III SA/Gd 379/25

III SA/Gd 379/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sudoł
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 1, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 248
art. 312 ust. 4
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Maja Pietrasik Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 9 czerwca 2025 r., nr 65/2025 w przedmiocie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z odbyciem ćwiczeń wojskowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej 4653 z dnia 4 kwietnia 2025 r., nr 564/2025; 2. zasądza od Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej w Gdyni na rzecz skarżącego T. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
T. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej z dnia 9 czerwca 2025 r. w przedmiocie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi.
Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynikają następujące okoliczności:
T. S. (zwany dalej także "skarżącym", "żołnierzem") odbył krótkotrwałe ćwiczenia wojskowe w wymiarze 16 dni, prowadzone w dniach od 03.03.2025 r. do 18.03.2025 r. w Jednostce Wojskowej [...], co zostało stwierdzone w rozkazie dziennym nr Z-53 Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 18 marca 2025 r., i z tytułu odbycia ćwiczeń otrzymał uposażenie w kwocie 2.704,00 zł.
Pismem z dnia 18 marca 2025 r. T. S. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z wnioskiem o ustalenie i wypłatę należnego świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie (z dochodów prowadzonej działalności gospodarczej) w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi.
Decyzją z dnia 4 kwietnia 2025 r. (nr 564/2025) Dowódca Jednostki Wojskowej [...] – działając na podstawie art. 104 § 1, art. 107, art. 109, art. 127 § 1, art. 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej w skrócie "k.p.a."), art. 312 ust. 1-9 w zw. z ust. 10, ust. 11 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm. - dalej w skrócie "u.o.O."), § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy (Dz. U. z 2024 r., poz. 616 – zwanego dalej także "rozporządzeniem z dnia 19 kwietnia 2024 r."), art. 2 ust.5 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U z 2020 r., poz. 2207 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2025 r. (Dz. U z 2024 r., poz. 1362 – zwanego dalej także "rozporządzeniem z dnia 12 września 2024 r.") – orzekł o przyznaniu szer. rez. T. S. świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi w Jednostce Wojskowej [...] w dniach od 03.03.2025 r. do 18.03.2025 r. w kwocie 689,60 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie art. 312 ust. 1 u.o.O., żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia, służby wojskowej rotacyjnie. Przepis ten, zgodnie z ust. 10 ww. artykułu, ma także zastosowanie do żołnierza AR i żołnierza PR.
Zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy, czas odbywania przez żołnierzy PR ćwiczeń wojskowych za który wypłaca się im świadczenie pieniężne, dowódca jednostki wojskowej stwierdza w rozkazie dziennym jednostki wojskowej, wskazując daty i liczbę dni pełnienia tej służby w danym miesiącu.
Do złożonego wniosku o ustalenie i wypłatę świadczenia rekompensującego żołnierz załączył zaświadczenie o wynagrodzeniu na wzorze właściwym dla stosunku pracy, z którego treści wynika, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Załączył także wydruk z księgi przychodów i rozchodów, w którym znajduje się zapis dotyczący wartości sprzedanych towarów i usług za miesiąc luty 2025 r. oraz fakturę nr [...] z dnia 28 lutego 2025 r.
Organ stwierdził, że w celu ustalenia, czy załączone dokumenty mogą stanowić podstawę do ustalenia świadczenia pieniężnego należy odnieść się do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 podstawę ustalenia świadczenia pieniężnego stanowią odpowiednio:
1) kwota miesięcznego wynagrodzenia brutto otrzymanego przez żołnierza OT, żołnierza AR i żołnierza PR, zwanych dalej "żołnierzami", ze stosunku pracy lub stosunku służbowego uzyskanego za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym była pełniona służba;
2) średnia miesięczna kwota dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej w roku poprzedzającym okres pełnienia służby;
3) kwota uzyskana z pomnożenia liczby hektarów przeliczeniowych, w rozumieniu ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333 oraz z 2023 r. poz. 1450), gospodarstwa rolnego, w którym żołnierz prowadzi działalność rolniczą, przez miesięczną wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego ogłoszoną na podstawie art. 18 tej ustawy; w przypadku współwłasności gospodarstwa rolnego dochód z pracy współwłaściciela liczy się zgodnie z jego udziałem we współwłasności.
Powyższy przepis wskazuje kryteria, jakie muszą spełniać przedstawione dokumenty aby można je było uznać - zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia - za podstawę ustalenia świadczenia pieniężnego.
Tym samym – jak przyjął organ - w świetle powyższego przepisu nie ma możliwości ustalenia kwoty miesięcznego wynagrodzenia brutto otrzymywanego przez żołnierza ze stosunku pracy uzyskanego za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym była pełniona służba, tj. za miesiąc luty, gdyż ww. nie pozostawał wówczas w stosunku pracy. Ponadto, brak jest też możliwości ustalenia miesięcznej kwoty dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej w roku poprzedzającym okres pełnienia służby, gdyż w roku 2024 nie prowadził takiej działalności.
Organ stwierdził, że w związku z powyższym odnieść należy się do art. 312 ust. 4 u.o.O., mającego na mocy ust. 10 danego artykułu także zastosowanie do żołnierza PR. Zgodnie z art. 312 ust. 4 tej ustawy, w przypadku gdy prowadzona przez żołnierza OT działalność gospodarcza w roku poprzedzającym okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie nie przynosiła dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub przynosiła straty lub gdy nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych uzyskiwanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej albo wysokości utraconego wynagrodzenia ze stosunku pracy, świadczenie pieniężne przysługuje mu w kwocie wynikającej z podzielenia przez 22 minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, i następnie pomnożenia przez liczbę dni pełnienia tej służby.
Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2025 r. minimalne wynagrodzenie za pracę od dnia 1 stycznia 2025 r. wynosi 4.666,00 zł.
W związku z powyższym kwota dziennego utraconego wynagrodzenia w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi wynosiła 212,10 zł, tj. 3.393,60 zł za 16 dni ćwiczeń wojskowych
Mając na uwadze art. 312 ust. 10 w zw. z ust. 6 u.o.O. świadczenie pieniężne wypłaca się w kwocie pomniejszonej o uposażenie, jakie żołnierz pasywnej rezerwy otrzymał z tytułu odbycia ćwiczeń wojskowych. W związku z powyższym od kwoty 3.393,60 zł należało odjąć kwotę 2.704,00 zł, a zatem żołnierzowi przysługiwało świadczenie rekompensujące w kwocie 689,60 zł.
Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 9 czerwca 2025 r. (nr 65/2025) Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej utrzymał w mocy pierwszoinstancyjną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że T. S. odbył krótkotrwałe ćwiczenia wojskowe w Jednostce Wojskowej [...] w wymiarze 16 dni, prowadzone od 03.03.2025 r. do 18.03.2025 r., za co otrzymał uposażenie w kwocie 2.704,00 zł, natomiast wnioskiem z dnia 24 marca 2025 r. (data wpływu) zawnioskował o ustalenie i wypłatę należnego świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi, załączając do wniosku: wydruk z księgi przychodów i rozchodów; fakturę nr [...] za miesiąc luty 2025 r.; zaświadczenie o kwocie dziennego utraconego wynagrodzenia w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi; umowę zlecenia zawartą w dniu 03.02.2025 r. w B.
Organ stwierdził, że zgodnie z art. 312 ust. 1 u.o.O. żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Przepis ten, zgodnie z ust. 10 ww. artykułu stosuje się odpowiednio do żołnierza PR (Pasywnej Rezerwy).
Podstawą ustalenia wysokości świadczenia jest § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy, który ustala jej wysokość na kwotę miesięcznego wynagrodzenia brutto otrzymanego przez żołnierza OT, żołnierza AR i żołnierza PR, zwanych dalej "żołnierzami", ze stosunku pracy lub stosunku służbowego uzyskanego za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym była pełniona służba.
Na podstawie przedstawionych dokumentów, tj.: "Zaświadczenia o kwocie dziennego utraconego wynagrodzenia w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi" wystawionego przez D. P., spółka z o.o., Al. [..], [..], REGON: [..] oraz "Zaświadczenia o dochodach" wystawionego przez D. P., spółka z o.o., Al. [..]. , [..], REGON: [..] - organ ustalił, że stosunek zatrudnienia z firmą D. z o.o. wygasł z dniem 28.02.2025 r., a zatem w trakcie odbywania przez odwołującego się ćwiczeń wojskowych w dniach 03.03.2025 r. do 18.03.2025 r. nie pozostawał w stosunku pracy z ww. firmą i tym samym nie należała się mu rekompensata z tytułu utraconego wynagrodzenia, gdyż z braku stosunku pracy w miesiącu marcu 2025 roku takowego nie utracił.
Organ odwoławczy podkreślił, że zadaniem świadczenia pieniężnego jest rekompensata utraconego wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej, a zatem, muszą zaistnieć jednocześnie dwa czynniki. Inną kwestią natomiast jest sposób rozliczenia. Organ I instancji prawidłowo ustalił, iż strona w miesiącu lutym pozostawała w stosunku pracy. Stosunek pracy wygasł z dniem 28 lutego 2025 r., a zatem w czasie obywania ćwiczeń wojskowych strona nie pozostawała w stosunku pracy.
W oparciu o art. 312 ust. 1 u.o.O. żołnierzowi odbywającemu ćwiczenia wojskowe przysługuje również świadczenie pieniężne rekompensujące utracone dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Sposób wyliczenia wysokości kwoty rekompensaty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej został zawarty w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy. Treść tego ustępu w sposób precyzyjny wskazuje, że jest to średnia miesięczna kwota dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej w roku poprzedzającym okres pełnienia służby.
Z przedstawionej przez skarżącego umowy dołączanej do wniosku, tj. "Umowy zlecenia zawartej w dniu 03.02.2025 r. w B. pomiędzy odwołującym się, a P.S.D. w B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. ([...]), [...], REGON [..]", wskazującej - zdaniem organu - na prowadzenie działalności gospodarczej wynika, że działalność takową odwołujący się podjął z dniem 03.02.2025 r., natomiast przytoczony powyżej przepis w sposób jednoznaczny wskazuje, że podstawą do obliczeń są dochody z roku poprzedzającego ćwiczenia. W związku z tym należało przyjąć, że skarżący - zgodnie z przedstawionymi dokumentami - takiej działalności w 2024 r. nie prowadził, a zatem organ nie ma możliwości ustalenia średniej miesięcznej kwoty dochodu.
W ocenie organu odwoławczego przytoczone przepisy potwierdzały zasadność działania organu I instancji uznającego - zgodnie z art. 312 ust. 4 u.o.O. - że w przypadku gdy prowadzona przez żołnierza OT działalność gospodarcza w roku poprzedzającym okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie nie przynosiła dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub przynosiła straty lub gdy nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych uzyskiwanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej albo wysokości utraconego wynagrodzenia ze stosunku pracy, świadczenie pieniężne przysługuje mu w kwocie wynikającej z podzielenia przez 22 minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, i następnie pomnożenia przez liczbę dni pełnienia tej służby.
Organ dokonał analizy "Umowy zlecenia zawartej w dniu 03.02.2025 r." przyjmując, że umowa ta została zawarta w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, która została założona w dniu 3 lutego 2025 r., a zatem nie była prowadzona w 2024 r. (wg wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP).
Organ podkreślił, że istotnym wydaje się rozróżnienie kwestii przyznania prawa do świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które można uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie z kwestią dokonania rozliczenia.
T. S. zaskarżył ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania skargowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie:
I. przepisów tj.:
1) art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przez niezgromadzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i ograniczenie środków dowodowych przez organy obu instancji, a w konsekwencji obliczenie kwoty rekompensaty nieadekwatnej do poniesionej przez skarżącego szkody;
2) art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez ograniczenie przez organy I i II instancji środków dowodowych, a w konsekwencji niewzięcie pod uwagę przy wydawaniu decyzji złożonych przez skarżącego na potrzeby toczącego się postępowania wyliczeń w zakresie miesięcznego i dziennego dochodu, celem ustalenia rzeczywistej i adekwatnej kwoty należnej skarżącemu z tytułu rekompensaty;
3) art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez niezawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego przed doręczeniem zaskarżonej decyzji organu II instancji i uniemożliwienie tym samym ustosunkowania się do zgromadzonego materiału, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy;
4) art. 80 k.p.a. - poprzez niezgromadzenie całości materiału dowodowego, a w związku z tym brak możliwości dokonania jego oceny, co doprowadziło do obliczenia kwoty rekompensaty, która była nieadekwatna w stosunku do poniesionej przez skarżącego szkody;
5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, w której zachodziły podstawy do uchylenia tej decyzji.
6) art. 119a pkt 1 i 5 u.o.O. (nie ma takiego przepisu) - poprzez jego błędną interpretację i odmowę przyznania skarżącemu rekompensaty w kwocie rzeczywistej i adekwatnej do poniesionego uszczerbku majątkowego;
7) § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy - poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało błędną interpretacją i uznaniem, że w sprawie nie jest możliwe ustalenie kwoty utraty zarobku poniesionej przez skarżącego;
8) § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy - poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że jedyną możliwością udowodnienia wysokości utraconego dochodu jest zaświadczenie wydane przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego za rok 2024, gdy strona nie prowadziła działalności gospodarczej wówczas i co w konsekwencji spowodowało błędne uznanie przez organ niemożności dokonania wyliczenia, podczas gdy można dokonać obliczenia kwoty utraconego dochodu na podstawie innych dokumentów potwierdzających uzyskiwane - w szczególności w miesiącu lutym i w marcu 2025 r. - dochody;
9) art. 98 k.p.a. - poprzez jego ewentualne zastosowanie i ewentualne zawieszenie postępowania przez organ do czasu, w którym zgodnie z informacją uzyskaną od Naczelnika Urzędu Skarbowego, możliwe będzie wydanie stosownego zaświadczenia o wysokości dochodu skarżącego z działalności gospodarczej w roku 2025, w przeliczeniu na jeden dzień ćwiczeń wojskowych;
10) naruszenie art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania obywatela do organu - poprzez dokonywanie rozszerzającej wykładni przepisu art. 312 ust. 4 u.o.O., stanowiącego wyjątek od reguły, a zatem niezgodnie z celem regulacji ustawowej, która ma rekompensować utracony zarobek w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi,
11) niezawarcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny prawnej stanowiska strony/skarżącego, jak również pełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego wydanego rozstrzygnięcia.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które ma istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) § 3 ust. 1 pkt 1-2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy w zw. art. 312 u.o.O. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie skarżącemu decyzji o ustaleniu i wypłacie zaniżonego i nie odpowiadającego utraconemu dochodowi świadczenia pieniężnego w związku z odbyciem ćwiczeń wojskowych, co de facto doprowadziło do gorszego potraktowania skarżącego, który prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą od lutego 2025 r., pozostawał w stosunku pracy do 28 lutego 2025 r., i który niewątpliwie utracił dochód w marcu w związku z odbywanymi ćwiczeniami oraz poniósł w tym zakresie wymierną stratę;
2) art. 312 ust. 4 u.o.O. - poprzez jego zastosowanie i uznanie, że skoro skarżący nie pozostawał w stosunku pracy w marcu 2025 r., to nie ma możliwości ustalenia kwoty jego miesięcznego wynagrodzenia brutto ze stosunku pracy, pomimo, że strona pozostawała do końca lutego 2025 r. w stosunku pracy, a co w konsekwencji także doprowadziło do ustalenia przez organ zaniżonego świadczenia pieniężnego, niezgodnie z treścią art. 312 ust. 1-2 i art. 312 ust. 8 u.o.O., tj. doprowadziło to do ustalenia przez organ świadczenia w kwocie wynikającej z podzielenia przez 22 minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie przepisów ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnej i następnie pomnożenia przez liczbę dni pełnienia tej służby, podczas gdy skarżący przedłożył wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji m.in. zaświadczenia z 15.04.2025 r. i z 29.04.2025 r., z których wynika wysokość miesięcznego i dziennego utraconego wynagrodzenia z tytułu stosunku pracy oraz wynika łączne wynagrodzenie pobrane za m-c luty 2025 r.;
3) art. 312 ust. 1 u.o.O. - poprzez nieustalenie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracony dochód ze zlecenia w ramach prowadzonej nieprzerwanie od 3 lutego 2025 r. działalności gospodarczej skarżącego;
4) art. 312 ust. 1-2 u.o.O., albowiem ustawa ta dla kryterium utraconego dochodu lub wynagrodzenia bynajmniej nie rozróżnia statusu strony jako żołnierzy ze względu na to, czy jedynie w roku poprzedzającym, czy też wyłącznie w roku odbywania ćwiczeń wojskowych mieliby prowadzić działalność gospodarczą, a także nie wprowadza tego rodzaju kryterium pozostawania cały rok w stosunku pracy, albowiem miarodajny dla obliczenia utraconego wynagrodzenia, które - jak wskazuje ust. 1 art. 312 tej ustawy - mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby, jest miesiąc zatrudnienia poprzedzający odbywanie ćwiczeń, a w przypadku działalności gospodarczej podstawą jest jego rzeczywiście utracony w trakcie ćwiczeń dochód;
5) błąd w ustaleniach stanu faktycznego, mający wpływ na treść decyzji, a polegający na przyjęciu, że przepisy ustawy, jak i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy, nie przewidują w jaki sposób wyliczyć należne żołnierzowi świadczenie pieniężne rekompensujące utracony dochód z prowadzonej działalności gospodarczej i utratę wynagrodzenia za pracę w związku z odbyciem ćwiczeń wojskowych w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w przypadku skarżącego w roku 2025 (nieprowadzeniu działalności w 2024 r.), w tym w miesiącu odbywania ćwiczeń, podczas gdy na mocy przedłożonych wraz z wnioskiem i do odwołania przez skarżącego dokumentów możliwym było (i jest nadal możliwe) obliczenie utraconego przez skarżącego rzeczywiście dochodu;
6) błąd w ustaleniach stanu faktycznego mający wpływ na treść decyzji, a polegający na przyjęciu i zastosowaniu błędnie przy obliczaniu kwoty świadczenia pieniężnego minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w okresie odbywania ćwiczeń jako stawki bazowej, a następnie wyliczenie iloczynu 1/22 całkowitego miesięcznego wynagrodzenia brutto i liczby dni ćwiczeń wojskowych, co stanowiło kwotę 689,60 zł i co doprowadziło organ do błędnego przekonania, że żołnierzowi nie przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące obliczoną zgodnie z ww. rozporządzeniem równowartość wynagrodzenia ze stosunku pracy uzyskanego za miesiąc luty 2025 r. i utracony dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, którą skarżący prowadził od lutego 2025 r., podczas gdy możliwym było wyliczenie utraconego przez niego łącznie zarobku.
W odpowiedzi na skargę Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast – zgodnie z art. 135 p.p.s.a. - sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w oparciu o wskazane kryteria Sąd stwierdził, że złożona skarga zasługiuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie nie było wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy w zakresie odbycia przez skarżącego ćwiczeń wojskowych dla żołnierzy pasywnej rezerwy w wymiarze 16 dni w marcu 2025 r. oraz wystąpienia przez niego do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z wnioskiem o wypłatę świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone dochody w związku z odbytymi ćwiczeniami. Niekwestionowana była również okoliczność, że skarżący do końca lutego 2025 r. był zatrudniony na umowę o pracę w firmie D. P. z siedzibą we W., zaś od 3 lutego 2025 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, w ramach której uzyskiwał comiesięczny dochód na podstawie zawartej w tym samym dniu z P. w B. Spółką z o.o. z siedzibą w B. umowy zlecenia.
W takim stanie rzeczy organy - wyliczając skarżącemu przysługujące świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie/dochód w związku odbytymi w dniach od 3 do 18 marca 2025 r. ćwiczeniami wojskowymi – uznały, że w przypadku skarżącego nie jest możliwe wyliczenie utraconego wynagrodzenia ze stosunku pracy, gdyż skarżący w dacie odbywania ćwiczeń nie pozostawał już w zatrudnieniu, natomiast w tym czasie prowadził działalność gospodarczą, jednakże z uwagi na to, że działalności tej nie prowadził w roku poprzedzającym okres pełnienia służby (ćwiczeń wojskowych) brak było możliwości ustalenia średniej miesięcznej kwoty dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z działalności gospodarczej zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2024 r., dlatego w zaistniałym stanie faktycznym należało wysokość świadczenia rekompensującego wyliczyć na podstawie art. 312 ust. 4 u.o.O., tj. w oparciu o wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie rozporządzenia z dnia 12 września 2024 r.
Z takim stanowiskiem organów – w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy – nie można się jednak zgodzić.
Ogólną zasadę przyznawania prawa do spornego świadczenia ustanawia przepis art. 312 ust. 1 u.o.O. stanowiący, że żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie.
Dalsze ustępy art. 312 u.o.O. określają ogólne zasady ustalania wysokości tego świadczenia, stanowiąc m.in. w ust. 2, że świadczenie pieniężne za każdy dzień terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie stanowi kwota 1/22 całkowitego miesięcznego wynagrodzenia brutto lub dochodu, o których mowa w ust. 1, pomnożona przez liczbę dni pełnienia tej służby w danym miesiącu, a w ust. 3, że kwota dziennego świadczenia pieniężnego nie może być wyższa od 1/22 dwuipółkrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw obowiązującego w roku poprzedzającym pełnienie terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, którego wysokość ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "M. P.".
Przepis art. 312 ust. 4 u.o.O. stanowi natomiast, że w przypadku gdy prowadzona przez żołnierza OT działalność gospodarcza w roku poprzedzającym okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie nie przynosiła dochodu lub przynosiła straty lub gdy nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu uzyskiwanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej albo wysokości utraconego wynagrodzenia ze stosunku pracy, świadczenie pieniężne przysługuje mu w kwocie wynikającej z podzielenia przez 22 minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, i następnie pomnożenia przez liczbę dni pełnienia tej służby.
Zgodnie z art. 312 ust. 5 u.o.O. świadczenie pieniężne ustala i wypłaca dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza OT, złożony nie później niż w ciągu 3 miesięcy po upływie okresu, w którym terytorialna służba wojskowa była pełniona rotacyjnie, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o jego ustalenie i wypłatę.
Stosownie zaś do art. 312 ust. 5 u.o.O. świadczenie pieniężne wypłaca się w kwocie pomniejszonej o uposażenie, jakie żołnierz OT otrzymał z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej za dni, których dotyczy rekompensata.
Przywołane powyżej przepisy – na podstawie art. 312 ust. 10 u.o.O. – stosuje się odpowiednio również do żołnierza AR i żołnierza PR.
W sprawie bezspornym było, że skarżący spełnił warunek przewidziany w art. 312 ust. 1 u.o.O., bowiem brał udział w ćwiczeniach wojskowych dla żołnierzy pasywnej rezerwy (PR), prowadzonych w dniach 3-18 marca 2025 r. (łącznie 16 dni). Skarżący dochował również wskazanego w art. 312 ust. 5 u.o.O. terminu, bowiem ćwiczenia zakończył w dniu 18 marca 2025 r., a wniosek złożył w dniu 24 marca 2025 r. (data wpływu do organu).
Ustawodawca w art. 312 ust. 1-10 przywoływanej ustawy określił ogólne zasady dotyczące świadczenia rekompensującego. W art. 312 ust. 11 u.o.O. zawarto z kolei delegację ustawową wskazując, że Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb ustalania i wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom OT oraz żołnierzom AR i żołnierzom PR, uwzględniając potrzebę rekompensaty utraconego wynagrodzenia albo dochodu oraz konieczność zapewnienia sprawności i szybkości postępowania. Realizując wskazaną delegację ustawową Minister Obrony Narodowej w dniu 19 kwietnia 2024 r. wydał rozporządzenie (obowiązujące w dacie złożenia wniosku oraz w dacie orzekania przez organy) w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy.
Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia podstawę ustalenia świadczenia pieniężnego stanowią odpowiednio: 1) kwota miesięcznego wynagrodzenia brutto otrzymanego przez żołnierza OT, żołnierza AR i żołnierza PR, zwanych dalej "żołnierzami", ze stosunku pracy lub stosunku służbowego uzyskanego za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym była pełniona służba; 2) średnia miesięczna kwota dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej w roku poprzedzającym okres pełnienia służby; 3) kwota uzyskana z pomnożenia liczby hektarów przeliczeniowych, w rozumieniu ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333 oraz z 2023 r. poz. 1450), gospodarstwa rolnego, w którym żołnierz prowadzi działalność rolniczą, przez miesięczną wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego ogłoszoną na podstawie art. 18 tej ustawy; w przypadku współwłasności gospodarstwa rolnego dochód z pracy współwłaściciela liczy się zgodnie z jego udziałem we współwłasności.
W tym miejscu, w odniesieniu do przywołanych przepisów, należy podkreślić, że – jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (odnoszącym się tak do obecnej regulacji, jak też tożsamej regulacji zawartej w przepisie art. 119a uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej; t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 372 ze zm.) - celem regulacji prawnej ustanowionej w art. 312 ust. 1 u.o.O., a w konsekwencji także przepisów wydanego na podstawie art. 312 ust. 11 tej ustawy rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2024 r. jest uzyskanie przez żołnierza rezerwy powołanego do odbycia ćwiczeń wojskowych rekompensaty (świadczenia pieniężnego) za utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, które mógłby on uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych. Ustawodawca w tym przepisie użył bowiem jasnego i jednoznacznego sformułowania "świadczenie pieniężne rekompensujące", co oznacza konieczność dokonania pełnego "wyrównania" poniesionej przez żołnierza straty finansowej, jakiej doznaje na skutek pełnienia służby wojskowej. Wskazuje się zatem, że uwzględniając ratio legis powyższej regulacji, uznać należy, że przyznana żołnierzowi rezerwy rekompensata musi być rzeczywista i adekwatna do straty poniesionej z tytułu powołania go do odbycia ćwiczeń i nie może mieć ona charakteru pozornego (z uwzględnieniem ograniczenia jej wysokości przewidzianego normą art. 312 ust. 3 u.o.O.). Temu też celowi powinny służyć właśnie cytowane powyżej przepisy i ich wykładnia. Wskazane regulacje nie zostały bowiem wprowadzone po to, by skutkować miały brakiem przyznania świadczenia pieniężnego, jak również - co należy podkreślić w świetle rozpoznawanej sprawy - przyznaniem świadczenia, które w niewielkim jedynie stopniu lub w nieznacznej części pokrywałoby stratę w postaci utraconego wynagrodzenia lub dochodu (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 4358/21, a także wyroki WSA: w Gdańsku z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 87/24 czy z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 15/17; w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 1284/23 czy z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 84/21; w Poznaniu z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 229/21 czy w Warszawie z dnia 15 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1872/23). Innymi słowy, przyjąć należy, że rekompensata dla żołnierza rezerwy, który odbył ćwiczenia wojskowe, nie może być świadczeniem pozornym i arealnym, lecz mającym wyrównać (pokryć) temu żołnierzowi osiągniętą z powodu uczestnictwa w ćwiczeniach wojskowych stratę finansową do wysokości, jaką żołnierz ten rzeczywiście mógłby uzyskać w okresie służby wojskowej.
Jak już to powyżej zostało wskazane, organy uznały, że z uwagi na niemożność ustalenia w przypadku skarżącego wysokości utraconego dochodu uzyskiwanego przez niego z prowadzonej działalności gospodarczej w 2024 r., jako podstawę ustalenia należnej rekompensaty za udział w ćwiczeniach wojskowych odbytych w marcu 2025 r. przyjęły jako stawkę bazową – na podstawie art. 312 ust. 4 u.o.O. - kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującą w okresie odbywania ćwiczeń.
W ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, organy w sposób nieprawidłowy przyjęły zasadność zastosowania art. 312 ust. 4 u.o.O., gdyż – zważywszy na treść zaoferowanych przez skarżącego dowodów, a w szczególności umowy z dnia 3 lutego 2025 r. zawartej pomiędzy skarżącym a P. w B. Spółką z o.o. z siedzibą w B. – brak było podstawy do przyjęcia, że "nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu skarżącego uzyskiwanego z prowadzonej działalności" w okresie, w którym uczestniczył on w ćwiczeniach wojskowych.
Należy zwrócić uwagę, że przedmiotowa umowa, nazwana "umową zlecenia", w swej treści pozostaje de facto umową bardzo zbliżoną do "umowy o pracę". Stosownie bowiem do art. 22 ustawy z dnia z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 277 ze zm. – dalej w skrócie jako "k.p.") przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (§ 1), natomiast zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy (§1¹), a w związku z tym nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1 (§ 1²).
W orzecznictwie przyjmuje się, że z brzmienia art. 22 § 1, § 1¹ i § 1² k.p. wynika, iż zasadnicze znaczenie w procesie sądowego badania, czy dany stosunek prawny jest stosunkiem pracy, ma ustalenie, czy praca wykonywana w ramach badanego stosunku prawnego faktycznie posiada cechy wymienione w art. 22 § 1 k.p. Z art. 22 § 1¹ k.p. wynika bowiem, że sąd w pierwszej kolejności bada, czy dana praca jest zatrudnieniem w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p., a art. 22 § 1² k.p. stanowi dla pełnej jasności, że w razie wykonywania pracy w warunkach określonych w § 1 tego artykułu nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną. Istotnym sensem regulacji zawartej w art. 22 § 1¹ i § 1² k.p. jest więc przeniesienie ciężaru badania charakteru stosunku prawnego, w ramach którego praca jest świadczona, z ustalania i wykładni treści umowy zawartej przez strony na ustalenie faktycznych warunków jej wykonywania. Dopiero bowiem gdy umowa faktycznie jest wykonywana w warunkach wskazujących na stosunek pracy, to takie ustalenie, a nie treść oświadczeń woli złożonych przy jej zawieraniu, decyduje o charakterze łączącego strony stosunku prawnego. Tym samym nazwa umowy, jak też deklarowana w chwili jej zawarcia treść, ma dla oceny zobowiązania pracowniczego drugoplanowe znaczenie (zob. postanowienie SN z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt I PSK 75/24, LEX nr 3836738). Jeżeli umowa ma cechy umowy o pracę oraz umowy cywilnej, to decyduje ustalenie, które cechy przeważają (zob. postanowienie SN z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt II USK 486/22, LEX nr 3635772).
W doktrynie przyjmuje się, że "stosunek pracy jako przedmiot regulacji prawa pracy ma swoisty charakter prawny, który odróżnia go zarówno od stosunków cywilnoprawnych, jak i administracyjnoprawnych, a także penalnych. (...) Swoistość stosunku pracy wyraża się w jego cechach, które odróżniają go od stosunków cywilnoprawnych, a także administracyjnoprawnych, w których ramach świadczona jest praca. Są to takie właściwości, jak: dobrowolność zobowiązania, zarobkowy charakter stosunku pracy, osobisty charakter świadczenia pracy, podporządkowanie pracownika (kierownictwo pracodawcy) wyrażające się przede wszystkim w możliwości wydawania pracownikowi poleceń dotyczących pracy (...), ponoszenie ryzyka gospodarczego, produkcyjnego i osobowego przez pracodawcę, ciągłość świadczenia pracy, łącząca się zwłaszcza z tym, że pracownik nie zobowiązuje się do wykonywania określonych czynności, lecz do starannego działania w procesie pracy". Zwraca się uwagę, że "stosunek pracy zakłada trwałą więź między kontrahentami. Istota ciągłości świadczenia pracy w ramach stosunku pracy tkwi w tym, że zobowiązanie pracownika nie polega na jednorazowym wykonaniu pewnej czynności, lecz wiąże się z wykonywaniem określonych czynności w powtarzających się odstępach czasu, w okresie istnienia trwałej więzi łączącej pracownika z pracodawcą (wyrok SN z dnia 14 grudnia 1999 r., sygn. akt I PKN 451/99, OSNAPiUS 2001/10, poz. 337)" (zob. pkt 11 i 12 komentarza do art. 22 k.p. [w:] M. Gersdorf, M. Raczkowski, Kodeks pracy. Komentarz, wyd. IV, WKP 2024).
Z treści przywołanej umowy z dnia 3 lutego 2025 r., zawartej na czas określony od 3.02.2025 r. do 31.01.2026 r., wynika, że w ramach obsługi bazy wojskowej [...] w R., Jednostka Wojskowa [...], skarżący świadczy usługi w zakresie "W. L." (Kierownik Magazynu) i w toku świadczenia tych usług, w wykonaniu umowy m.in.: ma przebywać na terenie Jednostki Wojskowej [...] [...] R. (§ 1 ust. 1 pkt 5 oraz § 2 ust. 6); ma wykonywać usługi w wymiarze 40 godzin tygodniowo, w dniach od poniedziałku do piątku w godzinach 7:30 do 16:00 (§ 2 ust. 2); nie jest uprawniony do posługiwania się przy wykonywaniu umowy osobami trzecimi (§ 2 ust. 4), w ramach wykonania przedmiotowej umowy ma wykonywać wskazany przez zleceniodawcę zakres obowiązków m.in. z należytą starannością i bez nieuzasadnionej zwłoki (§ 3 ust. 1 i ust. 2 lit. a/ i b/); ma obowiązek informowania zleceniobiorcy o istotnych postępach i przeszkodach w wykonywaniu ciążących na nim obowiązków oraz ma stosować się do udzielonych mu w tym zakresie wytycznych zleceniodawcy (§ 3 ust. 4); jest zobowiązany do poddania się wszelkim testom i badaniom zorganizowanym i udostępnionym przez zleceniodawcę (§ 3 ust. 6); ma otrzymywać wynagrodzenie w wysokości 22,00 dolarów za każdą godzinę świadczenia usług objętych przedmiotem umowy (§ 5 ust. 1).
Wobec powyższego uznać należy, że ww. umowa zawiera kluczowe elementy charakteryzujące stosunek pracy, właściwe dla umów o pracę, takie jak: osobiste świadczenie pracy; określenie rodzaju świadczonej pracy ze wskazaniem zakresu wykonywanych w jej ramach obowiązków; podporządkowanie poleceniom pracodawcy dotyczącym sposobu wykonywania pracy; określenie miejsca i czasu wykonywania pracy z zaleceniem jej starannego wykonywania, a także prawo do wynagrodzenia za pracę. Umowa ta także wypełnia warunek ciągłości świadczenia pracy, bowiem została zawarta na określony okres (1 rok), przez który skarżący ma wykonywać wynikające z niej obowiązki.
Wobec tak uregulowanych warunków współpracy pomiędzy zleceniodawcą a skarżącym, prowadzącym działalność gospodarczą, uznać należało, że istniejący pomiędzy stronami stosunek cechuje przewaga "elementów pracowniczych" zbliżających tę umowy do umowy o pracę. W wyroku z dnia 18 września 2019 r. (sygn. akt I PK 142/18, OSNP 2020/9/88) Sąd Najwyższy zwrócił natomiast uwagę na to, że samozatrudnienie oznacza podjęcie przez osobę fizyczną działalności gospodarczej i wykonywanie na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodawcy czynności (zwłaszcza usług) w charakterze przedsiębiorcy, a nie pracownika. Jednak samozatrudniony wykonuje pracę na rzecz pracodawcy w warunkach takich samych lub podobnych jak pracownicy. Wykonuje ją osobiście i nie może zatrudniać innych osób do pomocy w wykonywaniu tej pracy (nie może zapewnić zastępstwa innej osoby, gdy sam umowy wykonywać nie może). Wyznaczenie zatem granicy między samozatrudnieniem (zawarciem umowy cywilnoprawnej ze zlecającym pracę w charakterze osoby prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą) a zatrudnieniem w ramach stosunku pracy jest w wielu przypadkach trudne lub co najmniej utrudnione ze względu na duże podobieństwo między świadczeniem pracy podporządkowanej a świadczeniem pracy tego samego rodzaju na podstawie umowy cywilnoprawnej (przede wszystkim umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu). W wyroku tym Sąd Najwyższy uznał jednak, że praca kierownika sklepu, który jako przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą zawarł umowę o prowadzenie za wynagrodzeniem w stałej wysokości jednego punktu sprzedaży należącego do sieci handlowej innego przedsiębiorcy ponoszącego ryzyko ekonomiczne, techniczne i osobowe działalności tego punktu i wydającego wiążące polecenia co do bieżącego sposobu kierowania tym punktem, jest świadczona na podstawie stosunku pracy (art. 22 § 1¹ k.p.). Dla oceny bowiem rzeczywistego charakteru stosunku prawnego, na podstawie którego praca jest wykonywana, nie ma znaczenia, czy wykonawcą jest samozatrudniony – czyli przedsiębiorca wykonujący pracę jednoosobowo – czy jest nim osoba fizyczna (por. pkt 8.1 komentarza do art. 22 k.p. [w:] K. Jaśkowski, E. Maniewska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, LEX/el. 2025). Jeżeli zatem w stosunku prawnym łączącym strony przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy określone w art. 22 § 1 k.p. (wykonywanie za wynagrodzeniem pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę), to mamy do czynienia z zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę umowy zawartej przez strony. I odwrotnie, jeżeli w treści stosunku prawnego nie przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy, to nie można przyjąć, aby taki stosunek prawny łączył strony. Ocena, czy strony połączyły się umową o pracę, dokonywana jest zatem metodą typologiczną, polegającą na rozpoznaniu i wskazaniu cech przeważających i dominujących (por. wyrok SN z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt I PK 189/18, OSNP 2020/12/129).
Skoro – jak wskazano powyżej – w ocenie Sądu stosunek prawny łączący skarżącego ze zleceniodawcą na podstawie umowy z dnia 3 lutego 2025 r. w przeważającej mierze cechują elementy charakterystyczne dla stosunku pracy, to – biorąc pod uwagę omówione powyżej ratio legis regulacji prawnej ustanowionej w art. 312 u.o.O. – w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy należało przyjąć, że podstawę ustalenia świadczenia pieniężnego wobec skarżącego winien stanowić § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2024 r., tj. kwota miesięcznego wynagrodzenia brutto otrzymanego przez żołnierza PR ze stosunku pracy za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym była pełniona służba. Wobec specyfiki niniejszej sprawy ustalenie wysokości miesięcznego wynagrodzenia skarżącego, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia może nastąpić – stosownie do art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a. i z pominięciem § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2024 r. - na podstawie faktury wystawionej skarżącemu przez zleceniodawcę za wykonane przez niego usługi (pracę) w miesiącu poprzedzającym udział skarżącego w ćwiczeniach wojskowych, tj. za luty 2025 r. (faktura nr [...] z dnia 28 lutego 2025 r.). Przepisy rozporządzenia z dnia 24 kwietnia 2024 r. w żaden sposób nie mogą bowiem zawężać zakresu postępowania dowodowego w sprawie, stanowiąc jedynie, że zasadniczym środkiem dowodowym na okoliczność wysokości dochodu jest zaświadczenie pracodawcy.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, taka tylko ocena prawa w okolicznościach niniejszej sprawy może czynić zadość realizacji celu określonego przez ustawodawcę w art. 312 § 1 u.o.O., a zatem wyrównaniu skarżącemu utraconego w związku z udziałem w ćwiczeniach wojskowych dochodu, który mógłby w tym czasie uzyskać. Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że konieczność zachowania gwarantowanej przez Konstytucję RP równości obywateli w dostępie do danego świadczenia (w niniejszej sprawie pieniężnego świadczenia rekompensującego) wymaga odwołania się do rzeczywistej wysokości dochodu. Niedopuszczalne jest zatem w państwie prawa, aby żołnierz nie mógł otrzymać rekompensaty pieniężnej odzwierciedlającej utracony przez niego dochód, tym bardziej w sytuacji, gdy uzyskuje on dochód z prowadzonej aktywności zawodowej, którego uszczerbek możliwy jest do wykazania w danych okolicznościach.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, stwierdzając naruszenie przez organy art. 312 ust. 4 u.o.O. oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2024 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Dowódcy Brygady Lotnictwa M. W. oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł z tytułu uiszczonego wpisu od skargi.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.