III SA/Gd 426/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku uchylił decyzje odmawiające umorzenia zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, uznając, że organy nieprawidłowo oceniły sytuację materialną i zdrowotną skarżącego.
Skarżący J. L. domagał się umorzenia zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, wskazując na jego kwalifikacje zawodowe i możliwość podjęcia pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy nieprawidłowo oceniły stan faktyczny, w szczególności pominęły kluczowe orzeczenie ZUS o całkowitej niezdolności do pracy skarżącego.
Sprawa dotyczyła wniosku J. L. o umorzenie zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Starosta Słupski oraz Wojewoda Pomorski odmówili umorzenia, argumentując, że skarżący posiada wysokie kwalifikacje zawodowe i mimo orzeczonej niepełnosprawności pracował w przeszłości, co sugeruje możliwość podjęcia pracy i spłaty zadłużenia. Skarżący odwołał się do sądu, podnosząc, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, bezrobotną i bezdomną, a jego stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że organy obu instancji nieprawidłowo oceniły stan faktyczny, w szczególności pominęły kluczowe orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 19 lipca 2024 r., z którego wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia 31 marca 2029 r. Sąd wskazał również, że organ odwoławczy błędnie powołał się na zasady współżycia społecznego jako przesłankę odmowy umorzenia, co nie znajduje oparcia w przepisach ustawy. Wobec powyższego, sąd uchylił zaskarżone decyzje, nakazując organom ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy obu instancji nieprawidłowo oceniły stan faktyczny, w szczególności pominęły kluczowe orzeczenie ZUS o całkowitej niezdolności do pracy skarżącego, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji błędnie oceniły możliwości zarobkowe skarżącego, ignorując orzeczenie ZUS o jego całkowitej niezdolności do pracy. Ponadto, organ odwoławczy nieprawidłowo powołał się na zasady współżycia społecznego jako podstawę odmowy umorzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.p.z. art. 76 § ust. 7
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Określa przesłanki umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty. Decyzja ma charakter uznaniowy, ale nie dowolny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia art. 433 § ust. 3
Przepis przejściowy dotyczący stosowania dotychczasowych przepisów do postępowań wszczętych i niezakończonych.
Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia art. 460
Przepis uchylający ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
k.p. art. 53 § § 1 pkt 1 lit b
Kodeks pracy
Podstawa rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej niezdolności do pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nieprawidłowo oceniły stan faktyczny, pomijając kluczowe orzeczenie ZUS o całkowitej niezdolności do pracy skarżącego. Organ odwoławczy błędnie powołał się na zasady współżycia społecznego jako podstawę odmowy umorzenia.
Odrzucone argumenty
Skarżący posiada wysokie kwalifikacje zawodowe i realne możliwości podjęcia pracy. Dochodzenie należności nie pozbawi skarżącego niezbędnych środków utrzymania. Skarżący sam przyczynił się do powstania należności, składając nieprawdziwe oświadczenia przy rejestracji.
Godne uwagi sformułowania
organy obu instancji nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego i nie oceniły niewadliwie okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie organy obu instancji, dokonując oceny możliwości wykonywania przez skarżącego pracy zarobkowej, pominęły znajdujące się w aktach administracyjnych orzeczenie lekarza orzecznika z dnia 19 lipca 2024 r., z którego wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia 31 marca 2029 r. powoływanie się przez organ odwoławczy na zasady współżycia społecznego jako przesłankę stojącą na przeszkodzie umorzeniu należności nie ma zatem umocowania w przepisach u.p.z.
Skład orzekający
Jacek Hyla
przewodniczący
Alina Dominiak
sprawozdawca
Adam Osik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, zwłaszcza w kontekście oceny stanu zdrowia i możliwości zarobkowych strony oraz zakazu stosowania przez organy zasad współżycia społecznego jako podstawy odmowy umorzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby ubiegającej się o umorzenie zadłużenia, z uwzględnieniem jej stanu zdrowia i sytuacji materialnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu zdrowia i sytuacji życiowej strony przez organy administracji, a także jak sąd administracyjny może skorygować błędy proceduralne i merytoryczne.
“Sąd: Organy pominęły orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, odmawiając umorzenia długu.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 426/25 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2025-12-04 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-08-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Adam Osik Alina Dominiak /sprawozdawca/ Jacek Hyla /przewodniczący/ Symbol z opisem 6331 Zasiłek dla bezrobotnych Hasła tematyczne Bezrobocie Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzję II i I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 214 art. 76 ust. 7 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.) Dz.U. 2025 poz 620 art. 433 ust. 3, art. 460 Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 119 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 8 lipca 2025 r. nr PS-V.8642.5.2025.ZC w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Słupskiego z dnia 23 maja 2025 r. nr 3/2025. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 8 lipca 2025 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 214, dalej jako: "u.p.z."), Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję Starosty Słupskiego z dnia 23 maja 2025 r., którą odmówiono J. L. umorzenia zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych i kosztów upomnienia. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym: Starosta Słupski (dalej jako: "organ I instancji", "Starosta") decyzją z dnia 5 grudnia 2023 r. uznał J. L. (dalej jako: "skarżący") za osobę bezrobotną z dniem 29 listopada 2023 r. i przyznał prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 29 listopada 2023 r. w wysokości 1 790,30 brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku a w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku – 1 406 zł brutto, na okres nieprzekraczający 365 dni, pod warunkiem, że nie zajdą okoliczności powodujące jego utratę. Organ I instancji powziął informację, że skarżący na dzień rejestracji w urzędzie pracy (29 listopada 2023 r.) posiadał prawo do świadczenia rehabilitacyjnego do dnia 30 listopada 2023 r. oraz że decyzją z dnia 6 listopada 2024 r. uzyskał prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 października 2024 r. do dnia 31 marca 2029 r. Nadto z informacji przekazanych przez ZUS Oddział w S. wynikało, że okres zasiłkowy dla skarżącego zakończył się z dniem 3 czerwca 2023 r., a w dniu 15 czerwca 2023 r. wpłynął wniosek o świadczenie rehabilitacyjne, które przyznano skarżącemu na okres od dnia 4 czerwca 2023 r. do dnia 30 listopada 2023 r. ZUS zrealizował wypłatę po ustaniu zatrudnienia za okres od dnia 1 listopada 2023 r. do dnia 30 listopada 2023 r., a w dniu 29 listopada 2023 r. skarżący nie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. Starosta uchylił w całości własną decyzję ostateczną z dnia 5 grudnia 2023 r. oraz odmówił uznania skarżącego z dniem 29.11.2023 r. za osobę bezrobotną i przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie decyzją z dnia 22 stycznia 2025 r. Starosta uznał zasiłek dla bezrobotnych pobrany przez skarżącego za okres od 29 listopada 2023 r. do dnia 30 września 2024 r. w kwocie 15 875,40 zł brutto za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne i zobowiązał skarżącego do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Od powyższych decyzji skarżący nie wniósł odwołań. Dnia 27 lutego 2025 r. doręczono skarżącemu upomnienie z dnia 24 lutego 2025 r. do uregulowania należności w kwocie 15 891,40 zł. Skarżący w dniu 28 lutego 2025 r. złożył wniosek o umorzenie zadłużenia. Wskazał, że jest osobą samotną, bezdomną, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, utrzymuje się z renty. Do wniosku dołączył zaświadczenie o wynagrodzeniu z dnia 10 listopada 2023 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 19 lipca 2024 r., pismo Burmistrza Miasta U. z dnia 16 października 2024 r. w sprawie przyznania mieszkania, zaświadczenia lekarskie z dnia 21 stycznia i 8 kwietnia 2025 r., fakturę z dnia 19 lutego 2025 r. za zakup leków, orzeczenie z dnia 26 lutego 2025 r. o stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia 23 maja 2025 r. Starosta odmówił skarżącemu umorzenia zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 15 875,40 zł i kosztów upomnienia w kwocie 16 zł. W ocenie organu I instancji dokumenty zgromadzone w sprawie nie potwierdzają istnienia przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt od 1 do 4 u.p.z., które uzasadniają umorzenie zadłużenia. Starosta wskazał, że skarżący posiada wysokie kwalifikacje zawodowe – posiada prawo jazdy kat. B i C, pracował jako kierowca, w tym samochodów ciężarowych, pracownik ochrony, w przetwórstwie ryb, robotnik gospodarczy – konserwator, posiada także uprawnienia operatora wózków widłowych i koparko-ładowarki. Pomimo orzeczonej niepełnosprawności pracował w okresie od 4 stycznia 2021 r. do 31 października 2023 r. Okoliczności te, zdaniem Starosty, przemawiają za uznaniem, że skarżący ma realne możliwości znalezienia pracy i spłatę zadłużenia w ratach. Zdaniem organu I instancji ratalna spłata należności nie doprowadziłaby do sytuacji, w której skarżący zostanie pozbawiony niezbędnych środków utrzymania. Organ I instancji ustalił także, że skarżący nie jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Nadto skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie posiada majątku, z którego można byłoby dochodzić należności (np. wyciągu z rachunku bankowego). Wojewoda Pomorski (dalej jako: "organ odwoławczy", "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 8 lipca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że regulacja art. 76 ust. 7 u.p.z. jednoznacznie wskazuje, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia w całości lub w części należności następuje w drodze decyzji uznaniowej. Uznaniowość ta nie oznacza jednakże dowolności organu w tej kwestii, albowiem powołany przepis art. 76 ust. 7 ww. ustawy określa cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie należności, wyznaczając w ten sposób granice uznania administracyjnego w tym zakresie. Organ odwoławczy stwierdził, że w analizowanej sprawie granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone przez organ I instancji. Podkreślił, że w świetle ustalonych okoliczności faktycznych nie znajduje zastosowania art. 76 ust. 7 pkt 3 u.p.z. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w sprawie nie było jeszcze prowadzone postępowanie egzekucyjne, zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności w postaci zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, jak również, że nie uzyska się zwrotu kwoty przekazanych środków przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 u.p.z.). Natomiast w oświadczeniu z dnia 3 kwietnia 2025 r. skarżący wskazał, że mieszka w przyczepie campingowej i ponosi wydatki związane z kupnem paliwa. Wprawdzie nie podał, kto jest właścicielem przyczepy campingowej, jednak nie można wykluczyć, że z jej sprzedaży będzie można dochodzić zaspokojenia przedmiotowego zobowiązania. Za prawidłowe uznał również stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 76 ust. 7 pkt 2 u.p.z. Skarżący bowiem nie udokumentował swojej sytuacji socjalno-bytowej w sposób wystarczający. Skarżący, powołując się na zaistnienie określonych okoliczności, winien je udowodnić, czego nie uczynił. Zdaniem Wojewody organ I instancji prawidłowo ustalił i przyjął, że dochodzenie przedmiotowych należności nie pozbawi skarżącego niezbędnych środków utrzymania, za które uznać należy minimum socjalne – w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi ono 1 010 zł, a dla osoby w rodzinie 823 zł. Organ odwoławczy poddał w wątpliwość oświadczenie skarżącego z dnia 3 kwietnia 2025 r. w zakresie prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że mieszka w przyczepie kempingowej i jest osobą bezdomną. Skarżący wskazuje przy tym, że nocleg i wyżywienie zapewnia mu rodzina, podaje adres do korespondencji, z którego systematycznie osobiście odbiera przesyłki. Skarżący nie przedstawił również żadnych dowodów na spłatę zadłużenia z tytułu pożyczek byłej żony. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący, pomimo że jest osobą niepełnosprawną, mógłby podjąć pracę w warunkach chronionych, co potwierdza orzeczenie o niepełnosprawności. Lokalny rynek pracy dysponuje bowiem ofertami pracy dla osób w takiej sytuacji społeczno-zawodowej – na terenie S. i okolic oraz U. znajdują się zakłady pracy chronionej. Tym samym sytuacja materialna skarżącego nie ma charakteru trwałego. Zdaniem Wojewody skarżący winien podjąć pracę, aby mieć źródło utrzymania. Wojewoda zaznaczył, że osoba zobowiązana winna w pierwszej kolejności podjąć starania celem zwrotu nienależnie pobranego ze środków publicznych świadczenia, w całości lub chociażby w części. Podkreślił przy tym, że skarżący nie podjął działań w oparciu o art. 76 ust. 7 u.p.z. dających możliwość skorzystania zamiennie z odroczenia terminu płatności należności bądź rozłożenia jej na raty. Nie wykorzystał zatem wszystkich możliwości złagodzenia rygorystycznych skutków obciążenia spłatą od razu w całości zadłużenia. Zdaniem Wojewody przy ocenie wniosku o umorzenie należności istotne znaczenie mają również okoliczności, które spowodowały powstanie tych należności. W przedmiotowej sprawie skarżący sam przyczynił się do ich powstania. Rejestrując się jako osoba bezrobotna oświadczył, że nie pobiera świadczenia rehabilitacyjnego (strona "C" pkt 4 karty rejestracyjnej bezrobotnego) oraz oświadczył, że od 1 listopada 2023 r. nie przebywa na zwolnieniu lekarskim i nie pobiera żadnych świadczeń, w tym renty z tytułu niezdolności do pracy (pkt 10). W tych okolicznościach umorzenie skarżącemu należności byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Skarżący na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając jej uchylenia. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. Wskazał, że nie powinien ponosić konsekwencji błędu popełnionego przez organ, który przyznał mu zasiłek dla bezrobotnych na podstawie złożonej dokumentacji. W ocenie skarżącego w takiej sytuacji odmowa umorzenia należności jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, a także z jego sytuacją majątkową i zdrowotną. Skarżący podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, bezrobotną i bezdomną, obecny stan zdrowia nie pozwala mu podjąć pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że skarżący nie kwestionował w drodze wniesienia odwołania ani decyzji organu pierwszej instancji z dnia 16 grudnia 2024 r. , którą uchylono decyzję z dnia 5 grudnia 2023 r. oraz odmówiono uznania go za osobę bezrobotną i przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ani też decyzji z dnia 22 stycznia 2025 r. , którą uznano zasiłek dla bezrobotnych pobrany przez skarżącego za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne i zobowiązano skarżącego do jego zwrotu. Zatem okoliczności związane z wydaniem tych decyzji nie mogą być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest umorzenie skarżącemu nienależnie pobranych świadczeń. W dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia , która weszła w życie w dniu 1 czerwca 2025 r. ( Dz.U. z 2025 r., poz. 620). Uchyliła ona - na mocy swego art. 460 - ustawę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 214, dalej jako "u.p.z."). Jednak z uwagi na treść art. 433 ust. 3 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, który stanowi, że do postępowań w sprawie zwrotu środków Funduszu Pracy wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, niewykorzystanych, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy, stosuje się dotychczasowe przepisy, w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z art. 76 ust.7 u.p.z. starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organy orzekające w sprawach umorzenia należności, o których mowa w art. 76 ust.7 u.p.z. nie mogą kierować się innymi okolicznościami niż te, które wymieniono w przywołanym przepisie. Decyzja wydana na podstawie art. 76 ust. 7 u.p.z. ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet gdyby strona spełniała kryteria umorzenia zaległości, organy mają jedynie możliwość, a nie obowiązek umorzenia świadczeń w trybie wskazanego przepisu. Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza jednak dowolności, wobec czego organy powinny wyjaśnić, jakimi kryteriami się kierowały przy podejmowaniu konkretnego rozstrzygnięcia, co jest zwłaszcza istotne przy odmowie umorzenia świadczeń. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się natomiast do zbadania, czy wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy celowości ( patrz wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8 marca 2018 r. , sygn. akt I SA/Sz 32/18 , LEX nr 2465631). Sąd, dokonując kontroli zaskarżonego aktu, ma na uwadze treść zgromadzonych przez organy materiałów, zawartych w aktach administracyjnych. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, organy obu instancji nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego i nie oceniły niewadliwie okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Choć organy dostrzegły, że skarżący pracował oraz że legitymuje się dokumentami dotyczącymi stanu jego zdrowia, nie wzięły tych okoliczności pod uwagę lub niewłaściwie oceniły ich znaczenie i wyprowadziły z nich błędne wnioski. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący w okresie od 4 stycznia 2021 r. do 31 października 2023 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy jako robotnik gospodarczy w P. w S. Legitymował się on orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 października 2021 r. , wydanym na okres do dnia 31 października 2024 r., z którego wynika, że został on zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności , a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od czerwca 2018 r. Natomiast w dniu 19 lipca 2024 r. lekarz orzecznik ZUS wydał orzeczenie, w którym ustalił, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia 31 marca 2029 r. , a datą powstania całkowitej niezdolności do pracy jest dzień 30 października 2017 r. Ustalił też, że częściowa niezdolność do pracy skarżącego powstała od dnia 25 września 2015 r. Organy obu instancji , odmawiając umorzenia skarżącemu należności uznały między innymi, że skarżący ma możliwość zarobkowania. Organ pierwszej instancji uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie podkreślił wysokie kwalifikacje zawodowe skarżącego, posiadanie przez niego prawa jazdy kat. B i C, uprawnień operatora wózków widłowych i koparko – ładowarki, co w ocenie organu realnie umożliwia mu znalezienie pracy i spłatę zadłużenia , chociażby w ratach. Organ ten wskazał także, że mimo orzeczonej niepełnosprawności skarżący pracował w okresie od dnia 4 stycznia 2021 r. do 31 października 2023 r., co poddaje w wątpliwość brak możliwości zarobkowania. Z kolei organ odwoławczy stwierdził, że wykazując więcej zaangażowania skarżący mógłby podjąć pracę. Umożliwia to jego stan zdrowia i kwalifikacje zawodowe, bowiem lokalny rynek pracy dysponuje ofertami pracy dla osób w jego sytuacji społeczno – zawodowej. Zaliczenie do stopnia niepełnosprawności nie jest równoznaczne z niezdolnością do pracy, a na terenie S. i okolic oraz U. znajdują się zakłady pracy chronionej, do których skarżący może aplikować. W ocenie Sądu teza postawiona przez organy obu instancji o możliwościach zarobkowych skarżącego świadczy o pobieżnym zapoznaniu się z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego , co spowodowało wyciągnięcie przez organy błędnych wniosków. Faktycznie skarżący, mimo że legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 26 października 2021 r., był zatrudniony w okresie od dnia 4 stycznia 2021 r. do dnia 31 października 2023 r. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że zatrudnienie skarżącego nastąpiło jeszcze przed wydaniem wobec niego orzeczenia o niepełnosprawności. Z kolei – jak wynika ze świadectwa pracy z dnia 8 listopada 2023 r. - stosunek pracy ustał w wyniku jego rozwiązania, bez zachowania okresu wypowiedzenia, na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit b Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, że pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwa dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące - gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 października 2021 r. wynikało również, że skarżący mógł wykonywać pracę w warunkach chronionych oraz że istniała konieczność zaopatrzenia go w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające mu funkcjonowanie, a także korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Zatem akcentowanie przez organ pierwszej instancji przy uzasadnieniu stanowiska o braku podstaw do umorzenia skarżącemu należności jego wysokich kwalifikacji zawodowych oraz pozostawania przez niego w stosunku pracy mimo orzeczonej niepełnosprawności świadczy o wadliwej ocenie zebranego materiału dowodowego oraz o wyciągnięciu błędnych wniosków. Co istotne, organy obu instancji, dokonując oceny możliwości wykonywania przez skarżącego pracy zarobkowej, pominęły znajdujące się w aktach administracyjnych orzeczenie lekarza orzecznika z dnia 19 lipca 2024 r. , z którego wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia 31 marca 2029 r. Jak już wskazano wyżej, przy ocenie możliwości umorzenia należności bierze się pod uwagę jedynie przesłanki wynikające z art. 76 ust.7 u.p.z. Powoływanie się przez organ odwoławczy na zasady współżycia społecznego jako przesłankę stojącą na przeszkodzie umorzeniu należności nie ma zatem umocowania w przepisach u.p.z. Dodać należy, że organ pierwszej instancji nie wskazał , na jakiej podstawie ustalił, że renta, którą otrzymywał skarżący, została uchylona. Ponadto, choć skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu dotyczącego posiadania środków na rachunku bankowym ani informacji o wysokości takich środków trudno uznać, by kwota 5,78 zł odsetek od sum depozytowych mogła świadczyć o posiadaniu przez skarżącego wysokiej kwoty na takim rachunku. Powyższe okoliczności sprawiają, że stwierdzone naruszenia przepisów postępowania – art. 77 § 1 , art. 80 , art. 107 § 3 k.p.a. - mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. , uchylił decyzje organów obu instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego rzeczą organów będzie prawidłowe zebranie materiału dowodowego i ustalenie prawidłowego , aktualnego stanu faktycznego , istotnego dla wydania decyzji spełniającej wymogi art. 107 k.p.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI