III SA/Gd 384/25

III SA/Gd 384/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Jolanta Sudoł /przewodniczący/
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 77 § 1, art. 145a § 1, art. 146 § 2, art. 149, art. 151 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Specjalista Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 6 czerwca 2025 r. nr SKO.474.15.2025 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza na rzecz skarżącego R. P. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarżący przedmiotem oceny Sądu uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 6 czerwca 2025 r. (nr SKO.474.15.2025), wydaną po wznowieniu postępowania, na mocy której Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło uchylenia Starosty Słupskiego z dnia 19 stycznia 2022 r. o cofnięciu R. P. (dalej również jako "strona" lub "skarżący") uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. B prawa jazdy oraz odmówiło też uchylenia decyzji własnej z dnia 23 lutego 2022 r., utrzymującej opisane rozstrzygnięcie Starosty Słupskiego w mocy.
Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W dniu 10 marca 2021 r. do Starosty Słupskiego wpłynęło zawiadomienie Komendy Miejskiej Policji w Słupsku, L.dz. Rd.5382-232/2020, w którym wskazano, że na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (t.j.: Dz.U. 2015, poz. 541 ze zm., dalej jako "ustawa zmieniająca z 2015 r.") informuje się, że w dniu 4 marca 2021 r. R. P. przekroczył pojazdem dopuszczalną prędkość w terenie zabudowanym o więcej niż 50 km/h. W zawiadomieniu wskazano, że R. P. otrzymał mandat karny za przekroczenie prędkości oraz wskazano, że dokument prawa jazdy został zatrzymany elektronicznie.
Wobec powyższego Starosta Słupski w dniu 10 marca 2021 r. zawiadomił R. P. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
R. P. poinformował organ, że sprawę dotyczącą przekroczenia prędkości skierował do Sądu Rejonowego w Słupsku. Postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy z tej przyczyny zawieszono na mocy postanowienia Starosty Słupskiego z dnia 15 marca 2021 r. do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Ponadto poinformowano stronę, że zgodnie z art. 102 ust. 1d u.k.p., jeżeli osoba będzie kierowała pojazdem pomimo zatrzymania prawa jazdy przez Policję na podstawie art. 135 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (ówcześnie tj.: Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), Starosta wyda decyzję administracyjną o zatrzymaniu tego dokumentu na okres 6 miesięcy.
W trakcie zawieszenia postępowania, do Starosty Słupskiego wpłynęły następnie z Komendy Miejskiej Policji w Słupsku 2 zawiadomienia (zawiadomienie z dnia 26 marca 2021 r. oraz zawiadomienie datowane na dzień 11 maja 2021 r.). Zawiadomienia dotyczyły poczynionych w toku kontroli drogowych ustaleń Policji, że R. P. kierował samochodem osobowym w dniu 25 marca 2021 r., w okolicznościach, o jakich mowa w art. 102 ust. 1d/ 103 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (ówcześnie tj.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm., dalej również jako "u.k.p."), a w dniu 20 maja 2021 r. kierował samochodem osobowym w okolicznościach, o jakich mowa w art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. W zawiadomieniach wskazano, ze informacje udzielane są na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r.
W dniu 19 listopada 2021 r. do Starosty Słupskiego wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Słupsku o sygn. akt II Ko 67/21 orzekające o nieuwzględnieniu wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego, nałożonego na R. P. w dniu 4 marca 2021 r. za kierowanie pojazdem w terenie zabudowanym z prędkością przekraczającą dozwoloną o więcej niż 50 km/h. W konsekwencji postanowieniem z dnia 10 grudnia 2021 r. Starosta Słupski podjął zawieszone postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy
Postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy nie zakończyło się wydaniem decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r. Starosta Słupski umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania prawa jazdy z uwagi na upływ 6 miesięcy od dnia zatrzymania prawa jazdy przez Komendę Miejską Policji w Słupsku.
Następnie Starosta Słupski wydał w dniu 19 stycznia 2022 r. na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami decyzję nr KM.5430.3.1.2022-II o cofnięciu R. P. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. B, potwierdzonych prawem jazdy wydanym w 2005 r. przez Starostę Słupskiego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu przedstawiono przebieg postępowania. W tym zakresie wskazano m.in., że zawiadomieniem z dnia 26 marca 2021 r. Komenda Miejska Policji w Słupsku poinformowała organ o kierowaniu w dniu 25 marca 2021 r. przez R. P. pojazdem w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d u.k.p., gdzie zgodnie z ustawą o kierujących pojazdami, okres, na który zatrzymano prawo jazdy, został przedłużony do 6 miesięcy. Zaznaczono, że z uwagi na brak informacji z sądu powszechnego, Starosta Słupski nie wydał decyzji administracyjnej w tej sprawie. Z kolei kolejnym zawiadomieniem (zawiadomienie datowane na dzień 11 maja 2021 r.) Komenda Miejska Policji w Słupsku poinformowała Starostę Słupskiego o zatrzymaniu do kontroli R. P., kierującego pojazdem w dniu 20 maja 2021 r. w okolicznościach o których mowa w art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p., tj. w przedłużonym okresie zatrzymania prawa jazdy. Podkreślono, że z uwagi na upływ 6 miesięcy od dnia zatrzymania prawa jazdy przez Komendę Miejską Policji w Słupsku za przekroczenie prędkości, decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r. Starosta Słupski umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Analizując wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty ustalono, że pomimo braku decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy, faktem jest, że R. P. kierował pojazdem silnikowym w przedłużonym okresie, o którym mowa w art. 102 ust. 1d u.k.p., w związku z czym Starosta Słupski zobowiązany jest do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień, zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Zaznaczono, że podstawą wydania decyzji jest informacja od organu kontroli ruchu drogowego, a decyzja ma charakter rozstrzygnięcia związanego.
Rozstrzygnięcie Starosty Słupskiego z dnia 19 stycznia 2021 r. zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 lutego 2022 r. (nr SKO.474.5.2022). W postępowaniu odwoławczym uwzględniono, że pomimo braku decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, uznaje się za fakt, że R. P. kierował pojazdem silnikowym w przedłużonym okresie. W dniu 21 kwietnia 2022 r. strona zaskarżyła decyzję organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 447/22 oddalił skargę R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 lutego 2022 r. wydaną w przedmiocie cofnięcia uprawnień. Sąd wydał przedmiotowy wyrok m.in. w okolicznościach związania uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2019 r. o sygn. I OPS 3/18, która m.in. stanowiła, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu o kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km na godzinę.
Zanim wskazany wyrok WSA w Gdańsku stał się prawomocny, w dniu 13 grudnia 2022 r. Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie o sygn. akt K 4/21, na mocy którego orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2015 r., rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy) stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 Prawo o ruchu drogowym (polegającego m.in. na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Po wydaniu opisanego orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny i powołując się na wskazaną okoliczność R. P. w grudniu 2022 r. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami, w którym Starosta Słupski wydał decyzje w dniu 19 stycznia 2022 r., utrzymaną w mocy przez SKO w Słupsku w dniu 23 lutego 2022 r.
Postępowanie zostało wznowione przez Starostę Słupskiego postanowieniem z dnia 27 grudnia 2022 r. i następnie zawieszone postanowieniem organu z dnia 13 stycznia 2023 r. (jako powód zawieszenia wskazano brak posiadania przez organ informacji o prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego).
W dniu 10 marca 2024 r. R. P. wystąpił o podjęcie zawieszonego postępowania wznowieniowego, wskazując, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało zakończone w 2023 r., kiedy doszło do odrzucenia jego skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku o sygn. akt III SA/Gd 447/22. Starosta Słupski postanowieniem z dnia 28 marca 2024 r. podjął zawieszone postępowanie.
W ramach postępowania wznowieniowego wydane zostały dwie decyzje, to jest decyzja Starosty Słupskiego z dnia 15 maja 2024 r. orzekająca o cofnięciu R. P. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat B. oraz utrzymującą ją w mocy decyzja SKO w Słupsku z dnia 5 lipca 2025 r.
W wyniku złożonej przez R. P. skargi, względem obu wskazanych decyzji prawomocnym wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 r. o sygn. akt III SA/Gd 406/24 WSA w Gdańsku stwierdził ich nieważność. Sąd zwrócił uwagę, że w efekcie podjętych rozstrzygnięć, doszło do niedopuszczalnej sytuacji, gdzie w obrocie prawnym funkcjonują obecnie dwie decyzje Starosty Słupskiego cofające R. P. uprawniania do kierowania pojazdami mechanicznymi stwierdzone tym samym prawem jazdy. W ramach wskazań co do dalszego postępowania, WSA w Gdańsku nakazał, aby wniosek skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego został rozpoznany z poszanowaniem dla zasad rządzących postępowaniem wznowieniowym. W tym zakresie wskazano przede wszystkim na dotyczącą pierwszej fazy postępowania wznowieniowego regulację z art. 149 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (ówcześnie t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a.") dotyczącą postanowień o wznowieniu postępowania oraz odmowie wznowienia postępowania. Sąd wskazał także na konieczność uwzględnienia treści art. 151 k.p.a. i odniesienia się do ustawowych przesłanek wznowienia, w tym wskazanych przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania.
Będąca obecnie przedmiotem oceny Sądu decyzja SKO w Słupsku z dnia 6 czerwca 2025 r. została wydana bezpośrednio po wskazanym wyroku stwierdzającym nieważność dotychczas wydanych po wznowieniu postępowania decyzji administracyjnych.
Po wyroku, SKO w Słupsku stwierdziło, że uprzednio postanowienie o wznowieniu postępowania wydał organ niewłaściwy. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 pkt 1 k.p.a. organem administracji właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. jest organ, który wydał decyzję w sprawie w ostatniej instancji. Tym samym SKO w Słupsku, jako organ, który ostatnio orzekał w sprawie, postanowieniem z dnia 28 marca 2025 r. wznowiło postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej cofnięcia R. P. uprawnień kat. B zakończone decyzją SKO w Słupsku z dnia 23 lutego 2022 r.
Następnie w ramach postępowania wznowieniowego SKO w Słupsku decyzją z dnia 6 czerwca 2025 r. (nr SKO.474.15.2025) wydało rozstrzygnięcie o treści, że orzeka "odmówić uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 lutego 2022 r. nr SKO.474.5.2022 oraz decyzji Starosty Słupskiego z dnia 19 stycznia 2021 r. nr KM.5430.3.1.2022-II".
Jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazano art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a.
Uzasadnienie decyzji skoncentrowano na przedstawieniu przebiegu postępowania w sprawie, począwszy od momentu otrzymania przez Starostę Słupskiego zawiadomienia Komendy Miejskiej Policji w Słupsku datowanego na dzień 11 maja 2021 r., które jak wskazano dotyczyło prowadzenia przez R. P. pojazdu w przedłużonym okresie, o którym mowa w art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami.
W tej sprawie stwierdzono, że zdaniem organu decyzja Starosty Słupskiego o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami wydana została na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2015 r. Orzekając w sprawie SKO w Słupsku zaznaczyło, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2015 r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego dnia 13 grudnia 2022 r. został uznany za sprzeczny z Konstytucją. Wskazano, że decyzja Starosty Słupskiego została wydana wyłącznie na podstawie zawiadomienia Policji, bez przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego, co w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego stanowi naruszenie prawa i skutkuje nieważnością wydanej decyzji. Uznano, że wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145a § 1 k.p.a. wskazywana przez wnioskodawcę, to jest przesłanka orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja.
Ponieważ podstawa wznowienia z art. 145a § 1 k.p.a. w ocenie organu wystąpiła, SKO w Słupsku wskazało, że było zobowiązane do ponownego zbadania sprawy. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r. wskazał bowiem na konieczność ponownej oceny podstaw do wydania decyzji w tego rodzaju sprawach. W ocenie organu aby to zrobić, niezbędne było umożliwienie złożenia stronie stosownych dowodów. Wezwano więc przed wydaniem decyzji w sprawie R. P. do przedstawienia organowi wszelkich dowodów, które mogą mieć znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych sprawy. W tym zakresie podkreślono, że strona nie skorzystała z zaoferowanej jej możliwości oraz że organ przyjął, że okoliczności sprawy nie uległy zmianie.
Następnie dokonano syntetycznego podsumowania, że opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach ustalono, że R. P. dopuścił się naruszenia, o którym mowa w art. 102 ust 1d oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami.
Dalej wskazano, że w ocenie SKO w Słupsku wystąpienie przesłanki wznowieniowej nie może przemawiać za uchyleniem decyzji dotychczasowej, ponieważ w sprawie mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej. Wskazano, że artykuł 146 § 2 k.p.a. stanowi wprost, że nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Wobec tego organ uznał, że podstawę orzeczenia o odmowie uchylenia decyzji, jakie wydał stanowi art. 151 § 1 pkt k.p.a w zw. z art. 146 § 2 k.p.a.
R. P. zaskarżył decyzję SKO w Słupsku z dnia 6 czerwca 2025 r. (nr SKO.474.15.2025) w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący skorzystał z możliwości bezpośredniego zaskarżenia do sądu administracyjnego, decyzji od której przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, którą to możliwość przewiduje art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.:Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Skarżący wystąpił o uchylenie decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania podnosząc zarzuty naruszenia prawa obejmujące:
1/ naruszenie art. 11, art. 77, art. 80, i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez dowolne uznanie, że skarżący kierował pojazdem z przekroczeniem dozwolonej prędkości oraz że kierował po zatrzymaniu prawa jazdy oraz nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść skarżącego;
2/ naruszenie art. 103 ust. 1 pkt. 5 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przedłużony okres zatrzymania prawa jazdy ma miejsce w sytuacji zaistnienia zawiadomienia organu administracji o podstawie do wydania decyzji o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy, gdy właściwa wykładnia tego przepisu wskazuje, że okres ten występuje jedynie wskutek wydania takiej decyzji o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania podnoszone przez skarżącego, koncentrują się na wskazaniu, że ustalenia organu poczynione w sprawie były dowolne. Wskazuje, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie organy nie dysponowały dowodem, że skarżący jechał pojazdem po zatrzymaniu mu prawa jazdy. Dowodem takim nie może być bowiem sama informacja z Policji. Skarżący zaznacza, że w tej sprawie Kolegium nie wyjaśniło na podstawie jakiego dowodu uznano, że skarżący kierował pojazdem pomimo zatrzymania prawo jazdy.
W zakresie podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego, skarżący podtrzymał argumentację, którą przedstawiał od początku w toczących się w jego sprawach postępowaniach, gdzie akcentuje, że w jego ocenie "przedłużony okres" zatrzymania prawa jazdy ma miejsce jedynie w sytuacji wydania decyzji o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy. Skarżący nie zgadza się więc z taką interpretacją przepisów, aby organ mógł wydać decyzję o cofnięciu prawa jazdy tylko na podstawie informacji, która mogłaby stanowić podstawę do wydania decyzji o przedłużonym okresie zatrzymania prawa jazdy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Skarżący w piśmie procesowym z dnia 8 sierpnia 2025 r. wskazał dodatkowo, że Sąd Rejonowy w Słupsku dwukrotnie przyznał mu rację i umorzył postępowania o sygn. akt II W 617/21 i II W 1034/21 w sprawach o wykroczenia, gdzie skarżący był obwiniony, że kierował pojazdem bez uprawnień. Skarżący dołączył do akt sprawy kserokopię jednego z ww. rozstrzygnięć, to jest postanowienie Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 7 października 2021 r. o sygn. akt II W 617/21, gdzie wskazano, że podczas kontroli Policji w dniu 25 marca 2025 r. postępowanie prowadzone przez Starostwo Powiatowe w Słupsku w sprawie zatrzymania prawa jazdy jeszcze się nie zakończyło, więc w tym dniu R. P. posiadał uprawnienia do kierowania pojazdem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 p.p.s.a. Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c p.p.s.a., to jest w sytuacji stwierdzenia naruszenia przez organy administracji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (c).
Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga podległa uwzględnieniu, jednak, co do zasady, z innych względów niż w niej wskazane.
Zaskarżona decyzja SKO w Słupsku z dnia 6 czerwca 2025 r. została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego.
Jak zostanie wykazane poniżej, przy wydaniu wskazanej decyzji doszło do istotnych naruszeń związanych z procedurą związaną z postępowaniem prowadzonym w trybie wznowienia, które miały istotny wpływ na wynik tej sprawy. Naruszenia te uwidacznia już sam sposób skonstruowania podstawy prawnej wydania zaskarżonej decyzji. Zarówno bowiem w sentencji decyzji, jak i w uzasadnieniu decyzji wskazano w tym zakresie, że organ po wznowieniu postępowania odmówił uchylenia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. Zastosowanie tych dwóch przepisów łącznie nie jest możliwe. Przede wszystkim, w ocenie Sądu, w tej sprawie nie przedstawiono jednak ustaleń, które by pozwalały na przyjęcie, że wydane przez organ rozstrzygnięcie, poprzedzało dokonane zgodne z art. 149 § 2 k.p.a. postępowanie, które należy przeprowadzać co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Przedstawiając reguły obowiązujące w postępowaniu wznowieniowym wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Jeżeli strona wnioskuje zatem o wznowienie, powołując się wprost i w sposób nie budzący wątpliwości na jedną z określonych w ustawie przesłanek wznowieniowych (określonych w art. 145, art. 145a, art. 145 aa, i art. 145b k.p.a.) stanowi to podstawę do wydania postanowienia o wznowieniu. Podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jest, między innymi, sytuacja, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (art. 145a § 1 k.p.a.). Na etapie wydawanego postanowienia organ nie rozstrzyga jeszcze, czy wskazana przesłanka wznowienia istotnie wystąpiła. Do tej oceny przystępuje już w dalszym etapie, po wydaniu postanowienia.
Takie postanowienie stanowi zatem konieczny warunek, aby organ przeprowadził postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Wyrazem poczynionych przez organ ustaleń, jest następnie wydanie jednego z 3 rozstrzygnięć określonych w art. 151 § 1 i 2 k.p.a., które nie łączą się ze sobą.
Zgodnie bowiem z art. 151 § 1 k.p.a. organ po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której:
1/ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a. (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.) albo
2/ uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Przy czym przepis ten należy czytać całościowo z art. 151 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji, w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. Przyczyny wskazane w art. 146 k.p.a. to upływ czasu (art. 146 § 1 k.p.a.) lub sytuacja, gdy organ ustali, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.).
Z powyższego wynika, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem sformalizowanym, które ma określone etapy oraz że w jego ramach można podjąć tylko ściśle określone rozstrzygnięcia.
W pierwszej kolejności rozważyć zatem należy, czy w sprawie w ogóle zaistniały podstawy wznowienia. W przypadku podstawy z art. 145a k.p.a. rozważyć należy, czy decyzja, której uchylenia domaga się wnioskodawca została wydana na podstawie przepisu, który Trybunał Konstytucyjny uznał następnie za niekonstytucyjny. Dopiero zatem przy ustaleniu, że dana postawa lub podstawy wznowienia z art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b zaistniały, przejść należy do dalszych ustaleń.
W wyniku przyjęcia przez dany organ, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, organ nie może wydać decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., zarezerwowanej dla innego rodzaju sytuacji - to jest sytuacji, gdy stwierdzi się, że w ogóle nie zaistniała żadna podstawa wznowieniowa.
W przypadku przyjęcia przez organ, że podstawa wznowienia zaistniała, ale w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, właściwą podstawą prawną wydania decyzji jest art. 151 § 2 k.p.a., gdzie w rozstrzygnięciu nie odmawia się uchylenia decyzji, ale stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa.
Pomimo niejasnego przedstawienia podstaw prawnych wydania decyzji, nie budzi wątpliwości Sądu, że z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że SKO w Słupsku oceniło, że podstawa wznowieniowa w tej sprawie wystąpiła i była to wskazywana przez skarżącego podstawa z art. 145a k.p.a.
W tym zakresie organ ocenił, że decyzja Starosty Słupskiego o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami wydana została na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2015 r. Jednocześnie wskazał, że w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2015 r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego dnia 13 grudnia 2022 r. o sygn. akt K 4/21 został w określonym kontekście uznany za sprzeczny z Konstytucją. Wskazano, że decyzja Starosty Słupskiego została wydana wyłącznie na podstawie zawiadomienia Policji, bez przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego, co w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego stanowi w ocenie SKO w Słupsku naruszenie prawa i skutkuje nieważnością wydanej decyzji. Uznano więc, że wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145a § 1 k.p.a. wskazywana przez wnioskodawcę, to jest przesłanka orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja.
Najważniejsze w tej sprawie zatem pozostaje, że w sytuacji kiedy organ stwierdza wystąpienie przesłanki wznowienia, to ma obowiązek od nowa rozpoznać sprawę. Fakt istnienia takiego obowiązku zaakcentowano także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano bowiem, że z uwagi na to, że podstawa wznowienia wystąpiła, to SKO w Słupsku było zobowiązane do ponownego zbadania sprawy. Pomimo tego, w ocenie Sądu, obowiązku tego nie zrealizowano w sposób, który by znalazł odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd podkreśla, że nowe rozpoznanie sprawy oznacza rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Rozpoznanie następuje przy podjęciu ustalenia stanu faktycznego i zastosowaniu przepisów prawa materialnego. Szczegółowe rozstrzygniecie jest to więc wskazanie jakie okoliczności faktyczne ustalono, jaka jest podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia oraz jak ją organ interpretuje również w świetle konkretnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli uznaje, że zaistniała przesłanka wznowieniowa dotycząca stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu, który był podstawą wydania decyzji. Zasadniczo należy w tym kontekście odnieść się i ustalić jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego wpłynął na stan sprawy. Przyjęcie przez organ, że okoliczności faktyczne sprawy nie uległy zmianie, w sytuacji gdy jedocześnie wskazuje, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydana wobec strony decyzja Starosty o cofnięciu uprawnień rażąco narusza prawo i "skutkuje nieważnością wydanej decyzji" jest niejasne. Skoro zatem organ uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145a k.p.a., to miał za zadanie ocenić jak stan faktyczny i stan prawny kształtuje się w tej sprawie w związku z zapadłym później wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącym art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2015 r.
Ograniczenie się przez organ do wskazania, że w sprawie nie zmieniły się okoliczności faktyczne oraz że w dalszym ciągu istnieją podstawy do przejęcia, że skarżący dopuścił się kierowania pojazdem w przedłużonym okresie zatrzymania prawa jazdy, nie zostały w żaden sposób wyjaśnione. Na podstawie treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób ustalić, z jakich względów organ postawił takie wnioski, czy ustalić jakie konkretnie przyjął okoliczności faktyczne i czy dokonał ich ustalenia biorąc pod uwagę orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. W sprawie nie dokonano wykładni przepisów ustawy o kierujących pojazdami oraz przepisów ustawy zmieniającej z 2015 r., które organ uznał za podstawę wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Nieuprawnione było również wzywanie skarżącego do przedstawiania nowych dowodów w sprawie. Zasadą pozostaje, że dysponentem postępowania dowodowego jest organ, który zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W tej sprawie ponowne rozstrzygnięcie sprawy, wymagało przede wszystkim przeanalizowania przez organ już zebranego w sprawie materiału dowodowego, w celu dokonania ustaleń, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego rzeczywiście miał wpływ i powodował konieczność zmiany ustaleń w tej sprawie, a jeżeli tak, to w jakim zakresie. Co istotne, w tej sprawie to organ przyjął, że zaistniałą podstawą wznowieniową było wydanie wyroku przez Trybunał Konstytucyjny (podstawa z art. 145a § 1 k.p.a.), a nie okoliczność zaistnienia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (podstaw a z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).
W ocenie Sądu wskazanie przez organ, że ponownie rozpoznał sprawę jest z powyżej wskazanych względów iluzoryczne i nie znajduje odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji.
Sąd podkreśla, że ponowne rozpoznanie sprawy jest szczególnie istotne w sytuacji, kiedy organ powołuje się w sprawie na art. 146 § 2 k.p.a., wskazując, że nowa decyzja którą by wydał po wznowieniu, musiałaby odpowiadać decyzji dotychczasowej, a więc w tym wypadku decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami.
Dla zastosowania wskazanego przepisu z art. 146 § 2 k.p.a., a w konsekwencji art. 151 § 2 k.p.a. trzeba w niebudzący wątpliwości sposób rzeczywiście ustalić tożsamość rozstrzygnięć. Wyprowadzenie tożsamości treści rozstrzygnięcia wymaga pełnego rozpoznania sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Jak wskazano wyżej, takie rozpoznanie musi nastąpić zatem przy podjęciu ustalenia stanu faktycznego oraz mającego zastosowanie stanu prawnego w tym po ewentualnych modyfikacjach, jeżeli wynikają z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Rozstrzygnięcie przewidziane w 146 § 2 k.p.a., a w konsekwencji w art. 151 § 2 k.p.a. jest bowiem dopuszczalne wówczas, gdy wszystkie okoliczności sprawy ustalane na podstawie całokształtu materiału dowodowego przemawiają za tym, że nie ma żadnych podstaw do wydania innej decyzji niż dotychczasowa. Okolicznością podstawową dla wydania tego rozstrzygnięcia, jest też prawidłowe wcześniejsze ustalenie, że w sprawie zaistniały określone podstawy wznowieniowe.
Organ nie wyjaśnił i nie przedstawił bliżej argumentów natury faktycznej, jak i prawnej, z jakich względów uważa, że pomimo wydanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w przypadku R. P. można wydać tylko rozstrzygnięcie takie jak dotychczasowe, to jest decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Organ ograniczył się w tym zakresie wyłącznie do sformułowania wniosku że "opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach ustalono, że R. P. dopuścił się naruszenia, o którym mowa w art. 102 ust 1d oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami". Wniosku tego w żadnym kontekście, tak natury faktycznej, jak i natury prawnej, nie uzasadniono, w tym nie odniesiono do wyroku Trybunału Konstytucyjnego i konkretnych przepisów, których ten wyrok dotyczy, jeżeli uznano, że miały one zastosowanie w sprawie.
Zadaniem Sądu nie jest zastępowanie organu w dokonaniu analizy, której nie przedstawił w decyzji, a która jest istotą postępowania wznowieniowego. Od jej rezultatu zależy bowiem jakie rozstrzygnięcie zakończy postępowanie wznowieniowe.
W przypadku powoływania się na przesłankę negatywną z art. 146 § 2 k.p.a. ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie istoty sprawy i obowiązek jego przedstawienia w decyzji jest w postępowaniu wznowieniowym oczywiste. Tylko bowiem w takim wypadku można ustalić tożsamość treści rozstrzygnięcia. Innymi słowy tylko w ten sposób można stwierdzić, czy rzeczywiście w sprawie zapadłoby takie samo rozstrzygnięcie.
W tej sprawie nie bez znaczenia pozostaje, że w literaturze przedmiotu podkreśla się, że zastosowanie art. 146 § 2 k.p.a. należy w zasadzie wykluczyć w razie wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 k.p.a., a więc w przypadku niekonstytucyjności aktu normatywnego stwierdzonego przez Trybunał Konstytucyjny. Sytuacje przeciwne określa się jako bardzo rzadkie. W komentarzach wskazuje się w tym zakresie, że: "Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia wyłącza przyjęcie, że treść decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania odpowiadałaby treści decyzji dotychczasowej. Nie można jednak w całości wykluczyć zastosowania tej przesłanki. Może bowiem zdarzyć się w sprawie, że pomimo zmiany podstawy materialnoprawnej treść rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji ostatecznej nie będzie mogła zostać zmieniona np. odmowa przyznania określonego uprawnienia, a to z tego względu, że nie zostały spełnione przyjęte w przepisie prawa materialnego warunki, od których uzależnione jest pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. Będzie to też miało miejsce w przypadku niekonstytucyjności przepisów prawa procesowego. Wadliwość procesowa nie zawsze powoduje wadliwość materialnoprawną. W razie zatem, gdy w oparciu o art. 145a § 1 k.p.a. przeprowadzono ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy ale jej rozstrzygnięcie pokrywa się z rozstrzygnięciem przyjętym w decyzji ostatecznej, przesłanka z art. 146 § 2 k.p.a. ma zastosowanie" (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz B. Adamiak i J. Borkowski, Wydawnictwo C. H. Beck, wydanie 18, str. 940-944).
W tej sprawie, zdaniem Sądu, organ powinien zatem w szczegółowy sposób wykazać - jeżeli uznałby, że doszło do zmiany podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia lub zmiany przepisów procesowych, na skutek wydanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego - że nie wyłącza to wydania decyzji, która odpowiadałaby treści decyzji dotychczasowej. Takich rozważań w sprawie nie zawarto.
Sąd na obecnym etapie nie mógł więc dokonać oceny, czy po wydanym przez Trybunał Konstytucyjny wyroku względem skarżącego można było wydać tylko decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Takiej oceny, czyli ponownego rozpoznania sprawy, prowadzącego do rozstrzygnięcia istoty sprawy, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a. powinien bowiem dokonać organ w ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania wznowieniowego. Ponieważ organ takiej analizy nie przeprowadził i nie ujął jej w zaskarżonej decyzji, w sprawie doszło do naruszenia art. 149 § 2 k.p.a., a także art. 146 § 2 k.p.a., które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wskazano na wstępie, przyjęcie przez organ, że może zastosować przesłankę negatywną z art. 146 § 2 k.p.a. wiązało się jednocześnie z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Również ten przepis wskazano bowiem jako podstawę rozstrzygnięcia, gdy dotyczy on jedynie tych sytuacji, w których organ wyklucza zaistnienie podstawy wznowieniowej. W sprawie zaistnienie podstawy wznowieniowej natomiast stwierdzono. Jeżeli organ chce zastosować przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. musi wykazać, że podstawa wznowienia nie zaistniała. W przypadku podstawy z art. 145a k.p.a. chodzi o wykazanie, że decyzja nie została wydana na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. (punkt 1 sentencji wyroku).
O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Koszty obejmują uiszczony wpis od skargi.
Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu wznowieniowym wymaga wzięcia pod uwagę, że jest to postępowanie sformalizowane, w którym wydanie rozstrzygnięć kończących postępowanie wymaga wykazania i przedstawienia określonych okoliczności. W przypadku ustalenia wystąpienia przesłanki wznowienia, ponowne rozpoznanie sprawy musi uwzględniać specyfikę tej przesłanki, również w kontekście ustaleń dotyczących tego, czy w sprawie zachodzi, a jeżeli tak, to z jakich powodów, tożsamość rozstrzygnięć, której dotyczy art. 146 § 2 k.p.a., czy też jest ona wykluczona.