III SA/Gd 436/25

III SA/Gd 436/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Jolanta Sudoł /przewodniczący/
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 57 § 1, art. 129 § 1, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 października 2025 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa Lipusz na postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 8 lipca 2025 r. nr 9011-2025-000405 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 kwietnia 2025 r. nr 0207-2025-003744 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kościerzynie odmówił Nadleśnictwu Lipusz Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe (dalej też jako "strona" lub "strona skarżąca") przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2024. Decyzja została dodatkowo oznaczona właściwym dla niej nr dokumentu [...] kodem kreskowym, oraz znakiem sprawy [...].
Decyzję doręczono stronie elektronicznie. Zgodnie z dołączonym do akt administracyjnych sprawy Potwierdzeniem Doręczenia Dokumentu doręczenie ww. decyzji nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2025 r. o godz. 15:43.
Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji. Jak wynika z akt sprawy odwołanie zostało złożone osobiście w dniu 14 maja 2025 r. za pośrednictwem organu pierwszej instancji, to jest w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kościerzynie.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2025 r. nr 9011-2025-000405 Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji organu pierwszej instancji z dnia 29 kwietnia 2025 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 29 kwietnia 2025 r. została skutecznie doręczona w dniu wydania wraz z pouczeniem o terminie i trybie wnoszenia odwołania. Ustawowy termin 14 dni do wniesienia odwołania upłynął w dniu 13 maja 2025 r. Tymczasem odwołanie strony zostało wniesione w dniu 14 maja 2025 r. po upływie ustawowego terminu.
Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że zgodnie z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z kolei w myśl art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Czternastodniowy termin na wniesienie odwołania liczony jest od dnia następującego po dniu doręczenia decyzji, tj. w niniejszej sprawie od dnia 30 kwietnia 2025 r. Końcowy termin na wniesienie odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kościerzynie upłynął więc w dniu 13 maja 2025 r. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - jaką jest wniesienie odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. W takiej sytuacji wykluczone jest merytoryczne rozpoznanie kwestionowanej decyzji przez organ odwoławczy.
Organ odwoławczy dodał, że strona nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego.
Nadleśnictwo Lipusz, reprezentowane przez adwokata, zaskarżyło powyższe postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że strona skarżąca uchybiła terminowi do zniesienia odwołania, podczas gdy odebrała decyzję organu pierwszej instancji w dniu 30 kwietnia 2025 r., zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania mijał w dniu 14 maja 2025 r., czyli w dniu, w którym do Biura Powiatowego wpłynęło odwołanie od ww. decyzji;
naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w uznaniu, że strona skarżąca odebrała decyzję organu pierwszej instancji w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w dniu 29 kwietnia 2025 r., a składając odwołanie w dniu 14 maja 2025 r. uchybiła 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, gdy strona faktycznie odebrała w decyzję dopiero w dniu 30 kwietnia 2025 r., zatem zachowała 14-dniowy termin do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że obowiązuje u niej Elektroniczny System Zarządzania Dokumentacją (EZD). Po wpływie każdego pisma do Nadleśnictwa Lipusz korespondencja jest ewidencjonowana w systemie i nadawany jest jej kod kreskowy, a także numer i dokument opatrzony jest datą wpływu. Wskazana wyżej decyzja, jak wszystkie inne pisma, została również zaewidencjonowania w systemie EZD i opatrzona datą wpływu 30 kwietnia 2025 r.
Zupełnie niezrozumiałym dla strony skarżącej jest twierdzenie organu o odbiorze decyzji już w dniu 29 kwietnia 2025 r. Sama decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu 29 kwietnia 2025 r. i bezspornie umieszczona w systemie elektronicznym. Samo umieszczenie w systemie nie jest jednak datą równoznaczną z odbiorem korespondencji. Dopiero od momentu doręczenia należy liczyć czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji (art. 129 § k.p.a.).
Zdaniem pełnomocnika biorąc zatem pod uwagę fakt, że strona skarżąca odebrała decyzję w dniu 30 kwietnia 2025 r., to 14-dniowy termin do złożenia odwołania mijał w dniu 14 maja 2025 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że w aktach znajduje się dowód potwierdzenia doręczenia decyzji wygenerowany przez system PUE ARiMR (Platforma Usług Elektronicznych ARiMR), w którym widnieje data i godzina doręczenia dokumentu, to jest 29 kwietnia 2025 r., godz. 15:43.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.: dalej jako "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Gdyni z dnia 8 lipca 2025 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania Nadleśnictwa Lipusz od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 29 kwietnia 2025 r.
Kontrola sądowa obejmuje tylko prawidłowość wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a więc zbadanie, czy postanowienie to nie narusza przepisów postępowania w sposób, który powoduje konieczność jego uchylenia. W wyniku tak przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że odpowiada ono prawu.
Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W świetle zaś art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Na wstępie zauważyć należy, że wniesienie odwołania w terminie, umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy i w związku z tym uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, zgodnie z art. 134 k.p.a., w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz całe postępowanie odwoławcze. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Gdy organ odwoławczy stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Wskazać przy tym należy, że organ procedując w przedmiocie terminowości wniesienia środka odwoławczego jest zobligowany zbadać okoliczności dotyczące prawidłowości i daty doręczenia adresatowi zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bowiem doręczenie decyzji jest czynnością materialno-techniczną, z której dokonaniem prawo wiąże określone prawnie doniosłe skutki. Jednym z nich jest rozpoczęcie biegu terminu do dokonania określonej czynności procesowej.
Odnotować trzeba, że w myśl art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy przedmiotem sporu między organem orzekającym a stroną skarżącą była przede wszystkim data doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stoi na stanowisku, że doręczenie nastąpiło 29 kwietnia 2025 r., natomiast strona skarżącą utrzymywała, że nastąpiło to dzień później w dniu 30 kwietnia 2025 r. W konsekwencji każda ze stron wskazywała na inną końcową datę terminu do złożenia odwołania.
Wymaga podkreślenia, że Nadleśnictwo Lipusz jest jednostką gospodarczą i organizacyjną w strukturze Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, a więc jest częścią podmiotu profesjonalnego, mającego z pewnością do czynienia z innymi organami, podmiotami gospodarczymi, osobami fizycznymi. Wiąże się z tym konieczność przestrzegania odpowiednich procedur w kontaktach z innymi podmiotami czy organami, a także występowanie jako strona w postępowaniach administracyjnych. Nadleśnictwo Lipusz występowało w tej sprawie jako strona w postępowaniu zakończonym ww. decyzją organu pierwszej instancji z dnia 29 kwietnia 2025 r., którą odmówiono przyznania płatności, o które wnioskowało Nadleśnictwo Lipusz. Nadleśnictwu było więc w tym przypadku również podmiotem wnioskującym o płatności.
Po pierwsze wskazać należy, że akta administracyjne przedłożone Sądowi przez organ odwoławczy, potwierdzają, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie elektronicznie, to jest za pomocą systemu PUE Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Faktu elektronicznego doręczenia decyzji nie kwestionuje, ani wobec organów ARiMR, a nie wobec Sądu, także strona skarżąca, która potwierdza, że decyzja organu pierwszej instancji została jej doręczona za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zajmując stanowisko w sprawie, pełnomocnik strony skarżącej stoi jednak na stanowisku, że skoro strona zaewidencjonowała decyzję w używanym w jej biurze systemie EZD z datą wpływu 30 kwietnia 2025 r., to tą datę należy przyjąć jako datę doręczenia decyzji.
W tym zakresie wskazać należy, że system EZD nie jest systemem za pomocą którego dokonuje się doręczeń elektronicznych w ramach postępowań administracyjnych. Jest to system wewnętrzny, jaki dany podmiot może zastosować w swoim biurze, aby zarządzać obiegiem korespondencji i ją dla swoich potrzeb ewidencjonować.
Wobec dokumentów urzędowych znajdujących się w aktach sprawy, w tym dotyczącego decyzji organu pierwszej instancji z dnia 29 kwietnia 2025 r. Potwierdzenia Doręczenia Dokumentu w dniu 29 kwietnia 2025 r. o godz. 15:43, Sąd ocenił, że nie można przyjąć, aby doręczenie nastąpiło innego dnia, niż to wskazuje ww. dokument, w tym aby mogło to nastąpić dnia 30 kwietnia 2025 r. jak twierdzi strona skarżąca, powołując się na wewnętrzny obieg dokumentów w Nadleśnictwie.
W tym zakresie należy podkreślić, że wewnętrzna organizacja obiegu dokumentów w danym organie, czy jednostce organizacyjnej będącej adresatem decyzji administracyjnej, nie ma znaczenia dla tej sprawy. W szczególności system Elektronicznego Zarządzania Dokumentami (EZD), na który powołuje się skarżąca, służy do zarządzania dokumentami w postaci elektronicznej w jednostce organizacyjnej Lasów Państwowych. Czym innym natomiast jest kwestia doręczeń elektronicznych miedzy organami i stronami. Służą do tego inne wyspecjalizowane systemy elektroniczne, jak np. Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (ePUAP), e-Doręczenia, czy przewidziane przepisami prawa systemy, które zostały stworzone dla obsługi określonych organów, takie np. jak system PUE ZUS, czy właśnie system PUE ARiMR. Przepis art. 10c ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa również przewiduje (stanowiąc w tym zakresie lex specialis zgodnie z art. 10a ust. 1 tej ustawy), że Agencja na określonych w tym zakresie zasadach posługuje się w prowadzonych postępowaniach własnym systemem teleinformatycznym, który służy do doręczeń elektronicznych, w tym także doręczeń decyzji administracyjnych.
Skutki prawne doręczeń elektronicznych wiążą się zatem ze zdarzeniami odnotowanymi w tych właśnie systemach, a nie w systemie EZD. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie miał wątpliwości, że decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona stronie skarżącej elektronicznie w dniu 29 kwietnia 2025 r. za pomocą systemu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Zdaniem Sądu działanie organu pierwszej instancji związane z doręczeniem przedmiotowej decyzji odpowiadało przepisom ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w tym art. 10c ust. 7 tej ustawy, który określa wymiany korespondencji elektronicznej za pomocą systemu Agencji. W szczególności chodzi tu o pkt 7 wskazanego przepisu, który stanowi, że za datę doręczenia stronie postępowania pisma za pomocą tego systemu uznaje się dzień:
a) potwierdzenia odczytania pisma przez stronę postępowania w tym systemie, z tym że strona postępowania uzyskuje dostęp do treści tego pisma i do jego załączników po dokonaniu tego potwierdzenia,
b) następujący po upływie 14 dni od dnia otrzymania pisma w tym systemie, jeżeli strona postępowania nie potwierdziła odczytania pisma przed upływem tego terminu.
Decyzję z dnia 29 kwietnia 2025 r. nr 0207-2025-003744 (oznaczoną dodatkowo dla celu jej identyfikacji w systemie przez nr dokumentu [...], znak sprawy [...] i indywidualny kod kreskowy), jak wynika z wygenerowanego przez system Potwierdzenia Doręczenia Dokumentu (dalej również jako "PDD") umieszczono w systemie PUE ARiMR obsługiwanym dla potrzeb Agencji w dniu 29 kwietnia 2025 r., powiadamiając o dokumencie odbiorcę o godz. 13:53. PDD potwierdza jednocześnie, że następnie doszło do doręczenia dokumentu o godz. 15:43, a zatem w trybie z art. 10c ust. 7 pkt 7 lit. a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Tym samym należało przyjąć, że decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona Nadleśnictwu Lipusz w dniu 29 kwietnia 2025 r. o godzinie 15:43 wskazanej w potwierdzeniu doręczenia dokumentu (decyzji) – karta 77 akt administracyjnych. W związku z tym 14-dniowy termin na złożenie odwołania upłynął w dniu 13 maja 2025 r. jak przyjął organ w zaskarżonym postanowieniu. Stosownie do art. 10 a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ponieważ w tym zakresie nie zostało to odrębnie uregulowane we wskazanej ustawie, obowiązywały bowiem reguły postępowania wynikające z k.p.a., w tym zasady obliczania terminu z art. 57 § 1 k.p.a. Ponadto organ odwoławczy słusznie zauważył, że strona skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Sąd nie dopatrzył, się żadnych naruszeń prawa wskazywanych w skardze, ani żadnych innych naruszeń, które winien brać pod uwagę z urzędu. Reasumując, Sąd ocenił, że w tej sprawie zaistniały podstawy do wydania w oparciu o art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Na marginesie sprawy dodać można, chociaż nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, że strona skarżąca nie przełożyła do akt sprawy, żadnego dowodu na potwierdzenie tezy, że faktycznie decyzja organu pierwszej instancji została zarejestrowana w systemie EZD w dniu 30 kwietnia 2025 r. Jak wskazano wyżej, w tej sprawie najistotniejsze jednak pozostaje, że akta sprawy zawierają dokument urzędowy stanowiący dowód elektronicznego doręczenia decyzji w dniu 29 kwietnia 2025 r., gdzie strona też nie kwestionuje, że decyzję jej doręczono. Ewidencjonując korespondencję, nawet jeżeli fizycznie dokonano tego ewidencjonowania w dniu następnym, Nadleśnictwo Lipusz powinno więc było uwzględnić, że do doręczenia dokumentu doszło niewątpliwie w dniu 29 kwietnia 2025 r.
Mając na względzie przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.