III SA/Gd 5/25

III SA/Gd 5/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 1a pkt 12 lit. b, art. 2 § 1 pkt 2, art. 18, art. 33 § 2 pkt 6, art. 124 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi Ł. Ż. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 6 listopada 2024 r., nr BD-I.3151.288.2024.JP w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r. nr BD-I.3151.288.2024.JP Wojewoda Pomorski, działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." oraz art. 124 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej jako: "k.p.a., utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 11 października 2024 r. o oddaleniu zarzutu Ł. Ż. w sprawie egzekucji administracyjnej.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim, po otrzymaniu informacji o niewykonaniu ustawowego obowiązku poddania szczepieniu małoletniego dziecka, upomnieniem wezwał Ł. Ż. do wykonania obowiązku wynikającego z mocy prawa. Wobec niewykonania przez zobowiązanego wymienionego obowiązku, PPIS jako wierzyciel złożył do Wojewody Pomorskiego tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o wszczęcie przeciwko zobowiązanej egzekucji administracyjnej, a jako środek egzekucyjny wskazał grzywnę w celu przymuszenia.
Tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 6 października 2023 r. wystawiony przez PPIS w Starogardzie Gdańskim wraz z postanowieniem Wojewody Pomorskiego z dnia 9 listopada 2023 r. nr SO-IX.756.251.2023 o zastosowaniu środka egzekucyjnego, tj. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł, zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 28 listopada 2023 r. i tym samym wszczęta została egzekucja administracyjna.
Wobec niewykonania przez zobowiązanego obowiązku zaszczepienia małoletniego dziecka i nieuiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia w wyznaczonym terminie, Wojewoda Pomorski dnia 8 sierpnia 2024 r. przesłał do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim tytuły wykonawcze nr [...] i [...], będące podstawą wszczęcia egzekucji nałożonej i nieuiszczonej grzywny oraz opłaty za czynności egzekucyjne. Należność została wyegzekwowana i dnia 12 sierpnia 2024 r. przekazana na rachunek bankowy wierzyciela.
W dniu 22 sierpnia 2024 r. Ł. Ż., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...], wystawionych przez Wojewodę Pomorskiego z dnia 8 sierpnia 2024 r., wskazując jako podstawę zarzutu brak wymagalności obowiązku. W ocenie zobowiązanego, obowiązek nie jest wymagalny, ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny dotyczące obowiązku o charakterze niepieniężnym nie zostało zawieszone, pomimo wniesienia zarzutu, a ponadto zobowiązany powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
W związku z powyższym, działający jako wierzyciel Wojewoda Pomorski, oddalając, postanowieniem z dnia 11 października 2024 r., zgłoszony zarzut w sprawie prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych egzekucji administracyjnej, wskazał, że zgodnie z art. 33 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a., czyli: 1/ nieistnienie obowiązku; 2/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3/ błąd co do zobowiązanego; 4/ brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5/ wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6/ brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Organ wyjaśnił, że o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis art. 33 § 2 lit. c u.p.e.a. używa także sformułowania "wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b". Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 2 pkt 6 cytowanej ustawy wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest zgodny pogląd, że owa "inna przyczyna" musi mieć charakter tego rodzaju, co wymienione w tym przepisie, czyli odroczenie terminu zapłaty bądź rozłożenie płatności na raty. Należeć więc będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia). Należy tu mieć na uwadze treść art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl natomiast art. 143 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie, gdy uzna to za uzasadnione.
Ponadto, odnosząc się do zarzutów zobowiązanego, Wojewoda Pomorski wyjaśnił, że postępowanie prowadzone wobec Ł. Ż. zostało zawieszone postanowieniem Wojewody Pomorskiego z 14 grudnia 2023 r., a następnie z uwagi na oddalenie zarzutów przez PPIS w Starogardzie Gdańskim, Wojewoda Pomorski postanowieniem z 5 kwietnia 2024 r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Następnie postanowieniem z 5 kwietnia 2024 r. Wojewoda Pomorski wstrzymał postepowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia przez Ministra Zdrowia zażalenia zobowiązanego na postanowienie Wojewody Pomorskiego z 9 grudnia 2023 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Minister Zdrowia postanowieniem z dnia 22 maja 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Pomorskiego w przedmiocie nałożenia grzywny. Ponadto postanowieniem z 4 września 2024 r. Wojewoda Pomorski umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego a zwrot wyegzekwowanej grzywny i opłaty za czynności egzekucyjne na konto Ł. Ż. nastąpił 23 września 2024 r.
Następnie organ wyjaśnił, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. (sygn. akt SK 81/19) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy nakładające obowiązek wykonania szczepień ochronnych zostały uznane za niekonstytucyjne jedynie w zakresie, w jakim termin wymagalności szczepień i liczba poszczególnych dawek określone są w Programie Sczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został wykonany rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Postępowanie egzekucyjne w sprawie Ł. Ż. zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w oparciu o przepisy stanowiące wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie ma zatem podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego lub jego umorzenia.
Pismem z dnia 23 października 2024 r. Ł. Ż. złożył do Wojewody Pomorskiego wniosek o ponowne rozpatrzenie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej wszczętej tytułami wykonawczymi z dnia 8 sierpnia 2024 r. o nr [...] i [...].
Po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ przedstawił tożsamą argumentację, jak w ww. postanowieniu z dnia 11 października 2024 r.
Ł. Ż., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył opisane postanowienie Wojewody Pomorskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ponadto skarżący wniósł o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 947, zwanej dalej: "u.z.z.l.") z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie wniesiono o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. wyjście poza zakres zaskarżenia przez Wojewodę Pomorskiego i rozpoznanie własnego postanowienia w zakresie zarzutu niespełnienia tytułu wykonawczego, podczas gdy w przedmiotowym zakresie postanowienie wierzyciela nie było zaskarżone, a zatem stało się ono prawomocne;
2. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.l. poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż można nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku TK z dnia 9 maja 2023 r.;
3. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.l. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek;
4. naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 u.z.z.l. może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.;
5. naruszenie art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
6. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. zakwestionowano komunikat GIS jako źródło obowiązku w demokratycznym państwie prawa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie podkreślając, że w niniejszej sprawie skarżący wniósł zarzuty w toku egzekucji prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze Wojewody Pomorskiego o nr [...] i nr [...] z dnia 8 sierpnia 2024 r., które dotyczyły obowiązku pieniężnego (nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia). Kwestionowanie istnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym – wykonania szczepień ochronnych, nie może prowadzić skutecznie do zakwestionowania istnienia obowiązku o charakterze pieniężnym – zapłaty należności wynikającej z wydanego przez wojewodę postanowienia.
Co się zaś tyczy podnoszonego w skardze (w pkt 1) zarzutu dotyczącego wyjścia przez Wojewodę Pomorskiego poza zakres zaskarżenia organ wyjaśnił, że jest on zarówno niejasny, jak i bezzasadny. Postanowienie z dnia 11 października 2024 r. nie zawiera rozstrzygnięć oznaczonych punktami, zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera zaskarżenia punktu 2.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu skarżący uczynił postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 6 listopada 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 11 października 2024 r. o oddaleniu zarzutu wniesionego z odwołaniem się do art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.
Z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. wynika, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na odroczenie terminu wykonania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 338/24). Zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Po 295/24).
Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Natomiast zgodnie z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej.
Postępowanie dotyczące zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, który może zakwestionować m.in. wymagalność obowiązku podlegającego egzekucji. Z uwagi na to dokonywana obecnie ocena sądu administracyjnego może się odnosić wyłącznie do kwestii konkretnego zarzutu zgłoszonego przez skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej.
Podkreślenia wymaga, że grzywna w celu przymuszenia w myśl art. 1a pkt 12 lit. b/ tiret pierwsze u.p.e.a. jest środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym, a Wojewoda wydający postanowienie o jej nałożeniu jest organem egzekucyjnym, a zarazem wierzycielem w momencie, gdy grzywna nie zostaje przez zobowiązanego uiszczona i następuje konieczność jej przymusowego ściągnięcia. W myśl bowiem art. 124 § 1 u.p.e.a. nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych (...). Ustawa traktuje zatem tryb ściągnięcia nieuiszczonych grzywien w celu przymuszenia tak, jakbyśmy mieli do czynienia z nowym obowiązkiem podlegającym egzekucji administracyjnej. Wówczas organ egzekucyjny, który wymierzył grzywnę w celu przymuszenia (w realiach sprawy – Wojewoda) staje się wierzycielem i prowadzi "nową" egzekucję (zob. w tej materii: R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 537-538).
W realiach rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie ma fakt, że skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł zarzut związany z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...] z dnia 8 sierpnia 2024 r., wystawionymi przez Wojewodę Pomorskiego. Wskazane tytuły wykonawcze nie dotyczą zatem bezpośrednio obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym (do czego w istocie nawiązuje podnoszona przez skarżącego w niniejszym i incydentalnym "postępowaniu zarzutowym" argumentacja), lecz dotyczą one obowiązku o charakterze pieniężnym, tj. nieuiszczonej w terminie grzywny, nałożonej na skarżącego postanowieniem Wojewody Pomorskiego z dnia 9 listopada 2024 r. w celu jej przymuszenia do realizacji obowiązku zaszczepienia dziecka oraz opłaty za czynności egzekucyjne.
W wyroku z dnia 5 września 2023 r. (sygn. akt II GSK 1619/22) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "(...) postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy, wtórny i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma zatem charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. (...) Istnienie tego obowiązku jest również uzależnione od wykonania zasadniczego (bazowego) obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, jeżeli obowiązek bazowy zostanie wykonany (art. 125 § 1 u.p.e.a.). Istnieje więc bezpośredni i instrumentalny związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny. Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia egzekucyjnych grzywien przymuszających toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalno-procesowym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny. W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Jakkolwiek ogólna treść art. 122 § 3 u.p.e.a. może sugerować, że przedmiotem zarzutów lub zażalenia na postanowienie w sprawie rozpoznania zarzutów powinna być sprawa egzekucji bazowego obowiązku niepieniężnego, to jednak taka interpretacja byłaby błędna. Niezależnie bowiem od możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny zobowiązany jest także uprawniony do wniesienia zarzutów (zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów), w granicach czasowych wyznaczonych w ustawie (w aktualnym stanie prawnym – zob. art. 27 § 1 pkt 9 oraz art. 33 § 5 u.p.e.a.), dotyczących zarówno pierwotnego (bazowego) obowiązku niepieniężnego, jak i wtórnego obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego".
Z powyższego wynika, że skuteczność podnoszonego w niniejszej sprawie zarzutu braku wymagalności obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia 8 sierpnia 2024 r., należy oceniać wyłącznie przez pryzmat konsekwencji prawnych związanych z wydanym postanowieniem z dnia 9 listopada 2024 r. o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia, które to właśnie orzeczenie stanowi podstawę powstania egzekwowanego w niniejszym postepowaniu egzekucyjnym obowiązku o charakterze pieniężnym, nie zaś z wymagalnością pierwotnego (bazowego) obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Wobec powyższego należało stwierdzić, że na gruncie zaistniałych w sprawie okoliczności znajdujących odzwierciedlenie w przekazanych aktach administracyjnych sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że obowiązek pieniężny zapłaty grzywny nałożony na skarżącego ww. postanowieniem nie jest wymagalny, gdyż nastąpiło odroczenie terminu jego wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej bądź też wystąpiły inne przyczyny wskazujące na brak jego wymagalności, np. wstrzymane zostało wykonanie ww. postanowienia o nałożeniu obowiązku (grzywny).
Za istnieniem takowej okoliczności nie może przemawiać złożone przez skarżącego do Ministra Zdrowia zażalenie na postanowienie z dnia 9 listopada 2024 r. W odniesieniu do zażaleń nie obowiązuje zasada ich bezwzględnej suspensywności. Stosownie bowiem do art. 18 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia), jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl zaś art. 143 k.p.a. wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, jednakże organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie, gdy uzna to za uzasadnione.
Nie mniej jednak z akt sprawy wynika, że Wojewoda Pomorski wstrzymał wykonanie ww. postanowienia z dnia 9 listopada 2024 r. o nałożeniu grzywny, które stanowi podstawę powstania obowiązku (pieniężnego) egzekwowanego w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach którego został złożony przez skarżącego rozpoznawany zaskarżonym aktem zarzut, do czasu rozpatrzenia przez Ministra Zdrowia zażalenia Ł. Ż. na ww. postanowienie. Minister Zdrowia postanowieniem z 22 maja 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 9 listopada 2023 r. w przedmiocie nałożenia grzywny. Sądowi zaś znanym jest z urzędu, że Ł. Ż. wniósł na ww. postanowienie Ministra Zdrowia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2167/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W tej sytuacji należałoby co do zasady przyjąć, że określony przez Wojewodę Pomorskiego obowiązek istnieje i jego egzekucja jest cały czas dopuszczalna. Wymagalność kwestionowanego wniesionym zarzutem obowiązku pozostawałaby bowiem ściśle związana ze źródłem jego istnienia, podstawą prawną nałożonego obowiązku, tj. z funkcjonującym w obrocie prawnym i wywierającym skutki prawne postanowieniem Wojewody Pomorskiego z dnia 9 listopada 2023 r. o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Niemniej jednak należy wskazać na treść postanowienia Wojewody Pomorskiego z 4 września 2024 r. nr SO-IX.756.251.2023.DM o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Ł. Ż. w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym z dnia 6 października 2023 r., które to postanowienie zostało wydane na wniosek wierzyciela, tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim (vide: k. 16 akt administracyjnych). Z treści uzasadnienia ww. postanowienie wynika przy tym uchylenie przez Wojewodę Pomorskiego dokonanych czynności egzekucyjnych tj. postanowienia z 9 listopada 2023 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Jednocześnie należy także zwrócić uwagę, że zobowiązany podnosząc zarzut "braku wymagalności egzekwowanego obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.) powinna przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek – co do którego egzekucji wnosi zarzut - nie pozostaje wymagalny.
W realiach sprawy skarżący takich dowodów nie przedstawił, a podnosząc określone zarzuty względem zaskarżonego postanowienia powołał się na nieistnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Co oczywiste, kwestionowanie obowiązku o charakterze niepieniężnym - wykonania szczepień ochronnych nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności innego obowiązku, bowiem obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty należności wynikającej z wydanego przez Wojewodę postanowienia. Zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia zmierzało bowiem do wyegzekwowania wykonania obowiązku o charakterze "pierwotnym", w postaci obowiązkowych szczepień ochronnych. Skarżący wnosząc stosowny zarzut nie wskazał zaś innych okoliczności, z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny określony w postanowieniu Wojewody Pomorskiego z dnia 9 listopada 2023 r. z jakiś powodów nie może być wykonany, a tym samym, że nie jest wymagalny.
Także podniesione w skardze zarzuty i wnioski nie mogły zostać podzielone i uwzględnione przez Sąd w niniejszej sprawie, gdyż odnoszą się one także w całości do próby kwestionowania innego obowiązku aniżeli egzekwowany w ramach postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia 8 sierpnia 2024 r., którego to dotyczyło incydentalne "postępowanie zarzutowe" zakończone zaskarżonym postanowieniem Wojewody Pomorskiego jako wierzyciela. Zarzuty i wnioski skargi odnoszą się bowiem do obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na wymogu przeprowadzenia szczepień ochronnych u dziecka.
Wyrok w sprawie został wydany na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.