III SA/GD 432/23

III SA/Gd 432/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-01-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Janina Guść /przewodniczący/
Jolanta Sudoł /sprawozdawca/
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 2 par. 1 pkt 10, art. 5 par. 1 pkt 2, art. 20 par. 1 pkt 1, art. 26 par. 1, art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1657
art. 5 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 2, ust. 3, ust. 4. ust. 5, ust. 10 i 11
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2172
par. 8 ust. 1
Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M B. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 maja 2023 r., nr OPE.906.2.64.2023.MJ w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 maja 2023 r., nr OPE.906.2.64.2023.MJ w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 6 lipca 2022 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim wpłynęła przekazana zgodnie z właściwością miejscową przez inny organ informacja z Oddziału Neonatologicznego Szpitali [...] o niewykonaniu obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko WZW typu B i gruźlicy, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych u dziecka F. B., urodzonego [...] grudnia 2021 r. (brak zgody matki oraz bez przeciwskazań do szczepień). Jednocześnie organ uzyskał informację z Przychodni [...] w T o posiadaniu przez dziecko aktywnej deklaracji wyboru placówki oraz o niewykonaniu zaległych szczepień zgodnie PSO.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim wysłał w dniu 18 sierpnia 2022 r. do M. B., ojca małoletniego F. B., upomnienie nr [...] wzywające do niezwłocznego rozpoczęcia wykonywania brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka przeciwko gruźlicy, WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu B, pneumokokom, w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia. Upomnienie zawierało pouczenie o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w sytuacji dalszego niezaszczepienia dziecka.
W odpowiedzi na upomnienie, w dniach 13 września i 30 października 2022 r., M. B. złożył pisma dotyczące wątpliwości w sprawie, na które to organ pierwszej instancji udzielił stosownych odpowiedzi.
W związku ze stwierdzeniem dalszego uchylania się M. B. od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim w dniu 8 lutego 2023 r. sporządził wniosek kierowany do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Do wniosku organ załączył tytuł wykonawczy nr [...].
Postanowieniem z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. SO-IX.756.55.2023.KC Wojewoda Pomorski nałożył na M. B. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania F. B. obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Pismem z dnia 16 marca 2023 r., na postawie art. 122 § 3 w zw. z art. 33 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, M. B. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu zobowiązany podniósł, że wykonał swój obowiązek, albowiem 13 września 2022 r. poddał dziecko badaniu kwalifikacyjnemu, jednakże lekarz nie uwzględnił okoliczności stanu zdrowia dziecka po porodzie, aktualnego stanu zdrowia dziecka (gorączkowania), wystąpienia poważnych niepożądanych odczynów poszczepiennych u starszego syna (ryzyko wystąpienia NOP ze względu na bliskie pokrewieństwo) oraz wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych u dziecka brata stronę (ryzyko wystąpienia NOP ze względu na pokrewieństwo).
Zdaniem zobowiązanego, z obowiązujących przepisów wynika, że obowiązkiem jest nie tyle zaszczepienie dziecka, co poddanie dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia i ewentualnie dopiero po wykluczeniu przeciwwskazań zaszczepienie dziecka. Obowiązek ten został natomiast 13 września 2022 r. wykonany.
Strona zobowiązana poddała w wątpliwość możliwość zaszczepienia dziecka w związku z brakiem wykluczenia przeciwwskazań zawartych w ChPL, wskazując dla przykładu ChPL szczepionki Priorix Tetra. Ponadto, lekarz nie przeprowadził w sposób należyty badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań wynikających z ChPL. Dokumentacja medyczna z badania kwalifikacyjnego nie potwierdza tego, że lekarz znał i stosował ChPL. Lekarz nie poinformował też o możliwym ryzyku zastosowania preparatów szczepionkowych. Z dokumentacji nie wynika, czy lekarz zważył i osłuchał dziecko, przeprowadził wywiad na temat stanu zdrowia dziecka oraz stanu zdrowia członków najbliższej rodziny. Z kolei po zakończonym badaniu nie zostało wystawione zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Tymczasem świadoma zgoda na wykonanie zabiegu medycznego zawsze musi być poprzedzona uzyskaniem pełnej informacji od lekarza o możliwych niepożądanych następstwach wykonania zabiegu. Brak informacji o dających się przewidzieć następstwach zabiegu przesądza o braku możliwości wyrażenia zgody na zabieg.
Nadto, obowiązek w tytule wykonawczym został określony niegodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Przede wszystkim błędnie została określona podstawa prawna obowiązku. Obowiązkiem strony było bowiem nie tyle poddanie dziecka szczepieniu, co poddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu, a dopiero gdy dziecko zostanie zakwalifikowane do szczepienia zaszczepienie dziecka. W podstawie prawnej obowiązku powinien znaleźć się nie tylko art. 5 ust. 1 i 2, ale przede wszystkim art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Co więcej, w podstawie prawnej obowiązku organ powinien wskazać rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a także Program Szczepień Ochronnych, czego nie uczynił. Bez PSO obowiązek szczepień jest niewymagalny. Zgodnie bowiem z § 3 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązek wykonania szczepienia staje się wymagalny w przypadku większości szczepionek dopiero po ukończeniu przez dzieci i młodzież 19 roku życia. Określenie w ww. rozporządzeniu przedziału wieku, w jakim dziecko powinno być poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza, że obowiązek ten staje się wymagalny dopiero w ostatnim dniu tego okresu.
Zobowiązany nadmienił, że komunikat GIS w świetle art. 87 Konstytucji nie może być uznawany za źródło powszechnie obowiązującego prawa, nakładający na stronę prawa i obowiązki. Skoro zatem PSO nie jest dla strony wiążące, to tym samym obowiązek szczepień ochronnych nie jest jeszcze wymagalny.
Powołując się na wytyczne zawarte w PSO w rozdziale "Szczepienia Wyrównawcze" zobowiązany zwrócił uwagę, że lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne powinien skierować dziecko do poradni szczepień w celu ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Tym samym dziecko nie powinno zostać zakwalifikowane do szczepienia.
Pismem z dnia 31 marca 2023 r. Wojewoda Pomorski przekazał zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim oraz postanowieniem sygn. SO-IX.756.55.2023.KS zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r., znak EP.9670.13.105.2.2022.AP.5 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim oddalił zarzuty.
Jako podstawę prawną wydanego postanowienia organ wskazał na przepisy 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.e.a.", oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.".
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w upomnieniu z dnia 18 sierpnia 2022 r. wyraźnie zaznaczył przeciwko jakim chorobom nie dopełniono obowiązku szczepień ochronnych. Organ wyznaczył także termin 7 dni od doręczenia upomnienia na rozpoczęcie wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym także poinformował, że szczepienie będzie poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym. Organ poinformował, że procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem, na które składają się dwie czynności: badanie lekarskie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego oraz podanie szczepionki. Badanie kwalifikacyjne musi być aktualnie wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego na konsultację specjalistyczną. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej okres przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Żaden przepis ustawy nie nakłada na lekarza obowiązku przeprowadzania testów, jeśli podczas wywiadu lekarskiego nie zostaną przedłożone zaświadczenia o przeciwwskazaniach do szczepień dziecka. Badanie kwalifikacyjne jest jedynie etapem realizacji obowiązku, jakim jest poddanie dziecka określonym szczepieniom. W tych okolicznościach nie ma podstaw do wskazywania w upomnieniu oraz tytule wykonawczym dodatkowo art. 17 ust. 2 ustawy.
Wskazany w tytule wykonawczym art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi jest zasadniczą podstawą prawną prowadzonej egzekucji. Wierzyciel wskazał, że realizację obowiązku poddania małoletniego F. B. szczepieniom ochronnym należy rozpocząć niezwłocznie i wykonać w ciągu 2 miesięcy licząc od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Ma to na celu uniknięcie kumulowania zaległych szczepień ochronnych u dziecka. Szczepienia ochronne miały być każdorazowo poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym, o czym wierzyciel poinformował skarżącego w upomnieniu oraz w piśmie z dnia 17 października 2022 r. Ponadto, organ poinformował, że określenie obowiązku w treści tytułu wykonawczego spełnia wymogi art. 27 u.p.e.a.
Organ wyjaśnił ponadto, że Program Szczepień Ochronnych precyzuje, jakie szczepienia i w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin, w którym opiekun jest zobowiązany do umożliwienia zaszczepienia dziecka. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w Programie Szczepień Ochronnych. Niespełnienie szczepień prowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu przymuszenia rodziców/opiekunów prawnych do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza zaś, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.
W przedmiotowej sprawie nie nastąpiło odroczenie terminu obowiązku zaszczepienia małoletniego F. B., albowiem strona nie przedstawiła zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, w przedmiocie odroczenia obowiązku szczepień ochronnych. Ramy czasowe, określone w Programie Szczepień Ochronnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych (0-19 lat), nie oznaczają dowolności w wyborze terminów wykonania szczepienia. Ściśle wyznaczone terminy szczepień przeciwko konkretnym chorobom zakaźnym oraz dokładanie określone interwały czasowe pomiędzy poszczególnymi szczepieniami zostały wyznaczone w oparciu o szeroko rozumianą aktualną wiedzę medyczną w tym zakresie, tak więc samodzielne przesuwanie terminów szczepień, czy też ich kumulowanie według własnego uznania nie jest możliwe.
Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych, w kalendarzu szczepień zawarte są również dawki przypominające - jako kontynuacja obowiązkowych szczepień ochronnych. To w gestii lekarza kwalifikującego do szczepień leży ustalenie, w uzasadnionych przypadkach, Indywidualnego Kalendarza Szczepień na podstawie indywidualnej oceny zdrowia, wieku i stanu zaszczepienia dziecka. Sposób oraz forma realizacji szczepień określona została w art. 17 ust. 11 ustawy. Kompetencja Głównego Inspektora Sanitarnego do przygotowania i ogłoszenia Programu Szczepień Ochronnych wprost wynika zatem z uregulowania o randze ustawowej.
Organ zaznaczył następnie, że zarzut niewykonalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nie jest wprost wskazany w katalogu zarzutów zawartych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Niemniej jednak bez wątpliwości pozostaje fakt, że obowiązek zaszczepienia dziecka jest wymagalny, albowiem strona nie dopełniła obowiązku poddania szczepieniom ochronnym wynikającego z tytułu wykonawczego, ani nie przedstawiła organowi zaświadczenia potwierdzającego istnienie u dziecka przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych.
Odnośnie zapewnień strony o zrealizowaniu przedmiotowego obowiązku organ podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, to lekarz posiada kompetencje do oceny stanu zdrowia i kwalifikacji dziecka do szczepień, inspektor sanitarny nie jest zaś organem właściwym do oceny pracy lekarza.
W wyniku rozpoznania zażalenia M. B., zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 maja 2023 r., Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim z dnia 26 kwietnia 2023 r.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika ocena, że organ pierwszej instancji szczegółowo odniósł się do wszystkich zarzutów, a jego stanowisko zasługuje na pełną akceptację.
Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że zarzut braku wymagalności wykonania obowiązku z przyczyn dotyczących przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego i wydania zaświadczenia o przeciwskazaniach do wykonania szczepień jest niezasadny. Powołując się na brzmienie przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 2-4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi organ wyjaśnił, że obowiązek poddania się szczepieniu, poprzedzony lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, wynika wprost z przepisów prawa. Poprzedzające szczepienie ochronne lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Ojciec dziecka nie dostarczył zaświadczenia o istniejących przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, zgodnego ze wzorem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm.) do dnia wystawienia tytułu wykonawczego. Wyłącznie zaświadczenie zgodne z wzorem może być podstawą do odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego. W dokumentacji sprawy znajdują się dwa zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z dnia 9 i 16 grudnia 2021 r. stwierdzające brak przeciwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego przeciw WZW typu B i gruźlicy, z dokonanym wpisem lekarza - "nie szczepiono - brak zgody matki". Do dnia wystawienia tytułu wykonawczego dziecko nie zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Organ pierwszej instancji szczegółowo omówił kwestię wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka w korespondencji ze stroną.
Zdaniem organu, nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. W tytule wykonawczym zostały prawidłowo wskazane podstawy prawne obowiązkowych szczepieniach ochronnych. Wbrew twierdzeniu strony, art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wskazuje nie na istnienie obowiązku szczepień ochronnych, ale jedynie na obowiązkowe poddanie się badaniu kwalifikacyjnemu. Poprzedzające szczepienie lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Ustawa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i w art. 17 ust. 1 nakłada na osoby przebywające na terytorium Polski obowiązek poddawania się określonym szczepieniom ochronnym. Wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, a także osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm.), wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 17 ust. 10 ww. ustawy.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 c u.p.e.a w związku z nieuwzględnieniem w podstawie prawnej w tytule wykonawczym Programu Szczepień Ochronnych. Tytuł wykonawczy zawiera bowiem wskazanie szczepień, które należy wykonać u dziecka zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz określa termin ich wykonania. Został on wydany w związku z niedopełnieniem przez rodzica obowiązku wykonania szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji, władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Jednym z elementów realizacji tego zadania są szczepienia ochronne. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym. W myśl ust. 2 cyt. artykułu, odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r., poz. 1876 ze zm.). Wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia, został określony przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm.). Sposób oraz forma realizacji szczepień określone zostały w art. 17 ust. 1 ustawy. Przepis art. 87 Konstytucji RP nie wymienia "komunikatu" jako jednego ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa. Nie budzi bowiem wątpliwości dopuszczalność posługiwania się przez organ aktami wykonawczymi do ustawy, czyli tzw. prawodawstwem delegowanym oraz aktami stosowania prawa, które wskazują określone organizacyjne lub techniczne okoliczności wykonywania obowiązków prawnych. Zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Tak więc obowiązek respektowania zapisów zawartych w Programie Szczepień Ochronnych ma swoje umocowanie w akcie prawnym w randze ustawy. Ramy czasowe - określone w rozporządzeniu - do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych (0-19 lat), nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Program Szczepień Ochronnych precyzuje, jakie szczepienia i w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin, w którym opiekun jest zobowiązany do umożliwienia zaszczepienia dziecka. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w Programie Szczepień Ochronnych. Podstawą ogłoszenia Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych jest art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Zdaniem organu, tytuł wykonawczy nr [...] został przygotowany zgodnie z obowiązującymi wymogami rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1856). Organ pierwszej instancji wszczął zatem postępowanie egzekucyjne prawidłowo oraz z należytą starannością zebrał informacje mające istotne znaczenie w sprawie, tj. w sposób kompleksowy rozpoznał materię zarzutów i odniósł się do niej merytorycznie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego M. B. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodu ze skierowania z dnia 16 marca 2023 r., wpisu w książeczce zdrowia o uczuleniach i reakcjach anafilaktycznych oraz dokumentacji fotograficznej na okoliczność występowania u dziecka reakcji alergicznej, jego stanu zdrowia i występowania alergii.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że został pozbawiony możliwości rozpatrzenia sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym. Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji szczegółowo odniósł się do wszystkich zarzutów zgłoszonych. Tymczasem organ pierwszej instancji wprost przyznał, że nie jest zobligowany do rozpoznania dalej idących zarzutów dotyczących kwestii charakterystyki preparatów szczepionkowych, czy też czynności podejmowanych przez lekarza w ramach kwalifikacji małoletniego do szczepień ochronnych. W ocenie strony skarżącej, zarzuty dotyczące ChPL oraz czynności podejmowanych przez lekarza w ramach kwalifikacji małoletniego od szczepień ochronnych są ważkie i organ nie powinien ich pomijać.
Skarżący zapewnił, że wykonał swój obowiązek, albowiem 13 września 2022 r. stawił się z dzieckiem w przychodni celem poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu. Skarżący zarzucił, że:
- lekarz nie wykluczył wszystkich przeciwwskazań do stosowania szczepionki wynikających z Charakterystyki Produktu Leczniczego, pomimo że miał taki obowiązek; lekarz nie może też wybierać, które przeciwwskazania wyklucza, a których nie; nadto obowiązek stosowania przez lekarza ChPL wynika wprost z PSO,
- lekarz po badaniu kwalifikacyjnym nie wystawił zaświadczenia, pomimo takiego obowiązku,
- lekarz podczas badania kwalifikacyjnego nie uwzględnił wszystkich podawanych przez stronę skarżącą okoliczności, nie poinformował o wszystkich możliwych powikłaniach, ani nie sporządził Indywidualnego Kalendarza Szczepień,
- strona podczas badania kwalifikacyjnego nie została poinformowana o obowiązku sporządzenia Indywidualnego Kalendarza Szczepień, bez czego obowiązek szczepień jest niewymagalny,
- strona nie jest związana terminami wynikającymi z Programu Szczepień Ochronnych (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19).
Ponadto, w podstawie prawnej obowiązku organ powinien wskazać Program Szczepień Ochronnych, a tego nie uczynił.
Odnośnie nieuwzględnionych przez lekarza okoliczności skarżący podniósł, że z charakterystyki produktu leczniczego - Priorix wynika, iż przeciwwskazaniem do podania tej szczepionki jest "nadwrażliwość na substancje czynne lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymieniona w punkcie 6.1 lub neomycynę". W zasadzie przeciwwskazaniem do stosowania każdego preparatu szczepionkowego jest nadwrażliwość na substancje czynne lub substancje pomocnicze. Zatem obowiązkiem lekarza jest wykluczenie tej nadwrażliwości, czyli jednoznaczne stwierdzenie, że dziecko nie jest uczulone na żadną z tych substancji. W przypadku F. B. jest to szczególnie istotne, gdyż jest on dotknięty różnego rodzaju alergiami do tego stopnia, że na skierowaniu do poradni alergologicznej lekarz stwierdził istnienie wysypek uczuleniowych, w tym polekowych. Na podstawie tego skierowania skarżący zarejestrował dziecko na najbliższy możliwy termin (2 sierpnia 2024 r.). Skierowanie skarżący otrzymał po tym, jak dziecko w bardzo zły, i jak to lekarz określił, w nieprzewidywalny sposób zareagowało na podane mu leki.
Istotne w ocenie skarżącego jest również to, że obowiązkiem wynikającym z ustawy jest nie tyle zaszczepienie dziecka, co poddanie go lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia i ewentualnie dopiero po ich wykluczeniu - zaszczepienie dziecka. Obowiązek ten został wykonany w dniu 13 września 2022 r.
Strona skarżąca poddała również w wątpliwość możliwość zaszczepienia dziecka w związku z brakiem wykluczenia przeciwwskazań zawartych w ChPL. W sprawie w ogóle nie zostały bowiem wykluczone przeciwwskazania do podania szczepionki zawarte w ChPL, np. nadwrażliwość na którykolwiek ze składników szczepionki. Dokumentacja medyczna z badania kwalifikacyjnego nie potwierdza tego, że lekarz znał i stosował ChPL. Badanie powinno zakończyć się albo zakwalifikowaniem dziecka do szczepienia (po wykluczeniu przeciwwskazań), albo stwierdzeniem, że istnieją przeciwwskazania. Tymczasem z dokumentacji medycznej z dnia 13 września 2022 r. wynika jedynie, że "wskazana jest konsultacji w por. szczepień". Ponadto, w dokumentacji medycznej odnotowano skierowanie do specjalisty. Oznacza to, że obowiązek szczepień jest niewymagalny. Taki stan faktyczny sprawy daje podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Na niewymagalność obowiązku wskazuje też brak wydania przez lekarza zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu chorobom zakaźnym. Droga wiodąca do przymusowego wykonania obowiązku powinna być wolna od uchybień (po stronie podmiotu leczniczego, czy organu egzekucyjnego). Suche fakty są takie, że strona skarżąca zgłosiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne, lecz nie wystawiono jej przewidzianego prawem zaświadczenia. W tej sytuacji organ nie mógł wystawić tytułu wykonawczego i nałożyć grzywny w celu przymuszenia. Okoliczność, że strona manifestowała brak zgody na poddanie dziecka szczepieniu ma znaczenie drugorzędne wobec uchybienia polegającego na niewystawieniu zaświadczenia o zakwalifikowaniu dziecka do szczepień. To uchybienie obciąża wierzyciela, który najpierw sam powinien zadbać o poprawność stwierdzenia przesłanek do poddania dziecka szczepieniu, a dopiero później podejmować kroki zmierzające do przymusowego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka.
Charakterystyczne jest również to, że podczas badania kwalifikacyjnego lekarz nie udzielił stronie skarżącej informacji o możliwości wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych po podaniu szczepionki, pomimo ustawowego obowiązku. Świadoma zgoda na wykonanie zabiegu medycznego zawsze musi być poprzedzona uzyskaniem pełnej informacji o możliwych niepożądanych następstwach wykonania zabiegu. Brak informacji o dających się przewidzieć następstwach zabiegu przesądza o braku możliwości wyrażenia zgody na zabieg.
Ponadto, bez PSO obowiązek szczepień jest niewymagalny. Obowiązek wykonania szczepienia staje się bowiem wymagalny w przypadku większości szczepionek dopiero po ukończeniu przez dzieci i młodzież 19 roku życia. Określenie w rozporządzeniu przedziału wieku, w jakim dziecko powinno być poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza, że obowiązek ten staje się wymagalny dopiero w ostatnim dniu tego okresu.
Skarżący podkreślił również, że PSO nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, albowiem akt ten nie został przewidziany w art. 87 Konstytucji RP. Komunikat GIS nie może być również uznawany za źródło prawa powszechnie obowiązującego. Skoro zatem PSO nie jest dla strony skarżącej wiążące, to tym samym obowiązek szczepień ochronnych nie jest jeszcze wymagalny. Strona skarżąca nie jest związana terminami wynikającymi z PSO. Jednocześnie ziściła się więc przesłanka z 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.
Skarżący zwrócił też uwagę na wytyczne zawarte w Programie Szczepień Ochronnych w rozdziale "Szczepienia Wyrównawcze". Zgodnie z tymi wytycznymi lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne powinien skierować dziecko do poradni szczepień w celu ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień. Tym samym w tym dniu dziecko nie powinno zostać zakwalifikowane do szczepienia. Jest to kolejny argument za tym żeby uznać, iż tytuł wykonawczy narusza przepisy o postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie obowiązek szczepień powinien być realizowany nie na podstawie PSO, lecz na podstawie IKSz. Wierzyciel zatem nieprawidłowo określił obowiązek najpierw w upomnieniu (nie powołując się na IKSz), a później w tytule wykonawczym.
Nie zgadzając się z podniesionymi zarzutami w odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi w całości.
Zdaniem wierzyciela, skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym sczepieniom ochronnym, wobec czego uzasadnione było podjęcie kroków zmierzających do przymuszenia do jego wykonania. Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej
w skrócie: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze wskazane kryterium kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 maja 2023 r., nr OPE.906.2.64.2023.MJ, utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim z 26 kwietnia 2023 r., znak EP.9670.13.105.2.2022.AP.5, oddalające zarzut skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej.
Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.".
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł środek prawny w postaci zarzutu
w sprawie egzekucji administracyjnej objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 8 lutego 2023 r., dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym, to jest poddania syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Należy podkreślić, że postępowanie dotyczące zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest jedynie postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. W jego ramach bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, który może być oparty jedynie na przywołanych, ściśle wymienionych przesłankach z art. 33 § 2 u.p.e.a.
Z kolei zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Z treści pisma z dnia 16 marca 2022 r. inicjującego kontrolowane pod względem legalności postępowanie wynika w istocie, że skarżący kwestionował wystąpienie przesłanki uzasadniającej nałożenie grzywny w celu przymuszenia, podnosząc, iż w sprawie nie zostało wykazane uchylanie się od wykonania obowiązku. Skarżący podkreślał w tym kontekście zwłaszcza, że obowiązek wykonania szczepień ochronnych został wykonany, syn został bowiem poddany kwalifikacyjnemu badaniu lekarskiemu, które - na skutek uchybień lekarza - nie dawało podstaw do zaszczepienia dziecka. W oparciu o takie stwierdzenie oraz towarzyszące mu uzasadnienie odnoszące się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ pierwszej instancji uznał, że podstawą wniesionego przez skarżącego środka jest określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.) oraz brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.). Procedując w sprawie w tak ustalonym zakresie zarzutów organy obu instancji zgodnie przyjęły, że prowadzone postępowanie egzekucyjne pozbawione jest wad prawnych.
W wyniku dokonanej kontroli legalności działania organów obu instancji Sąd przychylił się do zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska o zasadności oddalenia zarzutów zobowiązanego. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy słusznie uznał postanowienie organu pierwszej instancji za prawidłowe. Egzekucja przedmiotowego obowiązku została bowiem wszczęta przez właściwy do tego organ prawidłowo i była prowadzona zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami prawa.
Zaakcentowania w kontekście przytoczonego art. 33 § 2 u.p.e.a. wymaga jedynie, że nieodniesienie się przez organ pierwszej instancji do wszystkich twierdzeń zobowiązanego nie oznacza jednoczesnego nieodniesienia się do wszystkich zgłoszonych zarzutów. Analiza treści pisma skarżącego z dnia 16 marca 2022 r. (to samo dotyczy wniesionej skargi) wskazuje, że nie wszystkie zawarte w nim treści mogły z kolei stanowić podstawę instytucji zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. W tym aspekcie sprawy nie można zgodzić się ze skarżącym, że został on pozbawiony możliwości rozpatrzenia sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny statuując twierdzenie, że organ pierwszej instancji szczegółowo odniósł się do wszystkich zgłoszonych zarzutów.
Przechodząc do istoty sprawy wskazania wymaga, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy uprawnionym do żądania wykonania
w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana
w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności
- podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.
W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim, co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 338 ze zm.).
Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest natomiast osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W rozpatrywanej sprawie jest to ojciec dziecka, co do którego istnieje ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia
5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz.1657 ze zm.).
Z kolei stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Kontrolowane postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte właśnie w wyniku wystawienia wobec skarżącego przez wierzyciela, czyli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 8 lutego 2023 r. Przedmiotowy tytuł wykonawczy został następnie przesłany do Wojewody Pomorskiego wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. W aktach sprawy znajduje się również wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim z tej samej daty, to jest z dnia 8 lutego 2023 r., skierowany do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zainicjowanie postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymuszenie skarżącego do wykonania ciążącego na nim obowiązku wiązało się z niedopełnieniem obowiązku szczepień ochronnych u małoletniego syna.
Wszczęcie postępowania poprzedzone zostało prawidłowo wystosowanym i zawierającym wszystkie niezbędne elementy upomnieniem. Mianowicie, w dniu 18 sierpnia 2022 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim wystosował do M. B., ojca małoletniego F. B., upomnienie o nr [...] wzywające do niezwłocznego rozpoczęcia wykonywania brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka przeciwko gruźlicy, WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu B, pneumokokom, w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia. Upomnienie zawierało pouczenie o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w sytuacji dalszego niezaszczepienia dziecka, a mimo tego wskazany w nim obowiązek nie został wykonany.
Na skutek prawidłowo wystosowanego wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., Wojewoda Pomorski wszczął postępowanie egzekucyjne, nakładając na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia (postanowieniem z dnia 21 lutego 2023 r.). Z przywołanych przepisów i opisanego ciągu zdarzeń wynika, że zaskarżone postanowienie zostało zatem wydane przez organ do tego uprawniony, w prawidłowym toku czynności.
W kontekście dokonanej przez organy oceny zarzutów, których podstawą jest brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) należy zasygnalizować, że treść wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku podlegającego egzekucji jest jasna, precyzyjna i zrozumiała, albowiem zobowiązanie dotyczyło wykonania obowiązku poddania dziecka skarżącego, to jest urodzonego [...] grudnia 2021 r. F. B., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapalenia wątroby typu, błonicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilus influenzae typu B, poliomyelitis oraz pneumokokom. Po weryfikacji stwierdzono bowiem, że obowiązek poddania dziecka F. B. obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie został wykonany. W treści tytułu wykonawczego zostało wskazane ponadto, że realizację obowiązkowych szczepień ochronnych należy rozpocząć niezwłocznie i wykonać je w ciągu 2 miesięcy, licząc od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Ponadto, w treści obowiązku wskazano, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane na zasadach określonych w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.) do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zaś zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie ww. obowiązku ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią albo opiekun faktyczny.
Wynikającą z przedmiotowego tytułu wykonawczego treść obowiązku stanowi powtórzenie przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Dodać w związku z tym należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 wspomnianej ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W przepisie art. 17 ust. 2 ustawy wskazano ponadto, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Stosownie zaś do art. 17 ust. 10 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.
Na podstawie tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia
18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2172), w którym wskazał, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica, gruźlica, inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy. W rozporządzeniu tym wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie.
O ile kwestia ta nie była w skardze podnoszona podkreślenia wymaga, że skierowanie względem skarżącego (jako rodzica podlegającego obowiązkowi szczepień małoletniego F. B.) przedmiotowego tytułu wykonawczego, wszczęcie egzekucji, a następnie wszczęcie względem niego postępowania egzekucyjnego, znajdowało podstawę prawną i nie naruszało obowiązującego porządku prawnego. Nie może być też mowy o jakimkolwiek błędzie co do osoby zobowiązanej.
Ze wskazanych przepisów wynika bowiem norma prawna ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Wskazać należy, że sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych (PSO), który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. W komunikacie tym wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest wydawany celem wykonania obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy). Komunikat ten jest w istocie dokumentem technicznym, precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków.
Z Programu Szczepień Ochronnych obowiązującego w realiach sprawy wynikał zaś obowiązek zaszczepienia dziecka skarżącego odpowiednio przeciwko: gruźlicy, WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu B, pneumokokom.
Wbrew użytej w skardze argumentacji, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest zatem obowiązkiem ustawowym i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje w konsekwencji konieczność jego przymusowego wyegzekwowania.
Zdaniem Sądu, dokonana ocena pozostaje też aktualna po wydaniu w dniu
9 maja 2023 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 81/19, którym Trybunał orzekł, że: I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r.
o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172)
w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych,
jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone
są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3
w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione
w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
Z uzasadnienia wyroku Trybunału wynika, że komunikat GIS wskazuje termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu należało uznać, że PSO zawiera nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie o zwalczaniu chorób zakaźnych, ani w rozporządzeniu. Trybunał wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, to jest spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej sprawy w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazuje GIS w PSO na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazuje przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z PSO. Z kolei art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych wskazuje, że komunikat GIS ma uwzględniać przepisy rozporządzenia. Komunikat GIS ma mieć jedynie charakter techniczny i zawierać reguły instrumentalne kierowane
do podmiotów organizacyjnie podległych GIS, jak i personelu medycznego. Uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki
ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. W rzeczywistości jednak komunikat GIS wywiera skutek w sferze kształtowania praw jednostki. Taka jednak dwutorowość nie jest dopuszczalna na poziomie komunikatu. Mogłaby co najwyżej wystąpić
na poziomie rozporządzenia, będącego podstawą dla GIS do sformułowania reguł instrumentalnych, jak i doprecyzowania obowiązku ciążącego na jednostce. Zestawienie związkowe przepisów będących przedmiotem kontroli pozwoliło Trybunałowi na taką rekonstrukcję normy, aby wydać wyrok zakresowy, albowiem niekonstytucyjność uwidacznia się dopiero przy łącznym ujęciu tych przepisów. Trybunał zaznaczył, że intensywność ingerencji w prawo podmiotowe musi być kontrolowalna przez obywatela, tj. wynikać z prawa powszechnie obowiązującego. Poddanie jednostki obowiązkowi szczepień ochronnych, czy też - w realiach niniejszej sprawy - ponoszenie odpowiedzialności za jego niezrealizowanie przez osobę, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią, stanowi istotną ingerencję w prawa podmiotowe (art. 47 Konstytucji). Ponieważ niezrealizowanie obowiązku zostało powiązane z poważnymi konsekwencjami dla jednostki, musi ona być w stanie precyzyjnie ustalić treść tego obowiązku. Z tego punktu widzenia sytuacja, w której
jego treść jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji), jest niedopuszczalna. Dlatego też, w ocenie Trybunału, art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w PSO na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia,
w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji.
Trybunał wskazał, że wydany wyrok powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. W ocenie Trybunału - wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy - nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy
o zwalczaniu chorób zakaźnych, jak i § 5 rozporządzenia jako takich - zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Istotne jest jednak to, że ingerencja ustawodawcy może nie być konieczna w razie odpowiedniego działania organu upoważnionego do wydania rozporządzenia.
Trybunał był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników,
w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności przez zmianę rozporządzenia. Minister właściwy do spraw zdrowia może bowiem rozważyć określenie, w drodze rozporządzenia wydawanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w szczególności
czy takie rozwiązanie mieści się w zakresie spraw przekazanych do uregulowania
w art. 17 ust. 10 pkt 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, tj. określenia wieku
i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Powinno to umożliwić osiągnięcie efektu dwutorowej spójności normatywnej. Po pierwsze, w sposób konstytucyjnie dopuszczalny, w drodze rozporządzenia, w pełni sprecyzowany zostałby ustawowy obowiązek szczepień ochronnych ciążący na jednostce, która mogłaby ponosić odpowiedzialność w wypadku braku jego realizacji. Po drugie, PSO na dany rok, wydawany przez GIS w formie komunikatu, miałby wtedy czysto techniczny charakter. Minister właściwy do spraw zdrowia może rozważyć ponadto sugestię skarżącej, aby określić termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych,
jak i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia. Jeżeli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego
z Konstytucją jedynie w drodze nowelizacji rozporządzenia nie będzie możliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 lub zmiany innych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, konieczne będzie również odpowiednie działanie ustawodawcy w tym zakresie.
Trybunał podkreślił, że wyrok ten nie pozbawia GIS kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, PSO na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Innymi słowy, termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane
w PSO na dany rok, jednakże komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.
Jednocześnie Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W tym zakresie Trybunał wyjaśnił, że jako że wyrok w niniejszej sprawie nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie
w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.
Rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, należy w ocenie Sądu, brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów.
Zdaniem Sądu, z treści uzasadnienia wyroku wynika tym samym, że Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował w żaden sposób wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych, zaś jako wzorzec kontroli przyjął przepisy o prawie do ochrony prawnej życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP), o zasadzie proporcjonalności
przy ograniczaniu w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw (art. 31
ust. 3 Konstytucji RP) oraz o źródłach powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP). W ocenie Sądu, wskazana przez Trybunał Konstytucyjny okoliczność konieczności zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.
w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.
Powracając do rozważań na gruncie ustawy (dotyczących obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym) ponownie wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem. Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy, obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4. Z przepisu art. 17 ust. 4 ustawy wynika z kolei, że po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).
W ocenie Sądu, przywołanych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż
w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Lekarskie badanie kwalifikacyjne jest jednocześnie integralnym i niezbędnym elementem procedury przeprowadzania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie to jest bowiem elementem szczepienia ochronnego, bez którego szczepienie nie może zostać przeprowadzone. Ma ono na celu ustalenie, czy stan zdrowia osoby pozwala na jej zaszczepienie, a w konsekwencji określenie jaką szczepionką
(chodzi tu o nazwę preparatu oraz dawkę) dziecko może być zaszczepione.
Badanie to jest nierozerwalnie związane z czynnością techniczną polegającą
na wprowadzeniu szczepionki do organizmu człowieka. Tego przepisu nie można
więc odczytywać w ten sposób, że badanie to jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Skutkuje to zasadnością stanowiska, że egzekwowanie obowiązku szczepień obejmuje także egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania się przez dziecko lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Inaczej rzecz ujmując, odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest tożsama z odmową wykonania szczepienia obowiązkowego (por. wyroki NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt
II OSK 2435/17 oraz z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2821/18).
Jak wskazano, lekarskie badanie kwalifikacyjne ma na celu jedynie ustalenie,
czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie, bowiem - stosownie
do art. 17 ust. 5 ustawy - w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego,
lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Tylko zatem w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie zatem tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, a niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne
z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z dnia 21 listopada 2019r., sygn. akt II OSK 3322/17 i sygn. akt
II OSK 43/18 oraz z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19).
Przenosząc poczynione rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim zgromadził wystarczające dowody na potwierdzenie okoliczności braku wykonania wskazanych szczepień ochronnych u dziecka skarżącego. Ze znajdującej się
w aktach sprawy dokumentacji wynika przy tym, że postawa skarżącego
jest przemyślana, konsekwentna i zmierza do niewykonania obowiązku. Uznać bowiem należy, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązku skoro ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym (w dniach 9 i 6 grudnia 2021 r.) wynika, iż brak jest przeciwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego u F. B. Co należy podkreślić, z adnotacji lekarza na zaświadczeniach wynika, że jedynym powodem niezaszczepienia dziecka jest brak zgody jego matki. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w późniejszym okresie, za pomocą polemiki negującej fakty, skarżący uniemożliwia realizację ustawowego obowiązku. Zasłanianie się w istocie hipotetycznymi jedynie powodami należy obiektywnie poczytywać za próbę uniknięcia realizacji obowiązku w ogóle.
W realiach sprawy skarżący musiał zdawać sobie sprawę z konsekwencji przyjętej postawy. Organ pierwszej instancji wezwał bowiem skarżącego do dobrowolnego wykonania obowiązkowych szczepień u dziecka, które zostało zakwalifikowane do szczepienia przez uprawnionego lekarza na skutek przeprowadzonego badania kwalifikacyjnego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego, skutkujące nałożeniem grzywny w celu przymuszenia, było spowodowane nieuprawnionym podważeniem wydanej przez lekarza opinii kwalifikującej dziecko skarżącego do wykonania szczepienia, a zatem odmową wykonania obowiązku pomimo dokonanego upomnienia.
W kontekście użytej w skardze argumentacji podkreślenia wymaga, że w sprawie nie istniały przesłanki do odstępstwa od realizacji przedmiotowego obowiązku w standardowym trybie. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak i w jego toku, skarżący nie posłużył się bowiem zaświadczeniem o istniejących przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych u syna, zgodnym ze wzorem zaświadczenia określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022r., poz. 2172), zwanym rozporządzeniem. Przekonanie o zasadności odstąpienia od szczepienia wynika jedynie z subiektywnych przekonań i obserwacji rodziców F. B. Tymczasem zgodnie z § 8 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną w przypadku kiedy lekarskie badanie kwalifikacyjne stanowi podstawę do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje ten fakt w dokumentacji medycznej wraz z wynikiem konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Przyjąć zatem należy, że tylko zaświadczenie zgodne ze wskazanym wzorem, stwierdzające przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, nie zaś stanowisko rodzica, może być podstawą do odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych, a tym samym uznania zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. To samo dotyczy zasadności stosowania indywidualnego programu szczepień.
Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że poczyniona przez lekarza pozytywna kwalifikacja dziecka do szczepienia jest jednoznaczna. Lekarz na podstawie poczynionych w toku badania obserwacji oraz posiadanej wiedzy medycznej stwierdził brak przeciwskazań do szczepienia. W okolicznościach sprawy nie występują jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby skutecznie podważyć skutek przeprowadzonego badania. Argumenty skarżącego stanowią nieuprawnioną w istocie polemikę, która nie może odnieść jakiegokolwiek efektu. Odnosząc się do nich zwrócić należy uwagę, że stanowią one albo niemożliwie do zweryfikowania, albo wręcz gołosłowne twierdzenia. Skarżący arbitralnie bowiem stwierdza brak wykluczenia przez lekarza wszystkich przeciwwskazań, nieuwzględnienie przy dokonanej ocenie podawanych okoliczności oraz nieprawidłowe informowanie o uprawnieniach. Tez tych nie można jednak skonfrontować z jednoznacznym wynikiem badania kwalifikacyjnego, wykonanego przecież przez wykwalifikowanego lekarza. Wydana pomimo podnoszonych przeciwskazań opinia stanowi przedmiot jego kompetencji. Ocena tego zaś aspektu nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Co warte podkreślenia, wykonujący w ramach obowiązków zawodowych badanie kwalifikacyjne lekarz nie jest pozbawiony odpowiedzialności. Skoro więc uprawniony w świetle obowiązujących przepisów lekarz zakwalifikował dziecko do szczepienia, skutek ten wiązał organy sanitarne, które miały wynikający z ich usytuowania w aparacie Państwa obowiązek doprowadzenia do jego realizacji.
Wykluczenie wystąpienia podstawy do odstąpienia od szczepienia skutkuje natomiast zasadnością uznania, że obowiązek powinien zostać wykonany w terminie. Z cytowanego już fragmentami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych nie wynika przy tym by osoby, które powinny poddać się obowiązkowemu szczepieniu, mogły poddać się mu w dowolnym, wybranym przez siebie czasie, jedynie w granicach czasowych określonych w rozporządzeniu. Podzielenie w tym względzie takiego stanowiska zniweczyłoby bowiem cele, którymi kierował się ustawodawca wprowadzając szczepienia obowiązkowe, czyli zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienie osób podatnych na zakażenie. Uzależnienie poddania szczepieniu dziecka w czasie wynikającym z woli skarżącego stanowiłoby zagrożenie nie tylko dla zdrowia dziecka skarżącego, ale również dla innych osób. Określone w rozporządzeniu granice czasowe wskazują od kiedy oraz do kiedy istnieje obowiązek obowiązkowych szczepień. Przed, jak i po tych datach, obowiązek przymusowego szczepienia nie istnieje, co nie oznacza, że data szczepienia może być w ramach tego przedziału czasowego wybrana dowolnie przez osobę podlegającą obowiązkowemu szczepieniu. Takiej interpretacji przeczy cytowana wyżej treść art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wystosowane do skarżącego upomnienie wzywające do wykonania obowiązku uwzględniało wynikające z rozporządzenia terminy.
Reasumując, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wyrażanym wielokrotnie przez tut. Sąd w sprawach o podobnym stanie faktycznym, przepis art. 17 ustawy reguluje prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego egzekwowanego obowiązku
- podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt
II FSK 1494/08). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Przy czym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II OSK 32/11), wykonanie tego obowiązku, z mocy prawa, zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
W sprawie niesporne pozostawało, że określony w tytule wykonawczym obowiązek dotyczący obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy, WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu B, pneumokokom miał charakter wymagalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia szczepionek przeciwko wymienionym w tytule chorobom. Natomiast niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu, jak i kwestionowanie ustaleń w jego wyniku poczynionych, jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.
Zgłoszone przez skarżącego wnioski dowodowe nie zostały uwzględnione. Sądy administracyjne - co należy podkreślić - nie prowadzą co do zasady postępowania dowodowego. Mogą one jedynie w ograniczonym zakresie przeprowadzać dowody z dokumentów, które są dowodami uzupełniającymi, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Natomiast wnioskowane przez skarżącego dowodowy dotyczyły okoliczności, które nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nie odnosiły się bowiem do dokonanej przez uprawnionego ku temu lekarza kwalifikacji F. B. do szczepienia.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi, a także przepisów postępowania. Kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że akty te nie naruszają w tym zakresie prawa.
Tym samym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".