III SA/Gd 386/25

III SA/Gd 386/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Jacek Hyla /przewodniczący/
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 541
art. 7 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Asesor WSA Maja Pietrasik Protokolant: Sekretarz sądowy Mirosława Marszałek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 kwietnia 2025 r. nr SKO.474.1.2025 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
J. U. (zwany dalej także "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 kwietnia 2025 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia 22 lutego 2024 r. (nr KT.5430.5.1.2024) Starosta Chojnicki - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - zwanej w skrócie: "k.p.a.") i art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm., zwanej także "ustawą zmieniającą") - orzekł o zatrzymaniu J. U. prawa jazdy kategorii A1, B, C1, C, C1E, CE, M, L i T nr [...], wydanego 26 września 2021 r. przez K. DER LANDRAT, do czasu wykazania wymaganych kwalifikacji. Przedmiotowej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W dniu 29 stycznia 2024 r. do Starostwa Powiatowego w C. wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2024 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami J. U. w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, a dokładniej z uwagi na otrzymanie przez kierującego łącznie 28 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 26 lutego 2023 r. do 17 stycznia 2024 r., tj. 26 lutego 2023 r. przekroczenie prędkości samochodem osobowym, S. - obszar wiejski, K., 11 pkt; 18 lutego 2023 r. przekroczenie prędkości samochodem osobowym, B. - obszar wiejski, S., 9 pkt; 14 stycznia 2024 r. przekroczenie prędkości samochodem osobowym, B. - obszar wiejski, S., 5 pkt; 17 stycznia 2024 r. przekroczenie prędkości samochodem osobowym, S. - obszar miejski, S., 3 pkt.
Mając to na uwadze, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (dalej w skrócie także jako "p.r.d.").
W odwołaniu J. U. podniósł że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie było skuteczne, gdyż zostało doręczone na niewłaściwy adres zamieszkania (ul. [...], [...]). Wskazał, że jego głównym miejscem pobytu jest Rosja (Obwód Kaliningradzki), a miejscem zamieszkania - Niemcy. Jego obecność w Polsce miała charakter wyłącznie incydentalny. Na potwierdzenie swoich twierdzeń skarżący przedłożył szereg dokumentów. Ponadto, na podstawie art. 136 ust. 3 p.r.d., organ zobowiązany był do "niezwłocznego" przekazania zatrzymanego niemieckiego prawa jazdy bezpośrednio prezydentowi miasta K. w Niemczech, który wydał przedmiotowy dokument w 2001 r. Organ nie tylko nie dopełnił przesłanki "niezwłoczności", ale całkowicie jej zaniechał, prowadząc postępowanie w sprawie zatrzymania niemieckiego prawa jazdy we własnym zakresie i kończąc je decyzją o jego zatrzymaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 29 kwietnia 2024 r. (nr SKO.474.14.2024) utrzymało w mocy decyzję Starosty Chojnickiego.
W wyniku rozpoznania skargi J. U. na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, wyrokiem z dnia 3 października 2024 r. (sygn. akt III SA/Gd 317/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wydanego wyroku, po przytoczeniu treści art. 136 ust. 3 p.r.d., Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie prawo jazdy zostało wydane przez państwo inne niż Rzeczpospolita Polska. W tej sytuacji obowiązkiem organu zamierzającego wydać decyzję w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy było ustalenie, czy skarżący posiada miejsce zamieszkania na terytorium Polski. W sytuacji bowiem, gdy kierujący pojazdem nie ma miejsca zamieszkania na terytorium Polski, prawo jazdy przekazuje się niezwłocznie staroście właściwemu ze względu na miejsce naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym, który przekazuje zatrzymane prawo jazdy do właściwego organu państwa, w którym zostało ono wydane. Gdyby skarżący nie posiadał miejsca zamieszkania na terytorium Polski, brak byłoby podstaw do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.
Wskazano, że z akt postępowania administracyjnego organu I instancji nie wynika, w jaki sposób ustalono adres miejsca zamieszkania skarżącego w Polsce (S., ul. [...]). Adres taki wskazany został we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku. Jednak brak jest ustaleń potwierdzających, na jakiej podstawie nastąpiło wskazanie tego adresu. Okoliczność taka miała niewątpliwe istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, zarówno z uwagi na normę art. 136 ust. 3 p.r.d., jak i ocenę prawidłowości udziału skarżącego w postępowaniu przed organem I instancji.
Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy organ winien pozyskać dowody na poparcie okoliczności posiadania przez skarżącego miejsca zamieszkania w Polsce. Jeżeli zebrane dowody potwierdzą zamieszkiwanie skarżącego na terenie Polski organ ponownie wyda decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Jeżeli okoliczność ta nie znajdzie potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, organ uchyli decyzję organu I instancji. Postępowanie organu I instancji podlegać będzie w takiej sytuacji umorzeniu z uwagi na brak podstaw do jego prowadzenia, i prawo jazdy winno być wówczas przez organ niezwłocznie przekazane staroście właściwemu ze względu na miejsce naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym, który przekaże zatrzymane prawo jazdy do właściwego organu państwa, w którym zostało ono wydane.
Sąd stwierdził, że dokonanie przez organ ustaleń, które nie znajdują oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a sporządzone przez organ uzasadnienie nie spełnia w tym zakresie wymogów art. 107 § 3 k.p.a.
Ustosunkowując się natomiast do pozostałych podniesionych w skardze zarzutów Sąd wskazał, że w orzecznictwie przyjęto, iż ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 p.r.d. jest swego rodzaju rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji, a zatem tylko ten organ ma kompetencje do usuwania punktów karnych, przyznanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d. Wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, tak więc w przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do ewidencji, jednakże tylko w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na taką czynność. Takich kompetencji nie posiada żaden inny organ w toku prowadzonego przez siebie postępowania, gdyż jest związany treścią danych zawartych w ewidencji (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 221/17). W konsekwencji przyjąć należało, że w postępowaniu toczącym się w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy ani organ, ani Sąd nie mają kompetencji do ustalania ilości punktów karnych uzyskanych przez kierowcę, ani też weryfikowania prawidłowości ich wyliczenia przez organ prowadzący rejestr. W szczególności brak jest podstaw do oceny prawidłowość działania organów Policji oraz kontekstu nieznajomości przez skarżącego języka polskiego. Stanowisko organu w tym zakresie jest zatem prawidłowe.
Podniesiony w skardze zarzut dotyczący braku znajomości języka polskiego w poprowadzonym postepowaniu administracyjnym nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązywanie języka polskiego, jako urzędowego sprawia, że skarżący winien zapewnić w sytuacji braku znajomości języka polskiego pomoc tłumacza, nadto miał on co do zasady możliwość złożenia zeznań w języku obcym (art. 69 § 2 k.p.a.). Działając w postępowaniu odwoławczym skarżący reprezentowany był też przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, a w postępowaniu przez organem I instancji nie brał udziału.
W sprawie brak było podstaw do wyznaczenia przez organ I instancji przedstawiciela dla skarżącego z uwagi na nieznajomość jego miejsca pobytu, bowiem z akt postępowania nie wynikała okoliczność braku adresu skarżącego, przeciwnie adres ten został we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku wskazany, a z potwierdzenia odbioru przesyłki nie wynikało, że skarżący nie zamieszkuje pod tym adresem.
Sąd stwierdził także, że organ nie naruszył normy art. 7a k.p.a., bowiem w sprawie nie istniały wątpliwości co do treści nomy prawnej. Nie mogło także dojść do naruszenia art. 86 k.p.a., bowiem w sprawie nie zaistniała sytuacji wyczerpania bądź braku środków dowodowych, lecz sytuacja, w której dowody nie zostały przeprowadzone.
Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd zaznaczył, że stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. organ jest związany dokonaną przez Sąd oceną prawną. Organ winien więc przed rozpoznaniem odwołania dokonać oceny przesłanki wydania decyzji, jaką jest posiadanie przez skarżącego miejsca zamieszkania na terytorium Polski, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym zakresie.
Przed ponownym rozpatrzeniem sprawy Kolegium ustaliło miejsce zameldowania strony na pobyt stały, tj. S., ul. [...], gm. C. (na podstawie pisma Wójta Gminy Chojnice nr OR.5345.3.22.2025 z dnia 28.02.2025 r.). Dodatkowo Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku pismem z dnia 26 lutego 2025 r. (nr WRd.5380-811/2024/JB) poinformował, że w trakcie kontroli drogowych, których dotyczył ww. wniosek o zatrzymanie prawa jazdy skarżący podawał jako adres zamieszkania ww. adres w S.
W wyniku powtórnego rozpatrzenia odwołania J. U. od decyzji Starosty Chojnickiego z dnia 22 lutego 2024 r., zaskarżoną decyzją z dnia 29 kwietnia 2025 r. (nr SKO.474.1.2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że we wniosku sporządzonym na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2328 ze zm.) Komendant Policji wskazał, że odwołujący jako kierowca wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za które przypisano mu łącznie 24 punkty karne, natomiast w świetle przepisu art. 7 ust. 5 ustawy zmieniającej starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
W postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy nie bada się, czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowań kierowcy, ani też czy stwierdzonym naruszeniom przepisów ruchu drogowego przypisano w ewidencji kierowców naruszających przepisy właściwą liczbę punktów. Przypisywanie punktów karnych w ewidencji należy do organów Policji. Organy orzekające o zatrzymaniu prawa jazdy nie mają kompetencji do weryfikacji prawidłowości ich naliczenia, ani do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Starosta rozpatrujący wniosek organu Policji był związany danymi zawartymi w ewidencji. Z powyższych przyczyn - w ocenie Kolegium - nie miały znaczenia dla sprawy inne podnoszone w odwołaniu okoliczności i zarzuty, do których odniósł się również Sąd uchylając ww. decyzję Kolegium. Nadto pismo Komendanta Wojewódzki Policji w Gdańsku z dnia 26 lutego 2025 r. (nr WRd.5380-811/2024/JB) przekonuje, że nie wystąpiły w sprawie zasadne podstawy kwestionowania prawidłowości wniosku tego organu, którym zainicjowano postępowanie.
W związku z tym organ I instancji nie był uprawniony do kwestionowania przypisanych kierowcy wykroczeń pod względem merytorycznym, jak i badania okoliczności, w których skarżący dopuścił się wykroczeń odnośnie naliczenia punktów karnych, których zsumowanie oznaczało przekroczenie 24 punktów karnych. Podstawę zarzutów strony stanowi kwestionowanie okoliczności, co do których Komendant Policji właściwy jest do ustalenia podstaw wniosku inicjującego niniejsze postępowanie.
Oceny tej nie zmienia powołanie się przez stronę na wymienione w odwołaniu wnioski dowodowe oraz zgłaszane w ponowionym postępowaniu, dotyczące innego miejsca zamieszkania, które w ocenie Kolegium nie są zasadne. W szczególności nie ma podstaw do kwestionowania skuteczności zawiadomienia o postępowaniu. Strona nie podważyła skutecznie domniemania doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego na adres, pod którym jest zameldowana na stałe. Kolegium zwraca uwagę, iż także decyzję skierowano na ten sam adres w miejscowości S., ul. [...], a strona odwołała się od tej decyzji terminowo, co potwierdza w pełni, że adres był prawidłowy. Skuteczności doręczeń nie podważają ustalenia wydanego w sprawie i wiążącego organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 października 2024 r.
W związku z przeprowadzonym postępowaniem dowodowym Kolegium stwierdziło, że pozbawione racji są zarzuty strony, co do braku miejsca zamieszkania w Polsce. W dacie popełnienia przedmiotowych wykroczeń strona - w ocenie Kolegium - miała miejsce zamieszkania w Polsce. Nic też nie wskazuje, aby okoliczność ta uległa zmianie mimo przedłożenia zaświadczeń o zatrudnieniu w obwodzie kaliningradzkim. Strona - przedłożonymi dowodami - nie wykazała, że ma inne miejsce zamieszkania, tj. inne niż wynikające z zameldowania na pobyt stały w miejscowości S., ul. [...] w gminie C. - nawet jeśli przebywa pod tym adresem okresowo, bądź prowadzi działalność gospodarczą pomimo zatrudnienia na terenie Federacji Rosyjskiej.
Oceny tej nie zmienia fakt powołania się na zatrudnienie od 2019 r. w obwodzie kaliningradzkim i praca dla ww. spółek przez 280 dni w roku. Wskazane okoliczności nie podważają w żaden sposób, że strona w związku z kontrolami drogowymi, za które naliczono jej punkty karne, jako miejsce zamieszkania podawała ww. adres w Polsce. Kolegium nie miało podstaw do kwestionowania ustaleń Policji, co do miejsca zamieszkania strony, ani prawdziwości oświadczeń strony, składanych w związku z zatrzymaniem do kontroli drogowych.
Przedłożone przez pełnomocnika strony zaświadczenia - w ocenie Kolegium - bez względu na ich treść, potwierdzają jedynie fakt zatrudnienia. Zaświadczenia te nie potwierdzają miejsca zamieszkania strony. Fakt zatrudnienia w innym kraju, a w związku z tym nawet długotrwały pobyt zagranicą, nie daje podstaw do domniemania innego miejsca zamieszkania strony.
Nie sposób zatem przyjąć, że w związku z kontrolami drogowymi odwołujący się podał nieprawdę funkcjonariuszom Policji i podawał błędnie (wielokrotnie) adres inny niż będący adresem jego zamieszkania. Kolegium nie znalazło racjonalnych podstaw do przyjęcia, że w trakcie kontroli drogowych zamiarem odwołującego się było wprowadzenie w błąd policjantów, ani że był w błędzie, co do znaczenia udzielanych Policji informacji. Kolegium zaznaczyło, że mając na uwadze mobilność strony, nie jest wykluczone inne miejsce zamieszkania niż zatrudnienia. Strona nie podawała Policji innego adresu zamieszkania, mimo pracy na terytorium innego państwa.
Organ odwoławczy podkreślił też, że ustawodawca nie sprecyzował użytego w przepisach pojęcia "adres", jednakże w drodze wykładni celowościowej można przyjąć, iż adres, o którym mowa w art. 63 § 2 i art. 41 § 1 k.p.a. to miejsce, gdzie strona faktycznie przebywa i w którym będzie możliwe, zgodnie z jej wolą, doręczenie pism urzędowych adresowanych do niej, przede wszystkim do osobistych rąk adresata, bez względu na miejsce jej zameldowania lub stałego zamieszkania. W takim przypadku ustawodawca nie nałożył na organ administracji obowiązku ustalania, czy wskazany przez stronę adres jest miejscem jej stałego zamieszkania, czy miejscem okresowego pobytu, nadto, czy zgodny jest z adresem zameldowania strony (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 364/101). Żaden przepis nie zobowiązuje organu administracji publicznej do samodzielnego ustalania adresu strony w sytuacji, gdy podaje ona konkretny adres, jak w niniejszej sprawie. Organ nie ma podstaw do tego, aby wątpić, że adres ten jest prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2144/151). Kolegium na tle okoliczności faktycznych sprawy nie miało więc wątpliwości, że w istocie miejscem zamieszkania strony był i jest adres podany Policji w trakcie kontroli drogowych.
Ocena stanu faktycznego sprawy wynikająca z powyższego, mimo zarzutów odwołania, przedłożonych dowodów i wniosków dowodowych, nie wpłynęła na podstawę do zmiany decyzji i uchylenia nadanego jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Rodzaj i częstotliwość wykroczeń przypisanych kierowcy w pełni przemawiała, mając na uwadze bezpieczeństwo w ruchu drogowym, za zatrzymaniem prawa jazdy.
J. U. - reprezentowany przez adwokata – zaskarżył ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i zwrot prawa jazdy, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego; a ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie; uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Chojnicach celem przeprowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego; zobowiązanie Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Chojnicach do wydania skarżącemu dokumentu prawa jazdy, względnie przekazania zatrzymanego prawa jazdy właściwemu organowi w państwie niemieckim celem przeprowadzenia postępowania, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżący zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:
1/ art. 7 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, podczas gdy organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, niestety w tym wypadku dążono do tego, aby sprawę zakończyć, nie uwzględniając części wniosków dowodowych oraz argumentacji skarżącego, gdzie z tych nie wynikało, iż J. U. ma w Polsce - a dokładniej w S. - stałe miejsce zamieszkania, a nadto, że włada językiem polskim umożliwiającym mu porozumiewanie się, a więc nie miał zdolności do składania skutecznych oświadczeń, bowiem w ogóle nie rozumie języka polskiego, a każde pismo urzędowe choćby w tej sprawie jest dla niego tłumaczone;
2/ art. 7a k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie i nałożenie przez organ na stronę obowiązku oraz odebranie stronie uprawnienia, gdzie w sprawie istniały wątpliwości co do treści stanu faktycznego oraz prawnego, a te winny być zawsze rozstrzygane na korzyść strony;
3/ art. 8 k.p.a. - poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób powierzchowny, budzący poważne wątpliwości, rodzący wiele zastrzeżeń do władzy publicznej, które są konsekwencją uniemożliwienia skarżącemu przedstawienia w tym postępowaniu materiału dowodowego, który pozwoliłby organowi administracji publicznej ocenić, czy uzasadnione, a zarazem trafne jest przyjęcie, że stałym miejscem zamieszkania J. U. jest miejscowość S., gdzie okoliczność ta była od początku kwestionowana, a mimo to uniemożliwiono przeprowadzenie czynności na tę okoliczność;
4/ art. 9 k.p.a. - poprzez naruszenie tej zasady, podczas gdy J. U., niewładający językiem polskim, nie został w sposób właściwy i wyczerpujący poinformowany o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, czego w ogóle nie zbadano, nie przetłumaczono żadnego pisma, gdzie to organ powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości języka polskiego oraz prawa, i w tym celu tłumaczyć pisma oraz udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, których tutaj zabrakło;
5/ art. 10 i art. 11 k.p.a. - poprzez obrazę wskazanych zasad i niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium sprawy, co doprowadziło do wydania błędnej, całkowicie niezrozumiałej decyzji, nieuwzględniającej wydźwięku i znaczenia wszystkich przedłożonych do akt przez skarżącego materiałów, która podważa zaufanie do organu, który nie uwzględnił tego, że J. U., będący obywatelem Niemiec, niewładający w ogóle językiem polskim, przebywający na stałe od kilku lat w obwodzie kaliningradzkim, nierozumiejący podstawowych polskich słów, niemieszkający na stałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie powinien w ogóle otrzymywać punktów karnych;
6/ art. 10 § 1 w zw. z art. 73 § 1 i 2 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że strona postępowania - J. U. posiada adres zamieszkania przy ul. [...], [...], podczas gdy organ przed wydaniem decyzji dysponował materiałem dowodowym, z którego jednoznacznie wynikało, iż adresem zamieszkania ww. są zasadniczo Niemcy, zaś miejscem stałego pobytu jest obwód kaliningradzki w Federacji Rosyjskiej (w tym adres siedziby G. Sp. z o.o. będącej pracodawcą J. U. - obwód kaliningradzki, rejon b., p. g., ul. [...]), które doprowadziło do pozbawienia skarżącego bez jego winy udziału w postępowaniu i możliwości przedstawienia dowodów, które organ wziąłby w ogóle pod uwagę, w rzeczywistości wyciągnięto wnioski tylko i wyłącznie na podstawie dokumentów dotyczących adresu zameldowania w Polsce, nie uwzględniając tego, że jest on zameldowany również w Niemczech oraz w obwodzie kaliningradzkim, gdzie od kilku lat na stałe przebywa, co ukazuje wadliwość i stronniczość wydanej decyzji, tym bardziej, że z funkcjonariuszami Policji w ogóle nie rozmawiał, przekazał im jedynie swoje polskie dokumenty, nie rozumiejąc znaczenia dokonywanych wtenczas czynności, ci zaś nie pytali go o miejsce zamieszkania, wypełniając własne formularze na bazie przedłożonych dokumentów;
7/ art. 86 k.p.a. - poprzez nierozstrzygnięcie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności oraz brak przesłuchania strony co do miejsca jej zamieszkania i stałego pobytu, co miałoby istotny wpływ na zasadność zatrzymania prawa jazdy;
8/ art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jednocześnie dokonując dowolnej a nie swobodnej jego oceny, skupiając się tylko i wyłącznie na informacji o zameldowaniu w Polsce oraz piśmie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2024 r. (nr Wlld.5380-811/2024/JB) informującego, iż skarżący w czasie kontroli drogowych miał podawać jako adres zamieszkania miejscowość S., czemu ten od początku sprawy zaprzecza wskazując, iż złożone oświadczenie nie polega na prawdzie, co więcej już na wcześniejszym etapie postępowania żądał przesłuchania funkcjonariuszy Policji, którzy przeprowadzali jego kontrolę, ci winni pamiętać jej okoliczności;
9/ art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez niedopuszczenie dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a które nie były sprzeczne z prawem, w szczególności takich jak zeznania skarżącego oraz świadków T. U., S. S. oraz funkcjonariusza Policji st. sierż. P. P. z WRD KMP Szczecin, na wykazanie faktów braku stałego miejsca pobytu skarżącego, prowadzącego do braku skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania i pozbawienia go prawa do czynnego udziału w postępowaniu i złożenia wyjaśnień;
10/ art. 34 § 1 w zw. z art. 48 § 1 k.p.a. - poprzez niewystąpienie do Sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla skarżącego w związku z nieznajomością organu jego miejsca pobytu, czy dokonywaniem tłumaczenia przesyłanych mu dokumentów, a w konsekwencji niedoręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania ww. przedstawicielowi, tym samym pozbawiając skarżącego możliwości obrony swoich praw przy udziale przedstawiciela, dodatkowo całkowicie pomijając fakt, że skarżący jest cudzoziemcem nieposługującym się językiem polskim;
11/ art. 107 § 3 k.p.a. -poprzez dokonanie niewłaściwej oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów, gdzie do części z nich organ w ogóle nie odniósł się, te zaś w kontekście ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania winny mieć decydujące znaczenie, a także niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji ze wskazaniem przepisu art. 7 ust. 5 ustawy zmieniającej, pod kątem tego, iż mamy w tym wypadku do czynienia z obcokrajowcem, niewładającym w ogóle językiem polskim, mieszkającym na stale poza granicami kraju, co wynika z załączonych dokumentów;
II. przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
1/ art. 25 Kodeksu cywilnego - poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na utożsamieniu miejsca zameldowania z miejscem zamieszkania, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz cywilnych - są to pojęcia odrębne, a ich utożsamianie prowadzi do wadliwych ustaleń faktycznych i prawnych;
2/ art. 136 ust. 3 p.r.d. - poprzez wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącego do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji, podczas gdy organ zobowiązany był niezwłocznie zwrócić skarżącemu zatrzymane prawo jazdy wydane przez państwo niemieckie, względnie przekazać je właściwemu organowi państwa jego wydania, w którym zostało ono wydane.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organa odwoławczy w sposób całkowicie dowolny, z rażącym naruszeniem art. 25 k.c., przyjął, iż miejscem zamieszkania J. U. pozostaje adres zameldowania w miejscowości S. Opisane zapatrywanie wyrażono pomimo, że nie jest to miejsce, w którym skarżący w sposób rzeczywisty i stały zamieszkuje, ani też nie prowadzi tam gospodarstwa domowego, czego organ miał pełną świadomość, gdyż wynikało to z przedłożonych dokumentów. Na gruncie prawa cywilnego pojęcie miejsca zamieszkania zostało uregulowane w art. 25 k.c. a z jego treści wynika, że miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie jest tożsame z adresem zameldowania, lecz musi zostać ustalone na podstawie dwóch przesłanek, występujących łącznie, tj. corpus (czyli faktyczne przebywanie w danym miejscu) i animus (czyli zamiar stałego pobytu w tej miejscowości).
Kluczowy pozostaje natomiast fakt, że skarżący, mimo formalnego zameldowania w Polsce, od dawna nie prowadzi w tym kraju jakiejkolwiek aktywności życiowej o charakterze trwałym, nie mieszka pod wskazanym adresem, a jego centrum życiowe, zawodowe i społeczne znajduje się za granicą, gdzie od wielu lat jest zatrudniony i faktycznie przebywa. W niniejszej sprawie organ ograniczył się wyłącznie do literalnego wskazania adresu zameldowania - ignorując rzeczywiste i sprawdzalne okoliczności faktyczne, potwierdzające, że skarżący nie mieszka w Polsce na stałe, a pobyt w kraju ma charakter okazjonalny i incydentalny. Zgodnie z orzecznictwem, dla prawidłowego ustalenia miejsca zamieszkania nie wystarcza samo przebywanie fizyczne ani sam zamiar - muszą one występować łącznie, w sposób spójny i wykazany. W tym przypadku brak jest zarówno corpus, jak i animus - a tym bardziej ich łącznego występowania.
Organ zatem wadliwie utożsamił zameldowanie z miejscem zamieszkania, co pozostaje w sprzeczności z jednolitą linią orzeczniczą sądów administracyjnych oraz cywilnych, a także z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Wbrew twierdzeniom organu, domniemanie skuteczności doręczeń na adres zameldowania nie może przesądzać o ustaleniu miejsca zamieszkania, zwłaszcza jeśli z materiału dowodowego (np. zaświadczenia o zatrudnieniu, długoletni pobyt zagranicą, brak logowania telefonów na terytorium RP) jednoznacznie wynika inna sytuacja faktyczna. Zgodnie z orzecznictwem, centrum życiowe osoby wyznacza miejsce, gdzie realizuje ona obiektywnie sprawdzalną aktywność życiową. Tego rodzaju aktywność nie jest prowadzona przez skarżącego w Polsce, lecz poza granicami kraju, co wyklucza przyjęcie, że miejscem jego zamieszkania jest adres krajowy. Pominięcie i zignorowanie realiów życiowych skarżącego stanowi naruszenie przepisów oraz zapatrywań orzecznictwa, co doprowadziło do wydania decyzji niezgodnej z prawem.
Skarżący wskazał, że legitymując się niemieckim obywatelstwem, nie władając językiem polskim, nie posiadając w Polsce stałego miejsca zamieszkania nie powinien być karany dodatkowymi punktami karnymi. Cudzoziemiec nieposługujący się językiem polskim nie mógł mieć świadomości co do konsekwencji przekroczenia liczby punktów karnych i zatrzymania prawa jazdy. Jako oczywiste jawi się to, że gdyby skarżący posługiwał się językiem polskim w stopniu chociażby komunikatywnym, bądź był świadomy ww. konsekwencji, to z wysokim prawdopodobieństwem odmówiłby przyjęcia mandatu karnego prowadzącego do przekroczenia dopuszczalnej liczby punktów karnych.
W dniu 8 lutego 2024 r. Starosta Chojnicki podjął próbę zawiadomienia o wszczęciu postępowań w sprawach skierowania J. U. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami mechanicznymi w ramach posiadanych uprawnień, poinformowania o obowiązku poddania się badaniu psychologicznemu celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych co do kierowania pojazdami. Sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami mechanicznymi przez obcokrajowca w Polsce nie jest jednak możliwe. Poddanie badaniu psychologicznemu z uwagi na brak znajomości języka polskiego również nie będzie skuteczne, co de facto uniemożliwia odzyskanie obcokrajowcowi dokumentu prawa jazdy.
Samo zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie było skuteczne, gdyż zostało doręczone na niewłaściwy adres. Kolegium niesłusznie przyjęło, że adres w S., wskazany przez Komendanta Policji w Gdańsku, jest adresem zamieszkania lub stałego pobytu J. U. W rzeczywistości jest to adres G. Sp. z o.o., którego skarżący wraz z synem T. U. są członkami zarządu, a spółka ta nie jest stroną postępowania.
Odnośnie adresu w S. skarżący wskazał ponadto, że organ odwoławczy całkowicie pominął znaczenie dokumentów przedkładanych w postępowaniu. Te zaś jasno wskazują, że pobyt w Polsce ma charakter epizodyczny, tymczasowy i tranzytowy. Miejscami docelowego stałego pobytu skarżącego są Niemcy i Rosja. Pomimo przytoczenia właściwych dokumentów poświadczających taki stan rzeczy, organ odwoławczy bezpodstawnie uznał, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone skutecznie. Gdyby organ nie dał wiary dowolnym ustaleniom funkcjonariusza Policji st. sierż. P. P. z WRD KMP Szczecin, popartych pismem Komendanta, to takie miejsce byłoby nieznane i organ byłby zobowiązany do wystąpienia do Sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla skarżącego, a w konsekwencji doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania przedstawicielowi, który podejmowałby czynności w imieniu skarżącego.
Szereg błędnych czynności organów rozpoznających sprawę poskutkowało też niedopuszczeniem dowodu z zeznań świadków T. U. oraz S. S. Osoby te mogłyby natomiast podać adres zamieszkania skarżącego, jego stałego pobytu oraz potwierdzić, że ten nie jest w stanie w Polsce odebrać korespondencji, czy też zrozumieć komunikatów funkcjonariusza Policji podczas realizowanych kontroli drogowych. Niestety tych dowodów organ nie dopuścił łamiąc prawo do rzetelnego wyjaśnienia kluczowych kwestii.
Już w odwołaniu skarżący podawał, że pozbawiono go udziału w czynnościach procesowych, a w szczególności nie przesłuchano go, przez co nie miał możliwości wypowiedzenia się w postępowaniu. To zaś zostało pominięte przez organ odwoławczy w decyzji utrzymującej zaskarżoną decyzję.
Należy zatem uznać, że skarżący nie był prawidłowo zawiadamiany o nałożonych na niego obowiązkach oraz czynnościach Starosty Chojnickiego, tym samym został pozbawiony możliwości czynnego brania udziału w postępowaniu. Jak wynika z oświadczenia G. Sp. z o.o. z dnia 6 marca 2024 r.: "od wielu lat główne miejsce pobytu J. U. stanowi Rosja, Obwód Kaliningradzki, a miejscem zamieszkania są Niemcy. Nie przebywa w Polsce na stałe. Przejazd przez terytorium Polski stanowi tranzyt". Z wydruku KRS ww. spółki wynika, że prezesem zarządu, a więc osobą bezpośrednio odpowiedzialną za reprezentację spółki i de facto prowadzenie jej działalności jest T. U. - syn J. U. Według wiedzy T. U., obecność w Polsce skarżącego miała charakter wyłącznie incydentalny. Na co dzień skarżący pracuje na terenie Federacji Rosyjskiej, na podstawie zezwolenia na pobyt cudzoziemca Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Federacji Rosyjskiej, gdyż skarżący posiada obywatelstwo niemieckie oraz polskie, a nie rosyjskie.
Organ odwoławczy nie ocenił wszystkich dowodów. Oprócz tego powołał się w uzasadnieniu na przepis art. 7 ust. 5 ustawy zmieniającej, a więc w niniejszej sprawie nieistotny, tym samym nie sposób uznać, że organ dopełnił obowiązku wyjaśnienia podstawy prawnej swojej decyzji, przewidzianego w art. 107 § 3 k.p.a.
Istotnym faktem są również nieprawidłowo podjęte czynności przez Starostę Chojnickiego, który - mając na uwadze art. 136 ust. 3 p.r.d. - zobowiązany był do przekazania zatrzymanego niemieckiego prawa jazdy bezpośrednio prezydentowi miasta K. w Niemczech, który wydał ten dokument w 2001 r. Starosta Chojnicki nie tylko nie dopełnił przesłanki "niezwłoczności" swojej czynności, ale również całkowicie jej zaniechał, prowadząc postępowanie w sprawie zatrzymania niemieckiego prawa jazdy we własnym zakresie, a kończąc je wydaniem ostatecznej decyzji. Na skutek opisanych naruszeń skarżący już od 18 miesięcy pozbawiony jest możliwość korzystania z zagranicznego prawa jazdy. Poza tym niewłaściwe było również nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Zdaniem skarżącego, zatrzymanie niemieckiego prawa jazdy do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji było nieuprawnione. Tylko organ państwa niemieckiego powinien zadecydować w tym zakresie. Niezastosowanie się przez Starostę Chojnickiego do rzeczonego obowiązku wynikającego z powszechnie obowiązującego przepisu prawa oraz zakończenie postępowania administracyjnego poprzez wydanie ostatecznej decyzji w sprawie stoi też na przeszkodzie, aby skarżący mógł się poruszać pojazdami mechanicznymi na terenie Niemiec, czy Rosji. Nakazanie poddania się badaniu psychologicznemu i kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami w Polsce jest również sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, bowiem skarżącego, poza posiadaniem obywatelstwa polskiego, nic już z Polską nie łączy. Od dawna nie przebywa, ani nie zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu w Polsce, lecz w Niemczech oraz Rosji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku z uzupełnionym postępowaniem wyjaśniającym nie znalazł podstawy do wydania innej decyzji niż o zatrzymaniu stronie prawa jazdy. Skarżący nie wykazał, co było przedmiotem ustaleń, że w związku z wydaniem decyzji Starosty Chojnickiego oraz decyzji Kolegium zmianie ulec miały okoliczności dotyczące ustalenia miejsca zamieszkania wywodzone w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi strona skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku utrzymującą w mocy decyzję Starosty Chojnickiego orzekającą o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii A1, B, C1, C, BE, C1E, CE, M, L i T w związku z otrzymaniem przez skarżącego 28 punktów na skutek popełnienia wykroczeń w ruchu drogowym.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 ze zm. – dalej zwanej także "ustawą zmieniającą"), zgodnie z którym do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5 (tj. ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami – przyp. WSA) starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 4 (tj. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym – przyp. WSA).
Przede wszystkim jednak podkreślenia wymaga, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, który wyrokiem z dnia 3 października 2024 r. (sygn. akt III SA/Gd 317/24) uchylił uprzednio wydaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 kwietnia 2024 r. orzekającą o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy.
Mając to na uwadze podkreślenia wymaga, że rolą Sądu obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję jest stwierdzenie, czy organ odwoławczy zastosował się w pełni do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w ww. wyroku z dnia 3 października 2024 r. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W przywołanym wyroku z dnia 3 października 2024 r. Sąd wskazał, że skoro prawo jazdy skarżącego nie zostało wydane przez państwo polskie (w niniejszej sprawie państwem wydającym prawo jazdy były Niemcy), to obowiązkiem organu, zamierzającego wydać decyzję w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, było ustalenie czy skarżący posiada miejsce zamieszkania na terytorium Polski. Stosownie bowiem do treści art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm. – dalej w skrócie jako "p.r.d."), jeżeli prawo jazdy zostało wydane przez państwo inne niż Rzeczpospolita Polska i kierujący pojazdem nie ma miejsca zamieszkania na jej terytorium, prawo jazdy przekazuje się niezwłocznie staroście właściwemu ze względu na miejsce naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym, a z kolei starosta niezwłocznie przekazuje zatrzymane prawo jazdy do właściwego organu państwa, w którym zostało ono wydane. Mając to na uwadze, Sąd stwierdził, że "z akt postępowania administracyjnego przez organem I instancji nie wynika w jaki sposób ustalono adres miejsca zamieszkania skarżącego w Polsce w miejscowości S. przy ul. [...]. Adres taki wskazany został we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku. Jednak brak jest ustaleń potwierdzających na jakiej podstawie nastąpiło wskazanie tego adresu. (...) Organ w toku ponownego rozpoznania sprawy winien pozyskać dowody na poparcie okoliczności posiadania przez skarżącego miejsca zamieszkania w Polsce. Jeżeli zebrane dowody potwierdzą zamieszkiwanie skarżącego na terenie Polski organ ponownie wyda decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Jeżeli okoliczność ta nie znajdzie potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, organ uchyli decyzję organu I instancji. Postępowanie organu I instancji podlegać będzie w takiej sytuacji umorzeniu z uwagi na brak podstaw do jego prowadzenia, prawo jazdy winno być wówczas przez organ niezwłocznie przekazane staroście właściwemu ze względu na miejsce naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym, który przekaże zatrzymane prawo jazdy do właściwego organu państwa, w którym zostało ono wydane".
W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że zalecenia Sądu zawarte w ww. wyroku z dnia 3 października 2024 r. zostały przez Kolegium zrealizowane. Organ pozyskał wystarczające dowody, których następnie dokonana ocena w sposób wystarczający i przekonujący w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy dowodzi spełnienia przez skarżącego przesłanki posiadania miejsca zamieszkania na terytorium Polski.
Przede wszystkim należy wskazać, że w toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego Kolegium – w trybie art. 46 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 274 ze zm. – dalej w skrócie "u.e.l.") - pozyskało informację z rejestru PESEL, z którego wynika, że skarżący - J. U. posiadał (i nadal posiada) adres zameldowania na pobyt stały pod adresem S., ul. [...], gmina C., województwo [...]. Jednocześnie też wskazano, że skarżący nie posiada na terytorium Polski adresu zameldowania na pobyt czasowy.
Podkreślenia w związku z tym wymaga, że – stosownie do art. 7 ust. 1 u.e.l. - w rejestrze PESEL gromadzone są dane obywateli polskich zamieszkujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 1), a także cudzoziemców zamieszkujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 3), a dotyczy to osób, które wykonały obowiązek meldunkowy na terenie danej gminy (art. 7 ust. 3 u.e.l.).
Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżący – obok obywatelstwa niemieckiego – od 2015 r. legitymuje się także obywatelstwem polskim.
Stosownie do regulacji ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie (art. 24 ust. 1), a obowiązek ten polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36 (art. 24 ust. 2). Z kolei "pobytem stałym" jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1). Zgodnie z art. 27 u.e.l. obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca (ust. 1), a równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego (ust. 2). Stosownie zaś do art. 36 u.e.l. obywatel polski, który wyjeżdża z kraju z zamiarem stałego pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązany zgłosić swój wyjazd, a zgłoszenie wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego i czasowego (ust. 1), natomiast obywatel polski, który wyjeżdża poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, bez zamiaru stałego pobytu, na okres dłuższy niż 6 miesięcy, jest obowiązany zgłosić swój wyjazd oraz powrót (ust. 2). Co należy także podkreślić, przytoczone uregulowania, na mocy art. 40 ust. 2 u.e.l., dotyczą również cudzoziemców będących obywatelami państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Wobec powyższego należało przyjąć, że skoro skarżący posiada miejsce zameldowania na pobyt stały (nie pobyt czasowy) w Polsce pod adresem: S., ul. [...], gmina C. od dnia 22 maja 2012 r. (vide: informacja o udostępnieniu przez Wójta Gminy C. danych z rejestru PESEL z dnia 28 lutego 2025 r. oraz pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 26 lutego 2025 r.) – a jednocześnie nie zgłaszał stosownie do przywołanych powyżej przepisów wymeldowania z tego miejsca czy też wyjazdu poza granice RP (z zamiarem stałego tam pobytu) - to przyjąć należało, że pod wskazanym adresem znajduje się jego miejsce zamieszkania. Definicja "pobytu stałego" na gruncie art. 25 ust. 1 u.e.l. odnosi się do dwóch elementów: faktu zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości pod wskazanym adresem (corpus) oraz do zamiaru stałego przez nią tam przebywania (animus) - ten ostatni warunek nie zachodzi w przypadku "pobytu czasowego" (art. 25 ust. 2 u.e.l.). Skoro zatem skarżący posiadał miejsce pobytu stałego pod wskazanym adresem w Polsce, i nie dopełnił obowiązku wymeldowania czy też zgłoszenia wyjazdu poza granice kraju, to mogło to stanowić uzasadnioną podstawę do uznania, że miejsce to w istocie stanowi "miejsce zamieszkania na terytorium RP" skarżącego.
Tę okoliczność w świetle zaistniałego w sprawie stanu faktycznego potwierdzało także to – na co Kolegium zwracało uwagę – iż sam skarżący w trakcie kontroli drogowych związanych z popełnionymi przez niego naruszeniami przepisów o ruchu drogowym, wobec kontrolujących go funkcjonariuszy Policji (z Komendy Powiatowej Policji w Braniewie czy też Komendy Miejskiej Policji w Szczecinie), w wystawianych przez nich prawomocnych mandatach karnych (podpisywanych przez skarżącego), posługiwał się jako miejscem jego zamieszkania adresem: S., ul. [...] (vide: pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 26 lutego 2025 r.). W związku z tym należało także podzielić prezentowane wnioskowanie Kolegium, że w istocie jako nieracjonalne i nieprawdopodobne należałoby przyjąć, iż skarżący podczas kilku kontroli drogowych podawał nieprawdę funkcjonariuszom Policji czy też błędnie (i to za każdym razem) podawał nieprawidłowy adres swojego miejsca zamieszkania, wskazując niewątpliwie na Polskę (a nie inne kraje). Jako osoba posiadająca polskie obywatelstwo należało przyjąć, że skarżący choćby w ograniczonym zakresie musiał (a w każdym razie powinien był) rozumieć zarówno znaczenie, jak i konsekwencje przeprowadzanych wobec niego w trakcie kontroli czynności funkcjonariuszy Policji czy też rozumieć treść dokumentów (mandatów), które sygnował własnym podpisem.
W ocenie Sądu podzielić w pełni należało także dokonaną przez Kolegium ocenę zaoferowanych przez skarżącego w postępowaniu dowodów, wskazujących na zatrudnienie skarżącego od 2016 r. na stanowisku Dyrektora w spółkach znajdujących się w obwodzie kaliningradzkim i pracy dla ww. spółek przez 280 dni w roku (vide: oświadczenie T. U. – Prezesa G. Sp. z o.o. z siedzibą w S. z dnia 6 marca 2024 r. czy też potwierdzenia wystawione w dniu 8 marca 2025 r. przez 2 spółki, tj.: G. A. oraz A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibami w G., obwód kaliningradzki). W ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił, że przedłożone dowody nie mogą wskazywać na to, że skarżący ma inne miejsce zamieszkania (tj. w obwodzie kaliningradzkim), aniżeli wynikające z zameldowania na pobyt stały w miejscowości S., ul. [...], w gminie C. Przedłożone zaświadczenia potwierdzają jedynie fakt zatrudnienia, natomiast nie potwierdzają miejsca zamieszkania skarżącego. Sam fakt zatrudnienia w innym kraju, a w związku z tym nawet długotrwały pobyt zagranicą, nie daje podstaw do domniemania innego miejsca zamieszkania strony.
W rozpoznawanej sprawie analiza i ocena okoliczności ustalonych na podstawie ww. dowodów zgromadzonych w postępowaniu wyjaśniającym dawała Kolegium uzasadnione podstawy do przyjęcia, że skarżący – w świetle wykładni art. 136 ust. 3 p.r.d. - posiada "miejsce zamieszkania na terytorium RP" i miejscem tym jest adres: S., ul. [...], gmina C., a nie zaś, że miejscem zamieszkania skarżącego jest wskazywany przez niego adres w obwodzie kaliningradzkim, pod którym swoją siedzibę mają spółki, w których skarżący jest zatrudniony. Zauważyć w tym kontekście też należy, że skarżący - jako wspólnik a zarazem osoba pełniąca w dalszym ciągu funkcję zarządczą - Wiceprezesa Zarządu spółki "G." Sp. z o.o. mającej siedzibę w S. (pod tym samym zresztą adresem, pod którym skarżący jest nadal zameldowany na pobyt stały) – obowiązany jest wypełniać określone obowiązki (zawodowe) również w tym przedsiębiorstwie. Abstrahując zatem od treści danych z ewidencji ludności (rejestru PESEL), których skarżący w żaden sposób skutecznie nie zakwestionował, to podnoszone w skardze twierdzenia skarżącego, że jego pobyt w Polsce ma jedynie "charakter epizodyczny, tymczasowy i tranzytowy", zaś "poza posiadaniem obywatelstwa polskiego, nic już z Polską [go] nie łączy" (zresztą "starał się o obywatelstwo [polskie], bo było to związane z możliwością nabycia przez spółkę z polskim kapitałem ziemi po 12 latach wstąpienia do Unii" – vide: rewers pisma G. Sp. z o.o. w S. zawierającego oświadczenie Prezesa Zarządu T. U. z dnia 6 marca 2024 r.), należy uznać za nieprzekonujące i wskazujące, że niekoniecznie jedynie fakt "posiadania polskiego obywatelstwa" łączy skarżącego z Polską. Jednocześnie też Sąd pragnie podkreślić, że posiadanie obywatelstwa polskiego wiąże się nie tylko z prawami ale też określonymi obowiązkami regulowanymi przez polskie prawo, których każdy obywatel obowiązany jest przestrzegać (m.in. tymi wynikającymi z przepisów o ewidencji ludności czy o ruchu drogowym), a skutki prawne, w tym negatywne konsekwencje określonych działań bądź zaniechań co do realizacji określonych (obowiązujących wszystkich obywateli) nakazów czy obowiązków obciążają każdorazowo podmiot uchylający się od ich wykonania.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie uwzględnił zarzutów naruszenia art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 86 czy art. 107 § 3 k.p.a. czy art. 25 k.c. oraz art. 136 ust. 3 p.r.d., podniesionych w skardze w kontekście ustalenia przez organ miejsca zamieszkania skarżącego na terytorium Polski (tj. miejscowości S. przy ul. [...] gminie C.). W ocenie Sądu, organ w stopniu wystarczającym, w związku z wykazaniem tej okoliczności, zgromadził materiał dowodowy, dokonując w sposób przekonujący jego oceny, także w konfrontacji z argumentacją oraz dowodami oferowanymi przez skarżącego. Zaznaczenia przy tym wymaga, że skarżący w toku postępowania nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego twierdzenie, że jego "adresem zamieszkania są zasadniczo Niemcy", natomiast twierdzenie skarżącego, iż jego "miejscem stałego pobytu jest obwód kaliningradzki w Federacji Rosyjskiej" nie zostało przez organ ocenione jako wiarygodne w świetle przedstawionych przez organ dowodów i dokonanej – w granicach wyznaczonych przez art. 80 k.p.a. – ich oceny. Mając to na uwadze przyjąć należało, że organ w kontrolowanej sprawie uczynił zadość zaleceniom tutejszego Sądu wynikającym z ww. wyroku z dnia 3 października 2024 r., a zatem również nie naruszył art. 153 p.p.s.a.
W pozostałym natomiast zakresie podniesione w skardze zarzuty należało uznać za bezzasadne, jako że zostały poddane uprzednio już ocenie tutejszego Sądu w powoływanym wyroku z dnia 3 października 2024 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).