III SA/Gd 491/25

III SA/Gd 491/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sudoł
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par.1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2016 poz 153
par.4 ust.1 pkt 3, par. 4 ust.2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik, Protokolant: Sekretarz sądowy Mirosława Marszałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi L.B. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 24 lipca 2025 r. nr 9011-2025-000804 w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy wypłaty pomocy z tytułu premii zalesieniowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 24 lipca 2025 r. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni (dalej: "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1199 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania L. B. (dalej: "strona" lub "skarżący") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie (dalej: "organ pierwszej instancji") w dniu 17 marca 2025 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowa wypłaty pomocy na zalesianie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja organu odwoławczego zapadła na tle następującego stanu faktycznego:
W dniu 2 kwietnia 2022 r. L. B. wystąpił z wnioskiem o wypłatę pomocy na zalesianie (PROW 2007-2013) do działki rolnej o oznaczeniu ZB i powierzchni 54,75 ha, położonej na działce ewidencyjnej o nr [...] zlokalizowanej w województwie zachodniopomorskim, powiecie [...], gminie [...], obrębie [...]. Dnia 21 listopada 2022 r. na rachunek bankowy beneficjenta przekazano zaliczkę na poczet płatności.
Decyzją nr 0217-2023-004371 z dnia 28 lutego 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie orzekł o wypłacie stronie pomocy w łącznej wysokości 65.152,50 zł w postaci premii zalesieniowej w ramach działania zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW 2007-2013. W dniu 9 marca 2023 r. stronie przekazano płatność końcową.
Pismem z dnia 28 lutego 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie zobowiązania zalesieniowego PROW 2007-2013. Organ pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2012 zadeklarowano działkę do zalesienia, na której strona zobowiązała się do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez 15 lat od uzyskania pierwszej płatności, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. W związku z tym wezwano rolnika do złożenia wyjaśnień w związku z brakiem deklaracji powierzchni objętej ww. zobowiązaniem we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023, mimo aktywnego zobowiązania. Organ nadmienił, że działka nr [...] w roku 2022 uległa podziałowi i obszar objęty zobowiązaniem jest położony na działce nr [...].
W piśmie z dnia 6 marca 2024 r. pełnomocnik strony wyjaśnił, że działka nr [...], objęta zobowiązaniem zalesieniowym, została zbyta. Wskazał, że L. B. ze względu na jego wiek (75 lat) i zły stan zdrowia nie był w stanie w dalszym ciągu zajmować się gospodarką leśną. W roku 2023 przeszedł udar, a także cierpi na nadciśnienie i poważne problemy kardiologiczne, które uczyniły go niezdolnym do dalszej pracy w gospodarstwie. Wymuszona tymi okolicznościami decyzja spowodowała, że powyższa działka nie została zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na 2023 rok.
Postanowieniem z dnia 12 lutego 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie wznowił z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nr 0217-2023-004371 z dnia 28 lutego 2023 r. w sprawie wypłaty premii zalesieniowej za rok 2022 w ramach działania zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW 2007-2013, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie.
Następnie decyzją z dnia 17 marca 2025 r. organ pierwszej instancji uchylił ostateczną decyzję z dnia 28 lutego 2023 r. oraz odmówił wypłaty pomocy na zalesianie w ramach działania zalesienie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW 2007-2013 z tytułu premii zalesieniowej.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że powodem wznowienia postępowania dotyczącego wypłaty premii zalesieniowej za rok 2022 było pozyskanie informacji o zbyciu działki objętej zobowiązaniem zalesieniowym w dniu 22.12.2022 r., czyli przed wydaniem decyzji o wypłacie pomocy. Zgodnie z pismami złożonymi przez wnioskodawcę grunty zostały sprzedane Lasom Państwowym. Powyższe stanowiło nieznaną organowi okoliczność potwierdzającą nieprawidłową deklarację, gdyż na dzień wydawania decyzji strona nie była w posiadaniu gruntów, do których wypłacono środki finansowe. Dokonując ponownej weryfikacji wniosku o wypłatę ustalono, iż informacja o sprzedaży gruntu objętego zobowiązaniem zalesieniowym w dniu 22 grudnia 2022 r. wpłynęła do siedziby organu dopiero w roku 2024, natomiast decyzja o wypłacie pomocy za rok 2022 została wydana w dniu 28 lutego 2023 r., a z akt sprawy nie wynika, iż nastąpiło przeniesienie zobowiązania zalesieniowego. Strona zobowiązała się do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, tj. od dnia 29 sierpnia 2013 r.
Organ pierwszej instancji podniósł, że uprawnionym do otrzymania w związku z rozpoczęciem zalesiania, ale także dalszej pomocy w postaci premii zalesieniowej jest tylko właściciel lub współwłaściciel działki objętej programem. Ustawa umożliwia skuteczne przejęcie zobowiązania zalesieniowego, a tylko takie nie skutkuje obowiązkiem zwrotu otrzymanych wcześniej płatności, jeżeli nowy właściciel jest rolnikiem w rozumieniu przepisów prawa. Strona, składając wniosek o wypłatę pomocy na rok 2022 oświadczyła, że znane jej są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana ma wpływ na wysokość przyznanej pomocy oraz dotyczy przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Sprzedaż działki objętej zobowiązaniem zalesieniowym oraz brak skutecznego przejęcia podjętego zobowiązania zalesieniowego przez nabywcę skutkuje odmową przyznania płatności.
Pismem z dnia 2 kwietnia 2025 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowanie, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał. Jak stanowi art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić m.in. z urzędu. Natomiast w myśl art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stosownie do art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że już po wydaniu decyzji z dnia 28 lutego 2023r. wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, która istniała w powyższej dacie, a nie była znana Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie. Okazało się bowiem, że w dniu 22 grudnia 2022 r. strona zbyła działkę objętą zobowiązaniem zalesieniowym.
Organ drugiej instancji wskazał także, iż decyzją nr 0217-2013-002110 z dnia 13 sierpnia 2013 r. Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie przyznał beneficjentowi płatność z tytułu wsparcia na zalesienie, premii pielęgnacyjnej, a także premii zalesieniowej - płatnej corocznie przez okres 15 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. Na podstawie § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r. poz. 153 ze zm.), dalej: "rozporządzenie ZGR", L. B. zobowiązał się do prowadzenia założonej przez siebie uprawy leśnej przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, której wypłata miała miejsce w dniu 29 sierpnia 2013 r. Według § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ZGR, pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi do gruntów stanowiących własność lub współwłasność tego rolnika albo własność jego małżonka. Niewątpliwie warunek ten dotyczy wszystkich rodzajów pomocy na zalesianie określonych w § 8 ust. 1 rozporządzenia ZGR, w tym także premii zalesieniowej, wypłata której była przedmiotem postępowania zainicjowanego wnioskiem rolnika z dnia 27 kwietnia 2022 r.
Organ odwoławczy zaznaczył, że przepisy § 15 ust. 1, 3, 3a oraz 4 rozporządzenia ZGR umożliwiają transfer zobowiązania zalesieniowego, jeśli dojedzie do przeniesienia własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem o pomoc po dniu doręczenia decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie. Niemniej w niniejszej sprawie do przekazania zobowiązań dojść nie mogło, zwłaszcza że nabywcą zalesionych gruntów były Lasy Państwowe, które na mocy § 4 ust. 1 rozporządzenia ZGR są wyłączone z pomocy na zalesianie, ponieważ stanowią jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, zarządzającą mieniem Skarbu Państwa na podstawie przepisów o lasach.
Organ odwoławczy podkreślił, że L. B., składając wniosek o wypłatę pomocy na zalesienie premii zalesieniowej w roku 2022, zobowiązał się m. in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętych wnioskiem o przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności, gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie prawidłowo wznowiono postępowanie w przedmiocie wypłaty premii zalesieniowej za 2022 rok w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Następnie organ pierwszej instancji prawidłowo uchylił dotychczasową decyzję oraz rozstrzygnął sprawę poprzez odmowę wypłaty pomocy na zalesianie w formie premii zalesieniowej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że systemowa wykładnia § 4 ust. 1 pkt 3 w powiązaniu z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ZGR prowadzi do wniosku, iż uczestnik programu winien być właścicielem założonej uprawy leśnej gruntów w całym okresie jej prowadzenia przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Jakiekolwiek zmiany w tym zakresie aktualizują sytuację prawną strony co do możliwości dalszego ubiegania się o premię zalesieniową.
Zdaniem organu odwoławczego stan zdrowia skarżącego nie stanowi podstawy do odstąpienia od stosowania powyższych przepisów prawa, decydujących o możliwości przyznania pomocy. Organ drugiej instancji zaakcentował, że niewątpliwie strona się została dostatecznie pouczona o konieczności poinformowania ARiMR o sprzedaży zalesionych gruntów, bowiem zobowiązania w tym zakresie były zawsze elementem formularzy wniosków składanych przez stronę w kolejnych latach realizacji programu zalesieniowego. Skarżący miał świadomość, że zbył zalesiony grunt, ale nie zawiadomił o tej okoliczności organów ARiMR i uczynił to dopiero po skierowaniu do niego wezwań do złożenia wyjaśnień.
Organ odwoławczy podkreślił, że rozporządzenie ZGR nie zawiera regulacji pozwalających na proporcjonalne udzielanie pomocy w zależności od okresu posiadania zalesionych gruntów, zatem nie sposób uznać, by odmowa przyznania pomocy dotyczyła jedynie części premii zalesieniowej.
W ocenie organu drugiej instancji motywy sprzedaży gruntów, związane z pogorszającym się stanem zdrowia nie są istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia dotyczącego wypłaty premii zalesieniowej, do której strona utraciła uprawnienie na skutek zbycia gruntów. Dlatego też dokumentacja medyczna załączona do odwołania, jak również do wcześniejszych pism pełnomocnika, nie stanowi w niniejszym postępowaniu dowodu w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., gdyż w żaden sposób nie przyczynia się do wyjaśnienia sprawy, w której nie ma znaczenia powód utraty własności zalesionych gruntów, a wyłącznie fakt, iż do niej doszło. Z tego samego względu bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do zbycia nieruchomości na rzecz Lasów Państwowych.
Odmowy wypłaty premii zalesieniowej nie stanowi kary, gdyż takie rozstrzygnięcie jest konsekwencją zastosowania obowiązujących przepisów prawa w niesprzecznie ustalonym stanie faktycznym. Zaskarżona decyzja nie ma charakteru uznaniowego, bowiem stwierdzając, że doszło do przedwczesnego zbycia nieruchomości objętych zobowiązaniem zalesieniowym, organ był obowiązany orzec o odmowie udzielnie pomocy.
Pismem z dnia 18 sierpnia 2025 r. L. B., działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni.
Zaskarżonej decyzji zarzucano:
I. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie § 4 ust. 1 pkt 1-3, § 13 ust. 6 oraz § 15 ust. 1, ust. 3, ust. 3a oraz ust. 4 rozporządzenia ZGR w wyniku bezpodstawnego utrzymania w mocy decyzji o uchyleniu decyzji poprzedzającej i odmowie przyznania płatności skarżącemu zgodnie z jego wnioskiem, podczas gdy spełniał on w dniu złożenia wniosku wszystkie wymogi do wnioskowania i uzyskania wnioskowanej pomocy, sprzedaż użytkowanych gruntów na rzecz Lasów Państwowych była wymuszona wyjątkowymi okolicznościami związanymi ze złym stanem zdrowia i wiekiem skarżącego oraz niemożnością dalszego wykonywania zabiegów zalesieniowych zgodnie z jego zobowiązaniem, a także brakiem innych zainteresowanych, a nadto zapowiedzią Lasów Państwowych co do skorzystania z prawa pierwokupu niezależnie od znalezienia nabywcy przez skarżącego; w efekcie i tak przedmiotowe grunty zostałyby nabyte przez Lasy Państwowe;
II. Naruszenie prawa proceduralnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niewyjaśnienie w sposób pełny okoliczności sprawy oraz ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w sposób przekraczający dozwolone granice takiej oceny i prowadzący do błędnych ustaleń i wniosków, a to w następstwie bezpodstawnego uznania, że skarżący nie jest na skutek zbycia swoich gruntów uprawnionym do uzyskania płatności, a nadto nieuwzględnienie wykazywanych wyjątkowych okoliczności w sprawie, przemawiających za przyznaniem płatności na rzecz skarżącego, a mianowicie utraty możności dalszego kontynuowania zobowiązania zalesieniowego przez skarżącego oraz wykonywania tego zobowiązania przez większość roku 2022r.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa oraz słusznych interesów skarżącego. Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów i argumentów podnoszonych w toku postępowania odwoławczego, w związku z czym winny one - wraz z prawidłowością stanowiska przyjętego przez organ odwoławczy - zostać poddane merytorycznej rewizji w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Wydana decyzja bezzasadnie pomija podniesione w toku postępowania administracyjnego przez stronę okoliczności faktyczne. Wszystkie dowody przedłożone przez stronę zostały ocenione stronniczo i tendencyjnie na niekorzyść strony.
W ocenie skarżącego sprawiedliwa decyzja nie może abstrahować od indywidualnych okoliczności odnoszących się do jego osoby, w tym od jego złego stanu zdrowia i wieku, które świadczą o trwałej niezdolności do kontynuowania zobowiązania zalesieniowego, a tym samym stanowią o ważnych powodach uzasadniających motywy, jakie skłoniły go do sprzedaży gruntów na rzecz Lasów Państwowych.
Skarżący podkreślił, że według stanu na dzień złożenia wniosku na rok 2022 był w pełni uprawniony do otrzymania wnioskowanych płatności. Wniosek został złożony w dobrej wierze. W tamtym czasie nie wiedział też kiedy, komu i czy w ogóle uda się sprzedać przedmiotowe grunty. Sprzedaż nieruchomości nastąpiła dopiero po 8 miesiącach od złożenia wniosku, co było okolicznością nie do przewidzenia w chwili jego złożenia, a dodatkowo zaś - zbycie miało miejsce dopiero pod koniec roku kalendarzowego, za który płatności rzeczywiście przysługiwały. Przez prawie 98% całego roku kalendarzowego skarżący był więc właścicielem przedmiotowych gruntów leśnych, a jednocześnie przestrzegał zobowiązania zalesieniowego, prowadząc założoną uprawę leśną. Wydana decyzja jest z tego względu wysoce krzywdząca.
Skarżący zaznaczył, że nadal nie ma pewności - a organy administracyjne okoliczności przeciwnej nie wykazały - czy został odpowiednio pouczony o konieczności poinformowania organu o sprzedaży gruntów i wydaniu ich posiadania nabywcy oraz o czasie, w którym powinno to nastąpić, a zarazem o skutkach zaniechania przekazania tego rodzaju informacji organowi. Już bowiem w tamtym czasie znajdował się w bardzo złym stanie zdrowia, który uzasadniał pilne zaprzestanie przez niego prowadzenia gospodarki rolnej i leśnej.
Zdaniem skarżącego skoro przeniesienie własności gruntów nastąpiło na zaledwie kilka dni przed zakończeniem roku kalendarzowego, za który należała się płatność, istniały wszelkie podstawy do częściowego jedynie uchylenia decyzji oraz odmowy wypłaty pomocy na zalesienie jedynie w części, tj. proporcjonalnie do niewykorzystanej części danego roku kalendarzowego. W przeważającej zaś części roku 2022 zobowiązanie zalesieniowe było de facto dotrzymywane, a więc zaskarżoną decyzję należy uznać za rażąco niesłuszną.
Skarżący podniósł także, że należy mieć na względzie jego motywację odnośnie zbycia nieruchomości, która przemawia za istnieniem na gruncie niniejszej sprawy okoliczności wyjątkowych. Sprzedaż nieruchomości była wynikiem trwałej utraty możliwości dalszego wykonywania czynności zawodowych w ramach gospodarstwa leśnego wskutek znaczącego pogorszenia stanu zdrowia skarżącego i braku sił spowodowanych wiekiem (wówczas 75 lat). Okoliczności te obiektywnie nie pozwalały na kontynuowanie pracy w gospodarstwie własnymi staraniami. Do akt sprawy została przedłożona dokumentacja medyczna, która powyższą potrzebę potwierdzała.
Skarżący zwrócił uwagę, że wprawdzie sprzedaż nie nastąpiła w wyniku skorzystania przez Lasy Państwowe z prawa pierwokupu, to jednak należy mieć na względzie, że intensywnie poszukiwał on nabywcy innego niż Lasy Państwowe, który jednocześnie przejąłby skutecznie zobowiązanie zalesieniowe. Sprzedaż całego gospodarstwa stała się jednak obiektywną koniecznością już w 2019 r., kiedy to stan jego zdrowia zaczął się szybko pogarszać. Od tego czasu korzystał z usług biur pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, poszukiwał potencjalnych zainteresowanych lokalnie, a także zamieszczał ogłoszenia w portalach ogłoszeniowych, w tym dedykowanych nieruchomościom rolnym i lasom, jednakże w wyniku tych starań nie zgłosił się do niego nikt, kto spełniałby określone w tym zakresie wymagania. Okoliczności te wykazano stosownymi dowodami. Jedyna oferta nabycia pojawiła się na stronach Lasów Państwowych w 2021 r. Istotny jest też fakt, że przedmiotowe grunty przez cały czas aż do sprzedaży były użytkowane zgodnie ze złożonym wnioskiem o dopłaty. Wszystkie zabiegi agrotechniczne i rolne oraz leśne były faktycznie realizowane.
Końcowo, skarżący podkreślił, że czynnikiem kluczowym, który zaważył na sprzedaży, okazał się wyłącznie jego stan zdrowia i wiek. Karanie go więc odmową przyznania pomocy w całości za dokonanie sprzedaży w jego sytuacji osobistej oraz w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać za głęboko niesprawiedliwe.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni wniósł o jej o oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest z kolei na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."). W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przepis art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Organ wznawia zatem postępowanie zakończone ostateczną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w przypadku łącznego wystąpienia trzech warunków. Pierwszy przewiduje, że zgłoszone okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, a zatem nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w postępowaniu zwykłym. Drugi warunek wymaga, by nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody miały istotne znaczenie dla sprawy (związek z regulacją materialnoprawną). Trzeci warunek, to istnienie okoliczności faktycznej (lub dowodu) w dniu wydania decyzji objętej żądaniem wznowienia postępowania. Spełnienie łącznie tych trzech warunków daje podstawy do stwierdzenia, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją zostało dotknięte istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego co do ustalenia stanu faktycznego, uzasadniając ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Co istotne, przyczyną wznowienia postępowania mogą być tylko okoliczności faktyczne i dowody "nieznane organowi, który wydał decyzję".
Okolicznością bezsporną było to, że skarżący już po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie za rok 2022, a przed końcem tego roku i przed wydaniem przez organ decyzji o przyznaniu tej pomocy wyzbył się własności gruntu, którego zalesienie było podstawą przyznania mu świadczenia (działka nr [...]).
Przepis §4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ZGR stanowi, że pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi do gruntów stanowiących własność lub współwłasność tego rolnika albo własność jego małżonka.
Zgodnie z § 10 ust. 1 – 3 rozporządzenia ZGR, kierownik biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc, weryfikując wniosek o pomoc, ustala m.in. spełnienie warunków określonych w § 4 albo 5 i w drodze decyzji, odmawia przyznania pomocy na zalesianie, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o pomoc zostanie ustalone, że grunty przeznaczone do zalesienia we wniosku o pomoc nie odpowiadają wymaganiom określonym w § 4 ust. 2 (m.in. nie stanowią własności wnioskodawcy).
Przepisy rozporządzenia ZGR wymagają, by ubiegając się o pomoc na zalesienie na określony rok, rolnik spełniał umożliwiające mu to przesłanki przez cały ten rok. Rozporządzenie nie zawiera przepisów pozwalających na podzielenie pomocy na zalesianie proporcjonalne do okresu, w którym rolnik pozostawał właścicielem gruntu.
Na marginesie tylko należy wskazać, że regulowane przepisami rozporządzenia ZGR sytuacje, w których rolnik przenosi własność gruntu na innego rolnika, co powoduje (przy zachowaniu określonych warunków) zachowanie prawa do premii zalesieniowej – nie dotyczą sytuacji zbycia gruntu na rzecz Lasów Państwowych. Zgodnie bowiem z §4 ust. 1 rozporządzenia ZGR jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, zarządzająca mieniem Skarbu Państwa na podstawie przepisów o lasach pozostaje wyłączona z możliwości uzyskania pomocy na zalesianie.
W świetle powołanych wyżej przepisów prawnie relewantne dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostawały jedynie następujące fakty:
- złożenie przez skarżącego wniosku o pomoc na zalesianie w dniu 2 kwietnia 2022 r.;
- zbycie w dniu 22 grudnia 2022 r. działki, na zalesienie której składał wniosek;
- niepoinformowanie właściwego organu o utracie prawa własności działki;
- wydanie decyzji o przyznaniu pomocy na zalesianie na rzecz skarżącego w dniu 28 lutego 2023 r.;
Uzyskanie przez organ wiedzy o sprzedaży przez skarżącego gruntu na rzecz Lasów Państwowych przed wydaniem decyzji o przyznaniu premii zalesieniowej obligowałoby ten organ do wydania decyzji odmownej z uwagi na niespełnienie przesłanki z §4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ZGR.
Skoro tak, to uznać należało, że wystąpiła istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji (zbycie nieruchomości, do której skarżący uzyskał pomoc na zalesianie), która była nieznana organowi. Zgodnie z §10 rozporządzenia ZGR gdyby bowiem organ wiedział w dacie wydania decyzji o wyzbyciu się przez skarżącego własności działki nr [...] byłby zobowiązany do tego, by przyznania pomocy na zalesianie odmówić.
Zatem w pełni uzasadnione było wznowienie postępowania przez organ administracji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wydanie przez ten organ decyzji odmawiającej przyznania pomocy na zalesianie z uwagi na niespełnienie przesłanek wynikających z przepisów rozporządzenia ZGR.
Podnoszone w skardze okoliczności dotyczące sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego w świetle obowiązujących i powołanych wyżej przepisów prawa, nie mogły być uznane za mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.