MKO dla tej działki o wartości 1, 84 ha. Uwzględnić także trzeba, że postępowanie w sprawie płatności za 2022 r. zostało wznowione na mocy postanowienia Kierownika ARiMR z dnia 20 lipca 2023 r. W tej dacie organowi znane były wyniki oględziny działki nr [3] z dnia dniu 14 marca 2023 r. wskazujące na MKO o pow. 1,84 ha. W aktach sprawy znajduje się także raport ARiMR z dnia 20 lipca 2023 r. (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli), w którym w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [3] wskazano na ocenę wsteczną 1,84 ha.
Za nieuprawnione należy zatem uznać sugerowanie przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji aby do wznowienia postępowania doszło w związku pozyskaniem wiedzy o MKO działki nr [3] o wartości 1,58 ha. Na taką wartość MKO wskazał bowiem Dyrektorowi ARiMR Naczelnik WGIS dopiero w piśmie z dnia 31 października 2023 r., a więc po wznowieniu postępowania.
Naczelnik WGIS zaznaczył przy tym, że wartość 1,58 ha przyjął na podstawie ortofotomapy wgranej do systemu ZSZiK już w 2021 r., a także wyników kontroli z dnia 14 marca 2023 r. Dokonano zatem odmiennej oceny dowodów, które albo już istniały w chwili wydania decyzji z dnia 24 lutego 2023 r. (ortofotomapa), albo zostały przeprowadzone po wydaniu decyzji, (oględziny), ale w istocie na moment wznowienia postępowania potwierdzały przyjęte w decyzji z dnia 24 lutego 2023 r. wartości MKO (w protokole z oględzin z dnia 14 marca 2023 r. przyjęto MKO 1,84 ha, tak jak w decyzji z dnia 24 lutego 2023 r.).
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem normy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, niezasadnie doprowadziło bowiem do wzruszenia decyzji ostatecznej, mimo braku zaistnienia przesłanki wznowieniowej.
Dodatkowo, wskazać należy, że w sytuacji w jakiej decyzja o przyznaniu płatności nie może zostać wzruszona w postępowaniu nadzwyczajnym, co do zasady, przepisy prawa przewidują możliwość zobowiązania beneficjenta pomocy do zwrotu środków pobranych nienależnie w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2022 r .poz. 1257 ze zm.), zgodnie z którym środki publiczne pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, krajowe, przeznaczone na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że żądanie zwrotu nienależnie pobranej pomocy nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu decyzji o przyznaniu płatności. Przed wydaniem decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków, nie jest konieczne uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 96/12, wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt II GSK 1518/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 226/20). Decyzja wydana na podstawie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma charakter konstytutywny, tworzy bowiem nowy stosunek prawny. Przesłanki świadczące o nienależnie pobranej płatności są oceniane ex post, czyli po przystąpieniu beneficjenta do realizacji zobowiązania. Postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie jest kontynuacją postępowania, które zostało wszczęte na wniosek beneficjenta, jest to odrębne postępowanie, które jest inicjowane z urzędu.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdził, że organy naruszyły normę 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego od skargi.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenie sądu administracyjnego dostępne jest w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).