III SA/GD 426/23

III SA/Gd 426/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak
Jolanta Sudoł /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 92a ust. 1, ust. 7, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 3 ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor WSA Adam Osik Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowo-akcyjnej z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 maja 2023 r., nr BP.501.126.2022.0949.GR4.406214 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa oddala skargę.
Uzasadnienie
T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w T. (dalej również jako - "spółka", "strona" lub "skarżąca spółka") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ze skargą na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 maja 2023 r., nr BP.501.126.2022.0949.GR4.406214 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 12 lipca 2021 r., w punkcie poboru opłat T. na autostradzie A2, do kontroli drogowej zatrzymany został zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki Mercedes-Benz (...) i naczepy marki LAG (...). Kierujący M. Z. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Polski do Francji. W chwili zatrzymania pojazdu do kontroli kierowca przewoził 24.040 kg terpentyny siarczanowej. Zespół pojazdów był oznakowany tablicami barwy pomarańczowej z numerem UN 1993 i numerem rozpoznawczym zagrożenia 33 oraz nalepkami ostrzegawczymi. Nadawcą towaru był przedsiębiorca S. S.A. z siedzibą w O., natomiast wykonującym przewóz drogowy był przedsiębiorca T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w T. Kierujący okazał do kontroli dokument CMR z dnia 9 lipca 2021 r., kartę przekazania odpadu nr [...] z dnia 9 lipca 2021 r. i dokument z dnia 9 lipca 2021 r., potwierdzający badanie próbki przewożonego towaru sporządzony przez S2. Sp. z o.o. Laboratorium.
Podczas kontroli przedstawicielka nadawcy towaru, przesłała e-mailem załącznik VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, z którego wynikało, że przewożony towar jest odpadem niebezpiecznym. Do wykonania zatem przewozu opisanego ładunku wymagane było zezwolenie wydane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Takiego zezwolenia kierujący nie okazał, zaś przewoźnik nie był wpisany do rejestru BDO (baza danych o produktach oraz o gospodarce odpadami) jako transportujący odpady.
Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli
z dnia 12 lipca 2021 r., nr [...].
Pismem z dnia 12 lipca 2021 r. L. I. Transportu Drogowego jako organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w zakresie ujawnionych w protokole kontroli, tj. naruszeń określonych w lp. 4.3, lp. 4.4 i lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r.,
nr WITD.DI.0152.IV0202/21/21, L. I. Transportu Drogowego nałożył w punkcie pierwszym sentencji na T. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Spółkę komandytowo-akcyjną z siedzibą w T. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł w związku ze stwierdzonymi podczas kontroli drogowej naruszeniami określonymi w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest: wykonywanie przewozu drogowego odpadów niebezpiecznych przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustaw o odpadach (załączniknr3,lp.4.3.)i wywóz odpadów poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia (załącznik nr 3, lp. 4.4.). Natomiast w odniesieniu do naruszenia lp. 4.8. załącznika nr 3 do u.d.t. w punkcie drugim sentencji organ pierwszej instancji umorzył postępowanie.
W złożonym odwołaniu od decyzji, spółka zarzuciła organowi pierwszej instancji niewłaściwie ustalenie, że przewożony towar jest odpadem, którego dokonano na podstawie notatki służbowej. Ustalenia, od których zależy rozstrzygnięcie sprawy
nie mogą być jednak dokonywane na podstawie notatki służbowej, zastępującej protokół kontroli. Na poparcie stanowiska strona powołała się na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 623/21. W ten sposób organ pierwszej instancji naruszył art. 67 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. Ponadto, ustalenia rodzaju przewożonego towaru organ pierwszej instancji dokonał bez analizy definicji odpadu zawartej w ustawie o odpadach, której kluczowym elementem pozwalającym na uznanie danej substancji za odpad jest zachowanie jej posiadacza i wykładnia pojęcia "pozbywania się" odpadu. Strona wyjaśniła również, że przewożony towar został zarejestrowany na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1907/2006, a to rozporządzenie nie ma zastosowania do odpadów. Natomiast S. sp. z o.o. ww. towar zakwalifikowała jako produkt o symbolu PKWiU 20.14.71 -40, w dziale dotyczącym chemikaliów i wyrobów chemicznych. Zatem wbrew stanowisku organu, przewożony w dniu kontroli towar nie był odpadem, a strona nie miała obowiązku dokonania zgłoszenia przemieszczania odpadów. Spółka podniosła również, że nie jest ona podmiotem, na którym ciąży obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi i uzyskania stosownej zgody na przemieszczenie odpadu i dlatego nie może ponosić odpowiedzialności za dokonywanie przemieszczenia odpadów niezgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006. W przypadku zaś uznania przez organ odwoławczy przewożonego towaru za odpad, strona wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, bowiem nie miała wpływu na powstanie stwierdzonych naruszeń. Natomiast na podstawie treści zlecenia i dokumentów otrzymanych od zleceniodawcy spółka nie mogła stwierdzić, że towar przekazany jej do przewozu jest odpadem.
W wyniku rozpoznania odwołania, zaskarżoną decyzją, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako zgodną z prawem.
Decyzja organu odwoławczego wydana została na podstawie przepisów:
art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej
w skrócie: "k.p.a.", art. 4 pkt 22 lit. c, lit. r i lit. v, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. f, art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
(tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.t.d",
art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 49 ust. 1, art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b, art. 24 ust. 1 i 6, art. 54 ust. 1-3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 699 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r.
w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r.,
poz. 1742), art. 3 ust. 1 i 2 i art. 18 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. L. 190 z 12 lipca 2006, str. 1-98) oraz art. 4 i art. 6 ustawy z dnia
29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 1792 ze zm.), a także lp. 4.3, lp. 4.4 i lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d.
Odnośnie naruszenia z Ip. 4.3 załącznika nr 3 do u.t.d., po przytoczeniu znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów prawa, w uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że transport odpadów może wykonywać tylko podmiot wpisany do odpowiedniego rejestru. Rejestr dotyczy podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami. Taki rejestr prowadzi marszałek województwa. Natomiast przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, zawierający definicję gospodarowania odpadami pozwala określić, które podmioty podlegają wpisowi do ww. rejestru. Jednym z tych podmiotów są przedsiębiorcy wykonujący transport odpadów.
Organ odwoławczy podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż w dniu kontroli kierujący wykonywał w imieniu spółki międzynarodowy transport drogowy rzeczy. W chwili zatrzymania do kontroli, kierujący przewoził z Polski do Francji 24.040 kg terpentyny siarczanowej. Przewóz ten wykonywał zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki Mercedes-Benz (...) i naczepy marki LAG (...). Zespół pojazdów był oznakowany tablicami barwy pomarańczowej z numerem UN 1993, numerem rozpoznawczym zagrożenia 33 oraz nalepkami ostrzegawczymi. Nadawcą tego towaru był przedsiębiorca S. P. S.A. z siedzibą w O. Podczas kontroli, na podstawie okazanych do kontroli dokumentów ustalono, że przewożony towar jest odpadem niebezpiecznym. Zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 i załącznika VIII do Konwencji Bazylejskiej jest on odpadem o kodzie A3140 - odpady niechlorowcowanych rozpuszczalników organicznych z wyłączeniem takich odpadów wymienionych w wykazie B, co potwierdza notatka służbowa pracownika Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Zielonej Górze z dnia 12 lipca 2021 r. Również ze znajdującej się w aktach sprawy karty charakterystyki nadawcy towaru wynika, że towar jest odpadem, gdyż w sekcji 13 zostały zamieszczone informacje dotyczące postępowania z odpadami. Zatem dokonując tego przewozu przedsiębiorca powinien być wpisany do rejestru podmiotów gospodarujących odpadami i zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., podczas wykonywania przewozu, winien posiadać potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego. Jednak kierujący takiego numeru nie posiadał, co potwierdza wydruk z systemu BDO. Zatem skontrolowany przewóz odpadów był wykonywany przez podmiot, który nie był wpisany do rejestru podmiotów gospodarujących odpadami. Z tych względów organ pierwszej instancji prawidłowo nałożył karę pieniężną wysokości 12.000 zł, stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d. i lp. 4.3 załącznika nr 3 do tej ustawy.
Natomiast odnośnie naruszenia z Ip. 4.4 załącznika nr 3 do u.t.d. organ wyjaśnił, że z przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wynika, iż przywóz odpadów na teren kraju, ich wywóz oraz tranzyt poza teren kraju odbywa się na podstawie zezwolenia. Takie zezwolenie jest udzielane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Po ponownym przytoczeniu okoliczności dokonywanego w dniu 12 lipca 2021 r. międzynarodowego transportu drogowego rzeczy organ wskazał, że zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 i załącznika VIII do Konwencji Bazylejskiej, przewożony towar jest odpadem o kodzie A3140 - odpady niechlorowcowanych rozpuszczalników organicznych z wyłączeniem takich odpadów wymienionych w wykazie B, co potwierdza ww. notatka służbowa pracownika Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Również
ze znajdującej się w aktach sprawy karty charakterystyki nadawcy ww. towaru jednoznacznie wynika, że towar ten jest odpadem, bowiem w sekcji 13 zostały zamieszczone informacje dotyczące postępowania z odpadami. Zatem zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. i rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, przemieszczenia odpadów wyszczególnionych w załączniku IV, który obejmuje między innymi odpady wyszczególnione w aneksach II i VIII Konwencji bazylejskiej, podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Tym samym nie mogą być one przemieszczane na podstawie załącznika VII. Jak wynika z pism Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 12 sierpnia 2021 r., nr DKO/0705-149/21kag i z dnia 22 listopada 2021 r. nr DKO-0705/204/21/ZS, ani nadawca odpadu, ani spółka nie uzyskali zezwolenia na wywóz tych odpadów. Uwzględniając powyższe organ pierwszej instancji prawidłowo nałożył karę pieniężną wysokości 5.000 zł, stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d. i lp. 4.4 załącznika nr 3 do u.t.d.
Odnośnie naruszenia z Ip. 4.8 załącznika nr 3 u.t.d. organ odwoławczy wskazał,
że podczas wykonywania przewozu drogowego przedmiotowy środek transportu nie musiał być oznakowany tablicą informującą o przewozie towarów niebezpiecznych, gdyż do niego nie stosuje się przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Dlatego słusznie organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w zakresie tego naruszenia.
Następnie organ drugiej instancji stwierdził, że przeprowadzone postępowanie nie narusza przepisów postępowania administracyjnego, w sposób mogący mieć wpływ
na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Strona miała zapewnione prawo
do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, a organ zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej. Swoje rozstrzygnięcie organ oparł na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, dokonując jego wszechstronnej oceny, oraz uzasadnił swoje stanowisko. Ponadto, wbrew twierdzeniom strony, organ pierwszej instancji ustalił rodzaj przewożonego towaru nie tylko
na podstawie notatki służbowej ale także na podstawie dokumentów przewozowych okazanych do kontroli i załącznika VII przesłanego e-mailem przez przedstawicielkę nadawcy towaru. Ustalenia zawarte w ww. notatce zostały potwierdzone przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w pismach z dnia 12 sierpnia i z dnia 22 listopada 2021 r. Zatem zebrany materiał dowodowy nie pozostawia żadnych wątpliwości co do rodzaju towaru przewożonego w dniu kontroli.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów organ odwoławczy podniósł, że o kwalifikacji danego przedmiotu za odpad decyduje zachowanie posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Powołując się na obszerne piśmiennictwo i orzecznictwo (krajowe i unijne), organ ten wskazał między innymi, że dla zakwalifikowania danej substancji lub przedmiotu jako odpadu nie ma znaczenia wola, świadomość nabywcy. Jako odpady należy traktować nie tylko przedmioty i substancje będące pozostałością procesu produkcyjnego, którego celem nie było powstanie tego produktu lub substancji, a które posiadacz uważa za zbędne i których chce się wyzbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania bez przeprowadzenia procedury, o której mowa w art. 11 ustawy o odpadach. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej. Nadawca przewożonego towaru pozbył się terpentyny przewożonej przez stronę, co jednoznacznie określił w dokumentach przewozowych, w dokumencie CMR i w karcie przekazania odpadu. Ponadto, nadawca przewożonej terpentyny nie uzyskał zgody marszałka województwa na uznanie terpentyny za produkt uboczny, co wynika z pisma tego organu z dnia 30 września 2021 r., nr PZ-OP-I.7245.5.2021.JD. Zatem towar ten może być uznany tylko za odpad, a organ pierwszej instancji nie naruszył art. 3 ust.1pkt 6 ustawy o odpadach.
Również zarzut naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. f u.t.d. jest nietrafny. Towar przewożony był odpadem i strona powinna posiadać wpis do rejestru podmiotów gospodarujących odpadami. Skontrolowany kierowca nie posiadał zezwolenia na dokonanie wywozu odpadów stanowiących towar niebezpieczny UN 1993, a spółka nie była wpisana w rejestrze podmiotów uprawnionych do gospodarowania odpadami. Kontrolowany kierowca nie posiadał więc wszystkich wymaganych dokumentów.
Także zarzut dotyczący oceny przewożonej terpentyny z powodu zarejestrowania jej na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 został oceniony jako niezasadny. Przepisy tego rozporządzenia nie mają bowiem zastosowania do odpadów. Jednak z zakresu tego rozporządzenia są wyłączone tylko odpady w rozumieniu dyrektywy 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, to jest odpady określone w załączniku I tej dyrektywy, gdy nie są substancją, preparatem ani wyrobem w rozumieniu art. 3 ww. rozporządzenia. Terpentyna jest substancją niebezpieczną, co wynika z karty charakterystyki znajdującej się w aktach sprawy. Natomiast przepis art. 2 ust. 1 lit. d tego rozporządzenia wskazuje, że przepisy tego rozporządzenia nie mają zastosowania do przewozu substancji niebezpiecznych. Zatem zarejestrowanie terpentyny na podstawie ww. rozporządzenia nie stanowi podstawy do uznania, że nie jest ona odpadem.
Ponadto, organ wskazał, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym nie jest oparta na zasadzie winy,
lecz na zasadzie ryzyka. Za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi, czyli z podmiotowego punktu widzenia jest to przedsiębiorca. To na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, które zatrudnia, czy z którymi współpracuje, co potwierdza też orzecznictwo. Zatem jeżeli spółka została wprowadzona w błąd przez podmiot,
od którego otrzymała zlecenie wykonania przewozu drogowego, to może od niego żądać odszkodowania z tego tytułu, ale na drodze procesu cywilnego.
W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy nie dał także podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d., który pozwala na uniknięcie odpowiedzialności wówczas, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Przesłanki wskazane w tym przepisie nie odnoszą się jednak
do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu swojej działalności, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej,
za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Uwolnienie się od takiej odpowiedzialności jest możliwe tylko po wykazaniu braku wpływu na powstanie naruszenia. Również zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, przepis ten jest uznawany za przepis o charakterze wyjątkowym, odnoszącym się do takich sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Skoro w rozpatrywanej sprawie prowadzący działalność gospodarczą nie zapewnili takich rozwiązań organizacyjnych, które pozwoliłyby na działanie przedsiębiorstwa zgodnie z przepisami u.t.d., to nie było podstaw do uchylenia się od odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wyjątek od zasady ponoszenia odpowiedzialności
za naruszenie przepisów ustawy podlega interpretacji ścieśniającej - przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności
i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Zebrany materiał dowodowy wskazuje,
że żadna z takich okoliczności nie miała miejsca.
Spółka jest profesjonalnym przewoźnikiem i przyjmując konkretne zlecenie ma obowiązek ustalić, jakie dokumenty będzie musiała posiadać do wykonania danego zlecenia transportowego, bowiem to ona jest zobowiązana wyposażyć w te dokumenty kierowcę, który będzie w jej imieniu wykonywał przewóz drogowy. Profesjonalny przewoźnik nie może polegać tylko na informacjach udzielanych mu przez zleceniodawców, lecz powinien żądać przedłożenia dokumentów dotyczących wykonania danego zlecenia, bowiem to na nim jako przewoźniku spoczywa odpowiedzialność za naruszenia przepisów regulujących wykonywanie przewozów drogowych. Po przyjęciu zlecenia powinien także dopilnować, aby otrzymać wszystkie dokumenty niezbędne do wykonania zlecenia. Strona tych obowiązków nie dopełniła. Takie postępowanie świadczy o braku należytej staranności w wykonywaniu działalności gospodarczej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w T. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżąca spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji:
I. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 6, art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie
i rozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, dowolną ocenę dowodów zebranych w sprawie, pominięcie i nieodniesienie się do części dowodów przedłożonych w sprawie przez skarżącą i tym samym oparcie rozstrzygnięcia
na wybiórczo ocenionym i niepełnym materiale dowodowym, skutkujące dowolnym, błędnym ustaleniem, że przewożony towar stanowił odpad
i w konsekwencji wymierzenie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego odpadów niebezpiecznych przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy
o odpadach oraz wywóz odpadów poza terytorium RP bez wymaganego zezwolenia;
2) art. 67 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie ustalenia, od którego zależało rozstrzygnięcie, to jest ustalenia, że transportowana substancja stanowiła odpad, na podstawie notatki służbowej sporządzonej przez inspektora
z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Zielonej Górze, niebędącej dokumentem urzędowym;
3) art. 107 § 3 w zw. z art. 15 w zw. z art. 8 k.p.a. polegające na nie odniesieniu się przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji,
pomimo obowiązku organu drugiej instancji do ustosunkowania się w uzasadnieniu swojej decyzji do wszystkich zgłoszonych w toku postępowania zarzutów, żądań i wniosków strony, w szczególności tych zawartych w odwołaniu i na pominięciu wskazania w uzasadnieniu decyzji, którym dowodom odmówiono mocy dowodowej wraz ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy;
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, mimo jej wadliwości, która przesądzała o konieczności jej uchylenia i umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. także w zakresie naruszeń, w związku z którymi nałożono karę pieniężną w wysokości 12.000 zł;
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 u.t.d. w zw. z lp. 4.3. załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego odpadów niebezpiecznych przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy
o odpadach w sytuacji, w której nie doszło do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, bowiem brak było podstaw do uznania przewożonego ładunku za odpad, a tym samym skarżąca nie była zobowiązana posiadać wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach przy realizacji przedmiotowego transportu;
2) art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 pkt 1 u.t.d. w zw. z lp. 4.4. załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej za wywóz odpadów poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia w sytuacji, w której nie doszło do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, bowiem brak było podstaw do uznania przewożonego ładunku za odpad;
3) art. 2 ust. 1 lit. d oraz art. 2 ust. 2 Rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego Rady 1907/2006 z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG)
nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE
i 2000/21/WE (dalej jako - "Rozporządzenie REACH") w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez błędne uznanie, że z zakresu Rozporządzenia REACH wyłączone są tylko odpady określone w załączniku I tej dyrektywy,
gdy nie są substancją, preparatem ani wyrobem w rozumieniu art. 3 ww. rozporządzenia oraz błędne uznanie, że przewożony ładunek stanowił odpad
w rozumieniu ustawy o odpadach.
W razie uznania przez Sąd, że przewożony produkt stanowi odpad, spółka zarzuciła ponadto:
1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niedokonanie wszechstronnej oceny wszystkich okoliczności i wyjaśnień przedstawionych przez skarżącą mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, skutkujące błędnym przyjęciem, że w sprawie nie zachodziły przesłanki, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.;
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieumorzenie postępowania w zakresie naruszeń, w związku z którymi nałożono karę pieniężną w wysokości 12.000 zł, wskutek błędnego uznania, że w sprawie nie występują okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącej, mimo że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W uzasadnieniu skarżąca spółka zakwestionowała poczynione przez organy ustalenia faktyczne wskazując, że są one niewystarczające dla ustalenia,
czy przedmiotowy towar stanowi odpad w rozumieniu obowiązujących przepisów. Ponadto, nawet zebrane materiały zostały błędnie ocenione, a wnioski dowodowe
i argumentacja skarżącej spółki częściowo pominięte. Skarżąca spółka podjęła ponadto polemikę z dokonaną przez organy wykładnią przepisów prawa materialnego, a w szczególności z tym, jak należy rozumieć pojęcie odpadu. Zdaniem skarżącej spółki, decydujące dla kwalifikacji danej substancji jako odpadu znaczenie mają okoliczności związane z ich przekazaniem oraz przeznaczeniem gospodarczym i sposobem dalszego wykorzystywania. Z dokumentów przedłożonych, zdaniem skarżącej spółki wynika, że S. występuje jako producent transportowanej substancji, wprowadzający ją do obrotu w celu osiągnięcia zysków, a produkt ten w dalszej kolejności wykorzystywany jest w procesach wytwórczych w zakładzie odbiorcy. Transportowana terpentyna siarczanowa nie jest więc odpadem, a fakt ten potwierdza jej zarejestrowanie na podstawie rozporządzenia REACH.
Osobno skarżąca spółka wskazała, że przedmiotowe zlecenie zostało
jej przekazane do realizacji przez podmiot działający w imieniu i na rachunek odbiorcy produktu. Zarówno w treści zlecenia, jak i w dokumentach uzyskanych od zleceniodawcy, a pochodzących od producenta w postaci karty charakterystyki, brak było jakichkolwiek informacji wskazujących na to, że produkt będący przedmiotem transportu miałby stanowić odpad. Na żadnym etapie zleceniodawca nie wskazał,
że wykonywany przewóz będzie dotyczył odpadów, z czym wiązałby się obowiązek spełnienia jakichkolwiek dodatkowych wymagań. Podkreślenia wymaga zwłaszcza,
że skarżąca nie prowadzi działalności w zakresie transportu odpadów, a zatem tym bardziej nie była w stanie przewidzieć, że przewożona substancja zostanie zakwalifikowana właśnie jako odpad. Na skutek działania osób trzecich skarżąca nie miała zatem wpływu na powstałe naruszenie, a zatem w sprawie wystąpiły okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł
o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r.,
poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę
do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1),
a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie
w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie podlega uwzględnieniu. Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie przez Sąd kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa
w stopniu obligującym do wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądowej skarżąca spółka uczyniła powyżej przywołaną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 maja 2023 r. (nr BP.501.126.2022.0949.GR4.406214), którą utrzymano w mocy decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 grudnia 2021 r. (nr WITD.DI.0152.IV0202/21/21) w zakresie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa w łącznej wysokości 12.000 zł.
W podstawie materialnoprawnej zakwestionowanej decyzji wskazano między innymi przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.), dalej przywoływana również jako "u.t.d.".
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, w tym przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 lit. a-y u.t.d.
Natomiast art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków
lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł
do 12.000 zł za każde naruszenie (...).
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych
za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do u.t.d. zostały ustalone w sposób sztywny. Przy czym, penalizowane naruszenia dotyczą (odrębnie) podmiotów wykonujący przewóz drogowy oraz przewoźników drogowych w związku z wykonywaniem transportu drogowego.
Wskazane regulacje prawne oznaczają, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady
- zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku
i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d. Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d. (o czym w dalszej części uzasadnienia).
Zaistniały w niniejszej sprawie spór skupia się zasadniczo na ocenie, czy w realiach rozpoznawanej sprawy terpentyna siarczanowa, której międzynarodowy transport drogowy wykonywała skarżąca spółka stanowiła odpad w rozumieniu przepisów prawa. Skuteczne zakwestionowanie takiego stanowiska oznaczałoby, że do naruszenia prawa przez skarżącą w istocie nie doszło, a wymierzona pieniężna kara administracyjna jest niezasadna. Nie było natomiast w sprawie kwestionowane, że przedmiot przewozu międzynarodowego wykonywanego przez skarżącą spółkę stanowiła terpentyna siarczanowa, będąca produktem niebezpiecznym (substancja wysoce łatwopalna, o ostrej toksyczności).
Podważając zbieżne ze sobą ustalenia oraz stanowiska organów obu instancji, skarżąca spółka zarzuciła organowi odwoławczemu zarówno naruszenie procedury, jak i przepisów prawa materialnego (poszczególne zarzuty skargi zostały przytoczone powyżej).
Ponieważ decydujące dla wyniku sprawy znaczenie ma ocena,
czy przewożona substancja (terpentyna siarczanowa) stanowi odpad, wyjaśnienia w pierwszej kolejności wymaga znaczenie tego pojęcia. W tej mierze ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1587), zwana dalej w skrócie: "u.o.", określa jedynie, że pod pojęciem odpadu kryje się każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.).
Nie może budzić wątpliwości, że ustawodawca w przedmiotowym przepisie, stanowiącym definicję legalną odpadu:
po pierwsze - nakazuje bardzo szerokie rozumienie tego pojęcia ("każda" substancja lub przedmiot);
po drugie - kładzie akcent na zachowanie się (działania) posiadacza danej substancji lub przedmiotu polegające na "pozbyciu się".
Na tle tej ogólnej definicji w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciło utrwalone stanowisko, że o kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka "pozbycia się", mogącego być działaniem faktycznym, zamierzonym
lub nakazanym. Sąd orzekający podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2655/17 oraz w orzecznictwie przytoczonym w jego uzasadnieniu wskazujące, że przesłankę tę można stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Nie chodzi tu przy tym
o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać.
Pozbyciem się przedmiotu będzie również przekazanie go (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej. W kategorii odpadów mogą być traktowane także przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, w tym poddawane procesom odzysku (zob. wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II OSK 2920/13).
Jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania, a nawet takie które są zdatne do powtórnego wykorzystania. Dla uznania przedmiotu za odpad nie ma znaczenia okoliczność, że dla jego nabywcy może on mieć wartość użytkową i nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom (zob. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1085/13). W orzecznictwie podkreślano przy tym, że pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób, aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu (por. wyrok NSA z dnia 27stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1268/15; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 715/15; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08). W wyroku z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2642/16, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał natomiast, że zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania odpadów (ziemi) nie może powodować, iż odpad przestaje nim być.
Uwzględniając powyższe poglądy oraz przywołane orzecznictwo sądowo-administracyjne uprawnione jest stanowisko, że oceny kwalifikacji danego towaru jako odpadu dokonuje się zasadniczo z punktu widzenia jego dotychczasowego posiadacza (w realiach rozpoznawanej sprawy - S. S.A. z siedzibą w O.).
Zdaniem Sądu orzekającego, skutek czy też zamiar, wyzbycia się substancji lub przedmiotu powinien zostać każdorazowo poddany ocenie odnoszącej się do całokształtu okoliczności danej sprawy, w tym przede wszystkim do motywów, jakimi kierował się ich posiadacz oraz jego zachowaniem. Jest oczywiste, że aktualnie odpady mogą podlegać bardzo szerokiemu i wszechstronnemu wykorzystaniu (co związane jest między innymi z możliwościami technologicznymi czy różnorodnymi potrzebami gospodarczymi). Tym samym, gdyby okoliczność dalszej ich przydatności albo okoliczność ich odpłatnego wyzbycia się mogła mieć rozstrzygające znaczenie, to prawie żaden przedmiot lub substancja nie stanowiłyby odpadu.
Zatem prawidłowo organy obu instancji przyjęły, że to zachowanie się (stanowisko) posiadacza - determinuje - postrzeganie, a zarazem kwalifikowanie danego przedmiotu lub substancji jako odpadu.
Nie jest więc zasadne stanowisko skarżącej spółki, że decydujące znaczenie dla kwalifikacji danej substancji jako odpadu mają obok okoliczności związanych z jej przekazaniem również przeznaczenie gospodarcze czy sposób dalszego wykorzystywania. W ocenie Sądu orzekającego okoliczność, że terpentyna siarczanowa w dalszej perspektywie może być wykorzystywana w procesach wytwórczych w zakładzie odbiorcy czy też odpłatność dostawy, nie mają w świetle poczynionej wykładni odpadu, istotnego prawnego znaczenia (podobnie jak przywołane na te okoliczności dowody, w tym oświadczenie francuskiego kontrahenta), jeżeli wolą posiadacza było pozbycie się danej substancji. Dlatego ta ostatnia okoliczność powinna być, i była w realiach niniejszej sprawy, przedmiotem analizy i oceny organów.
Zdaniem Sądu orzekającego, zgromadzony materiał dowodowy pozwala na jednoznacznie stwierdzenie, że zamiarem S. S.A. z siedzibą w O. było pozbycie się terpentyny siarczanowej i wywóz jej poza granice kraju, na co wskazuje fakt zlecenia skarżącej spółce transportu międzynarodowego tej substancji (z terenu RP do Francji) i załączone w związku z jego wykonywaniem dokumenty, międzynarodowy list przewozowy (CMR), a zwłaszcza Karta Przekazania Odpadu nr [...] z dnia 9 lipca 2021 r.
Przedstawiona argumentacja i ocena organów dokonana w tym zakresie nie może nasuwać wątpliwości. Kontrolując przeprowadzone w sprawie postępowanie, w aspekcie poczynionych powyżej rozważań, organy niewątpliwie dokonały prawidłowej analizy zachowania się S. S.A. z siedzibą w O., w tym jej stosunku do przedmiotowej terpentyny siarczanowej. Wbrew bowiem zarzutom skargi, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że dla nadawcy towaru (jej posiadacza) oceniana substancja stanowiła właśnie odpad. Stanowisko organów obu instancji jest więc wbrew oczekiwaniom skarżącej spółki prawidłowe.
Przechodząc do dalszych rozważań, to w związku ze stanowiskiem reprezentowanym przez skarżącą spółkę, ponownego przytoczenia wymagają okoliczności samej kontroli drogowej, w efekcie której wszczęto w sprawie postępowanie i wydano następnie kontrolowane decyzje.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 12 lipca
2021 r., w punkcie poboru opłat T. na autostradzie A2, do kontroli drogowej zatrzymany został zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego
i naczepy, który prowadził M. Z. Wykonywany przez kierującego międzynarodowy transport drogowy z Polski do Francji obejmował 24.040 kg terpentyny siarczanowej. Zespół pojazdów był oznakowany tablicami barwy pomarańczowej z numerem UN 1993 i numerem rozpoznawczym zagrożenia 33 oraz nalepkami ostrzegawczymi. Nadawcą towaru była S. S.A. z siedzibą w O. Kontrola drogowa została utrwalona protokołem kontroli nr [...] z dnia 12 lipca 2021 r. Poza wspomnianym protokołem, w aktach sprawy organ pierwszej instancji zgromadził między innymi okazane do kontroli dokumenty, to jest: dokument CMR (międzynarodowy list przewozowy), Kartę Przekazania Odpadu nr [...] z dnia 9 lipca 2021 r. oraz dokument z dnia 9 lipca 2021 r. potwierdzający badanie próbki przewożonego towaru sporządzony przez S2. Sp. z o.o. Laboratorium, a ponadto przesłany przez przedstawiciela nadawcy towaru e-mailem w trakcie trwania kontroli dokument ANNEX no 7 INFORMATION ACCOMPANYING SHIPMENTS OF WASTE (...). W toku wszczętego postępowania organ uwzględnił również stanowisko wyrażone przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w pismach z dnia 12 sierpnia i z dnia 22 listopada 2021 r. przywołanych w zaskarżonej decyzji. Jak już zaznaczono, niesporne było w sprawie, że transportowana terpentyna siarczanowa jest substancją niebezpieczną.
Zdaniem jednak skarżącej spółki dowody zgromadzone w sprawie nie dawały podstaw do poczynienia przez organy ustaleń, a mianowicie że terpentyna siarczanowa jest odpadem. Spółka jednocześnie forowała w toku postępowania, jak również w skardze tezę, że rozstrzygnięcie zostało oparte "jedynie" na podstawie notatki urzędowej. W ocenie Sądu orzekającego, stanowisko skarżącej spółki jest błędne. Niezależnie od poczynionych już powyżej uwag, stanowisko organów wynika niewątpliwie z analizy, nie jednego ale szeregu dokumentów zgromadzonych podczas przeprowadzonego postępowania, co potwierdzają przedstawione akta sprawy i treść zapadłych decyzji.
Dla prawidłowej kwalifikacji terpentyny siarczanowej, w myśl dokonanej wykładni prawnej tego pojęcia, zasadnicze znaczenie ma przede wszystkim dokument w postaci Karty Przekazania Odpadu nr [...] z dnia 9 lipca 2021 r., jak też ANNEX no 7 INFORMATION ACCOMPANYING SHIPMENTS OF WASTE (...). Trzeba podkreślić, że dokumenty te zostały przedłożone w związku z kontrolą drogową, i co niemniej ważne, dokumenty te jednoznacznie określają przewożony towar jako odpad. Przy czym, nie może ujść uwadze, że dokumenty zostały przedstawione przez dotychczasowego posiadacza terpentyny siarczanowej, a więc podmiotu bezpośrednio dysponującego wytwarzaną substancją, a zarazem stosowną wiedzą w tym zakresie. Karta Przekazania Odpadu nr [...] z dnia 9 lipca 2021 r. wskazuje: "posiadacza odpadów, który przekazuje odpad" (S. S.A.), figuruje tam między innymi, data, pieczęć i podpis Mistrza - Zakład Produkcji Celulozy; "prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadu" (T. Sp. z o.o. SKA) oraz "posiadacza odpadów, który przejmuje odpad" (kontrahenta francuskiego). Dokument ten zawiera ponadto wskazanie miejsca przeznaczenia odpadów, kod i rodzaj odpadu. Jest oczywiste, że w tym dokumencie terpentyna siarczanowa jest opisana i traktowana wyłącznie jako odpad (a nie jako potencjalny towar). Podobne wnioski płyną z analizy drugiego z przywołanych dokumentów ANNEX no 7 INFORMATION ACCOMPANYING SHIPMENTS OF WASTE (...). Dokument ten nie został wprawdzie sporządzony w języku polskim, niemniej nawet pobieżna znajomość języka angielskiego pozwala stwierdzić, że dokument ten towarzyszy przesłaniu odpadu (ang. "waste"). Wymienia również podmioty organizujące i biorące udział w przesyłce odpadu oraz opis odpadów. Nie ma przy tym wątpliwości, że dokonana przez wystawcę dokumentów kwalifikacja jest jednoznaczna i świadoma, a nazwa terpentyny siarczanowej pada jedynie w kontekście określenia odpadu.
Co warte również podkreślenia, argumentacja organu dotycząca odpadu, nie opiera się na chemicznych właściwościach przedmiotowej substancji, sposobu jej powstania, potencjalnego przeznaczenia, czy innych tego typu kwestiach, lecz na okolicznościach wskazujących na jej przeznaczenie przez byłego posiadacza. W tym kontekście również powoływanie się na wskazane w Karcie Charakterystyki informacje o szeregu zastosowań przedmiotowej substancji nie mogło wpłynąć na ocenę tej substancji. Wyjaśniono już bowiem, że sama możliwość dalszego wykorzystania odpadu nie pozbawia go takiego miana w sytuacji, gdy dla jego posiadacza spełnia on właśnie taką rolę. Przy czym, nie można podzielić stanowiska organu odwoławczego dotyczącego sekcji 13: postępowanie z odpadami Karty Charakterystyki, gdyż odnosi się ona do odpadów powstałych w związku z terpentyną (puste pojemniki, wykładziny pojemników).
Nadto, na zasadność stanowiska organów wskazuje również stwierdzona w dokumencie, a mianowicie w piśmie Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia 30 września 2021 r. okoliczność, że na dzień dokonanej kontroli drogowej, to jest na 12 lipca 2021 r. firma S. S.A. z siedzibą w O. nie posiadała ważnej decyzji tego organu wymaganej przepisami prawa w zakresie uznania za produkt uboczny substancji w postaci terpentyn. Brak szczegółowych informacji odnośnie samego postępowania, na co wskazuje skarżąca spółka, nie może mieć decydującego znaczenia skoro takiej zgody nie uzyskano, a brak podstaw do przyjęcia jej istnienia. Tym samym przedmiotowa firma nie mogła pozyskiwać przedmiotowej terpentyny jako produktu ubocznego. Przemawia to dodatkowo, że terpentyna siarczanowa była dla jej posiadacza odpadem i jako odpad została francuskiemu kontrahentowi przekazana.
Wobec powyższych uwag, zarzuty skarżącej spółki jawią się jako proste zaprzeczenie niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych. Wszelkie istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne zostały zbadane i znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, który wbrew zarzutom skarżącej spółki nie sprowadza się do notatki służbowej i jest wystarczający do prawidłowego rozpoznania sprawy.
Wyjaśnienia wymaga w szczególności, że z uwagi na treść znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w postaci Karty Charakterystyki, Karty Przekazania Odpadu nr [...] z dnia 9 lipca 2021 r. czy wyniku badań próbki odpadu z tej samej daty, sama specyfikacja przewożonej substancji była znana. Fakt wykonywania międzynarodowego przewozu przez spółkę terpentyny siarczanowej nie był zresztą sporny. Wiadome były również pozostałe okoliczności dotyczące dokonywanego transportu, jak dane nadawcy, adresata i przewoźnika oraz użytego środka transportu. W trakcie przeprowadzonej kontroli drogowej przesłuchany został również kierowca zespołu pojazdów (M. Z.), który nie wniósł żadnych zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia 12 lipca 2021 r., nr [...]. Nie zostały więc pominięte dowody dotyczące okoliczności związanych z transportem drogowym, którego w istocie dotyczy niniejsza sprawa.
Należy podkreślić, że przedmiotowy protokół kontroli jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., który korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń (porównaj: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2019r., sygn. akt II GSK 1944/17). Stosownie do przepisu art. 76 § 1 k.p.a. dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół kontroli stanowi dokument urzędowy i korzysta on, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, z uprzywilejowanej i kwalifikowanej mocy prawnej oraz domniemania wiarygodności ustaleń w nim zawartych. Wiarygodność ustaleń poczynionych w ww. protokole kontroli nie została skutecznie podważona.
Odnosząc się do notatki służbowej, stanowiącej pismo z dnia 12 lipca 2021 r., sporządzone przez starszego specjalistę Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Zielonej Górze (Delegatura w Gorzowie Wielkopolskim), to wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, jest ona dokumentem i mogła stanowić dowód w niniejszym postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. zdanie pierwsze, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nadmienić można jedynie, że wskazana notatka nie dotyczy okoliczności faktycznych związanych z przeprowadzoną kontrolą drogową (dotyczył ich protokół kontroli nr [...] z dnia 12 lipca 2021 r.), lecz głównie skutków ustalenia, że przedmiotowa terpentyna jest odpadem niebezpiecznym. W notatce wymienione zostały dokumenty niezbędne przy przewozie odpadów oraz zalecenia dotyczące dokonanych, nie przez autora notatki, lecz przez organ ustaleń.
Stanowisko co do niespełnienia wymogów związanych z przewozem odpadów zostało w toku postępowania potwierdzone także przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w pismach z dnia 12 sierpnia i z dnia 22 listopada 2021 r. Zgodzić się należy jednak ze skarżącą spółką, że w pismach tych, podobnie jak w omówionej powyżej notatce służbowej, nie zawarto oceny przedmiotowej substancji, na co organ w sposób nieuprawniony wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Niemniej, przedmiotowa okoliczność, nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie, skoro kwalifikacja terpentyny siarczanowej jako odpadu wynika zasadniczo z powyżej przywołanych dokumentów, w tym z Karty Przekazania Odpadu nr [...] z dnia 9 lipca 2021 r.
Na poczynione odnoście odpadu ustalenia, istotnego wpływu nie mogło mieć stanowisko skarżącej spółki, której rola sprowadzała się przede wszystkim do transportu substancji, podobnie jak oświadczenia czy stanowisko zagranicznego odbiorcy. Z udokumentowanej relacji zdarzenia gospodarczego wynika bowiem jednoznacznie, że posiadacz terpentyny uznał ją za odpad, i który jako taki, miał trafić do francuskiego kontrahenta. W tym kontekście także zarejestrowanie substancji zgodnie z rozporządzeniem REACH pozostaje bez wpływu na rzeczywisty stosunek posiadacza do przedmiotowej substancji, co nie może, w świetle dokonanych powyżej rozważań, stanowić podstawy do uznania, że transportowana poza granice kraju terpentyna siarczanowa nie jest odpadem. Ponadto, dokonana na tle przepisów tego rozporządzenia ocena w zaskarżonej decyzji, nie nasuwa wątpliwości.
W konsekwencji też nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i art. 80 oraz art. 67 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., wskazujące zdaniem skarżącej spółki, na wadliwość przeprowadzonego postępowania dowodowego i dokonanie w jego wyniku błędnych ustaleń.
Natomiast odnośnie zarzutu związanego z nie odniesieniem się do całości odwołania (art. 107 § 3 w zw. z art. 15 w zw. z art. 8 k.p.a.), to należy Sąd orzekający podziela dostrzeżoną przez skarżącą spółkę nieprawidłowość. Jednak zaniechanie w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy, i co ważne, istnienia takiego wpływu na rozstrzygnięcie, spółka również nie wykazała. W myśl dokonanej powyżej wykładni definicji prawnej odpadu, a mianowicie - prymatu - postrzegania substancji przez jej posiadacza, stawiane w odwołaniu zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego przez odwołującą się spółkę skutku. Zakwalifikowanie terpentyny siarczanowej do innego niż przewidziany dla odpadów symbolu PKWiU czy też akcentowanie stanowiska zagranicznego odbiorcy terpentyny, nie mają bowiem rozstrzygającego znaczenia dla jej kwalifikacji, która jest dokonywana "poprzez" zachowanie się jej posiadacza. Tym samym dowody odnoszące się do stanowiska kontrahenta zagranicznego czy też wykorzystania przez niego transportowanego towaru, były obojętne z punktu widzenia kwalifikowania terpentyny siarczanowej, a tym samym prawidłowego rozpoznania sprawy. Stąd mimo krytycznej oceny zachowania się organu odwoławczego uchybienie to nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonego aktu.
Podsumowując poczynione rozważania wskazać należy, że w ocenie Sądu
orzekającego, w sprawie nie istniały podstawy do podważenia przyjętego przez organy stanowiska organów obu instancji, że omawiana substancja stanowi odpad. Następstwem zaś takiego uznania jest zasadność nałożenia skarżącą spółkę kary pieniężnej w związku z naruszeniami wymienionymi w lp.4.3, jak też lp. 4.4 załącznika nr 3 do u.t.d. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego,
z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki
z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy
- dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa
w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 2 u.o., gospodarowanie odpadami oznacza zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami.
Natomiast przepis art. 49 ust. 1 pkt 4 u.o. stanowi, że marszałek województwa prowadzi rejestr podmiotów gospodarujących odpadami - zwany dalej "rejestrem". Zgodnie zaś z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b u.o., marszałek województwa dokonuje wpisu do rejestru z zakresu niniejszej ustawy na wniosek transportujących odpady.
Stosownie do art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od
5.000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych (ust. 3).
W lp. 4.3 załącznika nr 3 u.t.d. wskazano, że wykonywanie przewozu drogowego odpadów niebezpiecznych przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 10.000 zł. Co więcej, cytowany już przepis art. 87 u.t.d. stanowi, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli określone w nim dokumenty, a wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, w tym odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym (art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d.).
Stosownie do treści art. 3 ust. 1-3 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody określonej w przepisach niniejszego tytułu podlegają przemieszczenia następujących odpadów:
a) jeżeli mają być poddane procesom unieszkodliwienia: wszystkich odpadów;
b) jeżeli mają być poddane procesom odzysku; [...]
i) odpadów wyszczególnionych w załączniku IV, który obejmuje między innymi odpady wyszczególnione w aneksach II i VIII Konwencji bazylejskiej;
ii) odpadów wyszczególnionych w załączniku IVA;
iii) odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA;
iv) mieszanin odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA chyba, że zostały wyszczególnione w załączniku III A (ust. 1). Ogólnym obowiązkom w zakresie informowania, określonym w art. 18, podlegają przemieszczenia następujących odpadów przeznaczonych do odzysku, jeżeli ilość przemieszczanych odpadów przekracza 20 kg:
a) odpadów wyszczególnionych w załączniku III lub IIIB;
b) mieszanin, niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III lub składających się z dwóch lub więcej rodzajów odpadów wymienionych w załączniku III, jeżeli skład tych mieszanin nie utrudnia poddania ich racjonalnemu ekologicznie odzyskowi i mieszaniny te zostały wyszczególnione w załączniku III A, zgodnie
z art. 58 (ust. 2). Odpady wyszczególnione w załączniku III, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli wykazują one którekolwiek z niebezpiecznych właściwości określonych w załączniku III do dyrektywy 91/689/EWG traktuje się tak jak odpady wyszczególnione w załączniku IV. Przypadki te traktuje się zgodnie z art. 58 (ust. 3).
W art. 4 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wskazano,
że zezwolenia na: przywóz odpadów na teren kraju (1), wywóz odpadów poza teren kraju (2) oraz tranzyt odpadów poza teren kraju (3), wydaje Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Zgodnie z art. 6 tej ustawy, Główny Inspektor Ochrony Środowiska określa w zezwoleniach, o których mowa w art. 4: zgłaszającego (1); odbiorcę lub odbiorców odpadów (2); przewoźnika lub przewoźników odpadów (3); rodzaj oraz ilość odpadów, które są przedmiotem międzynarodowego przemieszczania odpadów (4); okres ważności, na jaki zezwolenie jest udzielone (5); rodzaj transportu i trasę przewozu odpadów, w tym miejsca przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej (6) oraz miejsce prowadzenia procesów odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, które są przedmiotem międzynarodowego przemieszczania odpadów (7).
Stosownie do treści art. 18 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006,
w przypadku odpadów określonych w art. 3 ust. 2 i 4, które mają zostać przesłane, należy dopełnić następujących wymogów proceduralnych:
a) dla ułatwienia śledzenia przemieszczania takich odpadów osoba podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki, która organizuje przemieszczanie, zobowiązana jest zapewnić, by do przemieszczenia dołączony był dokument określony w załączniku VII;
b) dokument określony w załączniku VII jest podpisywany przed dokonaniem przemieszczenia przez osobę, która je organizuje, oraz przez prowadzącego instalację odzysku łub laboratorium i przez odbiorcę po otrzymaniu danych odpadów.
Zgodnie z lp. 4.4 załącznika nr 3 u.t.d., wywóz odpadów poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 5.000 zł.
W rozpoznawanej sprawie sam fakt braku wymaganego wpisu do rejestru i zezwolenia po stronie skarżącej spółki nie były kwestionowane. Ich stwierdzenie, wobec ustalonej powyżej okoliczności przewozu odpadu, oznacza z kolei zasadność nałożenia przez organy kary pieniężnej, która przy uwzględnieniu przepisu art. 92a ust. 3 u.t.d. mogła wynosić kwotę 12.000 zł.
Odnosząc się końcowo do kwestii wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika wskazania wymaga, że odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie
w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d.
Zgodnie z tą regulacją, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności,
których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Podnoszony w kontekście art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. zarzut wymagał zatem rozważenia, czy w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca spółka rzeczywiście nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia te nastąpiły wskutek zdarzeń
i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Przy czym, nie może budzić wątpliwości, że obowiązek wykazania istnienia okoliczności egzoneracyjnych czyli okoliczności uwalniających od ponoszenia odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, obciążał skarżącą spółkę. Zdaniem Sądu orzekającego, obowiązkowi temu spółka nie sprostała.
Nie może budzić wątpliwości, że spółka skarżąca jest profesjonalnym podmiotem - przedsiębiorcą, którego obowiązuje podwyższony miernik starannego działania - art. 355 (1) § 2 k.c. Oznacza to obowiązek zachowania szczególnej staranności, jaka jest wymagana od profesjonalisty w podejmowanych przez niego działaniach (czynnościach gospodarczych). Z niestarannego czy nierzetelnego zachowania podmiot gospodarczy nie może wyprowadzać dla siebie korzystnych skutków. Tym samym nie można zaaprobować stanowiska skarżącej spółki, że na podstawie treści zlecenia i dokumentów otrzymanych od zleceniodawcy nie mogła stwierdzić, że towar zlecony do przewozu jest odpadem. Skarżącą bowiem, będącą zawodowym przewoźnikiem obowiązuje podwyższony miernik starannego działania i powinna tym samym wiedzieć co stanowi przedmiot wykonywanego przez nią przewozu. Nie można zatem akceptować braku wiedzy profesjonalnego przedsiębiorcy odnośnie przewożonego towaru, jak też braku wymaganych do prawidłowego przewozu dokumentów. Organ dokonał więc prawidłowej oceny braku przesłanek z art. 92c ustawy, a stanowisko wyrażone w tym zakresie w zaskarżonej decyzji należy podzielić. Trafnie między innymi podniesiono, że skarżąca spółka jest profesjonalnym przewoźnikiem i przyjmując określone zlecenie transportowe ma obowiązek ustalić, jakie dokumenty będzie musiała posiadać dla jego wykonania. Jest również ona zobowiązana wyposażyć w wymagane dokumenty kierowcę, wykonującego przewóz drogowy. Zachowanie się skarżącej spółki w realiach rozpoznanej sprawy świadczy niewątpliwie o braku należytej staranności w wykonywaniu działalności gospodarczej, co miało wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń. Ponadto, jak wynika z dokonanych rozważań, kwalifikacja przewożonej terpentyny siarczanowej jako odpadu jest prawidłowa. Ustalenie tej okoliczności, przy zachowaniu miernika szczególnej staranności było możliwe, chociażby z uwagi na treść posiadanej Karty Przekazania Odpadu nr [...] z 9 lipca 2021 r. Skarżąca spółka realizując przewóz dysponowała tym dokumentem i powinna zapoznać się z jego treścią, co pozwoliłoby na stwierdzenie, że podjęcie przedmiotowego transportu wiąże się lub może się wiązać ze spełnieniem opisanych powyżej wymagań. Przystąpienie w takiej sytuacji do wykonywania transportu, bez podjęcia jakichkolwiek czynności w tym zakresie, obciąża skarżącą spółkę. Wobec powyższego skarżąca spółka ponosi odpowiedzialność za powstanie stwierdzonych naruszeń. Jest też oczywiste, że profesjonalny podmiot gospodarczy funkcjonujący na rynku transportowym nie mógł nie wiedzieć, jak też nie przewidzieć, że do przewozu odpadów niezbędne jest spełnienie dodatkowych warunków.
W sprawie nie mógł mieć ponadto zastosowania art. 189f k.p.a. odnoszący się do instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Zgodnie z treścią otwierającego ten dział Kodeksu postępowania administracyjnego art. 189a w § 2 pkt 1-6 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia; terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej; terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej; odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej; udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Ogólna reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Z treści art. 189a § 2 k.p.a. wynika przecież, że samo istnienie przepisów odrębnych (w tym przypadku u.t.d.) regulujących przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i odstąpienia od ich nałożenia wyłącza stosowanie przepisów całego działu IVa k.p.a., bez konieczności stosowania kolejnych działań interpretacyjnych czy porównywania zakresów stosowania poszczególnych przepisów.
Należy mieć bowiem na uwadze, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania
w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania.
Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c ust. 1 pkt 1-3 u.t.d. wynika, że w warunkach w nim określonych
nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa
w art. 92a ust. 1 tej ustawy, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się.
Za uzasadniony zatem trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji
do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to,
że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. W związku z tym stosowanie art. 92c ust.1 u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa
w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a - jak podkreślono na wstępie
- dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane
w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne , że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny
(tak też: NSA we wskazanym wyżej wyroku z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 717/21).
Konstatując, Sąd orzekający doszedł do przekonania, że przeprowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało wymienionych w skardze w kontekście procesu gromadzenia i oceny materiału dowodowego przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzuty naruszania przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. nie mogły zostać uwzględnione. Organy przeprowadziły takie dowody, jakie w realiach sprawy były niezbędne do jej wyjaśnienia, podając jednocześnie skarżącej spółce zasadność przesłanek, którymi się kierowały. W ocenie Sądu, organy prawidłowo też rozpatrzyły pozyskany materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest trafna, a uzasadnienie stanowiska wyrażonego w decyzjach organów obu instancji zawiera niezbędne elementy, co pozwoliło na jego analizę oraz ocenę rozumowania organów przez sąd administracyjny.
Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję, nie dopatrzył się naruszeń prawa, które mogłyby przemawiać za istnieniem wad, pozwalających na jej uchylenie, ani tym bardziej za występowaniem wad kwalifikowanych. W ocenie Sądu, brak było podstaw do stwierdzenia naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Trzeba pamiętać, że nie każde też stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie kontrolowanych decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 a, b, c p.p.s.a. - stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w świetle poczynionych uwag, nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego rodzaju wadliwości w niniejszej sprawie. Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności zapadłego rozstrzygnięcia, i co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Jak już podniesiono, Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie skarżąca spółka nie wykazała.
Mając powyższe na uwadze, Sąd po dokonaniu kontroli doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).