II SA/SZ 398/25

II SA/Sz 398/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krzysztof Szydłowski /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 1 , art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 274
art. 35, art. 25 ust. 1, art. 33 ust. 5
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 75 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr SO-1.621.49.2024.KS w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 2 kwietnia 2025 r. nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania D. Z. (dalej: strona lub skarżąca), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza [...] z 23 stycznia 2025 r. znak: [...], orzekającej o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w L..
Jak wskazał organ w uzasadnieniu, na wcześniejszym etapie postępowania, Burmistrz [...], po przeprowadzeniu na wniosek K. S. postępowania administracyjnego, wydał 9 maja 2024 r. decyzję o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 28 czerwca 2024 r., orzekł o uchyleniu w całości decyzji organu gminy i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Burmistrz [...] po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania uznał, że strona opuściła trwale przedmiotowy lokal w związku z czym, w dniu 23 stycznia 2024 r., wydał decyzję o wymeldowaniu.
Organ odwoławczy rozpatrując kolejne odwołanie skarżącej wyjaśnił, że zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organ gminy, na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu, wydaje decyzję o wymeldowaniu obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z art. 35 ustawy wynika, że przesłanka wymeldowania z pobytu stałego wystąpi, jeżeli osoba opuści takie miejsce bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Ustawodawca nie dookreślił jednak charakteru zawartego w tym przepisie pojęcia "opuszczenia miejsca stałego pobytu". Nie precyzuje on bowiem, czy "opuszczenie" winno mieć jakiś kwalifikowalny charakter co do przyczyny, sposobu, czy też czasu jego trwania.
Organ uznał, że sposób zakończenia postępowania w niniejszej sprawie zależy od ustalenia, czy skarżąca opuściła trwale lokal położony w L. przy ul. [...].
Zdaniem Wojewody, analiza akt prowadzi do wniosku, że organ gminy właściwie ustalił stan faktyczny i poprawnie zastosował art. 35 ustawy. Bezsporne jest bowiem, że skarżąca obecnie nie mieszka w przedmiotowym lokalu i nie skupia w nim swoich spraw życiowych. Z akt wynika, że strona kilka lat temu opuściła przedmiotowy lokal i zamieszkała u swojego partnera P. K. w L. przy ul. [...]. Dowodem na powyższe są zeznania skarżącej i A. T. z 10 września 2024 r., notatki urzędowe inspektora Straży Miejskiej w B. z 9 sierpnia 2024 r. oraz zeznania L.T. z 31 stycznia 2024 r., a także wniosek K. S. z 25 października 2023 roku. Faktem jest, że skarżąca czasami przychodzi do przedmiotowego lokalu, jednak jej wizyty mają tylko charakter odwiedzin. W przedmiotowym lokalu mieszka bowiem matka strony. Wojewoda dostrzegł, że skarżąca podnosiła, że nie opuściła dobrowolnie lokalu, którego dotyczy postępowanie, tylko zrobiła to pod przymusem K. S.. Jednocześnie wskazała, że nie podejmowała prawnych kroków w celu odzyskania posiadania tego mieszkania. Zdaniem organu odwoławczego bez znaczenia dla sposobu rozpoznaniu niniejszej sprawy pozostaje fakt, że właścicielka mieszkania zmieniła zamki w drzwiach do przedmiotowego lokalu. Wymiana zamków miała miejsce po tym, jak skarżąca opuściła przedmiotowy lokal i nie stanowiła przyczyny niezamieszkiwania odwołującej się w przedmiotowym lokalu.
Pismem z 17 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając Wojewodzie "niewykonanie pełni zadań" oraz "naruszenie praworządności" oraz domagając się "unieważnienia" decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skoro w lokalu zameldowanych jest jeszcze 6 innych osób, organ zobowiązany był je przesłuchać, nadto powinna być przeprowadzona kontrola meldunkowa w lokalu przy ul. [...], a sąsiedzi tej nieruchomości również powinni być przesłuchani.
Pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż dokładała się ona do utrzymania lokalu, z którego ją wymeldowano kwotą [...]zł miesięcznie, jednak siostra skarżącej w 2022 roku, nie będąc wówczas jeszcze właścicielką mieszkania, zaczęła żądać więcej pieniędzy na jego utrzymanie. Skarżąca "będąc cały czas naciskana" przez siostrę zamieszkała w mieszkaniu służbowym swojego partnera – P. K., położonym na terenie gospodarstwa rolnego przy ul. [...]. Jak wywiódł pełnomocnik skarżącej, zachowanie siostry skarżącej, która wcześniej nie domagała się większych kwot na utrzymanie mieszkania zmieniło się po tym, jak w czerwcu 2022 r. zaciągnęła kredyt na spłatę zadłużenia swojej matki w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego. Po wyprowadzce skarżącej z lokalu jej matka przeniosła własność na siostrę skarżącej, w umowie tej ustanowiono też służebność dożywocia.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, w takiej sytuacji, wobec "naciskania" skarżącej, opuszczenie lokalu i przeniesienie do mieszkania służbowego partnera nie było dobrowolne. Skoro właścicielką lokalu była matka skarżącej, jej siostra nie mogła żądać, aby w większej wysokości dokładała się do utrzymania mieszkania.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, strona w okresie do 9 lutego 2023 r., gdy właścicielem lokalu była jej matka, nie miała jakiegokolwiek obowiązku wymeldowywania się. Mogła opuścić lokal jak i do niego wrócić. Po złożeniu wniosku o wymeldowanie aktualna właścicielka wymieniła zamki utrudniając całkowicie do niego dostęp.
Pełnomocnik skarżącej oświadczył też, iż jego córka nie wiedziała, że mogła podjąć środki prawne co do przedmiotowego lokalu. Natomiast on, w dniu 28 maja 2024 r. udał się do radcy prawnego i po przedstawieniu sprawy oraz aktu notarialnego przeniesienia własności oraz ustanowienia dożywocia otrzymał odpowiedź, że nie ma w takiej sytuacji możliwości złożenia wniosku do Sądu Rejonowego z uwagi na zawartą umowę dożywocia.
Wreszcie pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż stosownie do art. 33 ust. 5 ustawy o ewidencji ludności, jedno z rodziców może dokonać wymeldowania dziecka pozostającego pod jego władzą rodzicielską uznając, że skończyła się jej władza rodzicielska. Zdaniem skarżącego, szukanie podstaw prawnych do wymeldowania sprzed 9 lutego 2023 r. jest "bezprawiem jakie zastosowywał organ". Ponadto, skoro meldunek ma charakter ewidencyjny, bez zameldowania nie ma mowy o przyczynieniu się do uporządkowania ewidencji ludności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 18 września 2025 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 274 z późn. zm. dalej jako: "ustawa"), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Z art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1 ustawy jak i innych przepisów tej ustawy można wywieść, że zameldowanie w lokalu (budynku) odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby. Interpretacja okoliczności faktycznych każdej badanej sprawy, choć wprawdzie powinna uwzględniać potrzebę ochrony osoby przed niezasadnym wymeldowaniem, nie może prowadzić do sprzecznego z istotą instytucji meldunku utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim przez kilka lat nie zamieszkuje. Ocena, czy dana osoba w określonym miejscu zamieszkuje, czy się z niego wyprowadziła powinna być potwierdzona obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania o chęci przebywania w lokalu, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących na to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (tak np. NSA w wyroku z 2 lipca 2024 sygn. akt II OSK 1203/23).
Art. 35 ustawy stanowi o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, a zatem miejsca, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, które stanowi zorganizowane centrum jej spraw życiowych. Jest to miejsce, w którym w szczególności osoba ta mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z innymi osobami, przyjmuje korespondencję itp. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2151/13 oraz wyrok NSA z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1708/14).
W rozpatrywanej sprawie postępowanie w przedmiocie wymeldowania zostało wszczęte na podstawie wniosku właścicielki mieszkania z 25 października 2023 r., która nabyła je na podstawie umowy dożywocia 18 września 2023 r.
W realiach badanej sprawy zgodzić należy się co do zasady ze stanowiskiem organu odwoławczego, że sposób zakończenia postępowania w niniejszej sprawie zależy od ustalenia, czy skarżąca opuściła trwale lokal położony w L. przy ul. [...]. Przy czym wobec zarzutów strony skarżącej istotne jest także to, czy opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne.
W ocenie Sądu, postępowanie organu meldunkowego było wystarczające do stwierdzenia, że opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób trwały, a taki stan istniał co najmniej rok przed wystąpieniem przez właścicielkę lokalu o wymeldowanie skarżącej.
Jeśli chodzi o stanowisko skarżącej, iż opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, to jak w toku przesłuchania w dniu 10 września 2024 r. podawała, iż "Lokal opuściłam około 2 lat temu, gdy zostałam wygnana z tego lokalu, doznałam przymuszenia słownego, które prowadziło do nacisku psychicznego abym ten lokal opuściła, K. S. żądała ode mnie więcej pieniędzy za mieszkanie w tym lokalu". Przy czym dla oceny okoliczności opuszczenia lokalu, którego dotyczy postępowanie istotne znacznie ma to, iż zabrała ona swoje rzeczy z pomocą partnera oraz przeniosła się do lokalu, w którym ów partner zamieszkiwał i który jest wskazywany przez skarżącą jako miejsce, gdzie skoncentrowała swoje sprawy życiowe takie jak: nocleg, wypoczynek i spożywanie posiłków. Nadto, nie można tracić z pola widzenia, iż skoro - jak podawała sama skarżąca - ostatni raz była w lokalu którego dotyczyło postępowanie meldunkowe "dwa tygodnie temu, zanosząc potrzebne rzeczy dla mamy" to nie istniały fizyczne przeszkody w wejściu skarżącej do lokalu. Tym samym brak zamieszkiwania w mieszkaniu stanowiącym aktualnie własność siostry był efektem wyboru dokonanego przez samą skarżącą nie godzącą z się - z jej zdaniem - wygórowanymi oczekiwaniami innych lokatorów, co do zasad ponoszenia kosztów utrzymania lokalu.
Powyższe, w połączeniu z innymi zgormadzonymi dowodami - które nie podważają przywołanych wyżej wyjaśnień skarżącej - dawało organom administracji podstawy do przyjęcia, iż opuszczenie lokalu, którego dotyczy postępowanie, powinno być uznane za dobrowolne. To, że "naciskana" skarżąca zdecydowała się na wyprowadzkę, gdyż nie chciała w wyższym stopniu partycypować w kosztach utrzymania zadłużonego lokalu mieszkalnego nie daje podstaw do uznania, iż jej wyprowadzka do partnera, z którym zamieszkała, nie była dobrowolną. W powyższym utwierdza dodatkowo brak podjęcia przez skarżącą działań mających na celu przywrócenie posiadania. Przy czym warto też dostrzegać, iż skarżąca nie wskazała żadnego tytułu prawnego upoważniającego ją do korzystania z lokalu a jej pełnomocnik wskazywał, iż uzyskana w tym zakresie porada prawna doprowadziła skarżącą do wniosku, że wystąpienie ze stosownym roszczeniem do sądu powszechnego nie jest możliwe czy też celowe.
W zakresie twierdzeń pełnomocnika skarżącej, iż do wymeldowania nie mogło dojść z uwagi na treść art. 33 ust. 5 ustawy o ewidencji ludności należy uznać je za oczywiście chybione. W myśl powyższego przepisu jedno z rodziców może dokonać wymeldowania dziecka pozostającego pod jego władzą rodzicielską przy użyciu usługi, o której mowa w ust. 4, jeżeli w rejestrze PESEL przy danych dziecka zamieszczono numer PESEL tego z rodziców, które dokonuje wymeldowania. Po pierwsze warto dostrzec, iż skarżąca w dacie wystąpienia z wnioskiem była osoba pełnoletnią (miała 25 lat) natomiast, co do zasady władza rodzicielska obowiązuje do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności i z chwilą jej uzyskania władza wygasa ex lege. W szczególności władza rodzicielska nie może też ulec przedłużeniu ponad okres małoletności dziecka. Po wtóre, w rozpatrywanej sprawie o wymeldowanie skarżącej nie wystąpił jej rodzic, a zatem w oczywisty sposób nie miała ona zastosowania w sprawie.
Nie jest też zasadne stanowisko pełnomocnika skarżącej, iż w okresie, gdy właścicielem lokalu była jej matka, skarżąca "nie miała jakiegokolwiek obowiązku wymeldowywania się". Z art. 35 ustawy wynika bowiem jednoznacznie, iż wymeldowanie powinno nastąpić, gdy obywatel polski opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zameldowanie osoby w danym lokalu jest czynnością, która potwierdza fakt pobytu danej osoby w konkretnym lokalu pod oznaczonym adresem. Skoro skarżąca pod danym adresem faktycznie nie przebywała, winna była dopełnić ciążącego na niej obowiązku i wymeldować się, niezależnie od tego, kto był właścicielem mieszkania, w którym pozostawała zameldowana. W przypadku, gdy brak zamieszkiwania jest sprzeczny z wolą osoby zameldowanej, winna ona dochodzić swoich racji w trybie cywilnym, nie zaś podnosić je wyłącznie w postępowaniu meldunkowym.
Jeśli chodzi o podnoszoną w skardze kwestię wymiany zamków w lokalu, którego dotyczy postępowanie to, skoro takie zdarzenie nastąpiło już po wyprowadzeniu się przez skarżącą, kwestia ta nie mogła żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości zapadłych decyzji. Zresztą, jak podała sama skarżącą, dalej miała ona wstęp do lokalu, w którym już po przeprowadzce odwiedzała matkę pod nieobecność siostry.
W zakresie zarzutów dotyczących zakresu postępowania dowodowego należy dostrzec, iż zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt II GSK 330/221, ocena zasadności wniosków dowodowych musi być dokonywana z uwzględnieniem okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (w szczególności w kontekście kompletności i wiarygodności zgromadzonych w sprawie dowodów). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie wszystkie istotne okoliczności zostały wyjaśnione i kolejne dowody nie były niezbędne, a ich przeprowadzenie wiązałoby się z nieuzasadnionym przedłużeniem postępowania. W szczególności z treści skargi nie wynika, aby kolejni przesłuchiwani świadkowie mieli zakwestionować zgodność z prawdą wyjaśnień samej skarżącej. Nie było też celowe prowadzenie kontroli meldunkowej w miejscu, do którego skarżąca przeprowadziła się, bowiem rolą organów w kontrolowanym postępowaniu było stwierdzenie, czy opuściła ona trwale miejsce zameldowania a nie ustalanie, pod jakim adresem powinna się aktualnie zameldować. Zresztą jak już wskazano powyżej skarżąca wyraźnie wskazywała miejsce, w którym po wyprowadzce skoncentrowała swoje życie osobiste i brak jest podstaw do kwestionowania prawdziwości tych twierdzeń.
Jeśli chodzi natomiast o twierdzenie skargi, iż bez zameldowania nie ma mowy o przyczynieniu się do uporządkowania ewidencji ludności nie jest jasne w jaki sposób dalsze zameldowanie skarżącej w lokalu, w którym nie mieszka już od kilku lat, miałoby realizować cele ewidencji ludności. Warto nadmienić, iż w aktualnym stanie prawnym brak wypełnienia obowiązku meldunkowego nie stanowi już wykroczenia, a sam brak zameldowania nie wpływa na legalność pobytu, o ile dana osoba posiada tytuł prawny do lokalu, np. umowę najmu.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.
Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.