III SA/GD 441/23

III SA/Gd 441/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 2, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 33, art. 63, art. 64 § 2, art. 127 § 1, art. 129 § 2, art. 134, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1935
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit.c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Adam Osik, Protokolant: Referent Dagmara Szymańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2023 r., nr 13/F/2023 w przedmiocie wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku na rzecz skarżącego D. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. (nr 13/F/2023) Komendant Wojewódzki Policji – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 171 ze zm. - dalej jako: "u.o.P.") - utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Tczewie z dnia 13 kwietnia 2023 r. (nr 5) o odmowie wyrównania D. M. (dalej zwanemu także "skarżącym" lub "stroną") ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe, w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że D. M. wnioskiem z dnia 14 listopada 2018 r. zwrócił się o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. We wniosku strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15, Dz. U. z 2018 r., poz. 2102), zgodnie z którym art. 115a u.o.P. w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.
Komendant Powiatowy Policji w Tczewie decyzją z dnia 2 stycznia 2019 r. odmówił wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe oraz dodatkowe. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie, które zostało rozpatrzone decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 10 września 2019 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Na tę decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r. (sygn. akt III SA/Gd 586/19) uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Od wyroku tego Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2023 r. (sygn. akt III OSK 2236/21).
Komendant Powiatowy Policji w Tczewie po otrzymaniu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu 13 kwietnia 2023 r. wydał decyzję (nr 5), którą odmówił stronie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w następstwie którego nastąpiła utrata mocy części przepisu art. 115a u.o.P. (tj. w zakresie wielkości "przelicznika"), nie przyznało samo w sobie uprawnień byłym policjantom do przedmiotowego ekwiwalentu w innej wysokości, tj. obliczonego według "przelicznika" np. 1/21 lub 1/22 części miesięcznego uposażenia, tak jak to ma miejsce w innych służbach mundurowych. Prawa do ponownego przeliczenia byłym policjantom ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy i wypłaty ewentualnego wyrównania nie przyznały również znowelizowane przepisy u.o.P., które obowiązują od dnia 1 października 2020 r. i zostały wprowadzone ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610 - dalej także jako: "ustawa zmieniająca"). W konsekwencji organ I instancji przyjął, że skoro w dacie zwolnienia ze służby wypłacono w całości byłemu policjantowi przysługujący mu wówczas ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy, to jego uprawnienie zostało zrealizowane i aktualnie nie przysługuje mu prawo do wypłaty wyrównania tego świadczenia.
Od ww. decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Tczewie strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i natychmiastowe obliczenie oraz wypłatę przedmiotowego ekwiwalentu zgodnie z zasadami wskazanymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15).
Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku w dniu 5 czerwca 2023 r. wydał decyzje (nr 13/F/2023), którą utrzymał w mocy pierwszoinstancyjna decyzję, wskazując jej uzasadnieniu, że D. M. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 15 czerwca 2011 r. na podstawie rozkazu personalnego nr 186/2011 Komendanta Powiatowego Policji w Tczewie z dnia 16 maja 2011 r. W odniesieniu do policjanta zostało sporządzone zestawienie okresów nieprzerwanej służby zaliczonej do wysługi lat dla wypłaty odprawy funkcjonariusza Policji, zwolnionego ze służby w Policji, zawierające m.in. wskazanie ilości dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego w łącznym wymiarze 39 dni. Wobec powyższego wymienionemu policjantowi zwalnianemu ze służby wypłacono ekwiwalent pieniężny w łącznej kwocie 7.195,50 zł brutto (tj. za wszystkie dni niewykorzystanych urlopów), ustalony przy zastosowaniu "przelicznika" w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego - na podstawie art. 115a u.o.P. w brzmieniu obowiązującym w dniu wypłaty.
Organ odwoławczy zaznaczył, że zaskarżona decyzja Komendanta Powiatowego Policji w Tczewie została wydana na podstawie art. 115a u.o.P. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r., zatem z uwzględnieniem zmiany tego przepisu oraz przepisów przejściowych wprowadzonych ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Zdaniem organu odwoławczego od dnia 1 października 2020 r. w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. - co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - zastosowanie znajdą wyłącznie przepisy w brzmieniu dotychczasowym dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe tj. zobowiązującym w dniu zwolnienia ze służby "przelicznikiem" 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.
Zgodnie z brzmieniem art. 6 k.p.a. organ zobowiązany jest stosować stan prawny z daty orzekania, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. W omawianym przypadku ustawodawca wprowadził przepisy intertemporalne. Takim przepisem jest przywołany powyżej art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej. Tym samym do spraw o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za okres poprzedzający 6 listopada 2018 r. stosuje się "przelicznik" wynikający z przepisów u.o.P. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r.
Organ wskazał, ze okoliczność, iż w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocny wyrok Sądu może budzić pewne wątpliwości w związku z treścią art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "p.p.s.a."). Co do zasady organ jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku. jednakże przepis art. 153 p.p.s.a. przewiduje istotne odstępstwo od tej zasady - organ nie jest związany oceną prawną wyrażoną przez sąd w wyroku, jeżeli istotnej zmianie uległ stan prawny. Powyższe zezwala organowi na uchylenie się od restrykcyjnych skutków art. 153 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1276/12 oraz z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 1233/12).
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekał przed dniem wejścia w życie zacytowanych powyżej zmian ustawowych. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną w uzasadnieniu swojego wyroku odniósł się do tych zmian ustawowych stwierdzając, że "Naczelny Sąd Administracyjny ubocznie wyjaśnia, że organ, ponownie rozpoznając sprawę, będzie zobowiązany ocenić na ile wskazania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do konieczności wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy według korzystniejszego przelicznika wynikającego z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego i jego wypłaty, wobec zmienionego stanu prawnego (ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2020 r., poz. 1610) zachowują walor związania w rozumieniu art. 153 p.p.s.a.".
W ocenie organu odwoławczego zastosowanie się zatem do wykładni art. 115a u.o.P. w brzmieniu zaprezentowanym w wymienionym wyroku wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stanowiłoby naruszenie art. 6 k.p.a. Podkreślić należy, że organ nie dysponuje kompetencją do oceny zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej treści przepisów rangi ustawowej. Dnia 1 października 2020 r. organ został wyposażony w materialnoprawne przepisy umożliwiające rozpoznanie wszystkich spraw o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy obejmujące każdy mogący się pojawić stan faktyczny. Ocena tego, czy sposób postępowania organu polegający na uchyleniu się w niniejszej sprawie od skutków art. 153 p.p.s.a. znajduje uzasadnienie prawne należy do sądu, który zweryfikuje legalność decyzji wydanej po wejściu w życie ustawy zmieniającej z dnia 14 sierpnia 2020 r.
D. M. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie, jak również uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy :
a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy zachodziły przesłanki do jej uchylenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.;
b) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań zarówno na etapie postępowania pierwszo-, jak i drugoinstancyjnego postepowania;
c) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez zaniechanie ustalenia okoliczności związanych z wypłatą skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego, w tym trybu prawnego, daty oraz wysokości tego świadczenia;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego :
a) art. 115a u.o.P. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w brzmieniu uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, a w konsekwencji naruszenie art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP poprzez ograniczenie wysokości ekwiwalentu za urlop oraz urlop dodatkowy przysługującego skarżącemu;
b) art. 7 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia 4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji pracy (2003/88/WE) (Dz. Urz. UE L Nr 299, s. 9) w zw. z art. 10 i art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) poprzez odmowę przyznania prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego;
c) art. 190 Konstytucji w związku z art. 115a u.o.P, art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez dyskryminację i nierówne traktowanie skarżącego w stosunku do funkcjonariuszy innych służb mundurowych, jak również poprzez nierówne traktowanie skarżącego w stosunku do żołnierzy zawodowych, tj. podmiotów znajdujących w analogicznej sytuacji faktycznej, co doprowadziło do dyskryminacji skarżącego jako obywatela polskiego w stosunku do innych obywateli Unii Europejskiej, a także innych obywateli polskich w ten sposób, iż mimo zakazu dyskryminacji wyrażonego w art. 14 Konwencji czy też art. 32 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, gdyż organ zaaprobował stanowisko organu I instancji odmawiające skarżącemu prawa do ekwiwalentu w pełnej wysokości wynikającej z istoty tego uprawnienia, gdy w takiej sytuacji inni obywatele Unii, a także obywatele polscy będący pracownikami służb mundurowych, ekwiwalent za niewykorzystany przed zwolnieniem ze służby urlop otrzymaliby w pełnej wysokości; pod pretekstem stosowania art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej;
d) art. 121 ust. 1 u.o.P. poprzez jego niezastosowanie w odniesieniu do wniosku skarżącego w drodze analogii.
W trybie art. 155 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł także o dokonanie stwierdzenia istotnego naruszania prawa indywidualnie przez osoby piastujące organy policyjne i poinformowania o tym fakcie w formie postanowienia właściwego organu zwierzchniego, a także w trybie art. 112 p.p.s.a. o orzeczenie - wymierzenie organom dopuszczającym się naruszeń prawa kar grzywny, wskazując, że sytuacja w niniejszej sprawie jest wyjątkowa i uzasadnia tego rodzaju sygnalizację, bowiem postępowanie organów wskazuje na zaplanowane działanie zmierzające do pozbawienia obywatela konstytucyjnie przysługujących mu praw, a także na narażenie Skarbu Państwa na szkodę finansową w postaci wypłaty odsetek, szczególnie zważywszy na to, iż rażące naruszenie prawa przez organy policyjne ma miejsce po raz kolejny po wydaniu prawomocnych wyroków, a nawet po zajęciu stanowiska odmiennego niż Policja przez Sejm RP oraz Prokuratora Generalnego m.in. w piśmie z dnia 29 marca 2022 r. (nr PK VIII TK 19.2021), gdzie wskazano na nieadekwatność stosowania przepisów, na które powołują się organy policyjne w tego rodzaju sprawach. Stanowisko to winno być organom tym znane i stosowane.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, a ewentualnie zawieszenie postępowania z uwagi na zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 866/20 z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej.
Organ podkreślił, że zastosowanie się do wykładni art. 115a u.o.P. w brzmieniu zaprezentowanym w wyroku wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 14 listopada 2019 r. (sygn. akt III SA/Gd 586/19) stanowiłoby naruszenie art. 6 k.p.a., bowiem organ nie jest władny zastosować innego wskaźnika niż ten, który przewiduje ustawa (ani w drodze analogii z innych ustaw ani ustalonego we własnym zakresie), natomiast art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej z 2020 r. wskazuje, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy o Policji) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., a zatem w oparciu o wskaźnik 1/30.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Działając w granicach tak zakreślonej kognicji, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligowało do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji zachodzi w przypadku, gdy decyzja administracyjna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Wyjaśnić należy, że postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany (uprawniony) podmiot. Postępowanie odwoławcze nie może być wszczęte z urzędu (por. wyroki NSA: z dnia 17 listopada 1998 r., sygn. akt IV SA 2006/98 oraz z dnia 25 maja 1984 r., sygn. akt II SA 2048/83). Stosownie bowiem do art. 127 § 1 k.p.a. prawo wniesienia odwołania przysługuje stronie postępowania. Oznacza to, że prawo wniesienia tego środka zaskarżenia przysługuje wyłącznie podmiotom, które były stronami postępowania administracyjnego prowadzonego w pierwszej instancji lub powinny być stronami tego postępowania, o ile uprawnienia tego przepisy nie przyznają innym podmiotom (np. prokuratorowi, organizacji społecznej uczestniczącej w postępowaniu). Aby zatem mogło zostać skutecznie wszczęte postępowanie odwoławcze, w postępowaniu tym musi zostać wykazane, że podmiot, który wniósł odwołanie, posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., tzn., że jego interesu prawnego dotyczy dany akt lub czynność (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 1260/96).
Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
Odwołanie powinno przy tym odpowiadać ogólnym wymaganiom przewidzianym w art. 63 k.p.a. dla podań, a zatem powinno m.in. zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, a wniesione na piśmie powinno być podpisane przez wnoszącego ten środek zaskarżenia. W przypadku braku spełnienia przez odwołanie wymogów formalnych np. w zakresie braku podpisu strony organ odwoławczy zobowiązany jest – stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. - wezwać wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braków formalnych, w terminie 7 dni, z pouczeniem o konsekwencji nie zastosowania się do wezwania. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. wiąże bowiem również organ odwoławczy.
Zgodnie natomiast z art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (art. 33 § 2 k.p.a.). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat lub radca prawny oraz rzecznik patentowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa (art. 33 § 3 k.p.a.).
Wobec powyższego w sytuacji, gdy do organu odwoławczego wpływa odwołanie, to organ ten w pierwszej kolejności zobowiązany jest je zbadać w postępowaniu wstępnym pod względem formalnoprawnym tzn. ustalić czy odwołanie jest wniesione w ustawowym terminie, czy jest wniesione prawidłowo, w tym także czy zostało podpisane lub czy zostało wniesione przez uprawniony podmiot.
Prowadzenie postępowania odwoławczego bez wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania w postaci np. podpisu, pełnomocnictwa czy innych wymagań, względnie w sytuacji, gdy braki odwołania nie zostały uzupełnione, oznacza wadliwość tego postępowania i to w postaci kwalifikowanej. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia z działaniem organu odwoławczego "z urzędu", co narusza zasadę skargowości (art. 127 § 1 k.p.a.) i stanowi o rażącym naruszeniu prawa (por. wyroki NSA z dnia 18 maja 1994 r., sygn. akt SA/Gd 2365/93 oraz z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1893/18).
Z kolei uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną. W razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu, na podstawie art. 134 k.p.a. Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione przez odwołującego działającego przez zawodowego pełnomocnika adwokata A. M. (pełnomocnictwo w aktach administracyjnych sprawy), który jednak nie podpisał złożonego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku odwołania.
Organ odwoławczy miał zatem obowiązek sprawdzenia formalnych wymogów odwołania pochodzącego od skarżącego przy zastosowaniu trybu z art. 64 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie odwołanie nie zostało podpisane przez wnoszącego je pełnomocnika (wdrukowano jedynie imię i nazwisko pełnomocnika oraz numer jego wpisu na listę radców prawnych). Pomimo zaistniałych braków formalnych odwołania, organ II instancji nie wezwał do ich uzupełnienia. W konsekwencji odwołanie niepodpisane w istocie nie mogło wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego i nie uprawniało organu odwoławczego do merytorycznego orzekania w sprawie.
Prowadzenie postępowania odwoławczego pomimo wniesienia niepodpisanego odwołania, tj. bez wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania w postaci podpisania odwołania, skutkuje stwierdzeniem, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy działał bowiem w istocie bez odwołania w wyniku czego wydał swoją decyzję z urzędu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dni 20 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 608/16).
Sąd pragnie także zwrócić uwagę, że w przekazanych aktach administracyjnych nie ma zwrotnego potwierdzenia odbioru przez pełnomocnika strony decyzji organu I instancji, ani innego dowodu doręczenia stronie tejże decyzji. Pierwszoinstancyjna decyzja została wydana w dniu 13 kwietnia 2023 r., zaś odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 2 maja 2023 r. Porównanie tych dat nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Wadliwe zatem i to w stopniu rażącym pozostaje też niepoczynienie ustaleń faktycznych przez organ II instancji, czy odwołanie skarżącego zostało wniesione w terminie, czy też po terminie.
Stwierdzone uchybienia czynią przedwczesną ocenę zarzutów zawartych w skardze.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy powinien wyeliminować opisane wyżej uchybienie poprzez wezwanie pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych odwołania zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. oraz dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania, w celu przeprowadzenia formalnoprawnej kontroli dopuszczalności rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – orzekł, jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzone koszty postępowania obejmują wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w wysokości 480 zł.