III SA/Gd 377/25

III SA/Gd 377/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Jolanta Sudoł
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 736
art. 46 ust. 2, art. 47
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 2 lipca 2025 r. nr WSO-III.621.49.2025.KS w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru ewidencji ludności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 17 czerwca 2025 r. nr WSO-I.5345.7681.2025.KR, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego M. N.kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 2 lipca 2025 r. nr WSO-III.621.49.2025.KS Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 17 czerwca 2025 r. nr WSO-I- WSO-1.5345.7681.2025.KR odmawiającą udostępnienia
M. N. z rejestru mieszkańców danych dotyczących zmarłego ojca wnioskodawcy.
Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Postępowanie w sprawie zainicjował skierowany do Prezydenta Miasta Gdańska wniosek M. N. z dnia 13 maja 2025 r., w którym wnioskodawca zwrócił się o udostępnienie danych adresowych swojego ojca W. P. N. w zakresie obejmującym lata 1952-1955, w tym w szczególności o dane na jaki adres na Śląsku ojciec wnioskodawcy został wymeldowany w roku 1953 i z jakiego wrócił w roku 1955 do Gdańska, gdzie zamieszkiwał przy ul. [...]. M. N. złożył wniosek na wymaganym formularzu, gdzie wskazał w dostateczny sposób dane pozwalające na zidentyfikowanie osoby, o udostępnienie danych której wnosi. Wskazał również, że przygotowuje w celu uhonorowania ojca, dotyczącą go księgę pamiątkową
W dniu 27 maja 2025 r. organ zwrócił się do M. N. w trybie artykułu 50 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego o uzupełnienie wniosku w terminie 7 dni poprzez wskazanie przepisów prawa, z których wywodzi swój interes prawny i o wykazanie tego interesu w zakresie wnioskowanych danych. W piśmie dodatkowo wyjaśniono wnioskodawcy, że nie jest kwestionowane, że posiada interes faktyczny w uzyskaniu danych, natomiast obowiązujące przepisy prawa wyłączają możliwość uzyskania na tej podstawie informacji w przypadku danych osób nieżyjących w oparciu o art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności. Uwiarygodnienie interesu faktycznego następuje bowiem za zgodą osób, których danych dotyczy wniosek, co jest niemożliwe w przypadku osób zmarłych. W tej sytuacji wskazano wnioskodawcy, że możliwość uzyskania danych może nastąpić jedynie w oparciu o artykuł 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności wprowadzającej wymóg posiadanie interesu prawnego w uzyskaniu informacji.
Wnioskodawca pismem z dnia 27 maja 2025 r. odpowiedział na wezwanie organu. Wskazał, że wniosek uzasadnia przede wszystkim art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r Kodeks cywilny (dalej również w skrócie jako "k.c."), mówiącym o ochronie dóbr osobistych człowieka, do których zgodnie z orzecznictwem sądowym zalicza się prawo do kultu osób zmarłych oraz jego bezpośrednie zagrożenie. Wnioskodawca wskazał, że zagrożenie kultu ojca wynika ze zniszczenia i zagubienia w biegu lat dokumentów i pamiątek rodzinnych – a tym samym z braku fizycznych dowodów wspierających ten kult. Podkreślił, że istota dobra osobistego, na które się powołuje, sprowadza się do ochrony bliskiej relacji, szczególnej więzi emocjonalnej i uczuciowej, jaka istnieje pomiędzy osobą dochodzącą ochrony o osobą zmarłą, bliską uprawnionemu. Jednym z przejawów tego prawa przysługującej osobie bliskiej zmarłego jest prawo do niczym niezakłóconego kultywowania pamięci o zmarłym, w tym prawo do dobrej pamięci o zmarłym oraz prawo do pamięci prawdziwej, to jest nie zafałszowanej i nieprzekłamanej. Pierwszemu z tych uprawnień odpowiada obowiązek osób trzecich respektowania dobrego imienia osoby zmarłej, a drugiemu - obowiązek podawania prawdziwych informacji dotyczących zmarłego.
Decyzją z dnia 17 czerwca 2025 r. Prezydent Miasta Gdańska, działając na postawie art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz.274), odmówił M. N. udostępnienia danych z rejestru mieszkańców w zakresie danych adresowych W. N. obejmujących lata 1952-1955, w szczególności danych na jaki adres został wymeldowany w roku 1953 i z jakiego wrócił w roku 1955 do Gdańska.
Organ ocenił, że w sytuacji, gdy wnioskodawca ubiegał się o dane osoby nieżyjącej, zastosowanie musiał mieć art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, gdzie wydanie decyzji negatywnej stało się konieczne z uwagi na brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy.
W tym zakresie przedstawiono przebieg postępowania w sprawie oraz udzieloną przez wnioskodawcę w celu wykazania swojego interesu prawnego odpowiedź. Odnosząc się do uzasadnienia zawartego we wniosku stwierdzono, że wnioskodawcy przysługuje dobro osobiste w postaci kultu pamięci po swoim zmarłym ojcu, jednakże, co istotne, kult ten jest chroniony w sytuacji, gdy powstaje jego zagrożenie lub naruszenie.
Stwierdzając brak wykazania interesu prawnego, organ odwołał się do tez wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2023 r. o sygn. II OSK 517/23, który w toku postępowania organ uznał za wydany w zbliżonym stanie faktycznym do przedmiotowej sprawy. Wskazano, że za dobro w postaci kultu pamięci po bliskiej osobie zmarłej jest rzeczywiście dobrem chronionym na gruncie artykułu 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Z prawa do kultu pamięci osoby zmarłej nie można jednak wywieść konkretnego obowiązku lub uprawnienia, którego realizacji można dochodzić w postępowaniu administracyjnym. Przepis art. 23 k.c. sam w sobie nie kreuje prawa, ale wskazuje na określone dobra osobiste, których istnienie wiąże się z człowieczeństwem i które są dopiero podstawą wszelkich praw i obowiązków. Samo posiadanie osobistego w postaci kultu pamięci zmarłego nie determinuje więc jeszcze posiadania interesu prawnego, co do udostępnienia danych z rejestru mieszkańców. Dobra te podlegają bowiem ochronie, ale dopiero w sytuacji wystąpienia zagrożenia bądź ich naruszenia, czego w ocenie organu skarżący nie wykazał. Wnioskodawca powinien bowiem wykazać, że posiadanie informacji o adresach zmarłego ojca w latach 50-tych XX służy ochronie prawa do kultu pamięci zmarłego krewnego. Z akt sprawy nie wynika zaś, w ocenie organu, aby ten kult był zagrożony lub naruszony. Zaznaczono, że przygotowanie księgi pamiątkowej o zmarłym ojcu nie stanowi interesu prawnego, a zatem nie uzasadnia dostępu do danych zgromadzonym w rejestrze mieszkańców. Jest to jedynie realizacja interesu faktycznego wnioskodawcy.
W wyniku wniesionego przez M. N. odwołania, Wojewoda Pomorski w dniu 2 lipca 2025 r. wydał w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako "k.p.a.") rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję pierwszej instancji jako prawidłową.
Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zaprezentowanego w decyzji pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że biorąc pod uwagę aktualne orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2023 r. o sygn. II OSK 517/23, na które powołał się Prezydent Miasta Gdańska, dopiero z potrzeby ochrony określonego dobra może wynikać interes prawny. Bezspornym więc jest, że wnioskodawcy przysługuje dobro osobiste w postaci kultu pamięci, ale posiadanie tego dobra jest niewystarczające i nie skutkuje istnieniem interesu prawnego, jeżeli dobro to nie jest zagrożone. Skoro więc wnioskodawca nie wykazał, że kult pamięci po zmarłym ojcu jest zagrożony lub naruszony, a tym samym nie wykazał, że legitymuje się stosownym interesem prawnym, wskazano, że odwołanie się przez organ pierwszej instancji do ww. wyroku NSA było uprawnione. Rozpoznana w tym wyroku sprawa dotyczyła bowiem udostępnienia określonych dokumentów na podstawie ustawy o dowodach osobistych, gdzie pojęcie interesu prawnego w żądaniu dokumentów jest tożsame z interesem prawnym w zakresie udostępniania danych na podstawie ustawy o ewidencji ludności. Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2023 r. o sygn. II OSK 517/23 było więc adekwatne również dla przedmiotowej sprawy.
Końcowo wskazano, że organ rozumie argumentację wnioskodawcy, że chciałby pozyskać dane, jako członek najbliższej rodziny zmarłego ojca, natomiast przepisy ustawy o ewidencji ludności nie przewidują udostępnienia takich danych nawet najbliższym członkom rodziny bez wykazania, że kult pamięci po zmarłym członku rodziny jest zagrożony lub naruszony. Aktualne orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie pozostawia wątpliwości, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na ich dowolną interpretację. Ustawa o ewidencji ludności, na podstawie której dane mogą być udostępniane jest ustawą zasadniczą w zakresie udostępniania danych, a przepisy w niej zawarte nie przewidują wyjątków poprzez brak wykazania przez wnioskodawcę interesu prawego nawet podczas wnioskowania o dane dotyczące spokrewnionej z wnioskodawcą osoby zmarłej.
W obliczu powyższego, w sytuacji kiedy wnioskodawca w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie posiadał interesu prawnego, uprawniającego go do otrzymania żądanych danych, należało uznać, że decyzja organu I instancji o odmowie udostępnienia wnioskodawcy z rejestru mieszkańców danych adresowych W. N. obejmujących lata 1952-1955, w szczególności dane na jaki adres został wymeldowany w roku 1953 i z jakiego wrócił w roku 1955 do Gdańska, znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne.
M. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę, występując o uchylenie decyzji Wojewody Pomorskiego i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia oraz zasądzenie kosztów postępowania według obowiązujących norm.
Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności przez zignorowanie interesu prawnego mającego swoją podstawę w art. 23 Kodeksu cywilnego oraz nadmiarowe i w sposób nieuzasadniony restrykcyjne interpretowanie regulacji ustawy o ewidencji ludności.
Skarżący ponownie wskazał podstawę swojego żądania wynikającą z potrzeby ochrony dóbr osobistych człowieka, w tym prawa do kultu osób zmarłych, wywodząc ją ze wskazanych uprzednio przepisów Kodeksu cywilnego. Ponownie również wskazał, że zagrożenie kultu zmarłego ojca w rozpatrywanej sprawie wynika ze zniszczenia pamiątek rodzinnych oraz braku innych możliwości rekonstrukcji prawdziwych informacji o ojcu, w tym braku fizycznych dowodów wspierających ten kult. Zaznaczył, że przejawem dobra chronionego, na które wskazuje, jest przysługujące osobie bliskiej osoby zmarłego prawo do niczym niezakłóconego kultywowania pamięci o zmarłym, a więc tak jak wskazywał we wniosku, prawo do dobrej pamięci o zmarłym oraz prawo do pamięci prawdziwej, to jest niezafałszowanej i nieprzekłamanej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności dane z rejestru mieszkańców są udostępniane:
1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny;
2) jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą;
3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą;
4) podmiotom odpowiedzialnym za system identyfikacji elektronicznej oraz podmiotom wydającym środki identyfikacji elektronicznej w systemie identyfikacji elektronicznej zgodnie z ustawą z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz.U. z 2024 r. poz.1725) w celu wydania środka identyfikacji elektronicznej;
5) kwalifikowanym dostawcom usług zaufania świadczącym kwalifikowane usługi podpisu elektronicznego lub kwalifikowaną usługę rejestrowanego doręczenia elektronicznego wpisanym do rejestru, o którym mowa w art.4 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej.
Stosownie do art. 47 ust. 1 cyt. ustawy podmiotom, o których mowa w art. 46 ust. 2 cyt. ustawy, udostępniania się dane jednostkowe, na ich wniosek złożony na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym podpisem lub w postaci elektronicznej, opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Dane te są przekazywane w zależności od żądania wnioskodawcy na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym podpisem lub w postaci elektronicznej, opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
W przedmiotowej sprawie zasadnie zwrócono uwagę, że w przypadku występowania o dane osób nieżyjących, nie istnieje obecnie możliwość skorzystania z uzyskania danych w oparciu o podstawę z art. 46 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy. Powoduje to, że na gruncie ustawy o ewidencji ludności, aby uzyskać dane z rejestru mieszkańców osób zmarłych, również tych należących do najbliższej rodziny (np. określone dane swojego rodzica) należy wykazać się interesem prawnym, wnioskując o udostępnienie danych na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy.
Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie dostrzega potrzebę dostępu krewnych osoby zmarłej do danych zawartych w rejestrze mieszkańców, które w wielu przypadkach mogą być jednym źródłem wiedzy o życiorysie i losach danej osoby, w szczególności w zakresie miejsca zamieszkania, gdzie można poszukiwać dalszych informacji o bliskiej osobie. Obecnie obowiązująca regulacja prawna nie daje jednak możliwości uzyskania wiedzy o tego rodzaju danych bez wykazania interesu prawnego. Klarowane uregulowanie kwestii dostępu do danych nieżyjących osób krewnych, w tym osób najbliższych, powinno zostać w ocenie Sądu na nowo uregulowane i zdefiniowane przez ustawodawcę. Szczególnie, że uzyskania danych z rejestru mieszkańców, nie można w prosty sposób porównywać z przypadkiem wystąpienia o udostępnienie, a więc przekazanie, konkretnych historycznych dokumentów dotyczących danej osoby, jak jej fotografie, czy wydane dowody osobiste. W przypadku udostępnienia danych z rejestru mieszkańców nie występuje w szczególności obawa naruszenia zasad ochrony danych osobowych (ponieważ wnioskowane dane dotyczą tylko jednej osoby, która też zmarła) ani konfliktu interesów między bliskimi i dalszymi krewnymi (udzielenie informacji o danych z rejestru mieszkańców jednemu z krewnych, nie wyłącza bowiem późniejszej możliwości udzielenia tych samych informacji o zmarłej osobie innym jej krewnym).
W tym kontekście Sąd podkreśla, że stanowisko wyrażane w powołanym przez organy wyroku NSA o sygn. akt II OSK 517/23 nie stoi na przeszkodzie w uwzględnieniu skargi w przedmiotowej sprawie. Orzeczenie to odnosi się do pojęcia interesu prawnego, jednak nie zostało wydane w sprawie całkowicie analogicznej, biorąc pod uwagę wynikający z tego orzeczenia stan faktyczny. Porównując obie te sprawy, to jest sprawę niniejszą, ze sprawą rozpatrywaną przez NSA, dostrzec bowiem trzeba, że skarżący domaga się podania wyłącznie danych adresowych, które są innego rodzaju danymi, niż będący przedmiotem żądania w sprawie rozpoznawanej przez NSA wskazany we wniosku zbiór historycznych dokumentów, dotyczących osoby zmarłej, gdzie istniała też możliwość naruszenia danych osobowych innych osób, których dane mogły w tym dokumentach również się znajdować. Przede wszystkim jednak, co stanowi zasadniczą różnicę, w sprawie rozpatrywanej przed NSA wnioskodawca w żaden sposób nie argumentował, aby jego dobro w postaci kultu osoby zmarłej było w jakikolwiek sposób zagrożone lub naruszone. Ta też tylko okoliczność stała się podstawą do uznania przez NSA, że wnioskodawcy zasadnie odmówiono wydania całej dokumentacji związanej z dowodem osobistym jego babci.
Z tych względów, w ocenie tutejszego Sądu, istotnie w oparciu o powołany wyrok dla potrzeb niniejszej sprawy można zatem sformułować jedynie ogólne tezy i w pełni podzielić wyrażone w tym wyroku przez NSA stanowisko, że dobro w postaci kultu pamięci po bliskiej osobie zmarłej jest oczywiście dobrem chronionym na gruncie prawa cywilnego przed zachowaniem mu zagrażającym lub je naruszającym, które należy wykazać.
Ogólne regulacje ochrony dóbr osobistych zawarto w art. 23 i art. 24 k.c. Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach (art. 23 k.c.). Z treści art. 24 k.c. wynika, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne (§ 1). Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych (§ 2). Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym (§ 3).
Prawo do kultu zmarłego członka rodziny należy uznać za samoistne dobro osobiste człowieka podlegające ochronie prawnej, pomimo tego, że takie dobro nie zostało wprost wymienione art. 23 k.c. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. V CSK 256/10). Jak wyjaśnia ten Sąd - w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2024 r. sygn. I CSK 3017/23 - nikt nie ma obowiązku pomagania uprawnionemu w realizacji jego dóbr osobistych.
W świetle stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanego w wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r. sygn. akt II OSK 517/23, samo posiadanie dobra w postaci kultu pamięci po zmarłym, które jest chronione na gruncie art. 23 i art. 24 k.c. przed zachowaniem mu zagrażającym lub je naruszającym, nie skutkuje jeszcze istnieniem interesu prawnego, o którym mowa w art. 75 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych, warunkiem udostępnienia dokumentacji związanej z dowodami osobistymi jest legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym mającym swoje oparcie w konkretnej normie prawa materialnego. Skład orzekający WSA w Gdańsku podziela powyższy pogląd prawny i jednocześnie uznaje jego aktualność na gruncie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, tak jak wskazano w decyzjach wydanych w przedmiotowej sprawie. Analogicznie więc przyjąć należy, że posiadanie dobra w postaci kultu pamięci po zmarłym, nie skutkuje jeszcze istnieniem interesu prawnego, o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, gdzie warunkiem udostępnienia danych z rejestru mieszkańców będzie legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym. O istnieniu interesu prawnego po stronie wnioskodawcy będzie zatem świadczyć wykazanie istnienia zagrożenia dla dobra w postaci kultu pamięci po zmarłym lub wystąpienia naruszenia tego dobra.
Zdaniem Sądu akta sprawy potwierdzają, że wnioskodawca wykazał istnienie zagrożenie dla dobra, które wywodzi się w oparciu o art. 23 i 24 k.c.
W ocenie Sądu organy nie rozważyły prawidłowo wszystkich okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy pod kątem spełnienia przesłanki wykazania interesu prawnego w oparciu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności. Wskazany przepis prawa materialnego został tym samym naruszony w konsekwencji niepełnego wywiązania się z obowiązków natury proceduralnej, związanych z postępowaniem dowodowym, to jest w szczególności art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Na mocy wskazanych przepisów obowiązkiem organów jest rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz dokonanie na tej podstawie ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych sprawy, od których zależy zastosowanie norm prawa materialnego.
W przedmiotowej sprawie nie dostrzeżono, że skarżący już na etapie złożenia wniosku konsekwentnie twierdził, że dobro, na które się powołuje, jest zagrożone z uwagi na szczególne okoliczności, ponieważ brak jest informacji o zmarłym ojcu skarżącego w zakresie jego danych adresowych z lat pięćdziesiątych XX w. w szczególności adresu, z którego przybył ze Śląska do Gdańska. W tym zakresie skarżący wskazywał na zniszczenie i zagubienie pamiątek rodzinnych, dokumentów i w ten sposób wskazywał na zagrożenie dobrej pamięci i pamięci prawdziwej o swoim zmarłym ojcu, które mieszczą się w pojęciu dobra w postaci kultu osoby zmarłej. Organ pierwszej instancji skupił natomiast swoją uwagę przede wszystkim na tym, że wnioskodawca wskazał również, że zamierza przygotować księgę pamiątkową dla uhonorowania pamięci ojca, co utożsamiono tylko z interesem faktycznym, w niewystarczającym stopniu dostrzegając fakt zagubienia pamiątek rodzinnych. Istotnie przygotowanie księgi pamiątkowej po zmarłym nie jest okolicznością, którą można rozpatrywać w kategorii zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych. Jednak oświadczenie, że doszło do zagubienia pamiątek rodzinnych, stanowi w ocenie Sądu wykazanie, że pamięć o zmarłym w kręgu jego najbliższej rodziny w zakresie określonych aspektów jego życia jest zagrożona. Zaznaczyć przy tym należy, że złożenie wskazanego oświadczenia stanowi wykazanie zagrożenia w sposób wiarygodny. Skoro wnioskodawca domaga się określonych danych, świadczy to wprost, że danych tych nie posiada, co uprawdopodobnia w stopniu wystarczającym, że nie jest też w posiadaniu żadnych pamiątek rodzinnych, w tym dokumentów, na podstawie których mógłby ustalić w określonym zakresie okoliczności życia ojca i utrwalić też tą pamięć oraz przekazywać ją dalej (również w postaci przygotowywanej księgi pamiątkowej).
Reasumując, skarżący konsekwentnie twierdził, że brak dostępu do danych wskazanych we wniosku prowadzi do realnego zagrożenia dla kultu pamięci zmarłego w sytuacji, kiedy występują szczególne okoliczności, to jest brak jest innych źródeł informacji o zmarłym ojcu we wskazanym we wniosku zakresie, z uwagi na zniszczenie i zagubienie pamiątek rodzinnych, a więc materialnych dowodów, w oparciu o które buduje się i kultywuje pamięć po bliskiej osobie zmarłej. Niewątpliwie zaś zgodnie z aktualnym orzecznictwem NSA kult pamięci osoby zmarłej podlega ochronie w przypadku naruszenia lub zagrożenia.
Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, skarżący miał prawo do uzyskania żądanych danych. Za taką oceną przemawia przede wszystkim treść uzasadnienia wniosku skarżącego uzupełnionego pismem z dnia 27 maja 2025 r. Analiza tego wniosku pozwala przyjąć, że nie jest on wyrazem tylko zainteresowania skarżącego badaniem dziejów jego rodziny, a przez to zamiarem związanym wyłącznie z realizacją interesu faktycznego. Składając przedmiotowy wniosek skarżący kierował się realizacją własnego interesu prawnego nakierowanego na pielęgnację szeroko pojętej pamięci o zmarłym ojcu oraz ochronę jego pamięci. Nie można w szczególności czynić skarżącemu zarzutu, że w przypadku zagubienia i zniszczenia pamiątek rodzinnych, chce pozyskać dotyczące zmarłego ojca dane z rejestru mieszkańców i kultywować dobrą i niezafałszowaną pamięć o ojcu.
Sfera uczuciowa związana z kultem pamięci osoby najbliższej może stanowić przedmiot ochrony prawnej na podstawie art. 23 i art. 24 k.c. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lipca 1968 r. sygn. I CR 252/68).
Osoba spokrewniona powinna być uznana za legitymującą się dobrem osobistym w postaci kultu pamięci osoby zmarłej (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 października 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 706/21 oraz powołane tam orzecznictwo).
W świetle powyższych rozważań, organ ma rację argumentując, że interes prawny - nietożsamy z interesem faktycznym - można oprzeć na normie prawa materialnego należącej do jakiejkolwiek gałęzi prawa. Nie ma jednak racji twierdząc, że skarżący nie wykazał – w realiach rozpoznawanej sprawy - istnienia interesu prawnego wywiedzionego z przepisów prawa.
Skarżący w świetle powyższych przepisów jest osobą w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, która ma prawo dostępu do danych zmarłego ojca zgromadzonych w rejestrze mieszkańców. Poprzez powołanie się na szczególne okoliczności (związane z kultem pamięci o zmarłym) skarżący spełnił konieczny warunek dotyczący wykazania własnego interesu prawnego uzasadniającego udostępnienie danych z rejestru mieszkańców dotyczących adresów zmarłego ojca.
Jak wcześniej wykazano, dane z rejestru mieszkańców w trybie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności udostępnia się wniosek (47 ust. 1 cyt. ustawy), gdzie wnioskodawca musi wykazać legitymowanie się interesem prawnym.
Wniosek skarżącego z dnia 13 maja 2025 r., uzupełniony w dniu 27 maja 2025 r. był uzasadniony w rozumieniu ww. przepisów.
W tym stanie rzeczy decyzja o odmowie udostępnienia skarżącemu danych z rejestru mieszkańców dotyczących zmarłego ojca skarżącego, była rozstrzygnięciem przedwczesnym.
Przy ponownym rozpoznawaniu wniosku skarżącego, organ weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę prawną i interpretację art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania (w wysokości 100 zł z tytułu uiszczonego wpisu od skargi) Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.