III SA/Gd 453/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-01-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
kształcenie zawodowemłodociany pracownikdofinansowanieprawo oświatowerzemiosłoegzamin zawodowyegzamin czeladniczyWSAorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, uznając, że egzamin zawodowy zdany przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną jest równoważny z egzaminem czeladniczym przed Izbą Rzemieślniczą dla pracodawcy posiadającego status rzemieślnika.

Skarżąca, prowadząca działalność gospodarczą i posiadająca status rzemieślnika, ubiegała się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Organy administracji odmówiły przyznania dofinansowania, uznając, że młodociany pracownik nie zdał egzaminu czeladniczego przed Izbą Rzemieślniczą, lecz egzaminu zawodowego przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, stwierdzając, że obie formy egzaminu są równoważne w kontekście przyznania dofinansowania, a literalna wykładnia przepisów prowadziłaby do dyskryminacji pracodawców.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika G. J., prowadzącej działalność gospodarczą i posiadającej kwalifikacje rzemieślnicze. Organy administracji uznały, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania dofinansowania, ponieważ młodociany pracownik J. G. zdał egzamin zawodowy przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną, a nie egzamin czeladniczy przed Izbą Rzemieślniczą, jak wymagałoby tego art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego w przypadku pracodawcy będącego rzemieślnikiem. Skarżąca argumentowała, że organy nie zbadały wszechstronnie sprawy i błędnie zinterpretowały przepisy, wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślające celowość przepisów, które mają na celu wspieranie pracodawców w kształceniu zawodowym. Podkreślono, że pracodawca nie ma wpływu na wybór egzaminu przez pracownika, a obie formy egzaminu powinny być traktowane równorzędnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przychylił się do stanowiska skarżącej. Sąd uznał, że posiadanie statusu rzemieślnika nie powinno automatycznie dyskwalifikować pracodawcy z prawa do dofinansowania, jeśli młodociany pracownik zdał egzamin zawodowy przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną. Sąd odwołał się do wykładni celowościowej i systemowej przepisów, a także do zasady równości i zakazu dyskryminacji wynikających z Konstytucji RP. Stwierdzono, że obie formy egzaminu są zrównoważone i mają na celu sprawdzenie wiedzy i umiejętności młodocianego pracownika. W związku z tym, uchylono zaskarżone decyzje, uznając, że zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, pracodawca będący rzemieślnikiem, któremu młodociany pracownik zdał egzamin zawodowy przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną, jest uprawniony do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia, ponieważ egzamin ten jest równoważny z egzaminem czeladniczym przed Izbą Rzemieślniczą w kontekście celu przepisów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego, która wymagałaby od rzemieślnika zdania egzaminu czeladniczego przez młodocianego pracownika, prowadziłaby do dyskryminacji i byłaby sprzeczna z celem przepisów wspierających kształcenie zawodowe. Egzamin zawodowy przed OKE jest traktowany jako równoważny z egzaminem czeladniczym przed izbą rzemieślniczą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.p.o. art. 122 § 1 pkt 1, 2 lit. a

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

Dofinansowanie przysługuje, gdy pracodawca lub osoba prowadząca zakład posiada kwalifikacje, a młodociany zdał egzamin czeladniczy (jeśli pracodawca jest rzemieślnikiem) lub zawodowy (jeśli nie jest rzemieślnikiem). Sąd zinterpretował, że egzamin zawodowy jest równoważny z czeladniczym dla rzemieślnika.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.rz. art. 1, 2, 3 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle

Definiuje rzemieślnika i dowody kwalifikacji zawodowych.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania art. 11 § ust. 4

Określa wymóg zdania egzaminu czeladniczego przez młodocianego zatrudnionego u rzemieślnika.

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty art. 44zzzb § ust. 3 pkt 2

Pozwala młodocianym zatrudnionym u rzemieślnika przystąpić do egzaminu zawodowego.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości i zakaz dyskryminacji.

k.p.a. art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80, 107 § 3, 10 § 1, 79 § 1 i § 2, 81, 138 § 1 pkt 1, 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy proceduralne dotyczące postępowania administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Egzamin zawodowy zdany przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną jest równoważny z egzaminem czeladniczym przed Izbą Rzemieślniczą dla pracodawcy będącego rzemieślnikiem w kontekście przyznania dofinansowania. Literalna wykładnia przepisów prowadząca do odmowy dofinansowania jest sprzeczna z celem przepisów, zasadą sprawiedliwości społecznej oraz zasadą równości i zakazem dyskryminacji. Pracodawca nie ma wpływu na wybór egzaminu przez młodocianego pracownika, a jego wysiłek w kształcenie nie powinien być niweczony przez formalne różnice w procedurze egzaminacyjnej.

Odrzucone argumenty

Organy administracji prawidłowo zastosowały art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego, odmawiając dofinansowania z uwagi na zdanie przez młodocianego pracownika egzaminu zawodowego zamiast czeladniczego.

Godne uwagi sformułowania

nie został spełniony wymóg art. 122 ust. 1 pkt 2 u.p.o. strona wnioskująca jest rzemieślnikiem egzamin czeladniczy musi być zdany przed Izbą Rzemieślniczą nie sposób przyjąć, że w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o. mowa wyłącznie o rzemieślniku w rozumieniu ustawy o rzemiośle organy administracyjne - zgodnie z art. 6 k.p.a.- działają na podstawie przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie, a ich treść jest jednoznaczna i nie budząca wątpliwości zróżnicowanie ustawowych uprawnień rzemieślników do uzyskania dofinansowania ze środków publicznych w istocie wyłącznie z uwagi na kryterium przynależności do organizacji samorządowej (związane z możliwością przystąpienia ucznia do egzaminu czeladniczego) prowadzi do dyskryminacji tych rzemieślników, którzy do dobrowolnej organizacji samorządowej nie przystępują.

Skład orzekający

Janina Guść

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Sudoł

członek

Maja Pietrasik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w kontekście dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników, zwłaszcza w sprawach dotyczących rzemieślników i równoważności egzaminów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracodawcy będącego rzemieślnikiem i młodocianego pracownika zdającego egzamin zawodowy przed OKE. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów lub specyfiki danej branży.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wspierania kształcenia zawodowego i pokazuje, jak sądy mogą interpretować przepisy w sposób celowościowy, aby zapobiec nadmiernemu formalizmowi i dyskryminacji. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i administracyjnym.

Rzemieślnik kontra biurokracja: Sąd staje po stronie pracodawcy w sprawie dofinansowania kształcenia młodocianych.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 453/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sudoł
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 900
art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 32 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik, Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 lipca 2024 r. nr SKO Gd/6177/23 w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Choczewo z dnia 18 października 2023 r. nr MP-4453.8/2023, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz G. J. kwotę 200 (dwustu) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 października 2023 r. (nr MP-4453.8/2023) Wójt Gminy Choczewo - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ze zm. – dalej jako: "u.p.o.") - odmówił przyznania G. J., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...], ul. [...], [...] C. (dalej także jako: "skarżąca", "pracodawca", "wnioskodawczyni"), dofinansowania kosztów poniesionych na kształcenie młodocianego pracownika – J. G.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pracodawca złożył w ustawowym terminie wniosek z dnia 28 września 2023 r., o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika – J. G. Wniosek ten został rozpatrzony negatywnie, ponieważ nie spełniał wymogów przepisów art. 122 u.p.o.
Zgodnie ze złożonymi do wniosku dokumentami wnioskodawczyni ukończyła liceum ekonomiczne i uzyskała prawo do używania tytułu technik ekonomista o specjalności ekonomika (nr świadectwa [...] z dnia 25 maja 1982 r.) oraz świadectwo czeladnicze w zawodzie kucharz (nr świadectwa czeladniczego [...] z dnia 8 stycznia 2021 r.). Kształcenie młodocianego pracownika odbywało się w zawodzie kucharz. G. J. złożyła wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika i zaznaczyła, że nie jest rzemieślnikiem. Młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin zawodowy przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w G. dnia 31 sierpnia 2023 r. (nr dyplomu zawodowego [...] z dnia 31 sierpnia 2023 r.). Po przeanalizowaniu kwalifikacji zawodowych pracodawcy uznano, że pracodawca jest rzemieślnikiem. W ocenie urzędu złożony wniosek powinien wskazywać, że pracodawca jest rzemieślnikiem a co za tym idzie młodociany pracownik powinien zdać egzamin czeladniczy przed Izbą Rzemieślniczą. W związku z powyższym organ uznał, że nie został spełniony wymóg art. 122 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 17 lipca 2024 r. (nr SKO Gd/6177/23) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydaną decyzję organ odwoławczy wskazał, że w dniu 28 września 2023 r. pracodawca G. J., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą [...] złożyła do Wójta Gminy Choczewo wniosek o dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika J. G. przez okres od 1 września 2020 r. do 31 sierpnia 2023 r. w zawodzie kucharz. Egzamin odbył się w dniu 31 sierpnia 2023 r. Do wniosku zostały dołączone następujące dokumenty: wypis z CEiDG o prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej; zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu organizowanego przez Powiatowy Cech Rzemiosł MISP w W.; umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego zawartą w dniu 1 września 2020 r. między stroną a J. G. w zawodzie kucharz na okres 36 miesięcy; oświadczenie strony o miejscu zamieszkania młodocianego; dyplom zawodowy z dnia 31 sierpnia 2023 r. wystawiony przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w G. stwierdzający spełnienie warunków uzyskania dyplomu zawodowego i posiadaniu kwalifikacji w zawodzie kucharz; certyfikat kwalifikacji zawodowej o daniu egzaminu zawodowego w zakresie kwalifikacji kucharz z dnia 31.08.2023 r. wystawiony przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w G.; świadectwo czeladnicze wnioskującej strony z dnia 08.01.2021 r. wystawione przez Izbę Rzemieślniczą Małych i Średnich Przedsiębiorstw w zawodzie kucharz; oświadczenie strony, że nie jest rzemieślnikiem; oświadczenie strony o wartości poniesionych kosztów związanych zatrudnieniem młodocianego - w kwocie 28.000 zł; oświadczenie strony o wartości refundacji z OHP w wysokości 13.628,87zł; oświadczenie o otrzymanej pomocy de mini mis w okresie ostatnich 3 lat w łącznej wysokości 44631,64zł (9.354,24 EUR); wypełniony formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis.
Z uwagi na braki formalne wniosku z dnia 28 września 2023 r. organ I instancji wezwał stronę do przedłożenie kopii świadectwa ukończenia liceum ekonomicznego nr [...] z dnia 25 kwietnia 1982 r. wydanego przez Zespół Szkół Ekonomicznych w L. (wskazane w umowie z młodocianym). Dokument ten został złożony do akt sprawy.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ przywołał obowiązujące w sprawie przepisy ustawy - Prawo oświatowe wskazując na treść art. 122 ust. 1 pkt 1 i pkt 2.
Ponadto Kolegium wskazało, że w świetle przepisów prawa strona wnioskująca jest rzemieślnikiem, o którym mowa w ustawie z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle - art. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, albowiem posiada tytuł czeladnika w zawodzie kucharz i jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Ponadto z uwagi na posiadane kwalifikacje pedagogiczne spełnia warunek wskazany w art. 122 ust. 1 pkt 1 u.p.o.
Następnie przechodząc do ustalenia czy spełniony został drugi warunek określony w art. 122 ust. pkt 2 u.p.o., organ odwoławczy wskazał, że młodociany J. G. odbył naukę zawodu prowadzonej przez wnioskodawczynię przez okres 36 miesięcy w zawodzie kucharz oraz zdał egzamin przed Okręgową Komisja Egzaminacyjną w G. Wskazany przepis ustawy rozróżnia kwestię konieczności zdania jednego z dwóch wskazanych w nim egzaminów, w zależności od tego czy pracodawca (tutaj strona wnioskująca) jest rzemieślnikiem - wtedy egzamin czeladniczy musi być zdany przed Izba Rzemieślniczą - art. 122 ust. pkt 2 lit. a; a gdy pracodawca nie jest rzemieślnikiem - egzamin zawodowy przez Okręgową Komisją Egzaminacyjna - art. 122 ust. pkt 1 lit. b.
Zdaniem organu odwoławczego potwierdzeniem tego stanowią zapisy § 11 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2010 ze zm.). I tak młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych. Powyższe oznacza, że w przypadku stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie, z uwagi na to, że strona odwołująca się jest rzemieślnikiem w rozumieniu przepisów prawa, to egzamin kwalifikacyjny winien być zdany przed komisją izby rzemieślniczej jako egzamin czeladniczy, nie zaś egzamin zawodowy przez okręgową komisją egzaminacyjną. Dlatego też zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami art. 122 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.o. w związku z § 11 ust.4 ww. rozporządzenia.
Odnosząc się natomiast do treści wniesionego odwołania Kolegium wskazało, że organy administracyjne - zgodnie z art. 6 k.p.a.- działają na podstawie przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie, a ich treść jest jednoznaczna i nie budząca wątpliwości. Wskazane przez stronę wyroki sądów zostały wydane w odrębnych sprawach i wiążą jedynie organy wydające decyzje w tych konkretnych sprawach, nie zaś w niniejszej. Podnoszona przez stronę kwestia tego, że pracodawca nie ma wpływu na to jaki egzamin zawodowy będzie zdawał kształcony przez stronę pracownik, w świetle spełnienia ustawowych warunków dla przyznania wnioskowanego dofinansowania nie ma znaczenia. Strona odwołująca się posiada uprawnienia czeladnicze w zawodzie kucharza i dlatego egzamin końcowy ucznia w tym zawodzie - zgodnie z powyższymi przepisami - winien być zdany przed właściwą izbą rzemieślniczą. Jeżeli natomiast w sytuacji strony kształcony uczeń zdał egzamin przed okręgową komisją egzaminacyjną oznacza niespełnienie warunku z art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.
G. J. zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnianie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaniechało wyjaśnienia kwestii: czy u pracodawcy zatrudniona jest osoba, która zdała i posiadała odpowiednie wykształcenie do szkolenia pracownika oraz zarządzała restauracją oraz szkoleniem młodocianego pracownika, dlatego też organ administracyjny winien zbadać czy powyższa sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie oraz udzielić odpowiedzi na pytanie - czy zasadne jest przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, w sytuacji, w której u pracodawcy zatrudniona jest odpowiednia osoba zarządzająca i kształcąca pracowników ?,
2. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności niemożności uczestnictwa podczas przeprowadzanego w sprawie dowodu oraz niemożliwości wypowiedzenia się co do tak zebranych, przez organ dowodów, przed wydaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, mimo że nie występowała w sprawie okoliczność mogąca usprawiedliwić zastosowanie przez organ art. 10 § 2 k.p.a., tj. odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania,
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie przez organ drugiej instancji i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy istniały podstawy zastosowania artykułu 138 § 2 k.p.a., tj. uchylenia decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, gdyż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 122 u.p.o. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie dofinasowanie kosztów kształcenia nie przysługuje pracodawcy z powodu niespełnienia przesłanki uprawniające do uzyskania przedmiotowego dofinansowania, w sytuacji w której powinna zostać zastosowana wykładnia systemowa i celowościowa, i w dążeniu do realizacji zasady sprawiedliwości społecznej uznać należało, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uprawniające do uzyskania przedmiotowego dofinansowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdański jest rażąco krzywdzące i skarżąca nie może się z nim zgodzić, ponieważ przedstawione przez nią okoliczności i dowody uzasadniają przyznanie dofinansowania. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że organy administracji publicznej zaniechały wszechstronnego zbadania sprawy, ponieważ nie przeprowadzono czynności w celu zbadania: - czy w jej firmie zatrudnione są osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje do kształcenia J. G. i - czy takie osoby zarządzały przedmiotową restauracją i prowadziły naukę młodocianego pracownika.
G. J. wskazała, że nigdy nie otrzymała zapytania w tej sprawie, a w jej ocenie, zasadnym w takim przypadku jest przyznanie pomocy pracodawcy, dlatego też z samego faktu zaniechania wszechstronnego zbadania sprawy z urzędu przez organy - zasadne jest zbadanie tej okoliczności po uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Skarżąca powołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. Akt II SA/Ol 449/23, wskazując, że z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 122 ust. 1 pkt 1 u.p.o. dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje tym pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego (co w niniejszej sprawie jest bezsporne), jeżeli pracodawca "lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo zatrudniona u pracodawcy" posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. (...) skoro ustawodawca w art. 122 ust. 1 pkt 1 u.p.o. dopuszcza przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika pracodawcy, który sam nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych - pod warunkiem - że kwalifikacje takie posiada osoba prowadząca zakład w jego imieniu albo osoba przez niego zatrudniona, to nie sposób przyjąć, że w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o. mowa wyłącznie o rzemieślniku w rozumieniu ustawy o rzemiośle.
Dalej skarżąca podkreśliła, że organ drugiej instancji dokonał nieprawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zakres badania ograniczony został do art. 122 ust. 1 § 2 u.p.o. i sprawdzenia de facto czy wnioskodawca jest rzemieślnikiem, czy też nie. Tym samym, brak rzetelnego zbadania całości okoliczności faktycznych i prawnych we wniosku skarżącej jest rażącym naruszeniem prawa.
Skarżąca podkreśliła także, że jako pracodawca zatrudniający młodocianego pracownika, nie ma żadnego wpływu na to, który egzamin zawodowy zdecyduje się zdawać osoba przez nią kształcona. To wyłącznie młodociany pracownik ma prawo zdecydować, czy przystąpi do egzaminu czeladniczego przed Izbą Rzemieślniczą, czy też wybierze egzamin przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną.
Podniosła, że sądy administracyjne wielokrotnie zwracały uwagę, że dla rozstrzygnięcia sprawy i przyznania dofinansowania nie ma znaczenia, jaki egzamin zda młodociany pracownik. Należy w omawianym przypadku odstąpić od wykładni literalnej przepisu, a kierować się jego wykładnią funkcjonalną i celowościową. W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiło się zatem stanowisko, iż nie jest istotne, czy młodociany pracownik zda egzamin zgodnie z § 11 ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, czy też inny egzamin z pominięciem tego rozporządzenia, a wyłącznie na podstawie rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej (zob. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 325/19 i 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 324/19).
Skarżąca podkreśliła, że kluczowym aspektem jest realizacja celu, jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika, niezależnie od tego, w jaki sposób został ten cel osiągnięty. Stanowisko to podkreśla, że formalne różnice w podstawie prawnej przeprowadzenia egzaminu nie powinny wpływać na decyzję o przyznaniu dofinansowania, o ile młodociany pracownik faktycznie osiągnął wymaganą wiedzę i umiejętności zawodowe. Tym samym, zarówno egzaminy przeprowadzane na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów, jak i te odbywające się w oparciu o rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej, mogą być traktowane równorzędnie w kontekście przyznawania dofinansowania. Zaznaczenia wymaga, że sądy administracyjne, rozstrzygając sprawy z zakresu dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników, stosowały wykładnię rozszerzającą w zakresie wymogów co do obowiązku zdania konkretnego egzaminu zawodowego. Uznawano, że przez zdanie egzaminu zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 1 u.p.o. należy rozumieć zdanie egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów, na podstawie których funkcjonują komisje egzaminacyjne wymienione w § 11 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. (m.in. wyroki NSA z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt I OSK 271/09, 7 października 2009 r. sygn. akt I OSK 273/09 i 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2942/17). Sądy administracyjne jednoznacznie wskazują, że celem regulacji omawianych przepisów jest zachęcenie pracodawców do inwestowania w kształcenie zawodowe młodocianych pracowników poprzez możliwość uzyskania dofinansowania, które ma pokryć część kosztów takiego kształcenia. Dofinansowanie to jest dostępne po spełnieniu określonych warunków normatywnych, dotyczących zarówno pracodawcy, jak i młodocianego pracownika. Chociaż młodociany pracownik jest zobowiązany do zdania egzaminu kończącego naukę zawodu, pracodawca nie ma zawsze pełnej kontroli nad tym, kiedy i przed jaką komisją egzaminacyjną pracownik ten egzamin będzie zdawać.
W związku z tym, powyższa wykładnia powinna zachować swoją aktualność, uwzględniając fakt, że pracodawca w istocie nie ma wpływu na wybór konkretnego egzaminu, do którego przystąpi kształcony przez niego pracownik. Jeżeli pracodawca poniósł koszty przygotowania zawodowego młodocianego pracownika, niezasadne byłoby pozbawienie go prawa do zwrotu tych kosztów tylko dlatego, że pracownik zdecydował się zdawać egzamin inny niż literalnie wskazany w ustawie. Pracodawca, który poświęca swój czas, środki i zasoby na przygotowanie młodocianego pracownika do zawodu, nie powinien być "karany" za ten wysiłek w sytuacji, w której decyzja pracownika dotycząca wyboru egzaminu jest poza jego kontrolą.
Końcowo skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 643/20, w którym stwierdzono, zgodnie z ratio legis przepisu art. 122 ust. 1 u.p.o., że ustawodawca dąży do wynagradzania pracodawców, którzy podejmują się dodatkowo, oprócz prowadzenia własnej działalności gospodarczej, kształcenia młodocianych pracowników.
W ocenie skarżącej, taka interpretacja przepisów jest nie tylko racjonalna, ale także zgodna z duchem regulacji, które mają na celu wspieranie pracodawców w ich roli edukacyjnej. Przecież to właśnie pracodawca, poprzez swoje zaangażowanie w proces kształcenia, przyczynia się do przygotowania kompetentnych i wykwalifikowanych pracowników, co ma bezpośrednie przełożenie na rynek pracy i rozwój gospodarki. W świetle tego, przepisy powinny być stosowane w sposób, który nie zniechęca pracodawców do podejmowania takich inicjatyw, a wręcz przeciwnie - wspiera ich wysiłki, nawet jeśli młodociany pracownik wybierze egzamin niebędący literalnie wskazanym w ustawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") stanowi, że sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w oparciu o powyższe kryteria badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ze zm. – dalej jako: "u.p.o."), regulujący kwestie dotyczące dofinansowana kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Zgodnie z treścią ust. 1 ww. przepisu pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:
1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle,
b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;
3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.
Wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika określa ust. 2 cytowanego przepisu i na dzień podpisania umowy z młodocianym wynosił:
1) w przypadku nauki zawodu - do 8081 zł przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy; jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia;
2) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - do 254 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia.
Powyższy przepis odsyła zatem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1348 ze zm.). Zgodnie z § 11 ww. rozporządzenia:
1. Wiedza i umiejętności nabyte przez młodocianego podczas nauki zawodu są sprawdzane w trakcie egzaminu.
2. Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się w branżowej szkole I stopnia zdaje egzamin zawodowy, zgodnie z przepisami rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2019 r. poz. 1481).
3. Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się u pracodawcy albo na turnusie dokształcania teoretycznego młodocianych organizowanym przez centrum kształcenia zawodowego lub szkołę prowadzącą kształcenie zawodowe zdaje egzamin eksternistyczny zawodowy, przeprowadzany przez okręgową komisję egzaminacyjną, zgodnie z przepisami rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
4. Młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.
6. Pracodawca zatrudniający młodocianych:
1) pokrywa koszty przeprowadzenia egzaminów, o których mowa w ust. 2-4, zdawanych w pierwszym wyznaczonym terminie;
2) może pokryć koszty egzaminu poprawkowego.
Przepisy dotyczące praktycznej nauki zawodu uregulowane zostały z kolei w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (t.j.: Dz. U. z 2019, poz. 391). W § 10 ust. 2-4 przytoczonego rozporządzenia wskazano m.in., że zajęcia praktyczne u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych mogą także prowadzić instruktorzy praktycznej nauki zawodu. Instruktorami praktycznej nauki zawodu mogą być:
1) pracownicy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi stanowi podstawowe zajęcie i jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dla nauczycieli, albo
2) pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy.
Instruktorzy praktycznej nauki zawodu posiadają:
1) ukończony kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, którego program został przygotowany zgodnie z ramowym programem kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonym w załączniku do rozporządzenia, i zatwierdzony przez kuratora oświaty lub
2) ukończony kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, lub
3) ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu, lub
4) w przypadku praktycznej nauki zawodu odbywanej na statku morskim lub śródlądowym - ukończone szkolenie dydaktyczne dla instruktora, potwierdzone świadectwem przeszkolenia dydaktycznego dla instruktora wydanym przez dyrektora urzędu morskiego, lub
5) przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, lub
6) kwalifikacje wymagane od nauczycieli praktycznej nauki zawodu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1-5, instruktorzy praktycznej nauki zawodu, którzy spełniają co najmniej jedno z wymagań określonych w ust. 3 pkt 1-5, posiadają ponadto:
1) tytuł zawodowy w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, i co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, oraz:
a) świadectwo ukończenia technikum, branżowej szkoły II stopnia, technikum uzupełniającego lub szkoły równorzędnej lub
b) świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej, lub
2) tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, i co najmniej czteroletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, oraz:
a) świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego, liceum zawodowego, liceum technicznego, liceum profilowanego, uzupełniającego liceum ogólnokształcącego lub
b) świadectwo ukończenia technikum, branżowej szkoły II stopnia i technikum uzupełniającego, kształcących w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub
c) świadectwo ukończenia średniego studium zawodowego, lub
3) dyplom ukończenia studiów:
a) na kierunku odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej dwuletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub
b) na innym kierunku niż odpowiedni dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej czteroletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub
4) tytuł zawodowy w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, i co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, oraz świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej lub branżowej szkoły I stopnia, lub
5) tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać.
Ustawa z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2245 ze zm. – dalej w skrócie jako "u.o.rz."), stanowi:
Art. 1. Przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą na podstawie ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) mogą wykonywać tę działalność z zachowaniem warunków określonych w niniejszej ustawie. Działalność takich osób jest zaliczana do rzemiosła.
Art.2 ust. 1 Rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez:
1) osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub
2) wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej - jeżeli spełniają oni indywidualnie i łącznie warunki określone w pkt 1, lub
3) spółkę jawną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub
4) spółkę komandytową osób fizycznych, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub
5) spółkę komandytowo-akcyjną osób fizycznych, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, wszystkich wspólników i ich pracy własnej - jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub
6) jednoosobową spółkę kapitałową, powstałą na podstawie art. 551 § 5 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526) w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą, z wykorzystaniem swoich zawodowych kwalifikacji i pracy własnej - jeżeli powstała spółka jest mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, lub
7) spółkę, o której mowa w pkt 3-5, jeżeli działalność gospodarcza jest wykonywana z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lub 3, przynajmniej jednego wspólnika i jego pracy własnej, pod warunkiem że pozostałymi wspólnikami są małżonek, wstępni lub zstępni wspólnika, lub
8) wspólników spółki cywilnej osób fizycznych w zakresie wykonywanej przez nich wspólnie działalności gospodarczej, jeżeli działalność gospodarcza jest wykonywana z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji przynajmniej jednego wspólnika i jego pracy własnej, pod warunkiem, że pozostałymi wspólnikami są małżonek, wstępni lub zstępni wspólnika oraz wszyscy wspólnicy łącznie są mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
4. Do rzemiosła nie zalicza się działalności handlowej, usług hotelarskich, działalności transportowej, usług świadczonych w wykonywaniu wolnych zawodów, usług leczniczych oraz działalności wytwórczej i usługowej artystów plastyków i fotografików.
6. Rzemieślnikiem jest osoba fizyczna, o której mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 8, oraz spółka, o której mowa w ust. 1 pkt 3-7.
Wskazać także należy, że art. 3 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy stanowi, że dowodem kwalifikacji zawodowych w rzemiośle jest m.in. świadectwo czeladnicze albo tytuł robotnika wykwalifikowanego w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła.
W przedmiotowej sprawie istotne także pozostają uregulowania zawarte w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2005 ze zm.) w szczególności w art. 44zzzb, który stanowi:
ust. 1. Egzamin zawodowy jest formą oceny poziomu opanowania przez osoby, o których mowa w ust. 3, wiadomości i umiejętności z zakresu jednej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, ustalonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego.
ust. 2. Egzamin zawodowy jest przeprowadzany na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego.
ust. 3. Do egzaminu zawodowego:
1) przystępują uczniowie branżowych szkół I stopnia niebędący młodocianymi pracownikami oraz uczniowie będący młodocianymi pracownikami zatrudnionymi w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem i uczniowie techników oraz słuchacze branżowych szkół II stopnia i szkół policealnych,
2) mogą przystąpić uczniowie branżowych szkół I stopnia będący młodocianymi pracownikami zatrudnionymi w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem,
3) mogą przystąpić absolwenci branżowych szkół I stopnia, branżowych szkół II stopnia, techników i szkół policealnych oraz absolwenci szkół ponadgimnazjalnych: zasadniczych szkół zawodowych i techników,
4) mogą przystąpić osoby, które ukończyły kwalifikacyjny kurs zawodowy,
5) mogą przystąpić osoby dorosłe, które ukończyły praktyczną naukę zawodu dorosłych lub przyuczenie do pracy dorosłych, o których mowa odpowiednio w art. 53c i art. 53d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 690, 830, 1079, 1383, 1561 i 1812), jeżeli program przyuczenia do pracy uwzględniał wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego lub podstawie programowej kształcenia w zawodach,
6) mogą przystąpić osoby spełniające warunki dopuszczenia do egzaminu eksternistycznego zawodowego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 5
Przedmiotem kontroli sądowej w przedmiotowej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca zawarła z młodocianym umowę o pracę w dniu 1 września 2020 r., obejmującą okres zatrudnienia od 1 września 2020 r. do 31 sierpnia 2023 r. Z akt sprawy wynika, że młodociany w dniu 31 sierpnia 2023 r. zdał egzamin zawodowy w zakresie kwalifikacji HGT.02. Przygotowanie i wydawanie dań, wyodrębnionej w zawodach Kucharz 512001, Technik żywienia i usług gastronomicznych 343404. Skarżąca wniosek wraz z wymaganymi dokumentami złożyła w ustawowym terminie do 3 miesięcy od zdania egzaminu. Pismem z dnia 6 października 2023 r. organ I instancji wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Skarżąca usunęła ww. przeszkody w dniu 12 października 2023 r.
Istota sporu do jakiego doszło w realiach kontrolowanej sprawy koncentruje się wokół uznania, że w przypadku skarżącej nie został spełniony warunek przyznania dofinansowania przewidziany w art. 122 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Orzekające w sprawie organy stwierdziły, że skarżąca jest rzemieślnikiem, a uczeń powinien zdać stosownie do treści § 11 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2010 ze zm.). Oznacza to, że młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.
W tym miejscu wskazać należy, że ustawa o rzemiośle, definiując status rzemieślnika, uzależnia go od rodzaju i formy prawnej wykonywanej działalności. Status ten ma zatem charakter obiektywny, niezależny od woli osoby wykonującej określoną działalność. Nie ma wątpliwości, że strona skarżąca odpowiada ustawowej definicji rzemieślnika. Ustawa o rzemiośle pozwala rzemieślnikom na tworzenie samorządu rzemieślniczego w postaci określonych ustawowo organizacji (cechów, izb). Jednocześnie podkreśla się, że organizacje samorządu gospodarczego rzemiosła tworzone są na zasadzie dobrowolnej przynależności. Zatem ani posiadanie statusu rzemieślnika nie jest uzależnione od przynależności do organizacji samorządowej, ani posiadanie tego statusu nie wymaga przystąpienia do takiej organizacji.
Ustawa o rzemiośle zawiera regulacje dotyczące kształcenia pracowników w celu przygotowania zawodowego w rzemiośle i wymaga od rzemieślników prowadzących tego rodzaju kształcenie, aby - oprócz kwalifikacji merytorycznych - byli członkami jednej z organizacji samorządowych. Kształcenie zawodowe młodocianych pracowników w trybie przewidzianym ustawą o rzemiośle kończy się zdaniem egzaminu czeladniczego. Jednakże uczniowie branżowych szkół I stopnia będący młodocianymi pracownikami zatrudnionymi w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, mogą także przystąpić do egzaminu zawodowego (a nie czeladniczego) zgodnie z obowiązującym od dnia 1 września 2019 r. przepisem art. 44zzzb ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
Z takiej możliwości skorzystał J. G. - młodociany pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę w celu kształcenia go przez skarżącą, która po ukończeniu kształcenia u skarżącego, posiadającego status rzemieślnika w świetle ustawy o rzemiośle, zdał egzamin zawodowy.
Egzamin rzemieślniczy i egzamin zawodowy są zrównanymi z sobą z punktu widzenia uprawnienia pracodawcy do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia sprawdzianami wiedzy i umiejętności nabytych przez młodocianego podczas nauki zawodu.
Zatem, w ocenie Sądu dokonując wykładni przepisu art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.p. należało wziąć pod uwagę nie tylko jego literalne brzmienie ale również posłużyć się dyrektywami wykładni celowościowej i systemowej.
Ustawodawca bowiem przewiduje dofinansowanie ze środków publicznych kosztów kształcenia młodocianych pracowników, poniesionych przez ich pracodawców (art. 122 ust. 1 u.p.o.). Uznać należy za identyczny nakład pracy poświęconej na kształcenie młodocianego pracownika poczyniony zarówno przez odpowiednio kwalifikowanego rzemieślnika należącego do organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła, jak i przez rzemieślnika o takich samych kwalifikacjach, lecz nienależącego do takiej organizacji, skoro prowadzić one mają ostatecznie do zdania przez pracownika egzaminów zrównanych przez ustawodawcę co do ich wagi i znaczenia. Tymczasem dokonana przez organy administracji wyłącznie literalna wykładnia cytowanych na wstępie niniejszych rozważań przepisów prawa wyłącza z możliwości uzyskania dofinansowania tych pracodawców, którzy mają wprawdzie wymagane prawem kwalifikacje merytoryczne, lecz z powodu braku przynależności do organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła nie mogą doprowadzić do zdania przez kształconego przez nich młodocianego pracownika egzaminu czeladniczego.
Przepis art. 32 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
Także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazywano niejednokrotnie, że korelatem przestrzegania zasady równości, określonej przepisem art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest zakaz dyskryminacji, który oznacza niedopuszczalność wprowadzania regulacji różnicujących sytuację prawną adresatów norm, wyłącznie oraz ze względu na indywidualne cechy adresata normy prawnej. Dyskryminacja stanowi zatem kwalifikowany przejaw nierównego traktowania.
Zakaz dyskryminacji ma charakter uniwersalny. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym oraz gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Zróżnicowanie ustawowych uprawnień rzemieślników do uzyskania dofinansowania ze środków publicznych w istocie wyłącznie z uwagi na kryterium przynależności do organizacji samorządowej (związane z możliwością przystąpienia ucznia do egzaminu czeladniczego) prowadzi do dyskryminacji tych rzemieślników, którzy do dobrowolnej organizacji samorządowej nie przystępują.
Prawidłowa i zgodna z Konstytucją RP jest zatem taka systemowa wykładnia normy zawartej w art. 122 ust. 1 u.p.o., zgodnie z którą, gdy mówi ona o rzemieślniku, to chodzi o rzemieślnika należącego do organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła. Zatem wymogi dotyczące zdania egzaminu, od którego uzależnione jest otrzymanie przez pracodawcę dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika ze środków publicznych są następujące:
a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - członkiem organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła - egzamin czeladniczy;
b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - członkiem organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła - egzamin zawodowy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie tj. dokumentacja przedłożona przez skarżącą, uzasadnia stwierdzenie, że fakty i okoliczności, mające istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia przesłanek uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika przez skarżącą, zostały wyjaśnione, a zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do oceny stanu faktycznego.
W tym stanie sprawy, stwierdzając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego w postaci art. 122 ust. 1 u.p.o., Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., wobec uwzględnienia skargi w całości, Sąd zasądził na rzecz skarżącej od organu kwotę 200 zl tytułem zwrotu poniesionych kosztów wpisu sądowego.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ administracji uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną, którą organ jest z mocy normy art. 153 p.p.s.a. w niniejszej sprawie związany.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI