III SA/Gl 409/25

III SA/Gl 409/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Małgorzata Herman /sprawozdawca/
Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1571
art. 86 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3, art. 87, art. 88
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 3 pkt 1 , pkt 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2025 r. sprawy ze skargi O. C. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Medycznego w K. z dnia 14 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Medycznego w K. z dnia 20 lutego 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Medycznego w K. na rzecz skarżącej 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu Medycznego w K. (dalej: organ odwoławczy), zaskarżoną decyzją z 14 stycznia 2025 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania O. C. (dalej: studentka, skarżąca) od decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Medycznego w K. (dalej: organ I instancji) nr [...] z 7 listopada 2024 r., w sprawie nieprzyznania stypendium socjalnego, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W podstawie prawnej wskazano art. 86 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3, oraz art. 87 i art. 88 ust. 1 i ust 4 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 1571, z późn. zm.), art. 104 i art. 138 § 1 pkt.1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 572), oraz § 10-14 Regulaminu przyznawania świadczeń dla Studentów [...] Uniwersytetu Medycznego w K., stanowiącego Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr [...] Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w K. z 18 lipca 2022 r. z późn. zm. oraz Zarządzenia Nr [...] z 22 listopada 2022 r. Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w K. w sprawie: ustalenia wysokości świadczeń dla studentów w roku akademickim [...].
W uzasadnieniu decyzji przywołano prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 września 2023 r., sygn. III SA/Gl 514/23, którym uchylono wcześniejsze decyzje organów obu instancji ( z 21 marca 2023 r. i z 26 stycznia 2023 r.) w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej stypendium socjalnego, o które wystąpiła wnioskiem z 6 października 2022 r. Następnie Uczelniana Komisja Stypendialna, decyzją z 20 lutego 2024 r. ponownie postanowiła odmówić skarżącej przyznania stypendium socjalnego, decyzja ta została jednak uchylona przez Odwoławczą Komisję Stypendialną decyzją z 4 września 2024 r.
W związku z tym, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Uczelniana Komisja Stypendialna po rozpatrzeniu zebranej dokumentacji ustaliła, że miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 1 053,77 zł i tym samym przekracza maksymalną kwotę uprawniającą studenta do przyznania stypendium socjalnego tj. 1 051,70 zł miesięcznie na członka rodziny, wobec czego decyzją z 7 listopada 2024 r. postanowiła odmówić skarżącej stypendium socjalnego.
W odwołaniu od tej decyzji, skarżąca podniosła, że błędnie wyliczono dochód na członka rodziny. Podkreśliła, że spełnia warunki do przyznania jej stypendium socjalnego na rok akademicki [...], ponieważ dochód miesięczny przypadający na członka rodziny wynosi 1047,42 zł. Skarżąca przedstawiła własne wyliczenie dochodu netto przypadającego na jednego członka rodziny.
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
Organ wskazał, że warunki przyznania stypendium socjalnego określone zostały w art. 87 i 88 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Zgodnie z art. 88 ust. 1 ww. ustawy "wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (...). Dochód członka rodziny, zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych definiuje się jako przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c. Z kolei, dochód rodziny stanowi suma dochodów członków rodziny z okresu, z którego wyliczany jest dochód.
Dalej stwierdził, że rodzina studentki składa się z 4 osób: studentka, P. C. (brat, student), M. C.(ojciec) oraz K. C. (matka).
Zgodnie z zaświadczeniem z wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., dochód skarżącej w roku podatkowym 2021 wyniósł 6 048,72 zł z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenie w firmie L sp. z o.o. sp. k.
Jednak zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód uzyskany w wysokości 6 048,72 zł, należało uznać za utracony.
Ponadto, zgodnie z umową zlecenie skarżąca w dniu 31 marca 2022 r. rozpoczęła pracę w firmie G sp. z o.o. W okresie zatrudnienia miesięczny dochód Pani O. C. wynosi 1 667,84 zł (dochód roczny 20 014,08 zł).
Na podstawie zaświadczenia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., dochód M. C. (ojca) w roku podatkowym 2021 wyniósł 16 337,49 zł (16 087,44 zł - dochód uzyskany na podstawie umowy o pracę i 250,05 zł - dochód uzyskany na podstawie umowy zlecenie).
Wskazana kwota pomniejszona została o składki na ubezpieczanie społeczne w wysokości 2 376,91 zł oraz ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1 351,31 zł.
W związku z powyższym dochód roczny M. C. uzyskany z na podstawie zatrudnienia w firmie A Sp. z o.o., (12 609,27 zł), podzielono przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany (5), co daje dochód miesięczny w kwocie 2 521,85 zł.
Zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., dochód uzyskany przez P. C. w 2021 r wyniósł 0,00 zł. Ponadto P. C. podpisał Oświadczanie członka rodziny o niezarejestrowaniu w urzędzie pracy i nieuzyskiwaniu żadnych dochodów stanowiące załącznik nr 11 do Regulaminu, w którym oświadczył, iż na dzień składania wniosku o stypendium socjalne jest osobą pozostającą bez pracy, niezarejestrowaną w urzędzie pracy i nieuzyskującą żadnych dochodów.
Dalej organ odwoławczy ustalił, że zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., dochód K. C. (matki) w roku podatkowym 2021 wyniósł 1 735,77 zł.
Zgodnie z PIT-36 Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2021 ww. kwota stanowi dochód uzyskany z działów specjalnych produkcji rolnej (305,00 zł) oraz z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej (1 430,77 zł).
Jednocześnie, zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa R. składka na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01.01.2021 r. do 31.12.2021 r. opłacona została przez K. C. w kwocie 1 890,00 zł. Rolnicy, prowadzący działalność rolniczą w ramach działów specjalnych w rozumieniu przepisów ww. ustawy, zobowiązani są opłacać składkę indywidualnie od zadeklarowanego przez nich dochodu z działu specjalnego produkcji rolnej.
Organ podkreślił, że rolnicy, podlegający ubezpieczeniu społecznemu rolników w trybie obowiązkowym, którzy dodatkowo prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu wyłącznie z tytułu wykonywanej działalności rolniczej i z tego tytułu opłacana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne.
W związku z powyższym brak jest podstaw do odjęcia od dochodu Pani K. C. uzyskanego z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej kwoty opłaconej składki zdrowotnej z tytułu prowadzonej działalności rolniczej w ramach działów specjalnych produkcji rolnej.
Biorąc pod uwagę z powyższe dochód K. C. organ wyliczył następująco: od dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej odjął kwotę opłaconego ubezpieczenia zdrowotnego tj. 305,00 zł -1 890,00 zł = 0 zł.
Natomiast dochód z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej tj.1 430,77 zł uznał jako roczny dochód K. C. , (tj. 119,23 zł dochód miesięczny).
Tym samym organ wskazał, że prawidłowe ustalenie dochodu matki skarżącej jest inne niż wcześniej przyjęła UKS, która odwrotnie niż OKS, odjęła kwotę opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne Pani K. C. od dochodu uzyskanego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zamiast od dochodu uzyskanego z tytułu prowadzonej działalności rolniczej w ramach działów specjalnych produkcji rolnej.
Po ponownej analizie dokumentów wykazanych przez skarżącą, organ stwierdził, że łączny miesięczny dochód rodziny studentki wynosi 4 308,92 zł, co daje przeciętny miesięczny dochód na jednego członka rodziny w wysokości 1 077,23 zł.
Organ wskazał, że podane przez skarżącą w odwołaniu argumenty związane z interpretacją przepisów w ten sposób, że opłacone składki na ubezpieczanie zdrowotne należy odjąć od łącznej sumy dochodów uzyskanych w danym roku, zawsze gdy uzyskane dochody podlegają opodatkowaniu według tych samych zasad, ponieważ należny podatek oblicza się od sumy dochodów za rok podatkowy uznać należy za niezasadne.
Organ stwierdził, że UKS niewłaściwe ustaliła łączny miesięczny dochód rodziny skarżącej w kwocie 1 053,77 zł, odejmując kwotę opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne K. C. od dochodu uzyskanego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zamiast od dochodu uzyskanego z tytułu prowadzonej działalności rolniczej w ramach działów specjalnych produkcji rolnej. Jednocześnie podkreślił, że wykazana różnica nie wpływa na ostateczne rozstrzygnięci w sprawie, bowiem w myśl § 1 Zarządzenia Rektora SUM Nr [...] z 22.11.2022 r. Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w K. w sprawie: ustalenia wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów w roku akademickim [...], wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniająca studenta do ubiegania się o stypendium socjalne i stypendium socjalne w zwiększonej wysokości - nie może być wyższa niż 1 051,70 zł miesięcznie na osobę.
Organ uznał, że skarżąca nie udokumentowała dodatkowych okoliczności mogących stanowić podstawę do zmiany decyzji.
Nie zgadzając się z powyższym, skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie prawa procesowego tj:
- art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 35 § 1, § 2, § 3, art. 36, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 § 1, 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.);
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 20.07.2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r., poz. 478 z późn. zm.),
- art. 3 pkt 1 lit a, pkt 2, pkt 2a ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.),
- § 11 ust. 4, § 13 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów [...] Uniwersytetu Medycznego w K. stanowiącego załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr [...] z dnia 18.07.2022 r. Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w K..
Wskazując na powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Przedstawiła obszerne uzasadnienie swojego stanowiska i wyliczenie dochodów swojej rodziny za rok 2021. Do skargi dołączyła dodatkowe dokumenty dotyczące dochodów rodziców K. C. i M. C.
Dodatkowo, w piśmie procesowym z 8 marca 2025 r. złożonym w toku procesu skarżąca zarzuciła organowi naruszenie zasady dwuinstancyjności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej także: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym jej uchyleniem, z następujących względów.
Bezspornym jest, że maksymalny dochód netto na osobę w rodzinie uprawniający do otrzymania stypendium socjalnego wynosi 1051,70 zł miesięcznie na członka rodziny. Aby Uczelniana Komisja Stypendialna mogła przyznać stypendium socjalne, miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy nie może przekroczyć tej kwoty.
Skarżąca wyliczyła, że w jej przypadku dochód netto na osobę w rodzinie wynosi 1047,42 zł. Z kolei, organ w każdej z wydanych w sprawie decyzji przedstawiał inne wyliczenia, przy czym ostatecznie w zaskarżonej decyzji z 14 stycznia 2025 r. wyliczył, że jest to kwota 1077,23 zł, a zatem przekracza próg do przyznania wnioskowanego stypendium.
Poza sporem jest również, że zarówno skarżąca jak i organ swoje wyliczenia oparły na podstawie tych samych udokumentowanych danych obrazujących dochody w rodzinie skarżącej.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie rozpoznał zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu, a następnie w skardze przyjmując a priori, że wyliczenie dokonane w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Organ nie wyjaśnił skarżącej dlaczego przyjął, że przedstawione przez nią wyliczenie jest nieprawidłowe. Cały spór w kontrolowanej sprawie sprowadza się do rachunkowego działania, które w tej sprawie sprowadza się w każdej kolejnej decyzji do różnych wyników. Sąd porównując wyliczenia dochodu w rodzinie skarżącej stwierdził, że niewielka różnica w tych wyliczeniach, ale tak istotna dla skarżącej wynika z przyjęcia przez organ, że składka zdrowotna w przypadku matki skarżącej może dotyczyć wyłącznie dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej. W ujęciu podatkowym tak jest, ale dla potrzeb wyliczenia dochodu netto dla innych celów znaczenie ma przecież faktyczny, realny dochód netto na członka rodziny z uwzględnieniem wszystkich dochodów i potrąceń.
Prawidłowe wyliczenie powinno stanowić sumę wszystkich dochodów netto w rodzinie skarżącej, po czym tak wyliczona kwota powinna zostać podzielona na ilość osób w rodzinie skarżącego. W odniesieniu do dochodów K. C. należy zauważyć, że zarówno z rachunkowego jak i z racjonalnego punktu widzenia różnica pomiędzy kwotą 305 zł a kwotą 1890 zł nie wynosi 0. Jeżeli wyliczenie skarżącej jest nieprawidłowe, wówczas organ powinien w oparciu o obowiązujące przepisy prawa wyjaśnić i uzasadnić dlaczego przyjął odmienny sposób wyliczenia dochodu netto na członka rodziny.
Z powyższych względów Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie. Wielość decyzji i przedstawionych sposobów wyliczenia dochodu w rodzinie skarżącej prowadzi do wniosku, że organ bez własnego przekonania o prawidłowości swoich ustaleń wydaje kolejne decyzje. Organ dokonując odmiennych ustaleń w zaskarżonej decyzji od ustaleń organu pierwszej instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności określonej w art. 15 k.p.a., a przy tym zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, o której mowa w art. 10 k.p.a. co doprowadziło do złożenia do skargi dodatkowych dokumentów, które na tym etapie nie podlegają ocenie Sądu. Ponadto, Sąd nie może wyręczać organu w ustaleniach faktycznych i rozstrzygnięciu sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest zrozumiałe i przez to nieprzekonujące co narusza art. 107 § 3 k.p.a. Poza tym doszło do naruszenia w sprawie przepisów postępowania tj. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego.
Wskazania co do dalszego procedowania w sprawie wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i wyroku tut. Sądu z 5 września 2023 r., sygn. III SA/Gl 514/23 co do wykładni art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższą ocenę prawną, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.
Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję pierwszoinstancyjną, a to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania na podstawie art. 200 i 205 §1 p.p.s.a. Kwota 200 zł obejmuje wpis od skargi.