III SA/Gd 440/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-02-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowyprzywrócenie terminutermin materialnoprawnytermin procesowyKodeks postępowania administracyjnegoustawa o dodatku węglowympomoc społecznapostanowienieskarga administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o dodatek węglowy, uznając termin ten za materialnoprawny.

Skarga dotyczyła postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Sąd uznał, że termin ten, określony w ustawie o dodatku węglowym, ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, oddalono skargę, potwierdzając stanowisko organów administracji.

Sprawa dotyczyła skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Chojnice odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Skarżący argumentował, że dowiedział się o możliwości złożenia wniosku i terminie jego złożenia z opóźnieniem, co było spowodowane brakiem informacji ze strony urzędu. Sąd administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Kluczowym elementem rozstrzygnięcia było ustalenie charakteru terminu do złożenia wniosku o dodatek węglowy. Sąd, powołując się na orzecznictwo i przepisy prawa, stwierdził, że termin ten ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy. Oznacza to, że jego uchybienie skutkuje wygaśnięciem prawa do świadczenia i nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 k.p.a. Sąd podkreślił, że zgodnie z ustawą, wnioski złożone po 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania, co potwierdza materialnoprawny charakter tego terminu. W związku z tym, argumenty skarżącego dotyczące braku informacji i jego osobistej sytuacji nie mogły wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Termin do złożenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego ma charakter materialnoprawny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchybienie terminowi materialnoprawnemu skutkuje wygaśnięciem prawa lub obowiązku, a nie tylko nieskutecznością czynności procesowej. Termin ten nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 k.p.a., który dotyczy terminów procesowych. Skutkiem niedotrzymania terminu jest pozostawienie wniosku bez rozpoznania, co potwierdza jego materialnoprawny charakter.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

ustawa o dodatku węglowym art. 2 § ust. 9

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.

ustawa o dodatku węglowym art. 2 § ust. 10

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Wnioski o dodatek węglowy złożone po 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 58 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje instytucję przywrócenia terminu procesowego na wniosek strony, jeżeli uchybienie nastąpiło bez jej winy.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania zażaleniowego.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do złożenia wniosku o dodatek węglowy jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentował, że dowiedział się o terminie złożenia wniosku z opóźnieniem z winy organów informacyjnych. Skarżący argumentował, że termin powinien być traktowany jako procesowy, podlegający przywróceniu.

Godne uwagi sformułowania

przywrócenie terminu ograniczone jest wyłącznie do terminów procesowych Nie podlegają zatem przywróceniu terminy prawa materialnego wnioski o dodatek węglowy złożone po 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym

Skład orzekający

Alina Dominiak

przewodniczący

Jolanta Sudoł

sprawozdawca

Bartłomiej Adamczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w kwestii charakteru terminu do złożenia wniosku o dodatek węglowy jako terminu materialnoprawnego, który nie podlega przywróceniu."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw związanych z dodatkiem węglowym i podobnymi świadczeniami, gdzie termin złożenia wniosku ma charakter materialnoprawny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest istotna dla osób ubiegających się o świadczenia publiczne, gdzie kluczowe jest przestrzeganie terminów. Pokazuje, jak rozróżnienie między terminem materialnym a procesowym wpływa na prawa obywateli.

Dodatek węglowy: Czy spóźniony wniosek można jeszcze uratować? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 440/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak
Jolanta Sudoł /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151 i art. 119 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 141
art. 3 ust. 3, art. 2 ust. 9 a contrario i ust. 10
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 58 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 16 czerwca 2023 r., nr SKO.420.462.2023 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego oddala skargę.
Uzasadnienie
J. M. (dalej również jako - "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 16 czerwca 2023 r., nr SKO.420.462.2023 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Pismem z dnia 24 stycznia 2023 r. złożonym osobiście w siedzibie organu J. M. wystąpił do Wójta Gminy Chojnice z wnioskiem o wypłatę świadczenia z tytułu dodatku węglowego.
W dniu 3 lutego 2023 r. wnioskodawca wystąpił do wskazanego organu
z wnioskiem o przywrócenie terminu rozpatrzenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Do wniosku strona dołączyła m.in. sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o wypłatę dodatku węglowego.
Postanowieniem z dnia 10 lutego 2023 r., nr GOPS-CH.000002.DW.2023, wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.", w związku z art. 2 ust. 9 i ust. 10 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 141), Wójt Gminy Chojnice odmówił J. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał,
że nie ma uzasadnionych przyczyn, dla których wniosek o wypłatę dodatku węglowego nie mógł zostać złożony przez wnioskodawcę w ustawowym terminie,
tj. do dnia 30 listopada 2022 r. i nie one zostały również wskazane we wniosku.
W wyniku rozpoznania zażalenia J. M., postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r., nr SKO.420.462.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy opisane postanowienie Wójta Gminy Chojnice.
Postanowienie organu odwoławczego wydane zostało m.in. na podstawie
art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1, art. 58 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775) oraz art. 2 ust. 10 ustawy o dodatku węglowym.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał przede wszystkim, że przywrócenie terminu ograniczone jest wyłącznie do terminów procesowych. Nie podlegają zatem przywróceniu terminy prawa materialnego.
Przewidziany w art. 2 ust. 9 ustawy o dodatku węglowym termin na złożenie wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma właśnie charakter materialnoprawny,
a zatem nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 k.p.a. Ustawodawca w art. 2 ust. 10 ustawy o dodatku węglowym w sposób wyraźny i jednoznaczny określił skutki jego niedotrzymania. Stwierdził bowiem, że wnioski o dodatek węglowy złożone po 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania.
W tym świetle Kolegium w pełni podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji o niedopuszczalności przywrócenia stronie terminu na złożenie wniosku o przyznanie dodatku węglowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu odwoławczego J. M. wniósł o jego uchylenie w całości, przywrócenie uchybionego terminu, wypłacenie dodatku węglowego we wnioskowanej wysokości lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie jest bardzo krzywdzące, niezrozumiałe, stronnicze, niejasne i sprzeczne z rzeczywistością.
Skarżący wyjaśnił, że o możliwości starania się o wypłatę świadczenia z tytułu dodatku węglowego dowiedział się z pisma Wydziału Rolnictwa, Środowiska
i Gospodarki Nieruchomościami Gminy Chojnice z dnia 9 stycznia 2023 r. Zgodnie
ze wskazaniem w dniu 24 stycznia 2023 r. złożył zatem w Urzędzie Gminy wniosek
o wypłatę świadczenia z tytułu dodatku węglowego. Gdy 13 czerwca 2022 r. skarżący składał deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliwami, ani w deklaracji, ani w Biurze Podawczym Gminy nie było informacji, gdzie można starać się o świadczenie z tytułu dodatku węglowego. Skarżący nadmienił, że nigdy wcześniej nie korzystał z żadnych dodatków z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Następnie skarżący wyjaśnił, że dopiero po ponad czterech miesiącach od złożenia deklaracji otrzymał wezwanie o udzielenie wyjaśnień w sprawie złożonej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w terminie 7 dni. Z pisma tego zdaniem skarżącego wynikało, że brak klasy kotła oznacza brak możliwości ubiegania się o świadczenie z tytułu dodatku węglowego. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył w Urzędzie Gminy pismo, w którym wyjaśnił, iż zainstalowany kocioł nie posiada klasy. W nawiązaniu do ww. pisma, 29 grudnia 2022 r. w Urzędzie Gminy skarżący złożył pismo stanowiące zapytanie, czy jeśli urządzenie grzewcze nie posiada klasy kotła to czy dotacja Państwa do zakupu opału/węgla nie przysługuje. Odpowiedź skarżący otrzymał 21 stycznia 2023 r., czyli już po terminie 30 listopada 2022 r., do kiedy można było składać wnioski. Skarżący nadmienił, że gdy dokonywał opłat podatków w 2022 r. w kasie gminy również nie było informacji o miejscu i terminie ubiegania się o wypłatę świadczeń z tytułu dodatku węglowego. Skarżący uznał zatem, że bez własnej winy został pozbawiony świadczenia, a o możliwości przywrócenia terminu dowiedział się dopiero w 2023 r. Wówczas pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Chojnicach kazał skarżącemu napisać wniosek o przywrócenie terminu.
Skarżący w uzasadnieniu skargi dokonał ponadto opisu kwestii osobistych i materialnych, po czy wskazał, że nie miał możliwości dowiedzenia się gdzie i do kiedy można było składać wnioski o świadczenie z tytułu dodatku węglowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o oddalenie skargi, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone
w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2023 r. skarżący odniósł się do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę i podtrzymał wniesioną skargę.
W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2024 r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu wniósł o uwzględnienie skargi wskazując, że pomimo prowadzonej z Wójtem Gminy korespondencji skarżący został nienależycie poinformowany o możliwości i terminie złożenia wniosku o dodatek węglowy. Po uzyskaniu tej informacji skarżący uczynił to wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, a w odpowiedzi uzyskał informację, że wniosek jest spóźniony, a przywrócenie terminu niemożliwe. W tej sytuacji organowi można postawić zarzut naruszenia zasady zaufania jednostki do organu.
Natomiast zakwalifikowanie terminu do złożenia wniosku o dodatek węglowy powinno być ocenianie przez pryzmat skutku prawnego uchybienia terminu.
W przedmiotowej sprawie uchybienie terminowi ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, jaką było złożenie wniosku (nie deklaracji, nie oświadczenia), co w następstwie mogło wpłynąć na sytuację materialnoprawną skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona z kolei oddaleniu, co następuje na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie
w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając legalność zaskarżonego aktu z uwzględnieniem zaprezentowanych kryteriów Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu skarżący uczynił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ze Słupska z dnia 16 czerwca 2023 r., nr SKO.420.462.2023 utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Chojnice z dnia 10 lutego 2023 r., nr GOPS-CH.000002.DW.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do rozpatrzenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
Na wstępie wskazać należy, że instytucja prawna przywrócenia terminu
do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z zacytowanego przepisu wynika, że przywrócenie uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym jest uzależnione od łącznego spełnienia czterech przesłanek: 1. uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku swojej winy w niedochowaniu terminu; 2. wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu; 3. dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu; 4. dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony uchybiony termin.
Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy wnioskiem datowanym na dzień 24 stycznia 2023 r. skarżący wniósł o przyznanie dodatku węglowego. Wniosek został złożony osobiście przez skarżącego w dniu 24 stycznia 2023 r. w Urzędzie Gminy w Chojnicach (vide: - k. 1 prezentata na wniosku, w akt admin. sprawy). Następnie, w dniu 3 lutego 2023 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do rozpatrzenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego (okoliczności poza sporem).
Zgodnie z art. 2 ust. 9 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 141 ze zm., dalej powoływana jako "ustawa"), wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Z powyższego przepisu wynika, że wniosek o dodatek węglowy powinien zostać złożony najpóźniej do dnia 30 listopada 2022 r., czego skarżący w niniejszej sprawie nie uczynił.
Stosownie do treści art. 3 ust. 3 ustawy, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, 803).
Instytucja przywrócenia terminu, której zastosowania odmówiono zaskarżonym postanowieniem, umożliwia skorzystanie z uprawnień, które strona postępowania utraciła wskutek uchybienia terminowi procesowemu, stwarzając jednocześnie możliwość uchylenia skutków opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej.
W realiach rozpoznawanej sprawy - istota sporu - sprowadza się do prawidłowości zakwalifikowania przez organ terminu przewidzianego w art. 2 ust. 9 ustawy jako terminu prawa materialnego, który nie może podlegać przywróceniu w trybie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, wskazało bowiem, że termin przewidziany na złożenie wniosku o przyznanie dodatku węglowego (30 listopada 2022 r.) jest terminem prawa materialnego i tym samym nie podlega przywróceniu. Zdaniem Sądu orzekającego, stanowisko organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe.
Niewątpliwie pojęcie terminu jest określeniem wieloznacznym, może być rozumiany jako ściśle określona data lub określony przedział czasowy, okres na dokonanie konkretnej czynności. Przepisy zawarte dziale I, rozdziału 10 (Terminy) kodeksu postępowania administracyjnego dotyczą terminów rozumianych, jako okres, w którym należy dokonać jakiejś czynności. Jak podnosi się w literaturze prawa regulacje zawarte w tym rozdziale k.p.a. odnoszą się wyłącznie do terminów ustanowionych treścią kodeksu postępowania administracyjnego (dr hab. Rafał Stankiewicz w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. prof. zw. hab. R. Hausera i prof. zw. dr hab. M. Wierzbowskiego, Warszawa 2017, str. 527).
Przepisy te nie dotyczą natomiast terminów materialnoprawnych, rozumianych jako określonej chwili, wyznaczonych do dokonania określonej w nich czynności w celu urzeczywistnienie przysługującego stronie uprawnienia, tak jak w art. 2 ust. 9 ustawy, wskazując na dzień 30 listopada 2022 r. jako dzień dopełnienia obowiązku złożenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego.
Dokonując oceny charakteru terminu trzeba wyjaśnić, że co do zasady w prawie występują dwa rodzaje terminów: materialne i procesowe.
Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez strony lub uczestników postępowania, a jego uchybienie powoduje nieskuteczność takiej czynności. Za termin materialny uważa się natomiast okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach materialnego stosunku administracyjnoprawnego. Różnica między nimi sprowadza się więc do odmiennych skutków ich uchybienia. W przeciwieństwie do terminu procesowego, przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96).
Ponadto, uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, na co trafnie wskazał pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 7 lutego 2024 r. Natomiast uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skutków czynności procesowej od zachowania terminu. Zaklasyfikowanie określonego terminu do terminu materialnego lub terminu procesowego powinno być oparte co do zasady na kryterium zamieszczenia normy prawnej, wyznaczającej termin, w ustawie materialnej, czy ustawie procesowej. Jednak założenie to nie może być uznane za wyłącznie miarodajne i oceny wymaga przede wszystkim skutek prawny uchybienia terminu, gdyż ustawodawca z różnych względów nie przestrzega rozdziału regulacji materialnej i regulacji procesowej, zamieszczając w ustawach materialnych normy procesowe, a w ustawach procesowych normy materialne. W takich przypadkach zatem przesądzać winno to, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie stosunku materialnoprawnego, czy ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, co tylko w następstwie może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki. W pierwszym przypadku będziemy mieć do czynienia z terminem materialnym, w drugim z terminem procesowym.
Nie budzi wątpliwości, że warunkiem uzyskania dodatku węglowego jest złożenie wniosku w określonym terminie, a więc do dnia 30 listopada 2022 r. Z przepisu art. 2 ust. 9 a contrario wynika, że nie spełnienie tego warunku, powoduje utratę prawa do dodatku węglowego. Tym samym, zaniedbanie to wywołuje skutek materialnoprawny w postaci niemożności przyznania dodatku węglowego. Przekroczenie spornego terminu nie powoduje natomiast żadnych konsekwencji w sferze uprawnień procesowych skarżącego. Trzeba też zauważyć, że złożenie wniosku inicjuje dopiero postępowanie w sprawie przyznania dodatku węglowego, a zatem nie sposób mówić o jakichkolwiek uprawnieniach skarżącego przed spełnieniem wymogu wniesienia wniosku w określonym terminie. Niedokonanie zatem czynności polegającej na złożeniu w terminie określonym ustawą wniosku spowodowało, że niemożliwa była realizacja materialnoprawnego uprawnienia do ubiegania się o przyznanie dodatku węglowego.
W konsekwencji powyższego nie można uznać, że doszło do naruszenia art. 58 § 1 k.p.a., ponieważ przepis ten odnosi się jedynie do terminów proceduralnych. Termin ten nie ma zastosowania, jak słusznie zauważył organ odwoławczy do uchybień terminów materialnoprawnych. Tym samym przepis ten (a także dalsze) nie może odnosić się do terminów o charakterze materialnym, po upływie których czynność nie może być skutecznie dokonana i których przywrócenie nie jest prawnie możliwe. Jak już podniesiono, poza sporem było, że skarżący nie złożył w dniu 30 listopada 2022 r. wniosku, o którym mowa w art. 2 ust. 9 ustawy. Tym samym skarżący nie dochował terminu materialnoprawnego.
W podsumowaniu rozważań należy zaznaczyć, że stosownie do unormowania art. 2 ust. 10 ustawy, wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania.
Ustawodawca przewidział zatem skutek nie zachowania terminu materialnego, co dodatkowo wzmacnia przedstawioną powyżej argumentację. Jednocześnie, co nie może ujść uwadze, przepisem tym został nałożony na organ obowiązek wydania stosownego rozstrzygnięcia. Można na marginesie dodać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych na pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., przysługuje skarga na bezczynność organu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13). Tym samym w świetle poczynionych rozważań skutku nie mogły odnieść zarzuty skargi, w tym podnoszone w niej okoliczności związane z przyczynami opóźnienia, jak również argumentacja zawarta w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 7 lutego 2024 r.
Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika skarżącego ujętego w piśmie z dnia 7 lutego 2024 r., to Sąd nie znalazł podstaw do odroczenia posiedzenia sądowego w dniu 8 lutego 2024 r. Sąd uwzględnił fakt ustanowienia pełnomocnika z urzędu już w dacie 5 października 2023 r. (vide: - k. 25 pismo z Pomorskiej Izby Adwokackiej z dnia 10 października 2023 r., - k. 27 i - k.32 zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 października 2023 r. i odpowiedź pełnomocnika skarżącego z dnia 3 listopada 2023 r., w aktach sądowych sprawy) i możliwość zapoznania się w tym okresie z zaskarżonym postanowieniem oraz postanowieniem go poprzedzającym (w systemie PASSA udostępniane są akta sądowe sprawy).
Uznawszy zatem w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżone postanowienie narusza prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI