III SA/Gd 42/23

III SA/Gd 42/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Janina Guść /sprawozdawca/
Jolanta Sudoł /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1611/23 - Wyrok NSA z 2024-12-06
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
§ 2 ust. 1 pkt 6, § 13 zp ust. 1, § 13 zd ust. 2 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 352 poz 9 art. 3 ust. 2-3, art. 3  ust. 5, art. 3 ust. 7
Rozporządzenie Komisji UE nr 1408/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej  do pomocy de minimis w sektorze rolnym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Janina Guść (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi Ł.H. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 9 listopada 2022 r. nr 0032/8110/9011/2022 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie z dnia 16 września 2022 r., nr BP217.8110.3489.2022.DR/DM, 2. zasądza od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni na rzecz Ł.H. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 28 czerwca 2022 r. Ł. H. wystąpił do Powiatowego Biura Agnacji Restrukturyzacji i Modernizacji w Wejherowie o przyznanie pomocy finansowej dla producenta rolnego, w którego gospodarstwie powstały szkody w uprawach rolnych, spowodowane wystąpieniem w 2021 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.
Wnioskodawca oszacował, że szkody jakie wystąpiły w jego gospodarstwie, w prowadzonych w 2021 r. uprawach, w związku z suszą wyniosły łącznie 456 151,30 zł, to jest na kształtowały się na poziomie 21,57% średniej produkcji rocznej. Utratę plonu w poszczególnych uprawach oszacowano w przedziale od 5% plonu do nie więcej niż 60% plonu.
Ł. H. wskazał, że poprzez złożony wniosek na podstawie § 13zp rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187, ze zm.) wystąpił o pomoc de minimis w rolnictwie do 239,39 ha upraw, udzielaną na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24 grudnia 2013 r.), zmienionego rozporządzeniem Komisji (UE) nr 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 roku (Dz. Urz. UEL 511 z 22 lutego 2019 r.), zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1408/2013". We wniosku zawarto oświadczenie, że w latach 2020-2022 r. wnioskodawca otrzymał już pomoc de minimis w rolnictwie i inną pomoc de minimis w łącznej wysokości 14 450,53 euro.
Decyzją z dnia 16 września 2022 r. (nr BP217.8110.3489.2022.DR/DM) Kierownik Powiatowego Biura ARiMR w Wejherowie odmówił Ł. H. przyznania pomocy finansowej, o którą wystąpił w związku z suszą i utratą plonu.
W podstawie prawnej decyzji wskazano § 13zp ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie z którym pomoc, o której mowa w ust. 1 (także pomoc dla producenta rolnego, w którego gospodarstwie 2021 r. powstały szkody w uprawach rolnych z powodu suszy), jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony do dnia 30 czerwca 2022 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.
Organ wskazał w uzasadnieniu, że producent wnioskował o przyznanie pomocy do 239,39 ha. Mając powyższe na uwadze oszacowano, że wielkość pomocy jaka mogłaby być w tym wypadku przyznana, przy zastosowaniu stawki 500 zł na każdy hektar i po obniżeniu pomocy o 50 % (z uwagi na brak ubezpieczenia upraw) wyniosła 59 847,50 zł, co stanowi w przeliczeniu 12 689,23 euro (według kursu euro z dnia 15 września 2022 r.- 4,7164 zł). Po udzieleniu pomocy, łączna pomoc dla producenta rolnego przekroczyłaby zatem dostępny limit finansowania w sektorze rolnictwa. Organ podkreślił, że całkowita kwota pomocy de minimis przyznana jednemu producentowi rolnemu nie może bowiem przekroczyć 20 000 euro w okresie trzech lat podatkowych, przy czym jeśli producent rolny jest powiązany osobowo lub kapitałowo z innym podmiotem lub innymi podmiotami, to limit 20 000 euro należy odnieść do "jednego przedsiębiorstwa" w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013. Wnioskodawca oświadczył, że na dzień złożenia wniosku otrzymał pomoc de minimis w rozpatrywanym okresie w wysokości 14 450,53 euro (14 450,53 euro + 12 689,23 euro z tytułu nowozłożnego wniosku = 27 139, 76 euro, przekroczenie limitu o 7 139, 76 euro według organu I instancji).
W ocenie organu, powyższa okoliczność wykluczyła możliwość przyznania jakiejkolwiek pomocy. Z art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 wynika bowiem, że w przypadku ustalenia, że limit pomocy zostałby przekroczony, nowej pomocy nie udziela się wcale. Organ wskazał, że przepisy nie przewidują redukcji wsparcia do wysokości nieprzekraczającej przysługującego producentowi rolnemu limitu.
W złożonym odwołaniu Ł. H. uznał za krzywdzące i błędne, że organ odmówił mu w całości przyznania pomocy finansowej, pomimo, że w ramach dostępnego limitu pomocy finansowej w rolnictwie (20 000 euro) wnioskodawcy pozostała jeszcze niewykorzystana pomoc de minimis (według wyliczenia organu I instancji dotyczącego wysokości uprzednio przyznanej pomocy de minimis byłaby to kwota 5 549,47 euro pozostała do limitu 20 000 euro).
W ocenie strony, w sytuacji, gdy kwota pomocy przewyższa limit dla pomocy de minimis, wynikający z rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, pomoc powinna zostać przyznana do wysokości obliczonej przez organ granicy limitu. W tym zakresie wskazano też na istotną zmianę przepisów prawa europejskiego, wskazaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2020 r. (sygn. akt II FSK 1422/18). W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu nr 1535/2007 wyraźnie wskazano bowiem, że jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu (art. 3 ust. 2). Natomiast obecnie obowiązujące rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013, zastrzeżenia takiego nie wprowadza, co należało uwzględnić jako istotną zmianę w zasadach przyznawania pomocy de minimis w sektorze rolnictwa.
Odwołujący się podkreślił ponadto, że sposób przeprowadzenia postępowania w całokształcie podważa zaufanie strony do organów administracji publicznej. Organy administracji nie rozważyły żadnej innej możliwości, jak tylko oddalenie wniosku strony, która poniosła niekwestionowane i duże straty w plonach z powodu suszy, a uzasadnienie decyzji nie odnosi się do wszystkich okoliczności sprawy. W sprawie nie uwzględniono słusznego interesu strony i zasad sprawiedliwości społecznej.
Decyzją z dnia 9 listopada 2022 r. (nr 0032/8110/9011/2022) Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni, działając w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.:Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji jako prawidłowe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia stanowiska strony zawartego w odwołaniu.
W uzasadnieniu decyzji zreferowano przebieg postępowania w sprawie, przytoczono treść przepisu art. 13zp ust. 1, 2, 5, 8, 9, 10 pkt 1 i 3, ust. 16 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz wskazano, że organ I instancji prawidłowo przyjął do wyliczeń pow. 239,39 ha.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwołał się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 marca 2020 r., w sprawie C-586/18, w którym rozpoznano odwołanie Buonotourist Slr z siedzibą we Włoszech o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 11 lipca 2018 r., w którym sąd oddalił skargę strony o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji (UE) 2015/2075 z dnia 19 stycznia 2015 r. w sprawie pomocy państwa zrealizowanej przez Włochy – dodatkowa rekompensata z tytułu świadczenia usługi publicznej na rzecz Buonotourist.
W tym zakresie odnosząc się do powołanego przez Ł. H. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II FSK 1422/18 Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni wskazał, że zgodnie z pkt 90-96 wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 marca 2020 r. w sprawie C-586/18 sądy krajowe mogą rozpatrywać spory z zakresu pomocy państwa, w ramach których będą zobowiązane do dokonywania wykładni i do stosowania pojęcia pomocy, o którym mowa w art. 107 ust. 1 TFUE, w szczególności w celu ustalenia, czy środek państwowy wprowadzono z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE. Niemniej jednak sądy krajowe nie są właściwe, by orzekać w przedmiocie zgodności pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym. Ocena zgodności środków pomocy lub systemu pomocy z rynkiem wewnętrznym należy bowiem do wyłącznych kompetencji Komisji działającej pod kontrolą sądu Unii. Zaznaczono, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w pkt 91 wyroku wskazał, że sądy krajowe powinny powstrzymać się w szczególności od wydawania orzeczeń sprzecznych z decyzją Komisji. W sytuacji gdy sąd krajowy wydał orzeczenie dotyczące środka państwowego przed wydaniem decyzji przez Komisję, okoliczność ta nie może stanowić przeszkody w wykonywaniu przez Komisję wyłącznej kompetencji powierzonej jej przez traktat TFUE w zakresie oceny zgodności środków pomocowych z rynkiem wewnętrznym (pkt 92). Wykonanie takiej kompetencji oznacza zaś, że Komisja może zbadać na podstawie art. 108 TFUE, czy środek stanowi pomoc państwa, którą powinno się jej zgłosić zgodnie z ust. 3 tego artykułu, w sytuacji gdy władze państwa członkowskiego uznały, że środek ten nie spełnia przesłanek określonych w art. 107 ust. 1 TFUE, także wówczas, gdy władze te zastosowały się w tym względzie do oceny sądu krajowego (pkt 93). Organ zaznaczył, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał w pkt 94 cytowanego wyroku, że zasada wyłącznej kompetencji Komisji obowiązuje w krajowym porządku prawnym w związku z zasadą pierwszeństwa prawa Unii. Ponadto opierając się na wyłącznej kompetencji Komisji, prawo Unii stoi na przeszkodzie temu, aby stosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej uniemożliwiało odzyskanie pomocy państwa przyznanej z naruszeniem tego prawa, a której niezgodność z rynkiem wewnętrznym stwierdzono w ostatecznej decyzji Komisji (pkt 95). Tym samym stosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej nie może uniemożliwić Komisji stwierdzenia istnienia bezprawnie przyznanej pomocy państwa, nawet jeśli sąd krajowy orzekający w ostatniej instancji odrzucił wcześniej tę kwalifikację (pkt 96).
Organ wskazał, że w Komisja Europejska w piśmie z dnia 9 listopada .2020 r., Ref. Ares (2020) 6510246 stwierdziła, że zgodnie z art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. W ocenie Komisji Europejskiej, ww. artykuł, jak również odpowiednie przepisy wcześniej obowiązujących rozporządzeń w sprawie pomocy de minimis należy interpretować w sposób zawężający, tzn. gdy udzielona pomoc de minimis przekroczyłaby pułapy określone w rozporządzeniu w sprawie pomocy de minimis, wyklucza to możliwość objęcia przepisami tego rozporządzenia wszelkich kwot tej pomocy, a nie tylko kwoty nadwyżki ponad pułap wskazany w rozporządzeniu.
Mając na uwadze powyższe, organ uznał, że zgodnie z pismem Komisji z dnia 9 listopada 2020 r., art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) 1408/2013 wyraźnie wyklucza możliwość uznawania za pomoc de minimis nowej pomocy, jeżeli jej łączna kwota przekracza dopuszczalne pułapy określone w art. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, w organ nie może zatem przyznać części kwoty pomocy.
Organ zaznaczył, że Komisja UE potwierdziła tę zasadę w pkt 101 tiret pierwsze zawiadomienia Komisji w sprawie odzyskiwania pomocy państwa niezgodnej z prawem i z rynkiem wewnętrznym (Dz.U. C 247 z 23.07.2019), zgodnie z którym Komisja może zgodzić się na zastosowanie z mocą wsteczną zasady de minimis względem beneficjenta pomocy, pod warunkiem, że cała kwota pomocy jest niższa niż pułap de minimis.
Ponadto dodano, że jak stanowi art. 6 ust. 3 rozporządzenia komisji (UE) nr 1408/2013 państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego odnośne pułapy, górny limit krajowy i górny limit sektorowy, o których mowa w art. 3 ust. 2, 3 i 3a, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane.
Reasumując, wskazano, że zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 20 000 euro w okresie trzech lat podatkowych. Stosownie zaś do treści art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym przedsiębiorstwo uzyskuje prawo otrzymywania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu. W myśl art. 3 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 pułapy de minimis oraz górny limit krajowy i górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim.
Organ odwoławczy podkreślił, że przekroczenie przez stronę limitu pomocy de minimis zachodzi jedynie wówczas, gdy cała kwota przyznanej pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2021 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, nie będzie mieściła się w limicie pomocy de minimis. Organ zauważył w tym zakresie, że przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 odnoszą się wprost do całej kwoty pomocy, a nie do jej części. Treść tych przepisów, zdaniem organu, wskazuje, że jeżeli udzielenie pomocy de minimis spowodowałoby przekroczenie limitów określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013, wówczas zakaz udzielenia pomocy de minimis dotyczy całej kwoty pomocy, a nie tylko nadwyżki ponad limit określony w rozporządzeniu. Organ wskazał, że prawodawca unijny nie określił wprost w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013, że pomoc de minimis może być zredukowana do kwoty 20 000 euro. Tym samym stwierdzić należy, że skoro pomoc de minimis może być wyłącznie w całości objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, to jej wartość nie może przekroczyć 20 000 euro.
Z ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych wynika, że strona otrzymała wcześniej pomoc de minimis w łącznej wysokości 14 450, 53 euro. Tym samym udzielenie przez organ I instancji pomocy de minimis w wysokości 12 689,23 euro spowodowałoby naruszenie art. 3 ust. 7 w zw. z art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013, ponieważ zostałby przekroczony pułap de minimis.
Organ nie uwzględnił zarzutów odwołania podniesionych w zakresie naruszenia prawa procesowego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. Wskazano, że postępowanie przed organami ARiMR regulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2157). Stosownie do tej regulacji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1. art. 79a oraz art. 81.
Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia art. 8, art. 7a § 1 oraz 81a k.p.a., organ wskazał, że mając na uwadze cytowany wyżej wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 marca 2020 r. w sprawie C 586/18, pismo Komisji UE z dnia 9 listopada 2020 r., Ref. Ares (2020) 6510246, przepisy rozporządzenia nr 1408/2013, należało uznać je za bezzasadne. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie ujawniły się wątpliwości, co do treści normy prawnej, o których stanowi art. 7a § 1 k.p.a., ani też wątpliwości co do stanu faktycznego, o których mowa w art. 81a k.p.a. W sprawie nie doszło też do błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, w tym wskazywanego przez stronę § 13zp ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – decyzja została bowiem wydana przez właściwy ze względu na miejsce zamieszkania strony organ.
Ł. H. zaskarżył opisaną wyżej decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie i uznanie uprawnienia skarżącego do otrzymania dofinansowania lub o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.
W skardze podniesiono zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 13zp ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z art. 3 ust. 2 i ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, poprzez ich błędną wykładnię i w efekcie nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że gdy łączna pomoc przekracza 20 000 euro, to należy całkowicie odmówić pomocy, a nie wypłacić ją do górnej granicy określonej na 20 000 euro.
W ocenie skarżącego, zarówno wykładnia językowa jak i systemowa oraz celowościowa rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 każe przyjąć, że warunkiem udzielenia pomocy de minimis jest nieprzekroczenie maksymalnego pułapu tej pomocy, określonego w art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013. Nie można twierdzić, że rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis w części, to jest do określonego limitu. Wskazane rozporządzenie wymaga bowiem jedynie, aby pomoc ta nie przekraczała określonej wartości. W przypadku przekroczenia, podlegająca przyznaniu producentowi rolnemu kwota powinna zatem zostać odpowiednio skorygowana przez organ, a nie powinno to skutkować całkowitą odmową udzielenia pomocy. Skarżący wskazał, że za takim rozumieniem analizowanego przepisu w większości opowiedziało się także orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 456/18, z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 930/20 oraz z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt II FSK 1423/18).
Skarżący potrzymał tym samym wyrażone w odwołaniu stanowisko, że dopuszczalne będzie przyznanie mu pomocy finansowej, która będzie mieściła się w limicie 20 000 euro. Rozpoznając sprawę organ powinien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną skarżącemu w ciągu danego roku oraz dwóch poprzedzających lat. W sytuacji gdy kwota wnioskowanej nowej pomocy, doprowadziła do przekroczenia całkowitej kwoty pomocy, to racjonalnie powinna zostać udzielona pomoc do kwoty wynikającej z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013. Dopuszczalne jest zatem przyznanie stronie pomocy finansowej, która będzie mieściła się w maksymalnym limicie. Odmienne rozumienie tych przepisów doprowadziłoby w ocenie skarżącego do nierównego traktowania podmiotów występujących o pomoc.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W ocenie organu, decydujące znaczenie w sprawie ma stanowisko Komisji Europejskiej wyrażone w piśmie z dnia 9 listopada 2020 r., Ref. Ares (2020)6510246, z którego wynika, że przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 należy interpretować zawężająco tzn. gdy udzielona pomoc przekroczyłaby pułapy określone w tym rozporządzeniu, wyklucza to możliwość objęcia przepisami tego rozporządzenia wszelkich kwot tej pomocy, a nie tylko kwoty nadwyżki ponad pułap wskazany w tym rozporządzeniu. Ponadto organ zwrócił uwagę, że ustawodawca nie określił w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013, że pomoc de minimis może być zmniejszona do kwoty 20 000 euro, co oznacza, że pomoc ta może być wyłącznie w całości objęta przepisami ww. rozporządzenia, czyli jej wartość nie może przekroczyć 20 000 euro. Wskazano, że organ jest zobowiązany rozstrzygnąć konkretną sprawę w ramach konkretnej procedury wyznaczonej przez ustawodawcę. W przypadku, gdy organ działa na wniosek strony, jest związany tym wnioskiem. W przedmiotowej sprawie na podstawie złożonych dokumentów oraz kalkulacji z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2021, została wyliczona kwota pomocy na poziomie 59 847,50 zł., to jest w przeliczeniu, 12 689, 23 euro, która przekroczyłaby łącznie z udzieloną poprzednio pomocą limit finansowania w sektorze rolnictwa wynoszący 20.000 euro.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził zasadność wniesionej przez producenta rolnego skargi. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji istotnie naruszają przepisy prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy p.p.s.a.).
Z uwagi na zawarte w petitum skargi żądanie zastosowania w sprawie art. 146 p.p.s.a. i uznania prawa skarżącego do uzyskania dofinansowania, Sąd uznał za zasadne wyjaśnić na wstępie, że określone w tym przepisie rozwiązania nie dotyczą skarg wniesionych na decyzje i postanowienia, do których odnosi się wyłącznie art. 145 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu skarżący uczynił decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni z dnia 9 listopada 2022 r. (nr 0032/8110/9011/2022), utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Biura ARiMR w Wejherowie z dnia 16 września 2022 r. (nr BP217.8110.3489.2022.DR/DM) o odmowie przyznania producentowi rolnemu pomocy finansowej.
Postępowanie w przedmiotowej sprawie zainicjował złożony w 2022 r. wniosek Ł. H. o przyznanie pomocy finansowej w związku ze stratami, które wystąpiły w jego gospodarstwie rolnym w 2021 r. na skutek suszy. Do wniosku dołączono potwierdzone oszacowanie strat, zarówno w przeliczeniu na poszczególne uprawy, jak i zbiorczo wskazujące, że średnia wysokość oszacowanych szkód w produkcji wyniosła 21,57 % średniej rocznej produkcji tego gospodarstwa. Podkreślenia wymaga, że w sprawie nie było kwestionowane, że skarżący jako producent rolny poniósł znaczną stratę w produkcji rolnej z powodu suszy. Oszacowaną za 2021 r. stratę w produkcji rolnej z powodu suszy bez zastrzeżeń przyjęto w arkuszu oszacowania wnioskowanej pomocy finansowej zgodnie z deklaracją skarżącego na poziomie 456 151,30 zł.
Wskazaną przez organy materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Rozporządzenie to określa szczegółowy zakres i sposoby realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia dla przedsięwzięć realizowanych w ramach tych zadań.
Wsparcie to udzielane jest na realizację zadań wynikających w polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1-6 cytowanego rozporządzenia. Pomoc producentom rolnym, którzy ponieśli szkody w swoich gospodarstwach w wyniku niekorzystnych warunków atmosferycznych zgodnie z art. 13zp cyt. rozporządzenia została zakwalifikowana przez ustawodawcę jako pomoc będąca wyrazem realizacji innych zadań, wynikających z polityki w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6 cyt. rozporządzenia.
Zgodnie z § 13 zp ust. 1 cyt. rozporządzenia w 2022 r. ARiMR udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu, jeżeli spełnione zostały następujące warunki:
1/ producentowi rolnemu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) producent rolny jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem
3) w gospodarstwie rolnym producenta rolnego powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w roku 2021:
a) gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, i które spowodowały na danej powierzchni upraw rolnych utratę co najmniej 20% plonu, lub
b) suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pośrednictwem publicznej aplikacji i które spowodowały na danej powierzchni upraw rolnych utratę co najmniej 5% plonu.
Ustawodawca zastrzegł przy tym, że zasady przyznawania pomocy, które mają zastosowanie w konkretnej sprawie zależą od rozmiaru poniesionych przez producenta strat w uprawach. W przedmiotowej sprawie znaczenie w tym zakresie miał zatem § 13zd ust. 2 pkt 2 lit. b cyt. rozporządzenia, z którego wynika, że pomoc o której mowa w § 13zd ust. 1 cyt. rozporządzenia, w przypadku szkód z powodu suszy (§ 13zd ust. 1 pkt 3 lit. b cyt. rozporządzenia), których rozmiar nie przekroczył 30 % średniej produkcji rolnej jest udzielana zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.
Przedmiotowe odesłanie ma istotne znaczenie, ponieważ w przedmiotowej sprawie organy odmówiły producentowi rolnemu przyznania pomocy finansowej dla wsparcia jego gospodarstwa, powołując się na art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 i wskazując na przekroczenie limitu 20 000 euro dopuszczalnej do przyznania dla jednego producenta rolnego w okresie trzech lat pomocy finansowej de minimis
Mając na uwadze stanowiska stron, w poddanej kontroli sprawie zasadniczy spór sprowadzał się zatem do tego, czy przekroczenie górnego limitu krajowego pomocy de minimis przewidzianego przez państwo członkowskie dla jednego producenta rolnego w okresie trzech lat podatkowych, winno skutkować całkowitą odmową przyznania pomocy finansowej objętej wnioskiem Ł. H. z czerwca 2022 r., czy też jedynie odmową przyznania pomocy finansowej w kwocie przekraczającej limit wynoszący 20 000 euro.
Zdaniem skarżącego, winien on otrzymać wnioskowaną pomoc do wysokości limitu 20 000 euro, czyli z uwzględnieniem kwot wcześniej otrzymanych, z pominięciem jedynie kwoty przekraczającej limit. Z decyzji organu I instancji z dnia 16 września 2022 r. wynika, że kwota pomocy, jaka mogła być skarżącemu przyznana, zgodnie ze złożonym wnioskiem wyniosła 59 847,50 zł, co stanowi w przeliczeniu 12 689,23 euro, według kursu euro z dnia 15 września 2022 r.( 4,7164 zł). W decyzji organu II instancji wskazano zaś tylko, że przyznanie pomocy de minimis w kwocie 12 689,23 euro spowodowałoby przekroczenie pułapu de minimis. Z poczynionych przez Sąd na potrzeby przedmiotowej sprawy wyliczeń wynika, że na etapie postępowania przed organami stwierdzono przekroczenie limitu w wysokości 7 139, 76 euro (14 450,53 euro + 12 689,23 euro = 27 139, 76 euro).
Dokonana przez organy zawężająca interpretacja przepisów prawa europejskiego spowodowała dla producenta rolnego dotkliwe skutki. Pomimo znacznych strat plonów w gospodarstwie spowodowanych suszą, które kwalifikowały się do uzyskania pomocy na poziomie około 5 000 euro, producentowi odmówiono bowiem przyznania jakiejkolwiek pomocy, pomimo, że wcześniej udzielona w latach 2020-2022 pomoc mieściła się w granicach około ¾ możliwego do uzyskania przez producenta rolnego wsparcia do kwoty 20 000 euro.
Organy stanęły na stanowisku, że każde przekroczenie limitu, uzasadnia wydanie decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej. W ocenie organów, przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 należy interpretować w ten sposób, że każde przekroczenie limitu, musi skutkować odmową przyznania całej wnioskowanej pomocy finansowej.
Podniesiona w niniejszej sprawie kwestia sporna stanowiła już przedmiot rozważań sądów administracyjnych. Analizę przepisów prawa stanowiących podstawę odmowy przyznania pomocy finansowej, w przypadku przekroczenia limitu pomocy de minimis przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w m.in. w wyrokach z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1141/21, z dnia 7 lipca 2020 r. sygn. akt II FSK 930/20 czy z dnia 2 września 2020 r. o sygn. akt II FSK 1423/18,a także m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 535/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyrokach z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 468/20, z dnia 7 października 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 467/20.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy i argumentację wyrażone w powołanych wyżej orzeczeniach i przyjmuje je za własne.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U. UE L 352 z dnia 24 grudnia 2013 r.), w brzmieniu obowiązującym od 14 marca 2019 r, zmienionym przez art.1 pkt 2 rozporządzenia nr 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 r. (Dz. Urz. UEL 511 z 22 lutego 2019 r.), całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 20 000 euro w okresie trzech lat podatkowych. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku I. Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym uzyskuje się prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu (art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013).
Zgodnie z art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2 ,3 i 3a, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. Na podstawie art. 6 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego odnośne pułapy, górny limit krajowy i górny limit sektorowy, o którym mowa w art. 3 ust. 2, 3 i 3a oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane.
Wskazać należy, że pomoc de minimis, będąca wsparciem finansowym, ze swej definicji nie niesie ryzyka zakłócenia konkurencji na rynku unijnym i nie podlega procedurze notyfikacji. Pomoc ta przyznana jednemu beneficjentowi w okresie 3 lat kalendarzowych nie może przekroczyć ustalonego limitu.
Stosownie do art. 3 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, pułapy de minimis oraz górny limit krajowy i górny limit sektorowy, o którym mowa w ust. 2, 3 i 3a, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim. Ponadto okres ten, stosownie do pkt 8 preambuły tego rozporządzenia, należy oceniać w sposób ciągły, co znaczy, że dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych.
Niewątpliwie wielkość przyznanej pomocy producentowi rolnemu nie mogła doprowadzić do przekroczenia przysługującego mu trzyletniego limitu kwotowego wynoszącego 20 000 euro. Tym samym dopuszczalne było przyznanie skarżącemu pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organ winien uwzględnić kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych. Biorąc bowiem pod uwagę, że zasadniczym celem rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę, brak jest w ocenie Sądu przeszkód, aby dany podmiot uzyskał pomoc w wysokości, która tej kwocie odpowiada.
Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego zawartym w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji nie sprzeciwiają się temu postanowienia rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013.
Według zarówno art. 3 ust. 2, jak również art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, górny pułap przyznanej pomocy nie może przekraczać określonej wysokości. Jest to jedyna przeszkoda w uznaniu danej pomocy – w rozpoznawanej sprawie pomocy finansowej, dla producenta rolnego, który z powodu suszy poniósł szkody w uprawach i straty w gospodarstwie – za pomoc de minimis, która za taką będzie uznana według omawianego rozporządzenia. Prawodawca unijny używa bowiem sformułowań "całkowita kwota pomocy" (art. 3 ust. 2) oraz "pułapy de minimis" (art. 3 ust. 7), podając jednocześnie, że nie mogą one przekroczyć określonej kwoty. Tym samym jeżeli wskazywany zakres pomocy finansowej dla producenta rolnego przekracza kwotę określoną w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013, pomoc ta może zostać udzielona jedynie do kwoty możliwej pomocy określonej w art. 3 ust. 2 powyższego rozporządzenia.
Sąd podziela stanowisko strony, że za takim rozumieniem omawianej regulacji przemawia także wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji nr 1535/2007 z 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej wyraźnie bowiem wskazano, że "jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu" (art. 3 ust. 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013, zastrzeżenia takiego nie wprowadza. Jest to zasadnicza i wyraźna różnica pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Z powyższego wyprowadzić należy wniosek, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w przypadku, gdy cała kwota pomocy przekracza wartości określone w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013, to kwestię tę wyraźnie by uregulował, jak uczynił to w rozporządzeniu nr 1535/2007. Rozporządzenie nr 1408/2013 zmienia zatem zasady przyznawania pomocy w porównaniu z poprzednio obowiązującym rozporządzeniem nr 1535/2007, na co wskazuje porównanie treści obu przepisów.
Sąd nie podzielił wyrażonego w zaskarżonej decyzji stanowiska, że art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) 1408/2013 wyraźnie wyklucza możliwość uznawania za pomoc de minimis nowej pomocy, jeżeli jej łączna kwota przekracza dopuszczalne pułapy określone w art. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, w tym część kwoty pomocy. Nie można, w ocenie Sądu, twierdzić, że rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 zawiera w swej treści bezpośrednio wyrażony zakaz udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy, wymaga ono jedynie, aby pomoc nie przekraczała wartości 20 000 euro. Podzielić należy tym samym argumentację skarżącego, że inne rozumienie tych przepisów wprowadziłoby niesprawiedliwe traktowanie producentów rolnych, znajdujących się w podobnej sytuacji. Intencją zaś ustawodawcy unijnego było to, aby każdy z podmiotów miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości nieprzekraczającej jednego, określonego pułapu.
Przedstawione przez organ odwoławczy stanowisko nie wynika wprost z ww. przepisu i nie jest wynikiem dokonania przez organ literalnej wykładni wskazanego przepisu, lecz wykładni o charakterze zawężającym. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał, że obligatoryjność zastosowania tego rodzaju wykładni wynika z pisma Komisji (EU) z dnia 9 listopada 2020 r., Ref. Ares (2020)6510246. Nadto organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie organów nie wiąże stanowisko administracyjnych sądów krajowych, ale stanowisko Komisji Europejskiej z ww. pisma, co potwierdza uzasadnienie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 marca 2020 r. w sprawie C 586/18.
Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że akcentowane przez organ pismo Komisji Europejskiej skierowane zostało do przedstawicielstwa RP w związku z zapytaniem w ściśle określonej sprawie, to jest sprawie podatkowej, rozstrzygniętej przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 stycznia 2020 r. o sygn. akt II FSK 456/18, dotyczącej podatku należnego od sprzedaży własności gruntów. Już z tego względu wskazanemu pismu nie można przypisać charakteru generalnej interpretacji prawa unijnego, która miałaby wiązać organy ARiMR we wszystkich sprawach dotyczących pomocy de minimis. Wynikająca z przedmiotowego pisma zawężająca interpretacja prawa unijnego, to jest art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) 1408/2013 nie jest wiążąca także dla rozstrzygającego niniejszą sprawę Sądu.
Normy prawa unijnego są częścią obowiązującego na terenie RP porządku prawnego i jako takie są one bezpośrednio stosowane i interpretowane przez sądy krajowe. W przedmiotowej sprawie Sąd nie znalazł powodu do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym, dotyczącym treści art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) 1408/2013. Dokonując wykładni gramatycznej, systemowej, celowościowej i historycznej wskazanego przepisu, orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd nie miał bowiem wątpliwości, że przepis ten nie zawiera zakazu udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy.
Wskazać należy, że mając na uwadze rolę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, to jest zapewnienie stosowania w poszczególnych państwach członkowskich spójnej wykładni prawa unijnego, zasadnym jest aby rozpoznając sprawy wymagające interpretacji prawa unijnego sądy krajowe, a także organy administracji szeroko korzystały z dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W praktyce oznacza to odwoływanie się w procesie decyzyjnym i orzeczniczym do wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które formalnie nie są wiążące w danej sprawie, lecz jako wydane w sprawach dotyczących analogicznych lub bardzo podobnych problemów i zagadnień, stanowią istotną wskazówkę we właściwym odczytaniu przepisów prawa unijnego przez sąd krajowy, czy też organ administracji. W tym kontekście wskazać należy, że przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tezy wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 marca 2020 r., w sprawie C-586/18, pozostają bez związku z rozpoznawaną obecnie sprawą. Na mocy powołanego wyroku przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpoznano odwołanie Buonotourist Slr z siedzibą we Włoszech o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 11 lipca 2018 r., w którym sąd oddalił skargę strony o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji (UE) 2015/2075 z dnia 19 stycznia 2015 r. w sprawie pomocy państwa zrealizowanej przez Włochy – dodatkowa rekompensata z tytułu świadczenia usługi publicznej na rzecz Buonotourist. Niezależnie od całkowicie innego przedmiotu sprawy rozpoznawanej przez Trybunał sprawy, za nieadekwatne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy należy uznać wskazane w ww. wyroku tezy dotyczące konieczności uznania przez sądy krajowe wyłącznej kompetencji Komisji Europejskiej dla orzekania w zakresie oceny zgodności środków pomocowych z rynkiem wewnętrznym. W przedmiotowym wyroku zaznaczono, że sądy krajowe powinny powstrzymać się od wydawania orzeczeń sprzecznych z decyzją Komisji. Chodzi tu jednak o ściśle określony format działania Komisji wynikający z art. 108 TFUE, który w przedmiotowej sprawie nie został uruchomiony. W zakresie pomocy przyznawanej przez ARiMR producentom rolnym w związku ze stratami poniesionymi w uprawach na skutek suszy, o której mowa w § 13zp rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nie została bowiem wydana decyzja, o której mowa w art. 108 ust. 2 TFUE, to jest wiążąca decyzja Komisji Europejskiej, o zniesieniu lub zmianie tej pomocy przez państwo członkowskie jako niezgodnej z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 TFUE lub z uwagi na jej nadużywanie. Do takiej zaś decyzji i braku jej respektowania przez sąd krajowy odnosi się zaś cytowany przez organ odwoławczy wyrok TSUE.
Z powyższych względów, w ocenie Sądu, w sprawie doszło do naruszenia art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) 1408/2013 poprzez jego wadliwą wykładnię, która doprowadziła organy w konsekwencji do naruszenia art. § 13zp ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Odnosząc się do podniesionego na etapie odpowiedzi na skargę stanowiska organu, że nie mógł zmodyfikować wniosku strony, wskazać należy, że wobec obowiązków państwa członkowskiego i uprawnień rolnika wynikających z regulacji rozporządzenia komisji (UE) nr 1408/2013 (WE), wynikających z art. 3 i 6 tego aktu, interpretowanych przy uwzględnieniu motywów preambuły do tego rozporządzenia, a mianowicie: motywu 8, 13 i 20, w szczególności obowiązku państwa członkowskiego dotyczącego monitorowania pomocy, czyli obowiązku stałej obserwacji i kontroli uzyskiwanej przez producenta rolnego pomocy de minimis, aby nie doszło do przekroczenia pułapu tej pomocy w wysokości 20 000 euro, za uprawnione należy uznać stanowisko (wyrażone min. w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2022 r. sygn. akt I GSK 1141/21), że po stronie organu istniał obowiązek uwzględnienia wniosku o pomoc do kwoty wskazanego wyżej pułapu pomocy de minimis.
Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają z powyższych rozważań. Organy dokonają ponownej oceny wniosku skarżącego z o przyznanie pomocy finansowej w związku ze stratami w gospodarstwie, które poczyniła w 2021 r. susza, uwzględniając dokonaną przez Sąd przez interpretację przepisów prawa materialnego, w tym przepisów rozporządzenia Komisji (UE) 1408/2013.
O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego kwotę 697 zł. Na zasądzoną od organu sumę składają się kwota uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu od skargi (200 zł), wynagrodzenie reprezentującego skarżącego radcy prawnego (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 119 ust. 1 p.p.s.a., stosownie do wniosku organu zawartego w odpowiedzi na skargę i braku wystąpienia przez stronę skarżącą z żądaniem przeprowadzenia rozprawy.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).