III SA/Gd 444/25

III SA/Gd 444/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Jolanta Sudoł
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6266 Jednostki pomocnicze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 18a ust. 1, art. 36, art. 91 ust. 1, art. 101
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia 24 czerwca 2025 r. nr XVI/194/2025 w przedmiocie rozpatrzenia protestu wyborczego dotyczącego wyboru sołtysa Sołectwa S. H. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. zasądza na rzecz skarżącego J. S. od Rady Gminy S. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 19 września 2024 r. odbyły się wybory sołtysa wsi S., które wygrał Ł. S.. W wyborach na sołtysa wzięło udział 3 kandydatów. Podczas głosowania oddano 9 głosów na J. Sy., 25 głosów na J. S. i 29 głosów na Ł. S.
Uczestnik wyborów J. S. złożył w dniu 24 września 2024 r. protest wyborczy, podważając ważność wyborów sołtysa wsi S. i zarzucając przeprowadzenie wyborów z naruszeniem art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz § 10 ust. 1 Statutu Sołectwa S., polegające na tym, że zaniechano weryfikacji osób wpisujących się na listę do głosowania na zebraniu wiejskim pod kątem spełnienia przesłanki stałego zamieszkiwania w sołectwie co spowodowało, że w wyborach brały udział osoby, które nie są stałymi mieszkańcami sołectwa uprawnionymi do głosowania.
Zdaniem wnoszącego protest, co najmniej 6 osób uczestniczących w zebraniu wiejskim nie należy do stałych mieszkańców sołectwa, co znaczy, że nie były też uprawnione do głosowania. Na tym etapie sprawy J. S. nie wskazał imion i nazwisk osób, które w jego ocenie wzięły udział w głosowaniu, pomimo, że nie są stałymi mieszkańcami wsi S. Wyjaśnił, że nie zna szczegółowych danych tych osób, ponieważ nie ma dostępu do listy obecności sporządzonej podczas zebrania wiejskiego, jednak ich ustalenie jest możliwe przez Radę Gminy.
J. S. podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych unormowania ustawowe nie uzależniają czynnego prawa wyborczego od stałego zameldowania na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, lecz od stałego zamieszkiwania, przez które rozumie się zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu (art. 10 § 1 pkt 3, art. 5 pkt 9 ustawy Kodeks wyborczy). W piśmiennictwie wskazuje się, że nie stoi z powyższym w sprzeczności ustalanie spisu wyborców w oparciu o stałe zameldowanie. Czym innym jest bowiem techniczna czynność sporządzenia spisu, a czym innym materialne obywatelskie prawo wybierania. Ewentualna sprzeczność pomiędzy formalną stroną spisu wyborców a materialnym prawem uznania za stałego mieszkańca, można bowiem usunąć w drodze reklamacji.
Tym samym korzystanie z czynnego prawa wyborczego zależy od faktycznego stałego zamieszkiwania w sołectwie, zaś elementy takie jak stałe zameldowanie, czy wpisanie na listę osób posiadających czynne prawo wyborcze mają charakter pomocniczy do ustalenia kręgu tych uprawnionych mieszkańców. Niezgodnym z ustawą i statutem sołectwa jest zatem dopuszczenie do głosowania osób, które mieszkają na stałe w innej miejscowości i w innej miejscowości znajduje się ich stały ośrodek życiowy.
Rada Gminy Sierakowice uchwałą z dnia 19 listopada 2024 r. nr VII/98/2024 w sprawie rozpatrzenia protestu wyborczego dotyczącego wyboru sołtysa Sołectwa S., działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.) – dalej powoływanej jako "u.s.g." oraz § 29 ust. 3 uchwały nr XXXIII/403/17 Rady Gminy Sierakowice z dnia 30 czerwca 2017 r. w sprawie przyjęcia Statutu Sołectwa S. (tekst jednolity: obwieszczenie nr 19/2023 Rady Gminy Sierakowice z dnia 3 października 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały nr XXXIII/403/17) – dalej jako "Statut Sołectwa S.", nie uwzględniła protestu (§ 1 uchwały).
Organ podkreślił, że w czasie wyborów nikt nie złożył uwag do poszczególnych osób uprawnionych do głosowania, natomiast wnoszący protest nie podał żadnych personaliów osób, które - jego zdaniem – nie były uprawnione do głosowania. Mieszkańcy sołectwa wpisywali się na listę obecności dla mieszkańców, natomiast goście na listę obecności dla gości. Wskazano, że głosowania w sprawie wyboru sołtysa, jak i rady sołeckiej zostały przeprowadzone zgodnie ze Statutem Sołectwa S., przez komisję skrutacyjną wybraną spośród i przez mieszkańców sołectwa, którzy również nie zgłaszali uczestnictwa w głosowaniu osób nieuprawnionych. Podkreślono, że Statut Sołectwa S. nie wymaga weryfikowania faktu bycia stałym mieszkańcem sołectwa, ani nie wskazuje, w jaki sposób tę weryfikację przeprowadzić. Z § 24 ust. 2 Statutu Sołectwa S. wynika jedynie, że zebranie wiejskie, na którym przeprowadza się wybory, wymaga obowiązku podpisania listy obecności przez uczestników zebrania uprawnionych do głosowania. Wymogu tego dopełniono, co wynika z protokołu zebrania wyborczego. Organ zauważył nadto, że sołectwo S. jest jednym z najmniejszych sołectw, udział w zebraniu wzięły tylko 63 osoby, mieszkańcy znają się osobiście i gdyby w zebraniu uczestniczyły osoby nieuprawnione, tym bardziej zostałyby zgłoszone podczas zebrania. Zatem po przeanalizowaniu protokołu z zebrania wyborczego i protokołu komisji skrutacyjnej z tajnego głosowania w sprawie wyboru sołtysa uznano, że protest wyborczy nie zasługuje na uwzględnienie.
J. S. zaskarżył opisaną wyżej uchwałę Rady Gminy Sierakowice z dnia 19 listopada 2024 r. nr VII/98/2024 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarga została zarejestrowaną pod sygn. akt III SA/Gd 25/25. W skardze podtrzymał stanowisko, że w głosowaniu brały udział osoby nieuprawnione, czego nie zweryfikowano. Odnosząc się do skargi, Rada Gminy Sierakowice wskazała, że w związku z wniesionym protestem podjęła działania, które umożliwiły ocenę osób uprawnionych do głosowania, wskutek czego podtrzymuje stanowisko, że głosy w wyborach sołeckich zostały oddane przez osoby będące stałymi mieszkańcami sołectwa w rozumieniu przepisów prawa, co determinuje ważność przeprowadzonych wyborów.
Na etapie wskazanego postępowania sądowoadministracyjnego, J. S. po zapoznaniu się z aktami sprawy III SA/Gd 25/25 w zakresie listy osób, które głosowały w wyborach jako stali mieszkańcy wskazał, że są na niej ujęte takie osoby jak W. N. i A. N., którzy mieszkają w Trójmieście, a w S. są tylko kilka dni w roku latem, B. W. który mieszka w miejscowości K. - Sołectwo B. , co sam wpisał w liście obecności, M. S., który mieszka w M. w sąsiednim powiecie oraz M. L., K. S. i R. J., którzy nie mieszkają na terenie sołectwa, o czym mówili ich rodzice. Ustosunkowując się do tego stanowiska Rada Gminy Sierakowice podkreśliła w piśmie procesowym skierowanym do Sądu, że nie ma podstaw do kwestionowania prawdziwości złożonej przez uczestników zebrania deklaracji, w dniu zebrania (na liście obecności mieszkańców sołectwa), odzwierciedlonej własnoręcznym podpisem. Każdy z mieszkańców oprócz złożenia podpisu, zobowiązany był podać imię i nazwisko i właśnie swój adres zamieszkania.
Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 25/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Sierakowice z dnia 19 listopada 2024 r. nr VII/98/2024 w sprawie rozpatrzenia protestu wyborczego dotyczącego wyboru sołtysa Sołectwa S.
Sąd orzekł, że uchwałę wydano z naruszeniem art. 36 ust. 2 u.s.g., zgodnie z którym sołtys wybierany jest w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Zdaniem Sądu istotnym naruszeniem art. 36 ust. 2 u.s.g. było przyjęcie przez organ, że z pewnością wszystkie z 63 osób wpisanych na listę mieszkańców, było uprawnionych do głosowania jako stali mieszkańcy Sołectwa S. Sąd zauważył, że w tej sprawie oddalono bowiem protest koncentrujący się na zarzucie, że w głosowaniu brały udział osoby nieuprawnione do głosowania, w sytuacji gdy z dokonanej przez Sąd analizy listy stałych mieszkańców sołectwa, na którą wpisali się głosujący wynika, że nie wszystkie z tych osób oświadczyły, że zamieszkują w S. Przeciwnie, jedna z osób biorących udział w głosowaniu oświadczyła podpisując się na liście, że zamieszkuje w innej miejscowości niż S. Wpisując się na listę stałych mieszkańców B. W. oświadczył bowiem, że zamieszkuje w miejscowości K. Sąd podkreślił, że wskazana miejscowość, nie wchodzi w skład Sołectwa S., ale w skład Sołectwa B., co wynika ze statutów tych sołectw, zawierających mapy. Przed rozpoznaniem protestu należało zatem wyjaśnić, a następnie jednoznacznie ustosunkować się, czy jedna z 63 osób, z listy osób które wzięły udział w głosowaniu, która zapisała na liście, że mieszka w innej miejscowości niż S., była uprawniona do głosowania. W ocenie Sądu zasadniczy problem, w tej sprawie polegał bowiem na tym, że wobec podniesionych zarzutów organ powinien przeanalizować z urzędu, czy wszystkie osoby, które wpisały się na liście mieszkańców rzeczywiście oświadczyły, że zamieszkują w Sołectwie S. Sąd nie dopatrzył się natomiast niezgodności pomiędzy samą wynikającą z protokołu głosowania na sołtysa liczbą oddanych głosów (łącznie 63), a liczbą osób wpisanych na liście mieszkańców (również obejmujących liczbę 63 osób, które brały udział w tym głosowaniu) i wskazał, że listy te pozostają więc kompatybilne.
Wyrok Sądu z dnia 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 25/25 stał się prawomocny. Rada Gminy Sierakowice przystąpiła do jego wykonania i zleciła Komisji Rewizyjnej zbadanie sprawy.
W efekcie Rada Gminy Sierakowice uchwałą z dnia 24 czerwca 2025 r. nr XVI/194/2025 w sprawie rozpatrzenia protestu wyborczego dotyczącego wyboru sołtysa Sołectwa S., działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (również jako "u.s.g.") oraz § 29 ust. 3 uchwały nr XXXIII/403/17 Rady Gminy Sierakowice z dnia 30 czerwca 2017 r. w sprawie przyjęcia Statutu Sołectwa S. (tekst jednolity: obwieszczenie nr 19/2023 Rady Gminy Sierakowice z dnia 3 października 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały nr XXXIII/403/17), po zapoznaniu się z opinią Komisji Rewizyjnej nie uwzględniła protestu (§ 1 uchwały).
W uzasadnieniu uchwały z dnia 24 czerwca 2025 r. w dużej części powtórzono wcześniejszą argumentację zawartą w uchwale z dnia 19 listopada 2024 r.
Organ wskazał, że Komisja Rewizyjna, po zapoznaniu się z protestem wyborczym, protokołem z zebrania wyborczego sołtysa i rady sołeckiej sołectwa S. wraz z protokołem komisji skrutacyjnej z tajnego głosowania w sprawie wyboru sołtysa oraz oświadczeniem obecnego na zebraniu zastępcy Wójta Gminy Sierakowice, uznała, iż protest wyborczy nie zasługuje na uwzględnienie, a w konsekwencji rekomendowała organowi podjęcie uchwały o takiej treści.
Organ przyznał, że w przypadku wyboru sołtysa o czynnym i biernym prawie wyborczym przesądza miejsce zamieszkania, a nie miejsce zameldowania. Organ podkreślił następnie, że w czasie wyborów nikt nie złożył uwag do poszczególnych osób uprawnionych do głosowania, natomiast wnoszący protest nie podał żadnych personaliów osób, które - jego zdaniem – nie były uprawnione do głosowania. Mieszkańcy sołectwa wpisywali się na listę obecności dla mieszkańców, natomiast goście na listę obecności dla gości. Zgodnie ze Statutem Sołectwa S., głosowania w sprawie wyboru sołtysa, jak i rady sołeckiej, zostały przeprowadzone w głosowaniu tajnym przez komisję skrutacyjną. Podkreślono, że Statut Sołectwa S. nie wymaga weryfikowania faktu bycia stałym mieszkańcem sołectwa, ani nie wskazuje, w jaki sposób tę weryfikację przeprowadzić. Z § 24 ust. 2 Statutu Sołectwa S. wynika jedynie, że zebranie wiejskie, na którym przeprowadza się wybory, wymaga obowiązku podpisania listy obecności przez uczestników zebrania uprawnionych do głosowania. Wymogu tego dopełniono, co wynika z protokołu zebrania wyborczego.
Następnie wskazano, że w podczas głosowania doszło do uchybienia. W odróżnieniu od wcześniejszego stanowiska, na tym etapie wskazano, że po weryfikacji list i złożonych przez głosujących oświadczeń, ustalono, że 62 osoby (dopisek Sądu: przy 63 wpisanych na listę i 63 oddanych głosujących) było uprawnionych do wzięcia udziału w zebraniu i do głosowania na sołtysa. Tym samym w ocenie organu spełniono wszystkie przesłanki wskazane w art. 36 ust. 2 u.s.g. Uwzględniono w tym zakresie, że jedna z osób biorących w głosowaniu, to jest B. W. oświadczył, że zamieszkuje w miejscowości K., która znajduje się poza Sołectwem S. Wskazano, że ta okoliczność nie ma wpływu na wybór sołtysa, ponieważ różnica pomiędzy kandydatami wybranym, a wnoszącym protest wynosiła 4 głosy, a zatem oddanie głosu przez B. W. nie mogło przeważyć i nie miało wpływu na wynik wyboru sołtysa sołectwa S. W kontekście tego, że w czasie wyborów nikt nie zgłaszał jakichkolwiek uwag do poszczególnych osób uprawnionych do głosowania, podkreślono dodatkowo, że zebranie wiejskie bez jakichkolwiek uwag wybrało tą osobę na członka komisji skrutacyjnej.
Ponieważ w ocenie organu stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na wynik wyboru sołtysa Sołectwa S., to uznano, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty stawiane w treści protestu wyborczego.
J. S. zaskarżył opisaną wyżej uchwałę Rady Gminy Sierakowice z dnia 24 czerwca 2025 r. nr XVI/194/2025 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarga została zarejestrowaną pod sygn. akt III SA/Gd 444/25.
Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił:
1/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 2 u.s.g. i § 10 ust. 1 Statutu Sołectwa S., polegające na uznaniu wyborów sołtysa za ważnie przeprowadzone
i nieuwzględnienie protestu wyborczego w sytuacji, gdy wybory zostały przeprowadzone bez kontroli uprawnień do głosowania osób wpisanych na listę obecności, bez kontroli tożsamości osób, które pobrały karty do głosowania i bez kontroli ilości pobranych przez poszczególne osoby kart do głosowania, co doprowadziło do oddania głosów przez osoby niebędące stałymi mieszkańcami sołectwa;
2/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 2 i art. 35 ust. 3 u.s.g., polegające na:
a/ błędnym przyjęciu, że w sytuacji, gdy statut sołectwa nie zawiera regulacji dotyczących "wymogu weryfikacji faktu bycia stałym mieszkańcem sołectwa" i nie wskazuje, jak taką weryfikację przeprowadzić, to Brak jest podstaw do zweryfikowania czy osoby głosujące są stałymi mieszkańcami sołectwa i wystarczające jest oparcie się w tym zakresie na deklaracjach na listach obecności potwierdzonych podpisem,
b/ Zaniechaniu sprawdzenia, czy wszystkie osoby wymienione w toku postępowania z imienia i nazwiska przez zgłaszającego protest jako osoby nieuprawnione do głosowania są stałymi mieszkańcami sołectwa, podczas gdy prawidłowo należy uznać, że obowiązek przeprowadzenia wyborów sołtysa w sposób legalny i zgodny z przepisami, a prowadzący do zapewnienia, że udział w głosowaniu wezmą wyłącznie osoby uprawnione, tj. stali mieszkańcy sołectwa, np. poprzez wylegitymowanie osób pobierających karty do głosowania, nie jest zależny od tego, czy w statucie sołectwa wprost wskazany jest obowiązek weryfikacji osób oddających głosy, ponieważ taki obowiązek wywieźć należy wprost z przepisu art. 36 ust. 2 u.s.g. i pomimo, że w trakcie zebrania nikt nie zgłaszał uwag i zastrzeżeń obowiązkiem organu rozpoznającego protest było zweryfikowanie zgłoszonych zarzutów co do braku uprawnień do głosowania w odniesieniu do konkretnych osób
3/ naruszenie art. 18 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. polegające na niedokonaniu przez Radę Gminy wnikliwego rozpoznania złożonego przez skarżącego protestu wyborczego i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego oraz Podjęcie uchwały po oparciu o niekompletny materiał dowodowy, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz uzasadnienie tej uchwały w sposób nierzetelny, nie przedstawiający przebiegu dokonanej przez organ oceny faktów i dowodów je potwierdzających a stanowiących podstawę rozstrzygnięcia czego skutkiem było to że, Rada Gminy przed wydaniem zaskarżonej uchwały, nie dokonała sprawdzenia czy Wymienione przez wnoszącego protest osoby, które wpisały się na listę mieszkańców, są stałymi mieszkańcami sołectwa S., a weryfikację zarzutu ograniczono do dania wiary deklaracjom tych osób.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały oraz stwierdzenie nieważności wyborów sołtysa.
Uzasadniając zarzuty, skarżący powtórzył, że każdy z uczestników zebrania wiejskiego podpisywał się na liście obecności imieniem i nazwiskiem oraz podawał adres. Zebranie przebiegło w ten sposób, że każda osoba, która w nim uczestniczyła mogła wpisać się na listy obecności. Po sali krążyło kilka kartek, na które wpisać mógł się każdy obecny. Nikt nie legitymował osób wpisujących się na listy, ani nie weryfikował wpisywanych treści. Osoby siedzące na sali brały udział w głosowaniu w wyborach na sołtysa. Nie legitymowano osób głosujących. Kartkę do głosowania mógł wziąć każdy siedzący na sali. Głosowanie polegało na tym, że karty do głosowania rozdawane były każdemu kto "wyciągnął rękę" a momentami podawano plik kilku kart, żeby "podać je dalej". Nie wyczytywano nikogo z osobna ani nie sprawdzano tożsamości osób pobierających kartę do głosowania w wyborach na sołtysa. Na żadnym etapie zebrania nie w ocenie skarżącego nie weryfikowano, czy osoby uczestniczące w zebraniu są stałymi mieszkańcami sołectwa uprawnionymi do głosowania. Skarżący wskazał, że według jego wiedzy 6 osób wpisanych na listę i głosujących posiada miejsce stałego zamieszkania poza sołectwem S. Dodał, że konkretne nazwiska mógł podać dopiero po zapoznaniu się aktami w sprawie sądowoadministracyjnej toczącej się pod sygn. akt III SA/Gd 25/25, po przejrzeniu sporządzonej podczas zebrania listy obecności. Podczas głosowania nie zgłaszał uwag bo myślał, że głosować mogą osoby zameldowane. Zaznaczył, że istotne pozostaje, że w proteście opisał ile jego zdaniem osób i z jakiego powodu nie było uprawnionych do głosowania i wyjaśnił, że nie znał wówczas nazwisk tych osób, ale organ gminy mógł zdaniem skarżącego je ustalić sam. Skarżący uwzględnił, że komisja wyjaśniająca zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku o sygn. akt III SA/Gd 25/25 nie miała po otrzymaniu protestu wyborczego, o takiej a nie innej treści obowiązku sprawdzenia wszystkich osób z listy, ale mogła się zwrócić do skarżącego do sprecyzowania protestu. Skarżący podkreślił, że w jego ocenie organ ponownie rozpoznając protest doskonale wiedział już, co do których konkretnie osób skarżący zgłosił wątpliwości, wobec treści pisma procesowego w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 25/25 z dnia 1 lutego 2025 r. oraz wydruków zdjęć przedłożonych w tej sprawie w dniu 3 kwietnia 2025 r., gdzie na jednym zakreślono 2 osoby, a na drugim zakreślono 6 osób. Skarżący oczekiwał że Rada Gminy Sierakowice, dokona sprawdzenia, czy wskazane przez skarżącego W taki sposób osoby spełniają warunki do głosowania. Organ dokonał weryfikacji list tylko w odniesieniu do jednej z wpisanych osób, określonej w uchwale jako W.B. i wobec stwierdzonego uchybienia ustalił, że 62, a nie 63 osoby wpisane na listę stałych mieszkańców były uprawnione do głosowania. Z uzasadnienia uchwały nie wynika zaś, aby poza weryfikacją danych mieszkańca K. organ podjął jakiekolwiek działania zmierzające do ustalenia, czy pozostałe 6 z 7 osób wskazanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez skarżącego mogło głosować, to jest W. N. i A. N., którzy jak wskazał skarżący mogą być prawdopodobnie mieszkańcami Trójmiasta, M. S., który może prawdopodobnie mieszkać w M., M. L., K. S. i R. J., ponieważ skarżący słyszał, że nie mieszkają na stałe w sołectwie.
Zdaniem skarżącego w tym zakresie jaki wyznaczyły jego oświadczenia składane w sprawie sądowoadministracyjnej o sygn. akt III SA/Gd 25/25, organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe, czego nie uczynił. Organ dokonał bowiem jedynie weryfikacji listy obecności.
Skarżący podkreślił, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt III SA/Gd 25/25 stwierdzono nieważność wcześniejszej uchwały, ponieważ Sąd zauważył, że jedna osoba oświadczyła, że mieszka w miejscowości K., która nie wchodzi w skład Sołectwa S.. Wobec takiego oświadczenia naruszeniem art. 36 ust. 2 u.s.g. było przyjęcie przez organ, że z pewnością wszystkie 63 osoby wpisane na listę mieszkańców było uprawnionych do głosowania. Skarżący zaakcentował, że obecnie zgodnie ze stanowiskiem Rady Gminy stwierdzono już, że 62 osoby były uprawnione do wzięcia udziału w głosowaniu oraz wywiedziono, że fakt, iż jedna osoba wpisana na listę mieszkańców nie jest mieszkańcem, nie wpływa na ważność wyborów. Organ ponownie wskazał także, że statut sołectwa nie wymaga weryfikacji faktu bycia stałym mieszkańcem. Zdaniem skarżącego w tych okolicznościach sprawy, wskazanie w obecnej uchwale, podjętej już po wyroku Sądu o sygn. akt III SA/Gd 25/25 i po ponownym rozpoznaniu protestu wyborczego, że wybory zostały przeprowadzone w sposób ważny, nie jest uprawnione. Zdaniem skarżącego uchwała w której organ ogranicza się do weryfikacji listy mieszkańców i wykreśla jedną osobę która oświadczyła że mieszka w innej miejscowości a pomija sprawdzenie pozostałych, opierając się na ich oświadczeniach o byciu mieszkańcem, narusza prawo.
Uzasadniając swój interes prawny do zaskarżenia uchwały skarżący wskazał, że w wyborach kandydował na funkcję sołtysa, gdzie różnica głosów oddanych na skarżącego i na osobę, która wygrała wybory wynosiła 4 głosy, podczas gdy skarżący przypuszcza, że 6 osób nie było uprawnionych do głosowania. Osoby które wpisały się na listy mogły uważać się za mieszkańców, a tak naprawdę Może się okazać, że tych uprawnień nie miały.
Skarżący zwrócił uwagę że obok powoływania się na nieuregulowanie w statucie sołectwa i statucie gminy procedury weryfikacji osób upoważnionych do głosowania, co nie upoważnia do dopuszczenia do głosowania osób nieuprawnionych, Organ opiera swoje stanowisko na stwierdzeniu że podczas wyborów nikt nie zgłaszał uwag co do uprawnień wszystkich obecnych do głosowania w tym zakresie skarżący wskazał że to że nikt nie zgłasza zastrzeżeń podczas wyborów nie legalizuje przeprowadzonego głosowania ani nie legalizuje nieprawidłowo oddanych głosów. Fakt że w czasie zebrania nikt nie zgłaszał uwag co do uprawnień nie oznacza że wątpliwości takiej nie istnieją, choćby pojawiły się później. Organ w ocenie skarżącego nie zbadał w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy i nie zweryfikował prawdziwości zarzutów skarżącego. Tym samym protest nie został potraktowany poważnie i rozpoznany wnikliwie. W uchwale zdaniem skarżącego nie zawarto prawidłowego uzasadnienia - w szczególności nie w nim wskazano faktów i dowodów, na których oparł się organ podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Skarżący wskazał końcowo, że już brak wylegitymowania osób pobierających karty do głosowania i brak weryfikacji ich uprawnień do głosowania przed oddaniem głosów przesądza w jego ocenie, że wybory powinny zostać unieważnione już z tej przyczyny.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały oraz stwierdzenie nieważności wyborów sołtysa.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Sierakowice wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, jednak nie z wszystkich powodów w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") statuuje zaś zasadę, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 5) oraz inne akty tych organów i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Z brzmienia cytowanego przepisu wynika zatem, że sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego.
Skarżący przedmiotem oceny Sądu uczynił uchwałę Rady Gminy Sierakowice z dnia z dnia 24 czerwca 2025 r. nr XVI/194/2025 w sprawie rozpatrzenia protestu wyborczego dotyczącego wyboru sołtysa Sołectwa S. Na mocy wskazanej uchwały po raz drugi nie uwzględniono wniesionego w dniu 24 września 2024 r. przez J. S. protestu wyborczego dotyczącego wyboru sołtysa Sołectwa S.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że wskazana uchwała z uwagi na jej przedmiot, mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, jako podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej. Powyższe nie jest kwestionowane również przez organ, który dopuścił możliwość złożenia protestu wyborczego, jak i dokonał jego rozpatrzenia w ramach przysługującej radzie gminy kompetencji z art. 18a ust. 1 u.s.g. i w konsekwencji dopuszcza także możliwość skontrolowania prawidłowości podjętej uchwały przez tutejszy Sąd.
Ponieważ ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera żadnych przepisów dotyczących trybu zaskarżenia wyborów na sołtysa, odsyłając do statutów sołectw, gdzie akurat w tym konkretnym przypadku, to jest w ramach Statutu Sołectwa S., nie przewidziano trybu wniesienia protestu wyborczego, rada gminy jest organem właściwym do rozpatrzenia protestu wyborczego, odnoszącego się do wyborów sołtysa na mocy przepisów ogólnych, to jest art. 18a ust. 1 u.s.g. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, rada gminy kontroluje działalność jednostek pomocniczych, a taką jednostką jest m.in. sołectwo, o którym mowa w art. 36 u.s.g.
Właściwość rady gminy do rozpatrywania protestów dotyczących wyborów na sołtysa, nawet jeżeli takich postanowień nie zawiera statut gminy za dopuszczalną uznano m.in. w wyroku WSA we Wrocławiu o sygn. akt III SA/Wr 8/08, wskazując, że przyjęcie stanowiska przeciwnego, to jest braku możliwości kontroli przez radę gminy prawidłowości przeprowadzonych wyborów na sołtysa, mogłoby doprowadzić do funkcjonowania jednostki wybranej niezgodnie z prawem. Powyższa sytuacja byłaby nie do zaakceptowania tym bardziej, że zarówno powołanie jednostki pomocniczej gminy, jak i określenie zakresu jej działania należy do wyłącznej kompetencji rady gminy, która nadto sprawuje też nadzór nad działalnością jej organów i kontrolę jednostek pomocniczych gminy (art. 18a ust 1 u.s.g.). Pogląd ten został zaakceptowany przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 3029/12, w którym stwierdzono, że rada gminy posiada uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych i w ramach tej kontroli ma prawo rozstrzygać protesty wyborcze.
Nie budzi również wątpliwości Sądu, że J. S. posiada określoną w art. 101 ust. 1 u.s.g. legitymację do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy w przedmiocie rozpatrzenia protestu wyborczego, jako osoba, która sformułowała przedmiotowy protest wyborczy i przedłożyła go radzie gminy do rozpatrzenia. Zgodnie z powołanym przepisem każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Istota stanowiska skarżącego sprowadza się do podkreślenia, że tylko stali mieszkańcy sołectwa wchodzą w skład zebrania wiejskiego oraz do wskazania, że w zebraniu wiejskim w dniu 19 września 2024 r. wzięły także udział osoby niebędące uprawnionymi do głosowania.
Zarzuty skargi koncentrują się na wskazaniu, że zgłoszony przez skarżącego protest wyborczy nie został wnikliwie rozpatrzony. Skarżący konsekwentnie wskazuje w tym zakresie na naruszenie art. 36 ust. 2 u.s.g., zgodnie z którym sołtys wybierany jest w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Zdaniem skarżącego w sprawie nie sprawdzono, czy istotnie wszystkie osoby, które brały udział w głosowaniu były stałymi mieszkańcami sołectwa, pomimo, że wskazał na etapie wniesienia protestu, że 6 z tych osób nie mieszka w S. Skarżący oczekiwał, że skoro podczas postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 25/25, po zapoznaniu się z listą obecności na zebraniu, podał już ostatecznie imiona i nazwiska osób, które podejrzewa o to, że nie są stałymi mieszkańcami wsi, to obecnie Rada Gminy Sierakowice już wiedziała, wobec kogo skarżący zgłasza zarzuty i powinna je weryfikować. Powyższe w ocenie skarżącego wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z regułami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Takich czynności w sprawie w ocenie skarżącego nie przeprowadzono. Ponownie rozpatrując protest organ oparł się bowiem wyłącznie na złożonych przez głosujących oświadczeniach, że są mieszkańcami Sołectwa S. W ocenie skarżącego niewystarczające było poprzestanie na wyeliminowaniu przez organ tylko jednego głosu, który został oddany przez osobę, która, oświadczyła, że nie mieszka w Sołectwie S., przy wskazaniu, że skoro jest to jeden głos to nie ma wpływu na wynik głosowania. Skarżący podejrzewa bowiem, że liczba osób, które wzięły udział w wyborach, a nie były do tego uprawnione, może być większa niż 1 i wynosić 6-7 osób. Skarżący podkreślił, że pomiędzy nim, a kandydatem, który wygrał wybory były 4 głosy różnicy. W tym aspekcie ustalenie, że więcej osób było nieuprawnionych do głosowania mogło mieć wpływ na wynik wyborów. Niezależnie od tego, w ocenie skarżącego, wybory powinny być unieważnione już z tej przyczyny, że podczas głosowania nie weryfikowano na bieżąco, czy głosujący są stałymi mieszkańcami wsi.
Rada Gminy Sierakowice także wskazuje, że prawo do głosowania w wyborach sołtysa mają mieszkańcy uprawnieni do głosowania, a więc przebywający na terenie sołectwa z zamiarem stałego pobytu. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu ocenił przy tym, że powołana wskutek wniesienia protestu Komisja Rewizyjna przeprowadziła wyczerpujące czynności w celu ustalenia, czy zebranie wiejskie oraz wybory odbyły się w sposób prawidłowy. Czynności Komisji Rewizyjnej doprowadziły do wniosku, że nie doszło do okoliczności mogących uzasadniać uwzględnienie protestu. Podkreślono, że we wszystkich ogłoszeniach dotyczących wyborów sołtysa i członków rady sołeckiej zamieszczona była informacja wynikająca ze Statutu Sołectwa S., wskazująca na wymaganą obecność w zebraniu mieszkańców. W świetle obowiązujących przepisów gmina nie ma podstaw do kwestionowania prawdziwości złożonej w dniu zebrania przez uczestników zebrania deklaracji (na liście obecności mieszkańców sołectwa), odzwierciedlonej własnoręcznym podpisem. Dodatkowo przy uwzględnieniu faktu, że każda strona listy opatrzona jest tytułem w brzmieniu "Lista obecności mieszkańców sołectwa S. na zebraniu wiejskim w dniu 19 września 2024 r.", a każdy z mieszkańców oprócz złożenia podpisu, zobowiązany był podać imię i nazwisko oraz adres swojego zamieszkania. Gmina nie miała więc także podstaw do kwestionowania złożonych podczas wyborów ww. deklaracji osób, które oświadczyły, że posiadają miejsce zamieszkania na terenie Sołectwa S. Wskazano, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które poddawały w wątpliwość prawdziwość podpisów, ani nie przedstawił dowodów, że osoby, które wskazał w skardze do Sądu nie są stałymi mieszańcami Sołectwa S.. W szczególności dowodami takimi nie są zdjęcia przedłożone przez skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym o sygn. akt III SA/Gd 25/25. Ze zdjęć tych w żaden sposób nie wynika oddanie głosów przez osoby nieuprawnione.
Podsumowując, pełnomocnik organu stanął na stanowisku, że żaden przepis prawa przy przeprowadzeniu wyborów w Sołectwie S. nie był naruszony, a już tym bardziej nie został naruszony w stopniu pozwalającym na podważenie wyniku wyborów.
Odwołując się do fragmentu uzasadnienia wyroku tut. Sądu o sygn. akt III SA/Gd 25/25, w którym Sąd orzekł, że przy wydaniu poprzedniej uchwały doszło do naruszenia art. 36 ust. 2 u.s.g., w tym miejscu wskazano, że obecnie przeanalizowano, które osoby rzeczywiście oświadczyły podczas wyborów wpisując się na listę, że zamieszkują w Sołectwie S. Ponieważ 1 osoba oświadczyła, że nie zamieszkuje w S. i jej głos powinien być pominięty, to w ocenie pełnomocnika organu okoliczność ta nie wpływa na wynik wyborów, tak jak przyjęto w uchwale.
Reasumując, w ocenie organu czynności jakie Rada Gminy zleciła po wniesieniu protestu komisji rewizyjnej doprowadziły do wniosku, że nie doszło do okoliczności mogących uzasadniać uwzględnienie protestu.
Mając na uwadze zaprezentowane stanowiska stron, wskazać należy, że orzekając o stwierdzeniu nieważności uchwały organu gminy, Sąd ocenia wcześniej, czy dana uchwała jest sprzeczna z prawem w sposób istotny, w rozumieniu przepisów ustawy o samorządzie gminnym.
Przepisy te stanowią bowiem po pierwsze, że uchwały organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne (91 ust. 1 u.s.g.). Przy czym wskazano, że nie stwierdza się nieważności uchwały w przypadku tzw. nieistotnego naruszenia prawa. Do "istotnych" naruszeń prawa, zgodnie z orzecznictwem, zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa materialnego, prawa ustrojowego, czy procedury podejmowania uchwał.
Sąd stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej uchwały doszło do istotnego naruszenia prawa, to jest naruszenia przepisu prawa materialnego w postaci art. 36 ust. 2 u.s.g.
Jak wskazano wyżej, Sąd uwzględnił w tym zakresie jako zasadną, jedynie część argumentacji podniesionej przez stronę skarżącą. Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponieważ zaskarżona uchwała została wydana w przedmiocie nieuwzględnienia protestu wyborczego, stwierdzenie jej nieważności nie ma skutku nieważności wyborów. Takiego rozstrzygnięcia dotyczącego ważności lub nieważności wyborów nie zawarto bowiem w zaskarżonej uchwale. Skutek taki nie został również przewidziany w Statucie Sołectwa S., gdzie nie sprecyzowano w istocie żadnych form kontroli oraz nadzoru nad działalnością organów Sołectwa S. w zakresie dotyczącym wyborów.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 u.s.g. organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – sołtys, gdzie działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Stosownie zaś do art. 36 ust. 2 u.s.g sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Niewątpliwie zatem naruszeniem jednej z podstawowych zasad wynikających z art. 36 ust. 2 u.s.g. podczas wyborów jest zaistnienie sytuacji, gdy sołtys jest wybierany w głosowaniu, w którym uczestniczyłyby osoby niebędące stałymi mieszkańcami sołectwa. Tylko stali mieszkańcy sołectwa mogą być członkami zebrania wiejskiego i są w rozumieniu powszechnie obowiązujących przepisów prawa uprawnieni do wzięcia udziału w takim głosowaniu, to jest z wyłączaniem innych osób, które nie są stałymi mieszkańcami danego sołectwa.
Pojęcie stałych mieszkańców sołectwa zostało prawidłowo zidentyfikowane przez obie strony niniejszego postępowania. Zarówno skarżący, jak i Rada Gminy Sierakowice pozostają zgodni i jest to stanowisko prawidłowe, że wskazane pojęcie pozostaje niezależne od kategorii zameldowania i wiąże się z faktycznym zamieszkiwaniem w danym miejscu, w tym przypadku na terenie danego sołectwa z zamiarem stałego tam przebywania. O tym zaś jaki dane sołectwo zajmuje obszar, wprost stanowi statut danego sołectwa.
Wyjaśnienia przy tym wymaga, że zaskarżona uchwała z dnia 24 czerwca 2025 r. stanowi drugie z kolei rozpatrzenie tego samego protestu wyborczego złożonego przez skarżącego. Na etapie uchwały z dnia 19 listopada 2024 r. nr VII/98/2024 Rada Gminy Sierakowice nie uwzględniła protestu, gdzie wskazywano na tamtym etapie, że z całą pewnością wszystkie 63 osoby, które wpisały się na listę stałych mieszkańców (i oddały łącznie 63 głosy) były uprawnione do głosowania. W prawomocnym wyroku o sygn. akt III SA/Gd 25/25, stwierdzającym nieważność uchwały z dnia 19 listopada 2024 r. tutejszy Sąd wskazał, że takie ustalenie nie pokrywa się z deklaracją jednego z głosujących, to jest B. W., który oświadczył, że zamieszkuje w K., a nie na terenie Sołectwa S. Z tego względu Sąd nakazał rozważyć, czy rzeczywiście wszystkie osoby podpisane na liście oświadczyły, że zamieszkują w S. i rozważyć ewentualne konsekwencje powyższego. W § 3 Statutu Sołectwa S. wskazano bowiem, że granice Sołectwa S. określone są na mapie stanowiącej załącznik do statutu. Z załączonej mapy wynika z kolei, że Sołectwo S. obejmuje tylko jedną miejscowość, to jest właśnie wieś S. Powyższe potwierdza też ujęta w aktach sprawy informacja z gminy, że w ramach miejscowości/wsi wchodzących w skład sołectwa o nazwie S. wchodzi tylko miejscowość S., gdzie osoby uprawnione do głosowania z tej miejscowości wskazano w liczbie 82. Miejscowość K. jest natomiast miejscowością położoną na terenie sąsiedniego Sołectwa B., co wynika pośrednio już z mapy dołączonej do Statutu Sołectwa S., ale przede wszystkim znajduje bezpośrednie potwierdzenie w Statucie Sołectwa B. stanowiącym załącznik do uchwały Rady Gminy Sierakowice nr XXXIII/386/17 z dnia 30 czerwca 2017 r. Na stanowiącej integralną część statutu mapie uwidoczniono bowiem granice tego sołectwa i wchodzące w jego skład dwie miejscowości, to jest B. i K.
Na obecnym etapie, w zaskarżonej uchwale z dnia 24 czerwca 2025 r. nr XVI/194/2025 przyznano już w uzasadnieniu, że na skutek czynności weryfikacyjnych ustalono, że nie 63, ale faktycznie 62 z 63 osób wpisanych na listę było uprawnionych do głosowania. Jedna osoba na liście w złożonej deklaracji o miejscu swojego zamieszkiwania wskazała bowiem miejscowość K., która jak przyznano w uchwale znajduje się poza Sołectwem S.
W ten sposób w uchwale potwierdzono zatem, że czynności weryfikacyjne wykazały, że w głosowaniu brała udział jedna nieuprawniona osoba. Uznano jednak, że skoro był to tylko jeden głos, to nie mógł on zaważyć na wyniku wyborów i to uchybienie pozostaje bez wpływu na głosowanie i jego wynik, gdzie różnica głosów oddanych na poszczególnych kandydatów była większa (4 głosy).
Odnosząc się do powyższego, Sąd wskazuje, że tego rodzaju uzasadnienie uchwały, nie eliminuje faktu, że sołtys S. został wybrany w wyborach, w których na pewno brała udział 1 osoba nieuprawniona do głosowania.
Tego rodzaju okoliczność stanowi o naruszeniu art. 36 ust. 2 u.s.g., ponieważ sołtys wybierany jest w wyborach, w których mogą głosować tylko uprawnieni do głosowania stali mieszkańcy sołectwa.
Skoro zaś głosujący i wpisany na listę obecności B. W. zamieszkuje w pobliżu S. , ale jednak poza obszarem tej miejscowości, co sam przyznał oświadczając, że zamieszkuje w sąsiedniej K., to nie jest w ocenie Sądu, stałym mieszkańcem sołectwa S.
W tej sprawie Rada Gminy Sierakowice nie dostrzegła istotności i wagi uchybienia, polegającego na tym, że w wyborach na sołtysa brała udział jedna osoba nieuprawniona, powiększając w ten sposób zgromadzony skład zebrania wiejskiego z dnia 19 września 2024 r.
Skupiono się bowiem jedynie na tym, że oddanie w wyborach na sołtysa S. 1 nieważnego głosu, powoduje, że głos ten winien być pominięty, co przy takim rozkładzie głosów, jaki ustalono po głosowaniu, nie może wpłynąć na ogólny wynik wyborów, w których zwyciężył kandydat z 4 głosami przewagi.
Istotność wskazanego naruszenia, polega przede wszystkim zaś na tym, że osoba, która brała udział w zebraniu wiejskim i która sama też oświadczyła, że nie mieszka w sołectwie S., została wybrana do komisji, która przeprowadzała wybory w tym sołectwie.
Oceniając istotność wskazanego uchybienia należało uwzględnić, że zgodnie z § 25 ust. 1 statutu Sołectwa S. wybory przeprowadza co najmniej 3 osobowa komisja wybrana spośród uprawnionych uczestników zebrania wiejskiego. Stosownie do § 25 ust. 3 ww. statutu do zadań komisji należy: przyjmowanie zgłoszeń kandydatów, przeprowadzanie głosowania tajnego, ustalenie wyników wyborów i ich ogłaszanie, w tym sporządzenie i podpisanie protokołu o wynikach wyborów.
Podczas zebrania wiejskiego w dniu 19 września 2024 r. w celu przeprowadzenia wyborów na sołtysa została powołana komisja w składzie 3 osobowym, gdzie jednak jedna z powołanych osób, w tej komisji zasiąść nie mogła. Zgodnie ze statutem Sołectwa S., w skład komisji przeprowadzającej wybory mogą być bowiem powoływani tylko mieszkańcy Sołectwa S. Tylko takie osoby są bowiem uprawnionymi uczestnikami zebrania wiejskiego, które jest organem uchwałodawczym w Sołectwie S. Jednak podczas wyborów do komisji skrutacyjnej powołano m.in. właśnie B. W. W istocie zatem powołana komisja nie składała się - jak tego wymagają przepisy - z 3 uprawnionych uczestników zebrania wiejskiego.
W tym zakresie podkreślenia wymaga, że Rada Gminy Sierakowice nie może bagatelizować przepisów dotyczących zasad i trybu wyborów, które sama ustanawia. Statut Sołectwa S. jest integralną częścią uchwały Rady Gminy Sierakowice nr XXXIII/403/17 z dnia 30 czerwca 2017 r. w sprawie przyjęcia Statutu Sołectwa S. (tekst jednolity: obwieszczenie nr 19/2023 Rady Gminy Sierakowice z dnia 3 października 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały nr XXXIII/403/17), która ma charakter prawa miejscowego.
Z mocy art. 35 ust. 1 i 3 u.s.g. kwestia określenia zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej jest przy tym jedną z niewielu kwestii, jakie ustawodawca wprost nakazał radzie gminy uregulować poprzez uchwalenie statutu danej jednostki pomocniczej.
Na skutek wzięcia udziału w zebraniu wiejskim Sołectwa S., jednej osoby nieuprawnionej przyjąć należy, że wybory na sołtysa w tym sołectwie zostały przeprowadzone bez spełnienia kilku koniecznych wymogów proceduralnych. Poza tym, że w głosowaniu brała bowiem udział osoba, która nie była uprawniona, to jednocześnie wybrano ją do komisji, która te wybory miała przeprowadzić i gwarantować, że będą prawidłowo przeprowadzone. W efekcie m.in. osoba ta sama oddając nieważny głos, później podpisała protokół, w którym jako członek komisji stwierdziła, że wszystkie oddane w wyborach głosy były ważne i ogłosiła wynik wyborów.
W tych okolicznościach sprawy, przyjęcie przez Radę Gminy w uchwale, że zaistnienie uchybienia - w postaci wzięcia udziału w zebraniu wiejskim przez jedną osobę nieuprawnioną - nie daje podstaw do uwzględnienia protestu, stanowi o istotnym naruszeniu art. 36 ust. 2 u.s.g.
Okoliczności tej sprawy, które są niewątpliwie specyficzne, powodują bowiem, że uchybienie to, dotyczące art. 36 ust. 2 u.s.g., ma charakter istotny. Ponieważ udział tej jednej nieuprawnionej osoby spowodował w tym akurat przypadku, że wybory nie zostały przeprowadzone według właściwej procedury. Czyni to co więcej wątpliwym, czy w ogóle przeprowadzono takie wybory, o jakich mowa w art. 36 ust. 2 u.s.g. i których zasady zgodnie z art. 35 ust. 3 u.s.g. określono w statucie Sołectwa S.
Uchybienie to, wbrew przyjętej w uchwale ocenie, miało więc wpływ na wybory i ich wynik. Rozważyć to należało bowiem też z zasadniczo innej przyczyny, niż tylko to, w jaki sposób oddany w wyborach jeden nieważny głos mógł się przyczynić do zmiany rozkładu sumy głosów oddanych na poszczególnych kandydatów.
Ponieważ protest skarżącego dotyczył wpływu, jaki na wybory miał udział osób nieuprawnionych, okoliczności te należało wziąć pod uwagę.
Waga wskazanej okoliczności, nie była przedmiotem rozważań Sądu w wyroku o sygn. akt III SA/Gd 25/25, ponieważ na tamtym etapie Rada Gminy kwestionowała, aby ktokolwiek z 63 osób, które wpisały się na liście obecności mieszkańców nie był uprawniony do głosowania i wzięcia w udziału w zebraniu wiejskim. Z tych względów w powołanym wyroku akcentowano przede wszystkim, że zajęte w uchwale stanowisko nie uwzględniało, że jedna z osób wprost wskazała w swoim oświadczeniu, że ma miejsce zamieszkania w miejscowości, która znajduje się poza Sołectwem S.
Na obecnym etapie nie jest natomiast już kwestionowane, że B. W. nie był osobą uprawnioną do głosowania, a tym samym w ocenie Sądu nie był też uprawniony do pełnienia jakiekolwiek funkcji w ramach procedury wyborczej dla Sołectwa S. w ramach zebrania wiejskiego.
Sąd podkreśla, że również w tej sprawie stoi na stanowisku, że skarżący nie mógł oczekiwać, jeśli na etapie protestu nie podał imion i nazwisk osób, że rozpatrzenie protestu będzie polegało na weryfikacji wszystkich osób z listy mieszkańców, które oświadczyły, że są mieszkańcami i wpisały jako miejsce swojego zamieszkania adresy w S.
Odnosząc się do argumentacji skarżącego, która nie wpłynęła na uwzględnienie skargi, Sąd wskazuje, że na obecnym etapie Komisja Rewizyjna jak wynika z protokołu z dnia 5 czerwca 2025 r. zweryfikowała, że 62 osoby wpisane na listę z 63 tam podpisanych były uprawnione do wzięcia udziału w głosowaniu. Tych ustaleń Sąd nie ma podstaw podważać. Szczególnie też, że skarżący jak dotąd żadnych dowodów na to, że określone osoby inne niż B. W. nie są stałymi mieszkańcami wsi S. sam nie wskazał, ani Komisji Rewizyjnej, ani Radzie Gminy. Z treści aktualnie wniesionej skargi wynika, że skarżący przede wszystkim tylko przypuszcza, że określone osoby, wskazane z imienia i nazwiska mogą nie być stałymi mieszkańcami S. Wskazane 7 osób zostało wymienione przez skarżącego po raz pierwszy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Na obecnym etapie Komisja Rewizyjna nie musiała więc już występować o sprecyzowanie protestu w tym zakresie. Przypuszczenia skarżącego, w tym przedstawienie fotografii osób, których dotyczą te przypuszczenia, nie mogły podważyć pisemnej deklaracji osób, które podając swój adres zamieszkania w S. oświadczyły, że są stałymi mieszkańcami S. Postępowanie wyjaśniające jakie zostało przeprowadzone przez Komisję Rewizyjną nie jest też postępowaniem dowodowym toczącym się w oparciu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Tutejszy Sąd wskazywał już też w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt III SA/Gd 25/25, że dowód w postaci oświadczeń osób biorących udział w zebraniu wiejskim i głosowaniu, co do tego gdzie zamieszkują, był dowodem od początku dostępnym Komisji Rewizyjnej oraz Radzie Gminy Sierakowice. Dowód ten obecnie został przeanalizowany przez Komisję Rewizyjną i Radę Gminy, wykazując okoliczność, że B. W., zamieszkujący w K., nie jest mieszkańcem Sołectwa S.
Zatem wyłącznie powyższa okoliczność, a konkretnie dokonanie przez organ oceny jej skutków w sprzeczności z art. 36 ust. 2 u.s.g., miała wpływ na uwzględnienie skargi. Jak wskazano wyżej, już fakt udziału w wyborach jednej nieuprawnionej osoby stanowi o tym, że wybory są przeprowadzone z naruszeniem art. 36 ust. 2 u.s.g. Przy uwzględnieniu ogółu skutków jakie uchybienie to miało na wybory, również w zakresie udziału nieuprawnionej osoby w komisji przeprowadzającej wybory, uchybienie to miało w ocenie Sądu charakter szczególnie istotny.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały (punkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w. zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a (punkt 2 sentencji wyroku). Na kwotę zasądzonych kosztów składa się łącznie wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz uiszczony od skargi wpis (300 zł).