III SA/Gd 387/04

III SA/Gd 387/04 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Arkadiusz Despot-Mładanowicz /przewodniczący/
Elżbieta Kowalik-Grzanka /sprawozdawca/
Marek Gorski
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Anna Zegan, , po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 28 maja 2004 nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 15 kwietnia 2004 r. nr [...]; 2. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz J. K. kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SA/Gd 387/04
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 15 kwietnia 2004 r. nr [...] Komendant Miejski Państwowej Staży Pożarnej zawiesił w czynnościach służbowych J. K. na okres 3 miesięcy od dnia 17 kwietnia do 16 lipca 2004 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie postanowienia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia 26 marca 2004 r. sygn. akt [...] wszczęte zostało przeciwko J. K. postępowanie dyscyplinarne. W tej sytuacji art. 39 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 sierpnia 1991 r. daje podstawę do zawieszenia strażaka w czynnościach służbowych.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. wniósł o jej uchylenie. Odwołujący wskazał, iż decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Jako podstawę zawieszenia wskazano art. 39 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, tymczasem w oparciu o ten przepis odwołujący był zawieszony przez poprzednie trzy miesięcy, tj. do 16 kwietnia 2004 r. Zdaniem odwołującego, w jego przypadku nieprawidłowo wydano decyzję o przedłużeniu okresu zawieszenia na kolejne trzy miesiące. Jak podkreślił odwołujący, ustawa określa, iż strażaka można zawiesić w czynnościach służbowych, jeśli jest to celowe ze względu na interes służby. Istnienia takiego interesu w żaden sposób nie wykazano. Nadto, wszczęte postępowanie dyscyplinarne, dotyczące tych samych zarzutów, zostało rozbite na dwa niezależne postępowania. Z tych względów, zdaniem strony, nie znajduje uzasadnienia dalsze przedłużanie zawieszenia w czynnościach służbowych, tym bardziej, że praktyka zawieszania w czynnościach służbowych nie jest zasadą obowiązującą w Państwowej Straży Pożarnej. Odwołujący wskazał na przypadki, w których w podobnych sytuacjach strażaków nie zawieszano w czynnościach służbowych. W konkluzji odwołujący zwrócił uwagę na fakt, że w efekcie zawieszenia jest pozbawiony połowy swoich poborów, co sprawia że sytuacja materialna jego pięcioosobowej rodziny jest tragiczna.
Po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia 28 maja 2004 r. nr [...] [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż odwołujący został zawieszony w czynnościach służbowych w dniu 17 stycznia 2004 r. do dnia 16 kwietnia 2004 r. z powodu wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. W dniu 25 marca 2004 r. wszczęto przeciwko odwołującemu kolejne postępowanie dyscyplinarne i w związku z tym wydano kolejną decyzję o zawieszeniu w czynnościach służbowych, której podstawę prawną ponownie stanowił art. 39 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Jak podkreślił organ odwoławczy, ta kolejna decyzja o zawieszeniu odwołującego w czynnościach służbowych nie jest decyzja przedłużającą okres zawieszenia o kolejne trzy miesiące, lecz decyzją zawieszającą go w związku z wszczętym – kolejnym postępowaniem dyscyplinarnym przeciwko niemu. Przepis art. 39 ust. 2 cytowanej ustawy, zdaniem organu odwoławczego, daje przełożonemu możliwość zawieszenia strażaka w czynnościach służbowych zawsze z uwagi na fakt wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. Jeśli zatem przeciwko odwołującemu wszczęto kolejne postępowanie dyscyplinarne, to przełożony miał prawo po raz kolejny zawiesić go w czynnościach służbowych.
W skardze na powyższą decyzję J. K. zarzucił powyższej decyzji:
- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niewłaściwe wyjaśnienie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, dotyczących związku faktycznego poszczególnych postępowań dyscyplinarnych i przyczyn, jakie legły u podstaw i odrębnego rozpatrywania oraz art. 107 ust. 3 k.p.a., przez niewyjaśnienie przesłanek zawieszenia, o których mowa w art. 39 ust. 2 ustawy o państwowej Straży Pożarnej;
- naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i pominięcie przesłanek zawieszenia, tj. dobra postępowania dyscyplinarnego i dobra służby.
W uzasadnieniu skarżący podał, iż wskutek rozdrabniania postępowania dyscyplinarnego toczącemu się przeciwko nemu, rzecznik dyscyplinarny wszczął już trzecie postępowanie. Tym samym spodziewa się, że zgodnie z logika prezentowaną przez organy orzekające w niniejszej sprawie, zostanie po raz kolejny zawieszony – tym razem z uwagi na wszczęcie trzeciej już sprawy dyscyplinarnej. Zdaniem skarżącego, w ten sposób przełożeni jego poszukują nowych możliwości ciągłego przedłużania zawieszenia, co stanowi obejście prawa, a zwłaszcza art. 39 ust. 2 cytowanej ustawy. Nadto, jak podkreślił skarżący, cele zawieszenia w czynnościach służbowych wyraźnie zostały wskazane w treści art. 39 ust. 2 ustawy, tymczasem w jego ocenie, żaden dowód w sprawie nie wskazuje, by brak zawieszenia narażał dobro postępowania lub dobro służby. Tym bardziej nie wykazały tego organy orzekające w sprawie. Zdaniem skarżącego, fakt że przełożony "może" zawiesić strażaka nie oznacza zupełnej dowolności w podejmowania decyzji w tym zakresie, gdyż kryterium ocenne wyznacza dyrektywa "dobra postępowania dyscyplinarnego i dobra służby", które nie mogą być oceniane dowolnie. Skarżący podkreślił także, iż fakt zawieszenia w czynnościach służbowych jest dla niego i jego rodziny dotkliwy finansowo, gdyż jest pozbawiony 50 % swoich poborów. Czuje się szykanowany w toku postępowań dyscyplinarnych, gdyż postawione zarzuty nie znajdują żadnego uzasadnienia i są nieprawdziwe. Brak jest jednak chęci i woli ze strony przełożonych by dążyć do szybkiego i wnikliwego wyjaśnienia okoliczności tychże spraw.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto, organ wskazał, że fakt wszczynania kolejnych postępowań dyscyplinarnych wynika z tego, iż w toku bieżących postępowań dyscyplinarnych ujawnione zostają inne przewinienia skarżącego, oprócz objętych wnioskiem, które wymagają rzetelnego rozpatrzenia. W tej sytuacji, w pełni dopuszczalne jest wydawanie kolejnych decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych. Nadto, zdaniem organu odwoławczego, w zasadzie każde wszczęte postępowanie dyscyplinarne rodzi za sobą konsekwencje związane z godzeniem w dobro służby przez strażaka nie odsuniętego od wykonywania czynności służbowych. Nie bez znaczenia są też zarzuty postawione skarżącemu, których ciężar gatunkowy, zdaniem organu, jest znaczący. Dobro prowadzonego postępowania dyscyplinarnego z kolei również wymagało podjęcia decyzji o zawieszeniu, gdyż skarżący – jako wysoki stopniem oficer – mógł próbować wpływać na poszczególnych świadków i przebieg prowadzonego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do przepisu 'art. 39. ust.2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 sierpnia 1991 r. /t.j. z 2002r. Dz. U nr 147 poz.1230/ Strażaka można zawiesić w czynnościach służbowych, na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo nieumyślne ścigane z oskarżenia publicznego, postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do 12 miesięcy, chyba że zawieszenie nastąpiło z powodu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego/ ust.3/ Z kolei zgodnie z art. 124c. jeżeli w toku rozprawy zostanie ujawnione inne przewinienie oprócz objętego wnioskiem o wszczęcie postępowania, komisja może wydać co do tego przewinienia orzeczenie tylko za zgodą rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego lub jego obrońcy; w razie braku zgody przełożony dyscyplinarny może żądać złożenia odrębnego wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.
Z powyższego wynika, iż w zależności na jakim etapie znajduje się postępowanie dyscyplinarne może być prowadzone jedno lub więcej postępowań dyscyplinarnych. Jeżeli bowiem przed rozpoczęciem rozprawy zostanie ujawnione inne przewinienie oprócz objętego wnioskiem o wszczęcie postępowania- to stosownie do brzmienia art.124c- nie będzie konieczności składania odrębnego wniosku o wszczęcie postępowania natomiast gdy nastąpi to w toku rozprawy, to w zależności od stanowiska rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego lub jego obrońcy, możliwe będzie objęcie tego przewinienia orzeczeniem w ramach dotychczasowego postępowania dyscyplinarnego a w razie braku ich zgody przełożony dyscyplinarny może żądać złożenia odrębnego wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i taka sytuacja, uzasadnia toczenie się nawet kilku postępowań równocześnie. W konsekwencji uznać należy za trafne stanowisko organu II instancji, że wszczęcie kolejnego postępowania dyscyplinarnego daje przełożonemu możliwość zawieszenia strażaka w czynnościach służbowych na podstawie art. 39 ust.2 o ile zostały spełnione przesłanki wynikające z tego przepisu tj. jeżeli zawieszenie w czynnościach służbowych jest celowe z uwagi na dobro postępowania dyscyplinarnego lub dobro służby, gdyż każde z tych postępowań traktowane jest jako odrębne. przy czym decyzja w tym przedmiocie musi być należycie uzasadniona i odpowiadać wymogom określonym wart. 107 § 3 kpa. W myśl powołanego przepisu uzasadnienie prawne decyzji musi zawierać wyjaśnienie jej podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. O ile decyzje obu organów orzekających w sprawie powołują przepis prawa materialnego stanowiący podstawę rozstrzygnięcia to żadna z nich nie zawiera wyjaśnienia z którego wynikałoby, że zawieszenie jest celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby. Zawarte w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia organu II instancji uznać należy za spóźnione. Tym samym trafny jest zarzut skarżącego, iż nastąpiło naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe przesądza o konieczności uchylenia decyzji obu organów.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie poczynienie ustaleń w zakresie przesłanek wynikających z art. 39 ust.2 wyżej opisanej ustawy tj. rozważenie czy w stanie faktycznym sprawy zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych jest celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby.
Mając powyższe na względzie Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej.
W punkcie drugim wyroku, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd zasądził od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącego J. K. kwotę 255 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, że jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, uchylonej przez Sąd decyzji. W niniejszej sprawie decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję o zawieszeniu skarżącego w
czynnościach służbowych w okresie od 17 kwietnia 2004r. do 16 lipca 2004r. obecnie nie może być wykonana z uwagi na termin w niej określony, zatem brak jest podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.