III SA/GD 406/24

III SA/Gd 406/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Jacek Hyla /Sędzia Zastępca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 16 ust. 1, art. 149, 150, art. 151, art. 156 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 622
art, 103 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Asesor WSA Adam Osik (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 lipca 2024 r., nr SKO.474.28.2024 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty Słupskiego z dnia 15 maja 2024 r. nr KM.5430.3.78.2024-II; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz R. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 maja 2024 r., nr KM.5430.3.78.2024-II, wydaną na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.) – dalej jako: "u.k.p." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a.", po ponownym rozpatrzeniu sprawy R. P., Starosta Słupski cofnął R. P. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. B, potwierdzonych prawem jazdy nr [...], nr druku [...], wydane dnia 22 lipca 2005 r. przez Starostę Słupskiego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu 10 marca 2021 r. wpłynęło zawiadomienie Komendy Miejskiej Policji w Słupsku, [...], z którego wynika, że w dniu 4 marca 2021 r. R. P. przekroczył pojazdem dopuszczalną prędkość w terenie zabudowanym o więcej niż 50 km/h. Wobec kierującego Komenda Miejska Policji w Słupsku wystosowała mandat karny oraz elektroniczne zatrzymanie prawa jazdy.
Pismem z dnia 10 marca 2021 r. organ powiadomił stronę o wszczętym postępowaniu administracyjnym i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W dniu 15 marca 2021 r. strona poinformowała w rozmowie telefonicznej o skierowaniu powyższej sprawy do Sądu Rejonowego w Słupsku. W związku z powyższym zwrócono się do tego Sądu o podanie informacji o rozstrzygnięciu w sprawie przekroczenia prędkości. Jednocześnie postanowieniem z dnia 15 marca 2021 r. organ zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd. Ponadto poinformowano stronę, że zgodnie z art. 102 ust. 1d u.k.p., jeżeli osoba będzie kierowała pojazdem pomimo zatrzymania prawa jazdy przez Policję na podstawie art. 135 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), Starosta wyda decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy.
Zawiadomieniem z dnia 26 marca 2021 r. Komenda Miejska Policji w Słupsku poinformowała organ o kierowaniu w dniu 25 marca 2021 r. przez R. P. pojazdem w okolicznościach o których mowa w art. 102 ust. 1d u.k.p. Zgodnie z ustawą o kierujących pojazdami, okres, na który zatrzymano prawo jazdy, został przedłużony do 6 miesięcy. Z uwagi na brak informacji z Sądu o rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego, Starosta Słupski nie wydał decyzji administracyjnej w tej sprawie. Wyznaczono nowy termin załatwienia na dzień 25 czerwca 2021 r.
Kolejnym zawiadomieniem Komenda Miejska Policji w Słupsku poinformowała Starostę Słupskiego o ponownym zatrzymaniu R. P., kierującego pojazdem w dniu 20 maja 2021 r. w okolicznościach o których mowa w art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p., tj. w przedłużonym okresie zatrzymania prawa jazdy.
W dniu 19 listopada 2021 r. wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Słupsku o sygn. akt [...] orzekające o nieuwzględnieniu wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego, nałożonego na R. P. w dniu 4 marca 2021 r. za kierowanie pojazdem w terenie zabudowanym z prędkością przekraczającą dozwoloną o więcej niż 50 km/h. Z uwagi na upływ 6 miesięcy od dnia zatrzymania prawa jazdy przez Komendę Miejska Policji w Słupsku za przekroczenie prędkości, decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r. Starosta Słupski umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Analizując wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty ustalono, że pomimo braku decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy, faktem jest, że R. P. kierował pojazdem silnikowym w przedłużonym okresie, o którym mowa w art. 102 ust. 1d u.k.p., w związku z czym Starosta Słupski zobowiązany jest do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień, zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Podstawą wydania niniejszej decyzji jest informacja od organu kontroli ruchu drogowego, a decyzja ma charakter rozstrzygnięcia związanego. Zawiadomieniem z dnia 17 grudnia 2021 r. powiadomiono stronę o wszczętym postępowaniu administracyjnym w sprawie cofnięcia uprawnień. Strona dostarczyła kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku o sygn. akt [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. W ocenie organu postanowienie to dotyczy sprawy kierowania pojazdem przez R. P. bez posiadania uprawnień, co skutkować mogło nałożeniem kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Rozstrzygniecie to nie wpływa jednak na decyzję Starosty, albowiem kierowca posiadał uprawnienia do kierowania (brak decyzji o ich cofnięciu), jednakże uprawnienia te były nadal zatrzymane, co powoduje okoliczności, o których mowa we wspomnianym już art. 102 ust. 1d u.k.p.
Biorąc pod uwagę zaistniałe okoliczności, decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. nr KM.5430.3.1.2022-II Starosta Słupski cofnął R. P. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. B prawa jazdy.
Relacjonując dalszy przebieg postępowania organ pierwszej instancji wskazał, że powyższa decyzja, w związku z wniesionym przez stronę odwołaniem, została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 lutego 2022 r. W dniu 21 kwietnia 2022 r. strona zaskarżyła tę decyzję organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Dnia 19 grudnia 2022 r. strona złożyła do Starosty Słupskiego wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją nr KM.5430.3.1.2022-II o cofnięciu uprawnień, z uwagi na stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt K 4/21, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541, ze zm.) rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2022 r. nr KM.5430.9.1.2022-II Starosta Słupski wznowił postępowanie, zgodnie z wnioskiem strony. Z uwagi na fakt, że decyzja Starosty Słupskiego z dnia 19 stycznia 2022 r. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami R. P. nie była ostateczna (rozpatrywana sprawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego), organ zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd.
W dniu 27 lutego 2023 r. Starosta Słupsku otrzymał prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 447/22, oddalający skargę R. P.
Z uwagi na powyższe, zgodnie z wnioskiem strony z dnia 10 marca 2024 r. postanowieniem z dnia 28 marca 2024 r. Starosta Słupski podjął ponownie postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami R. P. Pismem z dnia 17 kwietnia 2024 r. poinformowano stronę o zakończeniu postępowania administracyjnego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranych w sprawie materiałów. Strona odebrała pismo w dniu 2 maja 2024 r. i w wyznaczonym terminie nie wniosła uwag.
Organ pierwszej instancji wskazał, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. B prawa jazdy R. P., ustalił, że dniu 4 marca 2021 r. R. P. jako kierujący pojazdem przekroczył dozwoloną w terenie zabudowanym prędkość o więcej niż 50 km/h. Następnie, w dniach 25 marca 2021 r. oraz 20 maja 2021 r., posiadając pełną świadomość, że wcześniej zatrzymano prawo jazdy, R. P. ponownie kierował pojazdem. Powyższe okoliczności obligują Starostę Słupskiego do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień o kierowania pojazdami. W ocenie organu, na cofnięcie uprawnień nie ma wpływu brak wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy oraz decyzji o przedłużeniu zatrzymania na okres 6 miesięcy. Organ zgadza się z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wskazanym w wyroku oddalającym skargę R. P., że ustawodawca jednoznacznie określił, że przepis art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. sankcjonuje sytuację kierowania pojazdem w "przedłużonym okresie, o którym mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 d ustawy o kierujących pojazdami". Celem regulacji zawartych w w/w przepisach jest wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców prezentujących dalece lekceważący stosunek do obowiązujących regulacji prawnych.
Decyzją z dnia 5 lipca 2024 r. nr SKO.474.28.2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.) – dalej jako: "ustawa zmieniająca", Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium, uznając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, wskazało, że zgodnie z treścią art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stanowi akt o charakterze związanym, czyli taki, który nie zależy od uznania organu, a w przypadku zaistniałych ustawowych przesłanek, organ ma obowiązek wydać decyzję o określonej w przepisie treści. Dlatego też okoliczności, na które powołuje się skarżący w treści odwołania nie mogły zostać wzięte pod uwagę. W sprawie istotne jest to, że skarżący podlega wyeliminowaniu z ruchu drogowego kierowców, ponieważ prezentuje lekceważący stosunek do obowiązujących regulacji prawnych.
Z akt sprawy bezspornie wynika, że w dniu 4 marca 2021 r. R. P. jako kierujący pojazdem przekroczył dozwoloną w terenie zabudowanym prędkość o więcej niż 50 km/h. Następnie, w dniach 25 marca 2021 r. oraz 20 maja 2021 r., posiadając pełną świadomość, że wcześniej zatrzymano prawo jazdy, ponownie kierował pojazdem. Powyższe okoliczności zobligowały organ pierwszej instancji do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień o kierowania pojazdami.
Kolegium podniosło, że art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej stanowi, że organ kontroli ruchu drogowego, który stwierdził kierowanie pojazdem silnikowym w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d albo art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p., niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. Taka sytuacja miała miejsce w realiach sprawy, skarżący kierował pojazdem w dniach 25 marca i 20 maja 2021 r. pomimo zatrzymanego w dniu 4 marca 2021 r. prawa jazdy.
Kolegium, zgadzając się z oceną organu pierwszej instancji, że na cofniecie uprawnień do kierowania pojazdami nie ma wpływu brak wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy oraz decyzji o przedłużeniu zatrzymania na okres 6 miesięcy, wskazało, że pogląd taki wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w toczącym się wcześniej postępowaniu administracyjnym oddalając skargę R. P. i wskazując, że ustawodawca jednoznacznie określił, iż przepis art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. sankcjonuje sytuacje kierowania pojazdem w "przedłużonym okresie, o którym mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami". Celem regulacji zawartych w w/w przepisach jest wyeliminowania z ruchu drogowego kierowców prezentujących dalece lekceważący stosunek do obowiązujących regulacji prawnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję R. P. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art 80 oraz art. 81a § 1 k.p.a. poprzez dowolne uznanie, że skarżący kierował pojazdem z przekroczeniem dozwolonej prędkości oraz że kierował po zatrzymaniu mu prawa jazdy oraz nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść skarżącego,
2. art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przedłużony okres zatrzymania prawa jazdy ma miejsce w sytuacji zaistnienia zawiadomienia organu administracji o podstawie do wydania decyzji o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy, gdy właściwa wykładnia tego przepisu wskazuje, że okres ten występuje jedynie wskutek wydania takiej decyzji o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy,
i w oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo. Organy obu instancji nie odniosły się do faktu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w którym uznał niekonstytucyjność przepisu stanowiącego podstawę, tj. art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks kamy oraz niektórych innych ustaw rozumianego w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), wobec czego TK uznał ten przepis za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Tym samym, mimo że podstawą wznowienia było wydanie ww. wyroku TK, Starosta Słupski nie wyjaśnił na podstawie jakich innych dowodów ustalił, że skarżący prowadził pojazd w sytuacji, w której podstawą taką nie mogła być wyłącznie informacja organu kontroli mchu drogowego. Mimo to Starosta stwierdza jedynie, że akta sprawy zawierają dowody na to wskazujące.
Również SKO nie odniosło się do tego problemu podnoszonego od samego początku przez skarżącego stwierdzając że akta wskazują że skarżący kierował pojazdem. Tym samym organy administracji nie sprostały również obowiązkowi właściwego wyjaśnienia przesłanek którymi się kierowały wydając decyzję a więc naruszyły art. 11 k.p.a. W sytuacji, w której organ administracji nie mógł oprzeć podstawy takiej decyzji o informacje policji, to uznać należało, że w sprawie brak jest innych dowodów na to wskazujących. Tym samym organy administracji dokonały dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego dokonując dowolnego ustalenia, że skarżący kierował pojazdem. W ten sposób organy administracji nie rozstrzygnęły wątpliwości na korzyść skarżącego w sytuacji istnienia wątpliwości co do tego kierowania pojazdem. W konsekwencji stwierdzić należy, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania z art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. i wydały błędne decyzje w sprawie.
Skarżący podniósł ponadto, że z uwagi na fakt wznowienia postępowania po wydaniu wyroku przez WSA w tej sprawie, podtrzymuje argumentację wyrażoną w uprzedniej skardze administracyjnej. Wykładnia wskazująca na fakt istnienia "przedłużonego okresu" w sprawie, która to została powielona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przeczy wykładni literalnej i funkcjonalnej pojęcia prawnego "przedłużonego okresu", wskazanemu w art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Skoro bowiem ustawodawca posługuje się takim pojęciem odwołując się przy tym do art. 102 ust. 1d, to okres ten powinien zaistnieć i to ten okres jest podstawą wydania decyzji w ramach art. 103 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy. Z kolei przedłużony okres jest pojęciem prawnym niewyjaśnionym w definicjach wskazanych w tej ustawie, zatem odtworzenie tego pojęcia prawnego wymaga wykładni art. 102 ust. 1d, który mówi o takim pojęciu. Wykładnia tego przepisu wskazuje, że w sytuacji kierowania pojazdem pomimo zatrzymania prawa jazdy przez policję, albo mimo wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, starosta wydaje decyzję o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy. Stwierdzić zatem należy, że pojęcie "przedłużonego okresu" wystąpi tylko w sytuacji, gdy decyzja taka o przedłużonym okresie zostanie wydana, albowiem tylko wtedy wystąpi taki przedłużony okres zatrzymania prawa jazdy, który wynika właśnie z takiej decyzji. Twierdzenie zatem organu odwoławczego, że organ mógł wydać decyzję o cofnięciu prawa jazdy tylko na podstawie informacji, która mogłaby stanowić podstawę do wydania decyzji o przedłużonym okresie zatrzymania prawa jazdy jest błędne, albowiem nie powoduje powstania takiego prawnego "przedłużonego okresu" wskazanego w art. 103 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy.
Brak zatem takiej decyzji o przedłużonym okresie nie pozwala uznać, że taki okres w tej sprawie wystąpił, a tym bardziej, iż skarżący jechał w toku takiego okresu, a więc brak było podstaw prawnych do wydania decyzji o cofnięciu prawa jazdy przez Starostę.
Podsumowując SKO wydało zaskarżoną decyzję z rażącym naruszeniem prawa poprzez utrzymanie w mocy decyzji sprzecznej z prawem, wydanej bez podstawy dowodowej i prawnej. Aby bowiem wydać taką decyzję konieczne było wcześniejsze wydanie decyzji o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy i dopiero po tym kierowanie pojazdem w trakcie takiego przedłużonego okresu zatrzymania prawa jazdy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej jako: "p.p.s.a." Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c p.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga podległa uwzględnieniu, jednak z innych względów niż te wskazane w jej treści.
Zaskarżona decyzja odwoławcza, a także poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia 15 maja 2024 r., zostały wydane w trybie wznowienia postępowania administracyjnego.
Jednoznacznie przekonuje o tym przebieg postępowania poprzedzającego wydania ww. decyzji administracyjnych. W dniu 14 grudnia 2022 r. skarżący zwrócił się do Starosty Słupskiego z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty Słupskiego z dnia 19 stycznia 2022 r. o cofnięciu stronie uprawnień do kierowania pojazdami. W swym wniosku skarżący powołał się na fakt wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, w którym orzeczono, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541, ze zm.) rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Na skutek powyższego wniosku postanowieniem z dnia 27 grudnia 2022 r. nr KM.5430.9.1.2022-II, wydanym na podstawie art. 145a, art. 147 i art. 149 § 1 k.p.a., Starosta Słupski wznowił postępowanie, zgodnie z wnioskiem strony. Decyzja Starosty Słupskiego z dnia 15 maja 2024 r., utrzymana w mocy zaskarżoną decyzję, została sformułowana w sposób wskazujący na wydanie jej "po ponownym rozpatrzeniu sprawy R. P. W uzasadnieniu tejże decyzji organu pierwszej instancji powołano fakt złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania oraz fakt wydania postanowienia o wznowieniu postępowania.
W tak prezentującym się stanie faktycznym sprawy przypomnieć należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.). Takie postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
Podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jest, między innymi, sytuacja, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (art. 145a § 1 k.p.a.).
Podkreślenia zatem wymaga, że decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. Starosta Słupsku, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. cofnął R. P. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. B potwierdzonych prawem jazdy nr [...], nr druku [...], wydane dnia 22 lipca 2005 r. przez Starostę Słupskiego. Po wznowieniu postępowania administracyjnego (na opisany wyżej wniosek skarżącego, złożony na podstawie art. 145a k.p.a.) zakończonego ww. decyzją Starosta Słupski decyzją z dnia 15 maja 2024 r., nr KM.5430.3.78.2024-II, wydaną na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p., po ponownym rozpatrzeniu sprawy R. P., Starosta Słupski cofnął R. P. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. B, potwierdzonych prawem jazdy nr [...], nr druku [...], wydane dnia 22 lipca 2005 r. przez Starostę Słupskiego.
Kompetencję orzeczniczą organu administracji publicznej dla spraw rozstrzyganych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego określają natomiast przepisy art. 151 § 1 pkt 1-2 oraz § 2 k.p.a.
Zgodnie z treścią przywołanych przepisów, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150 k.p.a., wydaje decyzję, w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.).
Natomiast w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.).
Analiza akt administracyjnych przekazanych Sądowi, jak również treści wydanych w toku postępowania rozstrzygnięć organów obu instancji, nie pozwala na przyjęcie, że w sprawie doszło do uchylenia decyzji Starosty Słupskiego z dnia 19 stycznia 2022 r., po raz pierwszy cofającej skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Decyzja ta, z uwagi na wydanie przez Starostę Słupskiego decyzji w dniu 15 maja 2024 r. bez zachowania ustawowych form decyzyjnego zakończenia postępowania wznowieniowego, dotąd nie została skutecznie usunięta z obrotu prawnego. Decyzję z dnia 15 maja 2024 r. organ pierwszej instancji po raz drugi cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyduje łączne wystąpienie trzech przesłanek: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Ponadto rażące naruszenie prawa może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi zaś wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa oraz gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I GSK 1261/20)
Zdaniem Sądu rozstrzygniecie zaskarżone odwołaniem wydane zostało bez poszanowania dla przepisów art. 151 § 1 pkt 1-2 oraz § 2 k.p.a. określających kompetencje orzecznicze organu administracji publicznej ustalone dla trybu wznowienia postępowania administracyjnego. Tego rodzaju naruszenie ma charakter rażący i uzasadnia stwierdzenie nieważności ww. decyzji organu pierwszej instancji z dnia 15 maja 2024 r. i utrzymującej ją w mocy zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku.
Podkreślenia w dalszej kolejności wymaga, że rażące naruszenie przepisów kompetencyjnych regulujących sposób zakończenia postępowania wznowieniowego, skutkowało sytuacją, w której, opisane wyżej dwie decyzje organu pierwszej instancji, poza datą wydania, numerem sprawy, rokiem i numerem dziennika ustaw, w którym zamieszczono tekst jednolity ustaw o kierujących pojazdami i Kodeksu postępowania administracyjnego oraz treścią uzasadnienia decyzji późniejszej, którą uzupełniono o opis okoliczności wznowienia postępowania administracyjnego, nie różnią się w żaden inny sposób.
Na gruncie okoliczności kontrolowanej sprawy nie może zatem budzić wątpliwości, że w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje Starosty Słupskiego cofające skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi stwierdzone tym samym prawem jazdy.
Obie decyzje zostały wydane w stosunku do tożsamego podmiotu oraz dotyczą tego samego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 931/09, LEX nr 597967).
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, z pominięciem dowodów włączonych do akt administracyjnych (treść decyzji zaskarżonej odwołaniem), merytorycznie rozpoznało sprawę w postępowaniu odwoławczym, to jest stosując rozstrzygniecie zawarte w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy nie uwzględnił zatem, że rozstrzygnięcie zaskarżone odwołaniem wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów art. 151 § 1 pkt 1-2 oraz § 2 k.p.a. określających kompetencje orzecznicze organu administracji publicznej ustalone dla trybu wznowienia postępowania administracyjnego, a przez to było obarczone wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i jednocześnie skutkowało wystąpieniem wady decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
W odniesieniu do zarzutów sformułowanych w skardze wyjaśnić należy, że z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika, iż stwierdzenie nieważności decyzji czyni zbędną potrzebę dokonania przez sąd merytorycznej oceny zarzutów zawartych we wniesionej przez stronę skardze (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 777/10, LEX nr 966211).
Powyższe pozostaje aktualne także wówczas, gdy stwierdzenie nieważności decyzji nie uchyla konieczności ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Orzeczenie sądu nie może prowadzić do zmiany funkcji pełnionych przez administrację i sądownictwo administracyjne, tj. zastępować decyzji lub postanowienie organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 1888/22, LEX nr 3702272 i powołana tam literatura).
Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z poszanowaniem przepisów art. 149 § 2 k.p.a. oraz art. 151 § 1 i 2 k.p.a., odnosząc się do ustawowych przesłanek wznowienia postępowania (w tym wskazanych przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania) i zakończenia postępowania wznowieniowego.
Z powyższych względów Sąd uznał za konieczne usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Słupskiego z dnia 15 maja 2024 r., jako obarczonych wadą rażącego naruszenia prawa oraz wadą ponownego rozstrzygnięcia sprawy załatwionej inną decyzją ostateczną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 3 k.p.a., o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s