III SA/Gd 477/24

III SA/Gd 477/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Jolanta Sudoł
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1924
art. 3 ust. 3 i ust. 5, art. 41 ust. 4, ust. 6
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Dz.U. 2024 poz 97
art.10 ust. 1 pkt 9a, art. 11a
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Straży Miejskiej w G. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku z dnia 26 lipca 2024 r., nr GD-PPR-A.55.1.2024.50 w przedmiocie nakazu umieszczenia stanowiska strażnika miejskiego w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku z dnia 23 maja 2024 r., nr GD-PPR-A.55.1.2024.31, 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku na rzecz Straży Miejskiej w G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 26 lipca 2024 r. Okręgowy Inspektor Pracy w Gdańsku utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku z dnia 23 maja 2024 r., nakazujący Straży Miejskiej w G. umieszczenie stanowiska strażnika miejskiego w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 o emeryturach pomostowych (Dz.U. 2023, poz. 164 ze zm., dalej jako "u.e.p."), to jest w prowadzonym przez pracodawcę wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Postępowanie w przedmiocie nieumieszczenia stanowiska pracy w ww. wykazie, zostało wszczęte w związku ze skierowanymi do Inspekcji Pracy wnioskami 5 strażników miejskich, to jest P. D., K. K., G. C., M. C. oraz P. M., który wskazali, że nie są umieszczeni w wykazie pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze. Wnioskodawcy wskazali, że w ich ocenie wykonują pracę o szczególnym charakterze, gdyż kierują pojazdami służbowymi Straży Miejskiej w G., które są pojazdami uprzywilejowanymi w ruchu.
W Straży Miejskiej w G. została przeprowadzona w okresie od lutego 2024 r do kwietnia 2024 r. kontrola, z której sporządzono protokół. W toku kontroli przeanalizowano dokumenty związane z uprawnieniami ww. 5 strażników miejskich, z zakresem ich obowiązków, jak również częstotliwością, z jaką wykonywali pracę kierując pojazdem uprzywilejowanym. W tym zakresie ustalono, że wszyscy ww. strażnicy posiadają zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi, mają w zakresie swoich obowiązków dbanie o pojazdy służbowe, otrzymują dodatki związane z tymi uprawnieniami. Przeanalizowano także karty zdarzeń, w oparciu o które ustalono, że spośród 5 strażników miejskich w ciągu ok. 1,5 roku jeden z nich dwukrotnie uzyskał zgodę dyżurnego na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym. Natomiast pozostałych 4 strażników, takiej zgody w ogóle w badanym okresie nie uzyskało. Wszystkich 5 strażników zostało również przesłuchanych w charakterze świadków, gdzie wyjaśnili, że podczas swojej pracy bardzo często używają sygnałów świetlnych, o czym nie raportują. Natomiast, aby poruszać się pojazdem służbowym jako pojazdem uprzywilejowanym w ruchu, muszą już otrzymać albo takie polecenie od dyżurnego, albo ich prośba o użycie pojazdu jako uprzywilejowanego musi być zaakceptowana przez dyżurnego.
Decyzją z dnia 23 maja 2024 r., Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku (nr GD-PPR-A.55.1.2024.31) nakazał Straży Miejskiej w G., jako pracodawcy, umieszczenie stanowiska strażnika miejskiego w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Jako podstawę wydania decyzji wskazano art. 11a pkt 1 i art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2002 r., poz. 1614 ze zm., dalej jako "ustawa o PIP") oraz art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p i pkt 9 załącznika nr 2 do ustawy u.e.p.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 3 ust. 3 u.e.p. prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się - wykaz takich prac uwzględnia załącznik nr 2 do ustawy u.e.p. Organ uznał, że w przypadku stanowisk pracy, na których zatrudnionych jest 5 ww. strażników miejskich, tj. G. C., K. K. M. C., P. M. oraz P. D. - będą to, stosownie do art. 3 ust. 3 u.e.p. w zw. z punktem 9 załącznika nr 2 do tej ustawy "Prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych".
Organ pierwszej instancji stanął zatem na stanowisku, że skoro strażnicy miejscy posiadają uprawnienia do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi (tj. pojazdami które mogą wysyłać sygnały świetlne w postaci niebieskich świateł błyskowych i jednocześnie sygnały dźwiękowe o zmiennym tonie oraz posiadają możliwość poruszania się z włączonymi światłami mijania lub drogowymi), a w wykazie prac o szczególnym charakterze, zawartym w załączniku nr 2 do u.e.p., wymieniono "Prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych), to praca na stanowisku strażnika miejskiego jest pracą o szczególnym charakterze, czyli wymagającą szczególnej sprawności psychofizycznej z uwagi na ten aspekt pracy strażnika miejskiego, jakim jest kierowanie pojazdem uprzywilejowanym. W tym zakresie pokreślono, że wszystkich 5 strażników miejskich wskazywało, że wykonując swoje obowiązki służbowe często używa sygnałów świetlnych i równocześnie świateł mijania na drogach publicznych, w strefach ruchu i w strefach zamieszkania. Natomiast w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 28 marca 2024 r. jeden z nich, to jest G. C., dwukrotnie uzyskał zgodę na użycie pojazdu służbowego jako uprzywilejowanego (w dniu 2 lutego 2023 r. i 30 grudnia 2023 r.). W tym kontekście zaznaczono, że częstotliwość z jaką wykonywana jest praca o szczególnym charakterze na danym stanowisku musi pozostawać bez znaczenia dla umieszczenia stanowiska w wykazie. Wystarczające jest, aby w zakresie obowiązków związanych z danym stanowiskiem taka praca po prostu była ujęta. Tym samym, zdaniem organu, na decyzję dotyczącą ujęcia stanowiska pracy "strażnik miejski" w wykazie obowiązującym w Straży Miejskiej w G. nie może mieć wpływu okoliczność sporadyczności (nieregularności, rzadkości) wykonywania przez pracowników zatrudnionych na stanowisku "strażnik miejski" czynności kierowania pojazdem, który porusza się jako pojazd uprzywilejowany w ruchu drogowym.
W złożonym przez Straż Miejską w G. odwołaniu podniesiono zarzuty naruszenia natury procesowej, jak i materialnoprawnej. Strona odwołująca się zakwestionowała po pierwsze, aby organy Inspekcji Pracy miały kompetencje do wydania decyzji nakazującej umieszczenie danego stanowiska pracy w wykazie stanowisk, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. Poprzez wydanie decyzji doszło tym samym, w ocenie strony, do naruszenia kompetencji przynależnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych oraz sądom pracy. Po drugie wskazano, że przepisy ustawy o emeryturach pomostowych zostały przez organ zinterpretowane z naruszeniem art. 3 ust. 5 u.e.p. Zdaniem strony przepis ten powinien być w tej sprawie uwzględniony, w takim zakresie, w jakim wynika z niego, że pracownik wykonujący pracę wymienioną w załączniku nr 2 do ustawy u.e.p., może być uznany za wykonującego pracę o szczególnym charakterze tylko wówczas, jeżeli wykonuje ją w pełnym wymiarze pracy.
Zakwestionowano w ten sposób, aby w sytuacji, gdy strażnicy miejscy wykonują jedynie sporadycznie i incydentalnie określonego rodzaju zadania (takie jak kierowanie pojazdem uprzywilejowanym) można było uznać, że tego rodzaju stanowisko pracy, powinno być umieszczone w prowadzonym przez pracodawcę wykazie stanowisk pracy, na których wykonuje się pracę o szczególnym charakterze.
Decyzją z dnia 26 lipca 2024 r. (nr GD-PPR-A.55.1.2024.50) Okręgowy Inspektor Pracy w Gdańsku utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku z dnia 23 maja 2024 r., nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania.
Jako podstawę wydania decyzji wskazano art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako "k.p.a.") i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP.
Organ odwoławczy podzielił i uznał za prawidłowe stanowisko nakazujące Straży Miejskiej w G. umieszczenie stanowiska strażnika miejskiego w prowadzonym dla tego zakładu pracy wykazie prac o szczególnym charakterze, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p
Odnosząc się co zarzutów odwołania dotyczących kwestii proceduralnych wskazano, że w związku ze zmianą stanu prawnego obowiązujące w omawianym zakresie przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz ustawy o emeryturach pomostowych (wprowadzone ustawa zmieniającą z dnia 9 marca 2022 r.) poszerzyły zakres uprawnień Inspekcji Pracy. Zaznaczono, że w poprzednio obowiązującym stanie prawnym Inspekcja Pracy rzeczywiście mogła kontrolować jedynie ewidencję pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Obecnie natomiast w wyniku ww. nowelizacji obowiązującej od 1 stycznia 2023 r. może również kontrolować wykaz stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p i może w tym zakresie wydawać stosowne decyzje, jeżeli uzna że pracodawca (płatnik składek) powinien w wykazie ująć określone stanowisko, które w zakładzie pracy funkcjonuje i które jest w istocie stanowiskiem, na którym wykonuje się pracę w szczególnych warunkach bądź o szczególnym charakterze.
W odniesieniu do zarzutów dotyczących interpretacji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, organ odwoławczy wskazał, że faktycznie zakres ustaleń poczynionych w toku kontroli odnoszących się do 5 strażników miejskich (przy ogółem ok. 250 osobach zatrudnionych w Straży Miejskiej w G., z których zdecydowana większość nie prowadzi pojazdów uprzywilejowanych) nie pozwalał na wyciągnięcie wniosku zawartego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że "do podstawowych zadań pracowników Straży Miejskiej w G. zatrudnionych na stanowisku strażnika miejskiego należy bezspornie kierowanie pojazdami służbowymi, które w każdej chwili mogą poruszać się jako pojazdy uprzywilejowane". Organ zaznaczył, jednak, że z poczynionych w sprawie ustaleń można jednak wysnuć wniosek, że przynajmniej niektórzy ze strażników miejskich wykonują takie zadania w ramach swoich podstawowych obowiązków. W ocenie organu z redakcji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych wynika zaś, że aby nakazać umieścić dane stanowisko w wykazie pracodawcy, wystarczy że dana praca z wykazu ustawowego zawartego w załączniku jest w ogóle na danym stanowisko w jakiejś formie wykonywana. Nie jest przy tym, zdaniem organu, konieczne, aby była ona wykonywana, ani jako podstawowe zadanie pracowników albo przez każdego pracownika (w tym przypadku każdego strażnika miejskiego), ani w pełnym wymiarze czasu pracy, jak wskazuje się w odwołaniu.
W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że ewentualna korekta odnosząca się do ww. stwierdzenia zawartego w decyzji organu I instancji, mając na względzie treść art. 41 ust. 4 pkt 1 w zw. art. 3 ust. 3 u.e.p. i art. 11 a ust. 1 pkt 1 ustawy o PIP, nie może wpłynąć na treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. nakazuje bowiem płatnikowi składek (pracodawcy) prowadzenie "wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Taka redakcja przepisu oznacza, w ocenie organu odwoławczego, że umieszczenie konkretnego stanowiska w wykazie niezbędne jest zatem, gdy określone w załącznikach do ustawy prace o szczególnym charakterze są na danym stanowisku wykonywane w ogóle w jakiejś formie wykonywane. Przepis nie precyzuje bowiem, by wykaz ten obejmował jedynie stanowiska, na których określony rodzaj prac wykonywany jest jako "podstawowe zadanie pracowników", albo przez każdego pracownika zajmującego tak nazwane stanowisko. Zdaniem organu przedstawione rozważania pośrednio odnoszą się również do podnoszonego w odwołaniu zarzutu, sprowadzającego się do twierdzenia, że znaczenie dla kwestionowanego rozstrzygnięcia nakazującego wpisanie stanowiska pracy "strażnika miejskiego", do wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnym charakterze miała okoliczność, czy pracownicy wykonujący prace na tym stanowisku wykonują wymienione w pkt 9 załącznika nr 2 do ustawy prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ wskazał, że art. 3 ust. 5 u.e.p., do którego chciała odwołać się strona, zawiera definicję "pracownika wykonującego pracę o szczególnym charakterze", za którego zgodnie z brzmieniem ww. przepisu uważa się jedynie pracownika wykonującego stosowne prace w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ podkreślił, ze zarzuty strony są niezasadne, ponieważ pojęcie stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach / o szczególnym charakterze, które zgodnie z art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. powinno być wpisane do stosownego wykazu i co może nakazać pracodawcy inspektor pracy zgodnie art. 11 a pkt 1 ustawy o PIP, nie odwołuje się do pojęcia "pracownika wykonującego pracę w szczególnych warunkach / w szczególnym charakterze", lecz jedynie do pojęć "pracy w szczególnych warunkach" / "pracy o szczególnym charakterze", których definicje zawarte są w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych i które odwołują się jedynie do typu, charakteru stosownej pracy, a nie do wymiaru czasu pracy w jakim pracę tą wykonuje pracownik.
W ocenie organu odwoławczego aspekt, w jakim wymiarze czasu pracownicy zatrudnieni na stanowisku "strażnika miejskiego" wykonują prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych pozostaje zatem bez znaczenia i nie przesądza o rozstrzygnięciu w przedmiocie wpisu ww. stanowiska pracy do wykazu, o którym mowa w art. 41 ust 4 pkt 1 u.e.p. Zdaniem organu istotne jest bowiem tylko to, że konkretny charakter prac w ogóle (z zasady) jest czasem wykonywany na tym stanowisku. Aspekt, w jakim wymiarze czasu pracy prace te są wykonywane przez pracowników zatrudnionych na określonym stanowisku, w świetle art. 41 ust 4 pkt 2 u.e.p. mieć będzie zaś znaczenie dopiero na etapie rozstrzygnięcia o ich wpisaniu danych do "ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze".
Reasumując, organ wskazał końcowo, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 3 ust. 3 u.e.p. w zw. z pkt 9 załącznika nr 2 do tej ustawy. Podkreślił, że strona odwołująca się swoich rozważaniach sprowadzających się do wskazania, że w stosownym załączniku nie wymieniono stanowiska "strażnika miejskiego", pominęła, że istota ustalenia, czy dane stanowisko pracy funkcjonujące w strukturze danego zakładu pracy powinno być umieszczone przez płatnika, w wykazie o którym mowa w art. 41 ust 4 pkt 1 u.e.p., polega nie na porównaniu nazwy tego stanowiska z określeniem umieszczonym w załączniku do ustawy, a na rozstrzygnięciu, czy na tym stanowisku określone w stosownym załączniku do ustawy prace są w ogóle wykonywane.
Zdaniem organu gdyby obowiązek umieszczenia stanowiska pracy w wykazie prowadzonym poprzez pracodawcę, miał ograniczać miał się tylko do takich stanowisk, jakie zostały wymienione z nazwy w wykazie ustawowym, za wątpliwy należałoby uznać w ogóle sens sporządzania takich wykazów przez poszczególnych pracodawców. Taka wykładnia, zdaniem organu, sprzeczna byłaby z celem omawianych przepisów, mających zapewnić aby stosowne obowiązki płatników i odpowiadające im uprawnienia pracowników łączyły się z faktycznym charakterem wykonywanych przez tych pracowników prac, a nie ich nazwą którą posługuje się pracodawca w strukturze zakładu pracy.
Straż Miejska w G., działając przez pełnomocnika, wniosła skargę na opisaną wyżej decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku.
Pełnomocnik wystąpił o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postepowania, ewentualnie o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wystąpił także o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.
W skardze podniesiono, że w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, doszło do naruszenia następujących przepisów prawa:
1/ art. 11a pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 97, dalej jako "ustawa o PIP") poprzez wykroczenie ponad uprawnienia kontrolno-nadzorcze polegające na dokonywaniu prawnie wiążących ustaleń oraz badań czy dane stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane ustawą o emeryturach pomostowych, kiedy są to kompetencje przewidziane dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sądów pracy;
2/ art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 164 z późn. Zm, dalej jako "u.e.p.") poprzez uznanie, że stanowisko pracy, na którym pracownicy wykonują pracę o szczególnym charakterze sporadycznie i w niepełnym wymiarze czasu pracy, może być wpisane do rejestru stanowisk, na których są wykonywane prace o szczególnym charakterze, wbrew literalnej treści przepisu;
3/ art. 3 ust. 3 u.e.p. w zw. z pkt 9 załącznika nr 2 do tej ustawy poprzez nakazanie umieszczenia stanowiska "strażnika miejskiego" w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace o szczególnym charakterze, w sytuacji, kiedy pkt 9 załącznika nr 2 stanowi: "Prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych", a nie "Prace strażników miejskich";
4/ art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP poprzez niezawarcie w zaskarżonym nakazie Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 23 maja 2024 r., uzasadnienia faktycznego, co pozbawiło stronę możliwości podważenia lub nawet ustosunkowania się do stwierdzonych ustaleń i naruszeń prawa;
5/ art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 2 pkt 7 ustawy o PIP poprzez nieprawidłowe włączenie protokołu kontroli nr [...] do niniejszego postępowania administracyjnego i uznanie, że stanowi on opis całości stanu faktycznego, kiedy z treści przepisu wynika, że dokumenty urzędowe stanowią wyłącznie dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, a protokół kontroli [...] nie zawiera opisu stwierdzonych naruszeń ani ustaleń stanu faktycznego, a nadto nie był sporządzony w formie zgodnej z ustawą. Opisane naruszenie pozbawiło skarżącą gwarancji i uprawnień procesowych przewidzianych w k.p.a., co uniemożliwiło podważenie i ustosunkowanie się do stwierdzonych ustaleń i naruszeń prawa;
6/ art. 79 § 1 i 2 w zw. z art. 86 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP poprzez brak zawiadomienia Straży Miejskiej w G. o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron i świadków, co pozbawiło skarżącą możliwości zadawania pytań; art. 7/ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP poprzez dokonanie wadliwej oceny materiału dowodowego i ustalenie, że K. K., G. C., M. C., P. M. i P. D. są zatrudnieni w Straży Miejskiej w G. na stanowisku "strażnik miejski", kiedy w rzeczywistości są zatrudnieni na stanowisku "starszy inspektor", co doprowadziło do wydania nakazu wpisania do wykazu stanowisk, na których wykonywana jest praca o szczególnym charakterze nieprawidłowego stanowiska;
8/ art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez brak wyraźnego oznaczenia strony - Straży Miejskiej w G. - w sentencji zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skoncentrowano się na zarzutach podniesionych uprzednio w odwołaniu, to jest m.in. zarzutach dotyczących braku kompetencji organów PIP do wydania decyzji w analizowanym przedmiocie, to jest nakazu wpisania danego stanowiska pracy do prowadzonego przez pracodawcę wykazu stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wskazując że doszło w ten sposób do naruszenia kompetencji przypisanych ZUS oraz sądom pracy obszernie przytoczono orzecznictwo sądów administracyjnych z lat 2013-2021, wskazujących, w ocenie strony, na trafność jej stanowiska.
Ponownie ponadto podkreślono, że aby dane stanowisko mogło znaleźć się w prowadzonym przez pracodawcę wykazie stanowisk pracy o szczególnym charakterze, konieczne jest, aby praca w szczególnym charakterze wykonywana przez pracownika na danym stanowisku, poza tym, iż jest wymieniona w wykazie, była jego podstawowym zadaniem, a nie incydentalnym i marginalnym. W tym zakresie podkreślono jednocześnie, że w orzecznictwie wskazuje się, że pojęcie "w pełnym wymiarze czasu pracy" nie oznacza, że praca określonego rodzaju ma być wykonywana "stale", czyli że w ramach dobowej miary czasu pracy pracownika ma on wykonywać wyłącznie dany rodzaj pracy. Kryterium wskazującym na wykonywanie pracy "w pełnym wymiarze czasu pracy" stanowi wykonanie w ramach dobowej miary czasu pracy odpowiadającej pełnemu etatowi rodzaju pracy zaliczonej do prac o szczególnym charakterze jako podstawowego obowiązku pracownika, któremu mogę też towarzyszyć obowiązki uboczne. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, praca o szczególnym charakterze musi należeć do podstawowych, a nie ubocznych, czy sporadycznie wykonywanych obowiązków pracownika na danym stanowisku. Zaznaczono, że skoro nawet żaden z ww. 5 strażników miejskich, nie świadczy pracy o szczególnym charakterze w ww. znaczeniu, to nie ma również podstaw do umieszczenia stanowiska strażnika miejskiego w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p.
Wskazano również, że w przeszłości środowisko zawodowe strażników miejskich zabiegało o wpisanie do załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych właśnie pracy strażnika miejskiego jako pracy o szczególnym charakterze, aby mogli oni uzyskać w ten sposób prawo do emerytury pomostowej. Do dnia sporządzenia skargi ustawa o emeryturach pomostowych nie została jednak w tym zakresie znowelizowana i wykaz nie został poszerzony, tak jak domagało się w swoich postulatach środowisko strażników miejskich. Skoro więc w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych nie wyszczególniono jak dotąd stanowiska "strażnik miejski", należy przyjąć, że wolą ustawodawcy nie było do tej pory poszerzenie wykazu o to stanowisko pracy.
Do skargi dołączono aneksy do umów o pracę zawartych z ww. 5 strażnikami, w ramach których powierzono im pracę na stanowisku starszych inspektorów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił dodatkowo, że prowadzone postępowanie nie może uwzględniać spełnienia innych przesłanych niż wymienionye w art. 3 ust.3 u.e.p. W szczególności w tej sprawie nie powinno odwoływać się treści z art. 3 ust. 5 u.e.p., dotyczącej czasu wykonywania pracy o szczególnym charakterze. Wskazany przepis nie odnosi się bowiem do kwalifikowania prac, jako prac o szczególnym charakterze.
Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł dodatkowo, że obecnie trwają prace legislacyjne nad tym, aby wpisać stanowisko strażnika miejskiego do wykazu prac o szczególnych charakterze.
Pełnomocnik organu podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, zaznaczył dodatkowo, że wniosek strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania w podwójnej wysokości uznaje za niezasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem kontroli strona skarżąca uczyniła decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku z dnia 26 lipca 2024 r. (nr GD-PPR-A.55.1.2024.50), utrzymującą w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku z dnia 23 maja 2024 r. (nr GD-PPR-A.55.1.2024.31), nakazujący Straży Miejskiej w G. umieszczenie stanowiska strażnika miejskiego w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 o emeryturach pomostowych (Dz.U. 2023, poz. 164 ze zm., dalej jako "u.e.p."), to jest prowadzonym przez danego pracodawcę, w tym przypadku Straż Miejską w G., wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że część zarzutów skargi okazała się zasadna, gdzie stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa materialnego i prawa procesowego miało istotny wpływ na wynik tej sprawy.
Podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu były m.in. przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 2008 o emeryturach pomostowych (Dz.U. 2023, poz. 164 ze zm., dalej jako "u.e.p."),
Zgodnie z art. 41 ust. 4 u.e.p. płatnik składek jest obowiązany prowadzić:
1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;
2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.
Stosownie zaś do art. 41 ust. 6 u.e.p. w przypadku nieumieszczenia stanowiska pracy, na którym pracownik wykonuje pracę, w wykazie, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, lub nieumieszczenia pracownika w ewidencji, o której mowa w ust. 4 pkt 2, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy.
Wynika to z faktu, że ustawą z 9 marca 2022 r. o zmianie ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 755, dalej jako "ustawa nowelizująca"), która weszła w życie 1 stycznia 2023 r., rozszerzono katalog zadań Państwowej Inspekcji Pracy o kontrolę wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o którym mowa w art. 41 ust 4 pkt 1 u.e.p.
Sąd nie podzielił zatem zarzutów skargi zarzucających organom Państwowej Inspekcji Pracy brak kompetencji do wydania decyzji zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W tym zakresie Sąd nie podzielił także stanowiska strony skarżącej, że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie mają żadnych podstaw prawnych do dokonywania ustaleń, czy określone stanowisko pracy może być przez pracodawcę umieszczone w wykazie stanowisk, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Zmiana stanu prawnego, która dokonała się z początkiem roku 2023 r. dotyczyła zarówno nowelizacji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych i jaki ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Na mocy ww. ustawy nowelizacyjnej dokonano zmiany treści artykułu 41 ust. 6 u.e.p., który otrzymał zacytowane wyżej brzmienie, przewidujące uprawnienie pracownika do zawiadomienia Państwowej Inspekcji Pracy, że chociaż wykonuje pracę o szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach, to dane stanowisko pracy, nie zostało umieszczone w wykazie, jaki na mocy art. 41 ust. 4 pkt 1 ma obowiązek prowadzić jego pracodawca, jako płatnik składek. W zakresie zmian jakie ustawa nowelizacyjna wprowadziła w ustawie o PIP wskazać należy na zmianę brzmienia art. 10 ust. 1 pkt 9a oraz art. 11a tej ustawy.
Po zmianach przepis art. 11a ustawy o PIP wprost stanowi że właściwe organy Państwowej Inspekcji pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy:
1/ umieszczenia stanowiska pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z wykazu oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tym wykazie;
2/ umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tej ewidencji.
Jednocześnie zgodnie z ustawą nowelizującą art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP otrzymał brzmienie, zgodnie z którym do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy: kontrola wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Podsumowując, z powyższego wynika, że organy Państwowej Inspekcji Pracy są właściwe zarówno w przypadku nieumieszczenia stanowiska pracy w wykazie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, jak i w sprawach ewidencji pracowników wykonujących takie prace.
Wskazuje to, że nieuzasadnione są te spośród zarzutów skargi, które kwestionują kompetencję organów Państwowej Inspekcji Pracy do wydania decyzji w przedmiocie dotyczącym kontroli wykazu, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p.
Z powodu zmiany stanu prawnego orzecznictwo sądów. które przywołano w skardze dotyczące okresu wcześniejszego (lat 2013-2021) straciło swoją aktualność i jest nieadekwatne. Wydając decyzje będące przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie organy Państwowej Inspekcji Pracy nie wkroczyły zatem w kompetencje organów rentowych i sądów powszechnych. Obecnie posiadają bowiem one kompetencje do czynienia ustaleń, czy dane stanowisko pracy powinno znaleźć się w wykazie prowadzonym przez określonego pracodawcę z uwagi na to że w danym zakładzie pracy stwierdzone zostanie, że występują stanowiska pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Sąd nie podzielił jednak dokonanych w zaskarżonej decyzji ustaleń, aby stanowisko strażnika miejskiego było stanowiskiem pracy, które powinno być uwzględnione przez Straż Miejską w G., jako pracodawcę, poprzez umieszczenie tego stanowiska w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p., jako stanowisko, na którym wykonuje się pracę o szczególnym charakterze, lub w szczególnych warunkach.
W tej sprawie dokonywano ustaleń jedynie w zakresie stanowisk pracy o szczególnym charakterze ( z wyłączeniem stanowisk pracy w szczególnych warunkach), w kontekście tego, czy takim stanowiskiem pracy jest stanowisko strażnika miejskiego.
W ocenie Sądu zarówno zebrany w sprawie materiał dowodowy, który należało ocenić w całokształcie i wzajemnym powiązaniu, jak i pełna treść przepisów ustawy o emeryturach pomostowych w zakresie tego, co jest pracą o szczególnym charakterze, nie pozwala obecnie na przyjęcie, aby taką pracą była praca na stanowisku strażnika miejskiego.
W tym zakresie przede wszystkim należało uwzględnić, że jak dotąd praca strażnika miejskiego nie została uwzględniona przez ustawodawcę w "wykazie prac o szczególnym charakterze" stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.
Sąd podkreśla, że tej okoliczności nie należy ignorować, nie jest to bowiem przeoczenie ustawodawcy i jest też powszechnie wiadome, że środowisko strażników miejskich od lat stara się o zmianę tego zapisu oraz nowelizację ustawy o emeryturach pomostowych, co jednak nie nastąpiło. Ustawa o emeryturach pomostowych w tym zakresie nie została też uznana za sprzeczną z Konstytucją.
Ustawa o emeryturach pomostowych wprost odnosi się bowiem do określonych formacji mundurowych (np. funkcjonariuszy służby ochrony kolei – punkt 7 załącznika nr 2 ), a takiego odwołania do strażników miejskich (czy szerzej strażników służby gminnej) nie ma w tej ustawie - ani w załączniku, ani w treści poszczególnych jej artykułów. Trzeba w tym miejscu też dodatkowo zauważyć, że nie wszystkie służby mundurowe są objęte przez ustawodawcę tak ww. wykazem, jak i szerzej przepisami ustawy o emeryturach pomostowych. Funkcjonariusza mundurowi, który mogą skorzystać z nabycia praw do emerytury pomostowej pod określnymi w ustawie warunkami zostali wprost wymienieni w art. 13 u.e.p. Przepis ten nie wymienia strażników miejskich. W przepisach tych nie ma odniesienie nie tylko do strażników miejskich, ale np. też do innych formacji mundurowych, jak Straż Leśna czy Państwowa Straż Łowiecka.
Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 3 ust. 3 u.e.p. prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.
W złożonej skardze zasadnie zatem wskazano, że praca strażnika miejskiego nie jest wymieniona w wykazanie prac o szczególnym charakterze stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy u.e.p. Praca może być zaś uznana za pracę o szczególnym charakterze przede wszystkim jeżeli jest wymieniona w przedmiotowym wykazie, co wprost wynika z treści art. 3 ust. 3 u.e.p. Jak wskazano wyżej, aby strażnicy miejscy mogli skorzystać z emerytury pomostowej, nie ma też w ogóle mowy w żadnym innym miejscu ustawy u.e.p., nie tylko w ramach załącznika nr 2.
W takiej sytuacji nie można w ocenie Sądu sztucznie tworzyć sytuacji, sprzecznej z wolą ustawodawcy, gdzie z uwagi na marginalnie wykonywane obowiązki w postaci kierowania pojazdem uprzywilejowanym przez tylko niektórych strażników miejskich i to też niezwykle sporadycznie (co też wykazało m.in. przeprowadzone postępowanie), tworzyć zasady, że stanowisko pracy "strażnika miejskiego" jest pracą o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.
W ocenie Sądu doszło w tym zakresie do istotnego naruszenia przez organy art. 3 ust. 3 u.e.p. w zw. z punktem 9 załącznika nr 2 do tej ustawy.
W załączniku nr 2 stanowiącym "Wykaz prac o szczególnym charakterze" w punkcie 9 wymieniono "Prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych". W złożonej skardze zasadnie zauważono w tym zakresie, że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie powinny stwierdzać, że praca strażnika miejskiego nie jest pracą strażnika miejskiego lecz inaczej jedynie nazwaną pracą kierowcy pojazdu uprzywilejowanego i w oparciu o takie ustalenie nakazywać umieszczenie w wykazie prowadzonym przez pracodawcę stanowiska strażnika miejskiego, które nie figuruje w wykazie ustawowym, w sytuacji gdy kierowanie pojazdem uprzywilejowanym nie jest podstawowym zdaniem strażnika miejskiego i też w przypadku niektórych tylko strażników miejskich jest przy tym wykonywane jedynie sporadycznie.
Organy stanęły na stanowisku, że praca strażnika miejskiego zawiera w sobie w ogólnym rozumieniu obowiązki pracy właściwe dla kierowcy pojazdu przywilejowanego, wobec czego nawet jeżeli te obowiązki mają niewątpliwie charakter marginalny lub w ogóle nie są przez większość strażników miejskich wykonywane, powinno to pozostawać bez znaczenia i nie wykluczać uznania, że strażnik miejski to stanowisko, na którym wykonuje się pracę o szczególnym charakterze.
W ocenie Sądu, jak wskazano wyżej, taka interpretacja przepisów u.e.p. nie wynika ani z treści art. 3 ust. 3 tej ustawy, ani treści załącznika nr 2 to tej ustawy, ponieważ strażnik miejski nie jest obecnie traktowany przez ustawę jako praca o szczególnym charakterze.
Jednocześnie w takiej sytuacji, jaka zaistniała w przedmiotowej sprawie, strona skarżąca w złożonym odwołaniu oraz w skardze zasadnie odwołała się do szerszej wykładni art. 3 u.e.p., aby uchwycić sam sens tego, co jest pracowaniem na stanowisku, o szczególnym charakterze, to jest, że musi to podstawowa praca jaka się wykonuje na danym stanowisku (podstawowy wynikający z zwartej umowy o pracę obowiązek, oddający istotę wykonywanej pracy).
Przedstawione stanowisko można wyinterpretować z art. 3 ust. 5 u.e.p., zgodnie z którym za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w art. 3 ust. 3 tej ustawy. Z powyższego - zdaniem Sądu - wynika, że za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze mogą być uznani ci, którzy:
- wykonują prace odpowiadające definicji z art. 3 ust. 3,
- wymienione w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy i
- wykonują te prace w pełnym wymiarze czasu pracy.
Przy czym dla uznania, że pracownik wykonuje prace w szczególnym charakterze wszystkie wyżej wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Sąd nie kwestionuje, że 5 strażników miejskich, będących uczestnikami tego postępowania, z których wszyscy są zatrudnieni na stanowisku starszego inspektora, posiadają uprawnienia do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi oraz że w wykonywanej pracy korzystają z samochodów służbowych, które mogą - po uzyskaniu akceptacji dyżurnego - poruszać się jako pojazdy uprzywilejowane.
W tej sprawie ustalono, że rzeczywiście przez okres ok. 1, 5 roku spośród 5 ww. starszych inspektorów, tylko jeden z nich w tym okresie 2 razy otrzymał zezwolenie na wykonywanie pracy pojazdem uprzywilejowanym, co raz miało to miejsce w dniu 2 lutego 2023 r. a następnie pod koniec roku w dniu 30 grudnia 2023 r. Na podstawie przekazanych podczas kontroli kart zdarzeń ustalono, że pozostali starsi inspektorzy nie występowali o zgodę, ani oni otrzymywali poleceń użycia pojazdów jako uprzywilejowanych w okresie od stycznia 2023 r. do końca marca 2024 r., czyli w kontrolowanym okresie ok. 1, 5 roku.
Stwierdzając powyższą okoliczność organy Inspekcji Pracy błędnie przyjeły, że jest ona bez znaczenia. W tym zakresie podkreślano, że ustawodawca, w ocenie organów, nie uzależnił ujęcia danego stanowiska pracy w prowadzonym przez pracodawcę wykazie od kryterium częstotliwości wykonywania czynności związanych z kierowaniem pojazdem uprzywilejowanym. Argumentowano, że tym samym wpływu na ujęcie stanowiska pracy strażnika miejskiego w wykazie obowiązującym w Straży Miejskiej nie może mieć przesłanka sporadyczności, nieregularności czy rzadkości wykonywania przez pracowników czynności kierowania pojazdem, który porusza się jako pojazd uprzywilejowany w ruchu drogowym. Wskazano, że teoretycznie skoro wykorzystują oni pojazdy w swojej pracy, to w każdej chwili taki pojazd może zacząć się poruszać jako uprzywilejowany. Ustalono bowiem, że w ramach obowiązków 5 strażników miejskich, których dokumenty przeanalizowano w toku kontroli należy m.in prowadzenie pojazdu służbowego, który może i incydentalnie porusza się spełniając warunki uznania go za pojazd uprzywilejowany.
Sąd nie podzielił takiej wykładni przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, zgodnie z którą w tej sprawie należało wziąć pod uwagę jedynie treść art. 3 ustęp 3 u.e.p. z pominięciem dalszych przepisów tej ustawy i gdzie skupiono się na wskazaniu, że zdaniem organów Inspekcji Pracy przepisy prawa nie precyzują, aby wykazem prowadzonym przez pracodawcę można było obejmować tylko takie stanowiska na których praca o szczególnym charakterze, w tym przypadku kierowanie pojazdem uprzywilejowanym, jest wykonywana jako podstawowe zadanie pracowników.
W ocenie organu odwoławczego aspekt, w jakim wymiarze czasu pracownicy zatrudnieni na stanowisku strażnika miejskiego wykonują pracę kierowców pojazdów uprzywilejowanych nie ma waloru przesądzającego o wpisie ich stanowiska pracy do wykazu prowadzonego przez ich zakład pracy w zakresie stanowisk, na których wykonuje się pracę o szczególnym charakterze. Istotne jest bowiem w ocenie organu stwierdzenie że taką pracę pośród swoich obowiązków, niektórzy strażnicy miejscy co jakiś czas wykonują.
W ocenie Sądu przyjęcie tego rodzaju interpretacji wypacza sens rozwiązań ustawowych obowiązujących obecnie w ramach ustawy o emeryturach pomostowych. Prowadzi to bowiem do sytuacji, gdy sztucznie i sprzecznie z wolą ustawodawcy stanowisko pracy nieujęte w ustawowym wykazie prac o szczególnym charakterze, w ramach którego jedynie marginalnie i sporadycznie wykonuje się określone obowiązki, zrównuje się z pracą wprost ujętą w ustawowym wykazie prac, której istotą jest wykonywanie tych obowiązków wprost uznanych przez ustawodawcę jako przesądzających o szczególnym charakterze tej pracy.
Sąd uwzględnił w tym zakresie nie tylko treść art. 3 ust. 3 u.e.p., ale jako interpretacyjnie istotną, pomocniczo wziął także pod uwagę treść art. 3 ust. 5 u.e.p. stanowiącą, że za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy.
W ocenie Sądu szczególnie w okolicznościach tej sprawy, przepisów o wykazie prac o szczególnym charakterze nie należało intepretować w oderwaniu od art. 3 ust. 5 u.e.p., nakazującego uważać za wykonujących prace o szczególnym charakterze tylko takich pracowników, którzy wykonują te właśnie prace w pełnym wymiarze czasu pracy.
W przypadku strażników miejskich, których zakres obowiązków analizowano, żaden nie jest zatrudniony tylko jako kierowca pojazdu uprzywilejowanego w pełnym wymiarze czasu pracy, ale do ich obowiązków poza tym, że mają dbać o pojazdy służbowe i poruszają się samochodami wykonując swoje zadania, należy całe spektrum obowiązków, którymi zajmują się w pierwszoplanowo. Także w przypadku tego ze starszych inspektorów, który ma w swoich obowiązkach poruszanie się łodzią, ustalono, co też zeznał wskazany strażnik miejski, że te obowiązki wykonuje tylko w sezonie letnim. Jednocześnie ustalono, ze z pośród całej tej grupy jedynie jeden strażnik dwa razy w ciągu blisko 1, 5 roku użył pojazdu służbowego w ruchu jako uprzywilejowanego.
W ocenie Sądu zrównywanie pracy o tego rodzaju charakterze, z pracami, gdzie rzeczywiście w pełnym wymiarze czasu pracy wykonuje się prace o szczególnym charakterze nie jest uprawnione i nie było celem ustawodawcy. Świadczy już o tym sama treść wykazu stanowiącego załącznik do ustawy.
Ponadto w omawianej sprawie pracownicy zatrudnieni byli jako starsi inspektorzy straży miejskiej, zakres ich zadań był szeroki i nie obejmował jedynie kierowania pojazdem uprzywilejowanym – tylko w takim wypadku zaś gdyby było to ich główne zadanie, uprawniałoby to do wniosku, że pomimo innej nazwy stanowiska zatrudniona osoba wykonuje w istocie pracę kierowcy pojazdu uprzywilejowanego, a więc odpowiadającą pozycji 9 wykazu stanowiącego załącznik nr 2 do ustawy u.e.p.
W ocenie Sądu z treści art. 3 u.e.p. wynika, że w wykazie stanowisk pracy o szczególnych charakterze prowadzonym przez pracodawców powinny być umieszczane stanowiska, w ramach których przeważające i główne zadania służbowe polegają właśnie na wykonywaniu prac wymienionych w ustawowym wykazie w pełnym wymiarze czasu pracy. Konieczne jest więc ustalenie, że są to zadania główne i podstawowe na danym stanowisku. W przypadku strażników miejskich kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi, czyli poruszanie się nimi w ruchu na sygnale, nie jest ich głównym zadaniem, ani też podstawowym zadaniem któremu służyć ma ich praca. Oczywiście osoby te mogą wykonywać różnorodne obowiązki i zadania. Ważne jest jednak zachowanie proporcji, aby czynności odpowiadające definicji pracy o szczególnym charakterze, stanowiły główny wymiar czasu pracy, a nie miały charakter w istocie marginalny i incydentalny. Innymi słowy, że nie są to przypisane danym pracownikom ich zadania główne i podstawowe.
Otwierałoby to w istocie drogę do uzyskiwania emerytur pomostowych osobom, które jedynie incydentalnie wykonują pracę w szczególnych warunkach, a których zadania służbowe polegają w istocie na innych obowiązkach i zadaniach.
Przez wydanie zaskarżonej oraz poprzedzającej ja decyzji doszło zatem do naruszenia art. 11a ustawy o PIP poprzez nakazanie umieszczenia stanowiska strażnika miejskiego w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy w sytuacji, gdy praca strażnika miejskiego nie jest uznawana przez ustawodawcę za pracę o szczególnym charakterze, a dodatkowo żaden ze strażników miejskich, których zakresy obowiązków przeanalizowano w sprawie nie jest pracownikiem, którego istota pracy wyrażałaby się w przede wszystkim właśnie w kierowaniu pojazdem uprzywilejowanym w ruchu, ponieważ ich główne zadania pracownicze mają odmienny charakter.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Pracy z dnia 23 maja 2024 r.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w. zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się 200 zł wpisu od skargi i 480 zł wynagrodzenia pełnomocnika, będącego radcą prawnym. W ocenie Sądu charakter sprawy nie uzasadniał podstaw do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.
Uwzględniając dokonaną przez Sąd wykładnię art. 3 u.p.e., organ rozważy umorzenie postępowania w sprawie. Jeżeli kontrola u pracodawcy wykazałaby, że w zakładzie pracy są osoby, które w pełnym wymiarze pracy wykonują pracę kierowców pojazdów uprzywilejowanych i jest to ich podstawowe i główne zadnie, to istotnie należałoby nakazać wpisanie przez pracodawcę do wykazu prowadzonego w zakładzie stanowiska "kierowca pojazdu uprzywilejowanego". W przedmiotowej sprawie nie poczyniono w ramach kontroli ustaleń aby w Straży Miejskiej w G. zatrudniono osobę, której zadania służbowe skupiają się przede wszystkim na kierowaniu pojazdem uprzywilejowanym.