III SA/GD 40/05

III SA/Gd 40/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Kowalik-Grzanka
Felicja Kajut
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie WSA Felicja Kajut, WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 15 listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżona decyzję i zasądza od Dyrektora Izby celnej [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 7 215 zł (siedem tysięcy dwieście piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
III SA/ Gd 40/05
U z a s a d n i e n i e
Na podstawie zgłoszenia celnego złożonego przez "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w G. Dyrektor Urzędu Celnego [...] w dniu 4 marca 1999 r. objął procedurą tranzytu towar w postaci 13.000.000 sztuk papierosów marki "[...]".
Towar ten od chwili wprowadzenia z zagranicy na polski obszar celny w dniu 17 lutego 1999 r. aż do objęcia go procedurą zawieszającą był czasowo składany w magazynie celnym i nie zmienił swojego statusu, pozostając towarem niekrajowym. Na podstawie zgłoszenia tranzytowego przedmiotowy towar powinien być dostarczony do Urzędu Celnego
[...] Oddziału Celnego [...], celem jego wywozu za granicę do Republiki [...].
Do urzędu celnego wyjścia tj. Oddziału Celnego Baza Kontenerowa wpłynęło potwierdzenie dostarczenia towaru do urzędu celnego przeznaczenia dokonane na karcie
4 przedmiotowego JDA SAD, jednakże wskazany w nocie tranzytowej jako urząd celny przeznaczenia Oddział Celny w K. pismem z dnia 22 marca 1999 r. nie potwierdził faktu dostarczenia towaru, informując jednocześnie, że przedmiotowy towar nie figuruje
w ewidencji wywozowej tamtejszego oddziału.
Z uwagi na zaistniałe rozbieżności oraz podejrzenie dokonania fałszerstwa potwierdzenia wywozu niniejszego towaru Dyrektor Urzędu Celnego [...] w piśmie z dnia 25 marca 1999r. poinformował o powyższym fakcie Komendę Wojewódzką Policji, przekazując budzące wątpliwość dokumenty celem przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego.
W związku z dokumentowaniem faktu dostarczenia towaru do urzędu celnego przeznaczenia kartą 4 przedmiotowego dokumentu SAD tj. w sposób niezgodny
z obowiązującymi przepisami oraz mając na uwadze wyjaśnienia i dokumenty nadesłane przez Oddział Celny w K., Dyrektor Urzędu Celnego [...] postanowieniem z dnia 31 marca 1999 r. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie stwierdzenia nieprawidłowości podczas realizacji procedury tranzytu na podstawie zgłoszenia celnego dokonanego w dniu
4 marca 1999 r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania poszukiwawczego i wyjaśniającego ustalono, iż główny zobowiązany, którym była w niniejszej sprawie "B" Sp. z o.o. nie przedstawiła wymaganych na podstawie przepisów prawa celnego dokumentów
w szczególności karty 5 przedmiotowego zgłoszenia celnego, która opatrzona stosownymi pieczęciami i adnotacjami funkcjonariuszy Urzędu Celnego [...] Oddziału Celnego w K. winna potwierdzać fakt dostarczenia towaru do urzędu celnego przeznaczenia.
Główny zobowiązany w toku prowadzonego postępowania nie przedstawił również innych wiarygodnych dokumentów jak choćby zgłoszenia celnego dokonanego przed organem celnym B., czy potwierdzenia płatności za towar przez zagranicznego odbiorcę, które dokumentowały by fakt wywozu poza polski obszar celny.
Podjęta przez stronę próba udowodnienia spornych okoliczności pismem w postaci faksu podpisanego przez Dyrektora [...] Centralnego Urzędu Celnego została zweryfikowana za pośrednictwem Głównego Urzędu Ceł Biura Współpracy Międzynarodowej i Integracji Europejskiej przez Państwowy Komitet Celny Republiki [...], który stwierdził, iż będący przedmiotem sprawy towar nie został wwieziony na terytorium Republiki [...]. Odbiorca towaru tj. firma "C" nie posiadała bowiem pozwolenia na przywóz wyrobów tytoniowych a przedłożony przez pełnomocnika strony omawiany faks nie był kierowany do [...] Centralnego Urzędu Celnego i posiadał cechy falsyfikatu.
Ponadto w wyniku współpracy międzynarodowej ustalono, iż odbiorca przedmiotowego towaru pod wskazanym adresem nie istnieje a firma o nazwie "D" prowadzi działalność gospodarczą polegającą wyłącznie na handlu papierem i nigdy nie posiadała koncesji na obrót wyrobami tytoniowymi.
W konsekwencji decyzją z dnia 19 sierpnia 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego [...] określił dług celny ciążący na przedmiotowym towarze oraz opłatę manipulacyjną dodatkową, wywodząc, iż nieprzedstawienie towaru oraz dokumentów w urzędzie celnym przeznaczenia, zgodnie z treścią zgłoszenia celnego, na podstawie którego zadeklarowano towar do objęcia go procedurą tranzytu w urzędzie celnym wyjścia, stanowiło usunięcie towaru spod dozoru celnego.
Po rozpatrzeniu odwołania organ celny drugiej instancji decyzją z dnia 2 sierpnia 2002r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy uzasadniając między innymi,
iż postępowanie w sprawie dokonania fałszerstwa wspomnianej karty 4 zgłoszenia celnego jest prowadzone przez prokuraturę i zmierza do wykrycia sprawcy czynu.
Badając zgodność zaskarżonych decyzji z prawem w związku ze skargą strony Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie sygn. akt 3 I SA/Gd 1899/02 z dnia 23 czerwca 2004 r. uchylił powyżej wskazane rozstrzygnięcie organu celnego drugiej instancji.
Uzasadniając wyrok Sąd stwierdził, iż istota niniejszego postępowania została już zdefiniowana we wcześniejszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I S.A./Gd 1700/99 z dnia 17 kwietnia 2002 r. i sprowadza się do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego umożliwiającego ustalenie zaistnienia określonego uprawnienia lub obowiązku celnego w stosunku do podmiotu korzystającego z procedury tranzytu.
W wyroku z dnia 17 kwietnia 2002 r. Sąd potwierdził bowiem, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na prowadzone postępowanie w sprawie sfałszowania dokumentu przez prokuraturę, nie stwierdził jednak, że ustalenie okoliczności sfałszowania adnotacji na odwrocie karty 4 przedmiotowego dokumentu SAD nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy.
Organy celne właściwie wywiodły z treści powołanego wyroku, że postępowanie celne
w niniejszej sprawie dotyczy wypełnienia przez stronę ustawowych obowiązków wynikających z obowiązującego w dacie sprawy Kodeksu celnego, pominęły jednak stronę tego postępowania ograniczonego do oceny, czy strona zgodnie z art. 98 Kodeksu celnego przedłożyła w urzędzie celnym przeznaczenia towary i odpowiednie dokumenty.
Ustaleń w tym zakresie nie może zastąpić postępowanie zmierzające do ustalenia losów towaru po przedstawieniu przez stronę w polskim urzędzie celnym.
Skoro przepis art. 98 Kodeksu celnego wskazuje jako przesłankę zakończenia procedury tranzytu jedynie przedstawienie towarów i dokumentów a nie wywóz towaru organy kwestionujące winny wskazać nieprawidłowości dokumentu potwierdzającego "przedstawienie".
Decyzją z dnia 15 listopada 2004 r. Dyrektor Izby Celnej [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W celu wyjaśnienia ewentualnego sfałszowania karty 4 przedmiotowego JDA SAD przeprowadzono kontrolę celną w Oddziale celnym Baza Kontenerowa, dokonano ponownej analizy protokołów przesłuchań związanych z niniejszą sprawą funkcjonariuszy Izby Celnej [...] oraz w ramach pomocy prawnej wypożyczono akta sprawy z prowadzonego postępowania przez policję oraz Prokuraturę Rejonową [...], które poddano szczegółowej i dogłębnej analizie.
"E" Sp. z o.o. jako osoba, która przejęła odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu na polski obszar celny, dokonała w dniu
4 marca 1999 r. zgłoszenia towaru do procedury tranzytu na podstawie JDA SAD nr [...]. Przedstawiony towar jak i przedłożone dokumenty wypełniały wymogi formalne do objęcia towaru wnioskowaną procedurą.
Stosownie do treści art. 101 § 2 ustawy na głównym zobowiązanym spoczywała odpowiedzialność przedstawienia w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie celnym towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru.
Główny zobowiązany - "F" Sp. z o.o. winien był przedstawić w Oddziale Celnym w K. odpowiednie dokumenty wraz z towarem do dnia 8 marca 1999 r.
Nie należy utożsamiać kwestii dostarczenia objętych procedurą tranzytu towarów do urzędu celnego przeznaczenia z instytucją przedstawienia towarów po ich wprowadzeniu na polski obszar celny uregulowaną w treści wspomnianego wyżej art. 39 kodeksu celnego, która jest równoznaczna ze złożeniem deklaracji skróconej.
W art. 98 Kodeksu celnego ustawodawca wskazał bowiem, iż procedura tranzytu zostaje zakończona, gdy towary i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia zgodnie z przepisami tej procedury czyniąc jednocześnie w art. 101 ustawy głównego zobowiązanego osobą odpowiedzialną za wypełnienie warunków
tej procedury tj. przedstawienia towarów w wyznaczonym terminie w stanie nienaruszonym z zachowaniem środków umożliwiających organowi celnemu ustalenie tożsamości towaru, czyli sprawdzenia autentyczności zamknięć celnych a w uzasadnionych wypadkach dokonania rewizji towaru.
W celu zbadania, czy stanowiący przedmiot sprawy towar został dostarczony do Urzędu Celnego [...] Oddziału Celnego w K. Prokuratura Rejonowa
[...] przeprowadziła postępowanie w sposób wnikliwy i wyczerpujący. Przesłuchano do protokołu w charakterze świadka wszystkich (34) funkcjonariuszy Oddziału Celnego
w K., pełniących służbę w dniach 8 i 9 marca 1999 r. na niniejszym przejściu granicznym,
z których zeznań jednoznacznie wynika, iż samochód ciężarowy o nr rej. [...] wraz
z przyczepą przewożący dwa kontenery papierosów marki "[...]" nie dotarł do tamtejszego oddziału celnego a tym samym nie dokonano przedstawienia takiego towaru. Przedmiotowy towar określany jako wrażliwy podlegałby w Oddziale Celnym szczególnej odprawie polegającej na wzmożeniu czynności kontrolnych oraz informowaniu o takim transporcie kierownictwa Oddziału. Dodatkowo kilku funkcjonariuszy zeznało także, że transporty z tak dużą ilością wyrobów tytoniowych od dłuższego czasu nie przekraczały granicy w K. B. a zjawisko takie miało miejsce ostatnio w latach 1993-1994 r.
Odzwierciedlenie zeznań funkcjonariuszy Oddziału Celnego w K. stanowią zapisy
w prowadzonej ewidencji Oddziału na podstawie zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie ewidencji towarów, wzorów rejestrów, innych dokumentów ewidencyjnych (...) (MP Nr 70, poz. 688).
Pod pozycją nr [...] wskazaną na odwrocie karty 4 zgłoszenia [...] z dnia 4 marca 1999 r., którą strona dokumentuje fakt dostarczenia towaru do urzędu celnego przeznaczenia widnieje bowiem zupełnie inny towar - panele podłogowe, natomiast w dniu 8 marca 1999 r. określonym jako termin dostarczenia towaru do Oddziału Celnego w K. brak jest jakiejkolwiek adnotacji dotyczącej tej pozycji.
Zgodnie z obowiązującym wówczas zarządzeniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia
23 września 1997 r. w sprawie ewidencji towarów, wzorów rejestrów, innych dokumentów ewidencyjnych w celu wprowadzenia towaru do ewidencji E19 (towarów wyprowadzanych) konieczne było w pierwszej kolejności jego dostarczenie do granicznego urzędu celnego przeznaczenia, co oznacza, że ewidencji E19 zgodnie z § 84 cytowanego zarządzenia Prezesa GUC dokumentuje fakt dostarczenia objętego procedurą tranzytu towaru do urzędu celnego przeznaczenia oraz w konsekwencji zamknięcie procedury tranzytu i jego wystąpienie za granicę.
Istotne wydaje się odniesienie do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 23 czerwca 2004 r.
Bezspornym jest, iż postępowania dowodowego w zakresie przedstawienia towaru do urzędu celnego przeznaczenia nie zastąpi badanie dalszych losów towaru. Niemniej jednak zauważyć należy, iż prowadzone w tym zakresie postępowanie w organie celnym pierwszej instancji spowodowane było z inicjatywy strony tj. powziętą próbą udowodnienia za pomocą innych dokumentów (faksu noszącego cechy falsyfikatu) faktu wystąpienia towaru poza polski obszar celny.
W dniu objęcia tj. 4 marca 1999 r. przedmiotowego towaru do procedury tranzytu sposób wypełniania JDA SAD, obieg poszczególnych kart tego dokumentu oraz obowiązki spoczywające na funkcjonariuszach celnych urzędu celnego wyjścia i przeznaczenia regulowały przepisy zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r.
w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (MP Nr 72, poz. 690 z 1997 r.).
Zgłoszenia celnego o objęcie towaru procedurą tranzytu należało dokonać na dokumencie SAD składającym się z kart l, 4, 5, 7 dołączając stosowne dokumenty określone w § 30 ust. 2 cyt. zarządzenia.
Po przyjęciu zgłoszenia celnego towar z mocy prawa został objęty procedurą tranzytu.
Karta nr l zgłoszenia celnego pozostawała w urzędzie celnym wyjścia i stanowiła załącznik do ewidencji natomiast karty 4, 5, 7 ostemplowane datownikiem SAD z podaniem numeru ewidencji były w sposób trwały uniemożliwiający ich zamianę połączone z pozostałymi dokumentami przekazywanymi do urzędu celnego przeznaczenia.
Tak przygotowane dokumenty otrzymywał główny zobowiązany po potwierdzeniu ich odbioru w polu 54 kart l i zobowiązaniu się do ich dostarczenia wraz z towarem do urzędu celnego przeznaczenia wskazanego w polu 53, w terminie określonym w polu D.
Po przedstawieniu towaru w urzędzie celnym przeznaczenia, kart 4, 5, 7 oraz dołączonych dokumentów, o których mowa w § 30 ust. 2 zarządzenia funkcjonariusz celny w polu I karty 4 i 5 wpisywał takie same dane tj.:
- w pozycji "Dzień przybycia" - datę dostarczenia towaru w systemie RR-MM-DD,
- w pozycji "Kontrola zamknięć" - "ZGODNIE" jeżeli zamknięcia były nienaruszone,
lub nie wypełniał tej pozycji jeżeli stwierdzono nieprawidłowości,
- w pozycji uwagi funkcjonariusz przystawiał okrągłą pieczęć "Polska Cło" składając
swój podpis oraz stempel SAD wraz z wpisem pozycji ewidencji.
Wpisów niniejszych dokonywano odręcznie drukowanymi literami.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami jedynie wypełniona w opisany wyżej sposób karta 5 JDA SAD stanowiła dowód potwierdzający dostarczenie towaru do urzędu celnego przeznaczenia. Zamieszczone na karcie 5 JDA SAD adnotacje poprzedzone były kontrolą zamknięć celnych, funkcjonariusz celny mógł także dokonać rewizji przesyłki.
Urząd celny przeznaczenia miał obowiązek zwrócić w terminie 5 dni od dnia zakończenia procedury tranzytu wypełnioną kartę 5 do urzędu celnego wyjścia.
Natomiast na odwrocie karty nr 4 w polu po prawej stronie funkcjonariusz celny dokonywał
z kolei dalszych adnotacji dokumentujących okoliczności zwrotu.
W pozycji "kartę 5 zwrócono w dniu po wpisaniu do Nr" - wpisywano datę dokonania zwrotu. Wyłącznie wypełniona w prawidłowy i czytelny sposób karta 5 JDA SAD stanowiła dowód dla urzędu celnego wyjścia dokumentujący fakt dostarczenia towaru do urzędu celnego przeznaczenia.
Nawet pobieżna analiza treści zawartych na odwrocie karty 4 zgłoszenia celnego [...] z dnia 4 marca 1999 r. w świetle omówionego powyżej trybu postępowania wynikającego
z obowiązujących przepisów dowodzi, iż karta niniejsza została wypełniona w sposób nieprawidłowy.
W polu I po lewej stronie przedmiotowej karty 4 brak jest bowiem okrągłej pieczęci ,,Polska Cło" oraz podpisu funkcjonariusza celnego potwierdzających przede wszystkim zgodnie
z § 32 ust. 1 pkt 2 (zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997r.) fakt dostarczenia towaru do urzędu celnego przeznaczenia.
Natomiast sam odcisk pieczęci "Polska Cło" wraz z podpisem dokonany po prawej stronie pola I analizowanej kart 4 bez wskazania choćby daty zwrotu karty 5 do urzędu celnego przeznaczenia wydaje się pozbawiony racji.
Należy bowiem zaznaczyć, iż część prawą wspomnianego pola I karty 4 wypełniał zwykle funkcjonariusz celny zatrudniony w ewidencji nanosząc informację jedynie o fakcie zwrotu wypełnionej wcześniej karty 5 do urzędu celnego wyjścia.
Rozważając prawdziwość formalną i materialną (odwrotnej strony) karty
4 przedmiotowego zgłoszenia celnego niezwykle istotne wydaje się przedstawienie wniosków wynikających z analizy materiału dowodowego zgromadzonego przez policję oraz Prokuraturę Rejonową [...], w prowadzonym postępowaniu na okoliczność stwierdzenia fałszerstwa odcisków pieczęci widniejących na omawianym dokumencie.
Jak wynika ze sporządzonej przez "G" Sp.c. ekspertyzy nr [...] z dnia 7 grudnia 1999 r. całość rękopisów dowodowych posiada słabe i niepełne odwzorowanie linii graficznych znaków.
Powyższe dowodzi, iż rękopisy na zabezpieczonym dokumencie noszą ślady świadczące o próbie celowego maskowania nawyków psychomotorycznych, konstrukcyjnych i graficznych właściwych dla naturalnego pisma ich wykonawcy, w celu uniemożliwienia przeprowadzenia identyfikacyjnych badań porównawczych i wskazania osoby, która sporządziła te treści.
Różnice występujące w porównywanych materiałach pozwalają na stwierdzenie, że podpis dowodowy nie jest oryginalnym podpisem żadnej z osób, których wzory podpisów przedstawiono do badań jako materiał porównawczy.
Odcisk prostokątnej pieczątki - datownika SAD został wykonany przy użyciu bardzo rzadkiego tuszu naniesionego w dużej ilości na pieczątkę, który rozlał się na niej,
a następnie w wyniku dociśnięcia pieczątki do kartki, został wchłonięty przez papier tworząc w obrębie odwzorowanych znaków pieczęci zacieki deformujące obraz zewnętrzny liter, cyfr i symboli. Część odwzorowanych na papierze znaków pieczątki nie jest możliwych do odczytania, a te które można odczytać są nienatura1nie zdeformowane.
Dowodowy odcisk pieczątki prostokątnej nie pochodzi od żadnej z pozostałych pieczątek używanych przez Oddział Celny w K., których wzory odcisków przesłano do badań jako materiał porównawczy.
Odcisk okrągłej pieczęci ,,Polska Cło" również posiada niepełne odwzorowanie zawartych na pieczęci treści. Numer pieczęci (znajdujący się normalnie po prawej stronie orła) nie został przeniesiony prawdopodobnie z uwagi na fakt zakrycia tego elementu na pieczęci taśmą klejącą lub kartką papieru. Dodatkowo pieczęć po mocnym dociśnięciu do papieru została obrócona o kilka stopni w lewo. W wyniku tej czynności znaki w obrębie odcisku zostały rozmazane, przemieszczone, a w obrębie liter i cyfr powstały nowe dodatkowe elementy graficzne.
O ile na podstawie wyników ekspertyzy nie stwierdzono w oczywisty sposób popełnienia fałszerstwa adnotacji potwierdzających dostarczenie towaru do urzędu celnego przeznaczenia, tym niemniej bezspornym jest, iż z treści opisowej ekspertyzy kryminalistycznej jednoznacznie wynika, że osoba, która dokonywała potwierdzenia podjęła szereg celowych działań zmierzających do zamaskowania faktycznej treści odcisków pieczęci oraz identyfikacji jej podpisu, co bezsprzecznie przesądza o braku wiarygodności takiego dokumentu.
Z tych względów w opinii Dyrektora Izby Celnej [...] odciski pieczęci dokonane na odwrocie karty 4 zgłoszenia celnego SAD nie mogą być uznane w sposób nie podważalny za autentyczne i pochodzące z Oddziału Celnego w K. a uzupełniający je podpis (również w opinii biegłego sądowego) nie należący do żadnego funkcjonariusza celnego zatrudnionego w tamtejszym urzędzie posiada znamiona podrobionego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "H" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji [...] wniosła o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 98 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny przez przyjęcie, że przesłanką zakończenia procedury tranzytu jest wywóz towarów,
a nie jedynie przedstawienie towaru i odpowiednich dokumentów w urzędzie celnym przeznaczenia;
2. sprzeczność istotnych ustaleń organu celnego z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że Jednolity Dokument Administracyjny SAD nr [...] jest dokumentem sfałszowanym i nie stanowi dowodu potwierdzającego dostarczenie towaru do urzędu celnego przeznaczenia;
3. obrazę przepisu art. 187 § l Ustawy Ordynacja Podatkowa w zw. z art. 262 Ustawy Kodeks celny, polegającą na nie zebraniu w sprawie całego materiału dowodowego
w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenie dowodu z akt postępowania karnego toczącego się w sprawie prowadzonej przez Prokuratora Rejonowego
[...] - sygn. akt 3 Ds.29/99.
W uzasadnieniu wskazano, że ustalenia organów w zakresie najistotniejszej w sprawie kwestii, czy skarżąca wypełniła przesłankę zakończenia procedury tranzytu, zostały poczynione sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że nie stwierdzono w sposób oczywisty popełnienia fałszerstwa adnotacji potwierdzających dostarczenie towaru do urzędu celnego przeznaczenia, zatem brak podstaw do interpretowania wątpliwości na niekorzyść strony. Również wątpliwości dotyczące podpisu i pieczęci zinterpretowano niekorzystnie dla skarżącego. Skarżący nie może ponosić konsekwencji nieprawidłowego i pospiesznego potwierdzenia przedstawienia towaru, w szczególności nieprawidłowego wypełnienia przez nich karty 4. Kwestie dowodowe dotyczące wywozu towaru za granicę nie są w sprawie istotne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2004 r. w sprawie 3 I SA/Gd 1899/02. Istota postępowania została zdefiniowana jako konieczność dokonania oceny dokumentu przedstawionego przez stronę, przy czym przesądzona została kwestia spoczywającego na organie ciężaru dowodu na okoliczność podważenia domniemania formalnej i materialnej prawdziwości dokumentu. Jednoznacznie Sąd stwierdził,
że podważenie domniemania może nastąpić jedynie przez wykazanie, że dokument został sfałszowany lub uzyskany niezgodnie z prawem.
Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji umożliwił stronie skarżącej wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału. W celu dokonania oceny, czy karta
4 zgłoszenia celnego [...] z dnia 4 marca 1999r. została sfałszowana, organ celny uzyskał do wykorzystania dowody zebrane w toku prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową [...]. Organ II instancji prawidłowo wskazał treść wniosków zawartych w ekspertyzie, zgodnie z którymi nie stwierdzono w sposób oczywisty popełnienia fałszerstwa spornego dokumentu. Zawarte na karcie 9 uzasadnienia rozważania dotyczące treści opisowej ekspertyzy nie uzasadniają wniosku wywiedzionego przez organ, że strona, która nie jest wystawcą dokumentu i której nie udowodniono, że uzyskała go w sposób niezgodny z prawem, może w konsekwencji ponosić konsekwencje ewentualnej nierzetelności osób dysponujących formularzem i pieczęcią. Brak wiarygodności dokumentu mógł być wywiedziony wyłącznie z przesłanek obiektywnych. Przeprowadzone postępowanie, w szczególności wnioski ekspertyzy stanowiącej kluczowy dowód w sprawie, nie dają podstaw do podważenia domniemania prawidłowości dokumentu. Przypuszczenia dotyczące niemożności uznania za "niepodważalnie autentyczny" nie stanowią podstawy uznania, iż organ sprostał ciężarowi udowodnienia okoliczności istotnych dla obalenia domniemania dotyczącego spornego dokumentu.
W ocenie Sądu również rozważania dotyczące braku karty 5 JDA SAD
i powoływanie treści zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (M.P. Nr 72, poz. 690) nie mogą stanowić podstawy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy uznania, że strona nie wykazała przedstawienia towaru i odpowiednich dokumentów w urzędzie celnym przeznaczenia.
Podkreślić należy, że od początku postępowania w niniejszej sprawie nie kwestionowano,
iż zasadnicze znaczenie ma dokument oferowany przez stronę jako karta 4. Dokument ten stanowił podstawę zamknięcia ewidencji i zwolnienia zabezpieczenia w postaci gwarancji ubezpieczeniowej /por. karta 215 akt - notatka służbowa/. Nie można pominąć dokonanej przez organ celny w ramach tego samego postępowania oceny spełnienia przez stronę wymogów formalnych zakończenia procedury tranzytu w sytuacji przedłożenia karty 4 dokumentu celnego.
W ocenie materiału dowodowego pominięto zeznania świadka M. J. (karta 239 i nast. oraz 243 i nast. akt administracyjnych). Należy zauważyć, że sporny dokument stanowił podstawę zwolnienia zabezpieczenia: na podstawie tego dokumentu ocenionego przez starszego kontrolera celnego zatrudnionego w Urzędzie Celnym [...] baza kontenerowa jako dokument autentyczny zwrócono firmie "G" polisę ubezpieczeniową wystawioną przez firmę "H" na kwotę 3.000.000 zł. Świadek M. J. podał istotne daty dotyczące spornego tranzytu. Dokumenty celne oraz zabezpieczenie w formie gwarancji ubezpieczeniowej zostały złożone przez stronę skarżącą w dniu 4 marca 1999 r. Towar powinien opuścić terytorium Polski do dnia 8 marca 1999 r., jednakże dopiero w dniu 9 marca 1999 r. poinformowano pisemnie Urząd Celny w K. (w celach kontrolnych w związku z kierowaniem do urzędu odbiorczego towaru wrażliwego) o transporcie papierosów. W sposób ogólny, posługując się pojęciem nieprecyzyjnym "w międzyczasie" świadek określił datę otrzymania karty 4 SAD traktowanej jako dokument potwierdzający zakończenie procedury tranzytu. Dopiero w dniu 22 marca 1999 r. Urząd Celny [...] otrzymał pismo Urzędu Celnego [...], że sygnalizowany transport papierosów nie przekroczył do tej daty granicy Polski. Zeznając uzupełniająco w dniu 19 kwietnia 1999 r. świadek podał, że sporna karta 4 z dnia 4 marca 1999 r. "znalazła się w Urzędzie Celnym.[...]w nieznanych okolicznościach". Opisana została przez świadka procedura przyjęcia korespondencji. "Potwierdzenia odbioru" były przesyłane z kancelarii Głównej Urzędu do Oddziału Celnego Bazy Kontenerowej. Świadek nie wiedział, czy Kancelaria Główna rejestruje korespondencję przychodzącą. Zgodnie z instrukcją kancelaryjną oddziału nie rejestruje się poczty wchodzącej do oddziału, przy czym część poczty z potwierdzeniami przychodzi pocztą bezpośrednio do Oddziału.
Z tych względów, uznając skargę za uzasadnioną, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Na mocy art. 152 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie II.