III SA/Gd 373/25

III SA/Gd 373/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sudoł
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 1, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 14 ust. 2e pkt 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 231
§ 9 ust. 8-10
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia  do kierowania pojazdami
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Maja Pietrasik Protokolant: Sekretarz sądowy Mirosława Marszałek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 maja 2025 r., nr SKO.474.23.2025 w przedmiocie odmowy wymiany ukraińskiego prawa jazdy na polskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Bytowskiego z dnia 18 marca 2025 r., nr KMD.5430.2856.2024.PI; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz skarżącego A.D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
A. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 maja 2025 r. w przedmiocie odmowy wymiany ukraińskiego prawa jazdy na polskie.
Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynikają następujące okoliczności:
W dniu 12 listopada 2024 r. A. D. (zwany dalej także "skarżącym") wystąpił do Starosty Bytowskiego z wnioskiem o wymianę ukraińskiego dokumentu prawa jazdy kat. A, B, C1 i C numer [...] na polski dokument prawa jazdy. We wniosku wnioskodawca wskazał, że zamieszkuje w B. pod wskazanym adresem, a do wniosku przedłożył m.in. kserokopię: prawa jazdy; paszportu (1-sza strona); powiadomienie o nadaniu numeru PESEL - status UKR; pisma Głównego Centrum Serwisowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych adresowanego do adwokata V. F., działającej w imieniu i na rzecz A. M. D. z dnia 17 października 2024 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym; tłumaczenie prawa jazdy wydane przez tłumacza przysięgłego języka ukraińskiego; zgodę na przetwarzanie danych osobowych w języku ukraińskim; opłatę za wydanie prawo jazdy w wysokości 100 zł.
Pismem z dnia 12 listopada 2024 r. Starosta Bytowski zwrócił się do Konsulatu Ukrainy w Gdańsku w przedmiocie potwierdzenia wydania ww. dokumentu prawa jazdy.
W dniu 24 lutego 2025 r. do organu wpłynęło pismo z dnia 20 lutego 2025 r. (nr 61615/24-549-19774), w którym Konsul Ukrainy poinformował, że "zaraz po wpłynięciu wniosków powiadomił drogą mailową osoby wnioskujące o możliwym terminie wizyty w siedzibie placówki konsularnej dla weryfikacji danych wyciągu pobranego z aplikacji "REZERV+" oraz uiszczenia opłaty konsularnej w wysokości 125,00 zł. Jednakże stanem na dziś osoby wnioskujące nie zgłosiły się oraz nie dostarczyli do Konsulatu brakujących dokumentów, o których mowa powyżej".
W dniu 6 marca 2025 r. Starosta Bytowski poinformował A. D., że w sprawie z wniosku nie zostały wykazane zależne od strony przesłanki, tj.: niezgłoszenie się oraz niedostarczenie do Konsulatu Ukrainy w Gdańsku brakujących dokumentów - wyciągu pobranego z aplikacji "REZERV+" oraz uiszczenia opłaty konsularnej w wysokości 125 zł, co może skutkować wydaniem decyzji odmownej w sprawie wymiany ukraińskiego dokumentu prawa jazdy.
W konsekwencji, decyzją z dnia 18 marca 2025 r. (nr KMD.5430.2856.2024.PI) Starosta Bytowski - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - zwanej w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 14 ust. 1 i ust. 2b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1210 ze zm. - zwanej w skrócie: "u.k.p.") - orzekł o odmowie A. D. wymiany ukraińskiego dokumentu prawa jazdy kat. A, B, C1 i C, numer [...], wydanego dnia 9 czerwca 2009 r. przez Dieprodzierżyński Wydział Rejestracyjno-Egzaminacyjny Urząd Państwowej Inspekcji Samochodowej Departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy w Obwodzie Dnieropietrowskim, na polski dokument.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił, że zasady otrzymania polskiego krajowego prawa jazdy przez osobę posiadającą prawo jazdy wydane za granicą reguluje ustawa o kierujących pojazdami oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm. - zwanego dalej: "rozporządzeniem").
Zgodnie z § 9 ust. 7 rozporządzenia - który wnioskodawca wskazał w swoim wyjaśnieniu z dnia 10 marca 2025 r. - w przypadku wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo niebędące państwem członkowskim Unii Europejskiej organ wymieniający prawo jazdy występuje do organu, który wydał to prawo jazdy, lub do przedstawicielstwa dyplomatycznego państwa, w którym to prawo jazdy zostało wydane, o potwierdzenie danych i informacji zawartych w prawie jazdy. Potwierdzenie danych i informacji może być dokonane przez organ wymieniający prawo jazdy za pośrednictwem portalu państwa, które wydało prawo jazdy, jeżeli administracja tego państwa poinformowała o możliwości potwierdzania za pośrednictwem tego portalu danych i informacji zawartych w prawie jazdy.
Ambasada Ukrainy w Polsce pismem z dnia 1 grudnia 2023 r. poinformowała Ministerstwo Infrastruktury, że Główne Centrum Serwisowe Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy uruchomiło usługę elektroniczną sprawdzania prawa jazdy na oficjalnej stronie internetowej resortu. Określona usługa daje możliwość sprawdzenia aktualnych informacji o prawach jazdy wydawanych przez właściwe władze Ukrainy. Usługa umożliwia sprawdzenie praw jazdy wydanych po 2013 r. Prawo jazdy A. D. zostało wydane w dniu 9 stycznia 2009 r., w związku z czym konieczne jest rozpatrzenie wniosku o potwierdzenie faktu wydania ukraińskiego prawa jazdy oraz autentyczności danych na dokumencie przez ukraińskie placówki dyplomatyczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w niniejszym przypadku przez Konsulat Ukrainy w Gdańsku.
W załączonym piśmie (kserokopia) Głównego Centrum Serwisowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych znajduje się zapis, że "w przypadku wymiany krajowego prawa jazdy innego państwa, potwierdzenie autentyczności jest również dokonywane na wniosek właściwych organów innych państw. Należy pamiętać, że pisma organów państwowych nie ustanawiają żadnych norm prawnych, a mają charakter informacyjny" W ocenie organu zapis w ww. piśmie "o charakterze informacyjnym" nie stanowi potwierdzenia prawa jazdy.
W myśl art. 14 ust. 2e pkt 1 u.k.p., wymianie nie podlega zagraniczne prawo jazdy w przypadku braku możliwości potwierdzenia danych w nim zawartych. Rozstrzygającego znaczenia w sprawie wymiany zagranicznego prawa jazdy nie ma treść dokumentu zagranicznego prawa jazdy, a o tym jakie uprawnienia przysługują osobie ubiegającej się o wymianę prawa jazdy rozstrzygają wpisy w treści zagranicznego prawa jazdy. Skoro ustawodawca nakazuje dokonanie potwierdzenia wpisów zawartych w dokumencie to rozstrzygające znaczenie będą miały dopiero wpisy potwierdzone z zastosowaniem wskazanej procedury (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/GI 815/16).
Po rozpoznaniu odwołania A. D., zaskarżoną decyzją z dnia 9 maja 2025 r. (nr SKO.474.23.2025), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku - działając m.in. na podstawie art. 17 ust 1, art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 14 u.k.p., § 9 ust. 8 rozporządzenia oraz art. 5 pkt 3 umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe prawo jazdy zostało wydane przez władze Ukrainy w 2009 r., a więc nie podlega elektronicznej weryfikacji przez system "Sprawdzanie prawa jazdy" (usługa dotyczy wyłącznie dokumentów wydanych po 2013 r.).
Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji zwrócił się do Konsulatu Ukrainy w Gdańsku o potwierdzenie autentyczności dokumentu prawa jazdy, który w odpowiedzi pismem z dnia 20 lutego 2025 r. poinformował, że wnioskodawca nie dostarczył wymaganych dokumentów oraz nie uiścił opłaty, co uniemożliwiło potwierdzenie autentyczności dokumentu.
Ponadto, w aktach sprawy znajduje się pismo Ministerstwa Infrastruktury (nr DTD-5.4411.750.2024), z którego wynika, że elektroniczna usługa weryfikacji prawa jazdy dotyczy wyłącznie dokumentów wydanych po 2013 r., a w przypadku starszych dokumentów konieczne jest potwierdzenie autentyczności przez ukraińską placówkę dyplomatyczną.
Dodatkowo, pismo Konsulatu Ukrainy (nr SLP.5430.3.865.2024.MB) skierowane do Urzędu Miasta Gdyni potwierdza, że strona internetowa Głównego Centrum Serwisowego MSW Ukrainy działa w trybie eksperymentalnym, a informacja tak uzyskana nie stanowi potwierdzenia prawnego.
Organ nadmienił, że w aktach sprawy znajduje się również pismo Regionalnego Centrum Serwisowego Głównego Centrum Serwisowego MSW Ukrainy skierowane do adwokatki V. F., która działała jako pełnomocnik strony w celu reprezentowania jej przed władzami ukraińskimi, i która w dniu 23 października 2024 r. otrzymała na adres mailowy oryginalny dokument elektroniczny podpisany zgodnie z procedurą ustanowioną przez prawo ukraińskie, z elektronicznym podpisem cyfrowym pod oryginalnym numerem [...] z dnia 23 października 2024 r. (49226). Okoliczność ta została potwierdzona zrzutem ekranu z poczty elektronicznej pełnomocnika.
Organ odwoławczy podkreślił, że choć adwokat jest zawodem zaufania publicznego, a osoby wykonujące ten zawód ponoszą odpowiedzialność prawną za świadczoną pomoc prawną oraz za dokumenty otrzymywane na potrzeby klienta, pismo to ma charakter informacyjny i nie stanowi oficjalnego zaświadczenia ani formalnego potwierdzenia autentyczności prawa jazdy w rozumieniu polskich przepisów.
Zgodnie z art. 14 ust. 2e pkt 1 u.k.p. wymianie nie podlega zagraniczne prawo jazdy w przypadku braku możliwości potwierdzenia danych w nim zawartych. W tej sprawie taka możliwość nie zaistniała z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy.
Odwołanie nie zawiera okoliczności, które nakazywałyby wydać odmienne rozstrzygnięcie. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów rozporządzenia oraz umowy UE-Ukraina nie znajdują zastosowania, ponieważ zgodnie z art. 14 ust. 2e pkt 1 u.k.p., wymianie nie podlega zagraniczne prawo jazdy w przypadku braku możliwości potwierdzenia danych w nim zawartych.
Ponadto § 9 ust. 8 rozporządzenia stanowi, że w przypadku wątpliwości co do autentyczności zagranicznego prawa jazdy lub danych w nim zawartych, organ wydający prawo jazdy zwraca się do właściwego organu państwa, które wydało prawo jazdy, o potwierdzenie autentyczności prawa jazdy i danych w nim zawartych.
W tym świetle, nawet jeśli pismo Regionalnego Centrum Serwisowego Głównego Centrum Serwisowego MSW Ukrainy zostało przekazane przez adwokata będącego pełnomocnikiem strony, to nie stanowi ono formalnego potwierdzenia autentyczności dokumentu w rozumieniu cytowanych przepisów. Dokument ten ma charakter informacyjny i nie został wydany przez właściwą placówkę dyplomatyczną Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co potwierdzają również stanowiska Ministerstwa Infrastruktury oraz Konsulatu Ukrainy.
Organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, wyjaśnił stronie konsekwencje nieprzedstawienia wymaganych dokumentów i oparł się na obowiązujących przepisach prawa.
Skoro zatem w toku postępowania nie doszło do formalnego potwierdzenia autentyczności ukraińskiego prawa jazdy A. D. przez właściwą placówkę dyplomatyczną a dokument nie podlega elektronicznej weryfikacji, to - zgodnie z art. 14 ust. 2e pkt 1 u.k.p. - wymiana prawa jazdy na polski dokument nie jest możliwa. W konsekwencji decyzja organu I instancji była prawidłowa.
Wymogi proceduralne dotyczące wymiany zagranicznego prawa jazdy określa § 9 rozporządzenia. Zgodnie z § 9 ust. 13 rozporządzenia, w przypadku osoby ubiegającej się o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą przez państwo-stronę konwencji o ruchu drogowym, wymagane jest m.in. złożenie wniosku, dowodu uiszczenia opłaty, fotografii oraz kopii posiadanego prawa jazdy wraz z tłumaczeniem na język polski.
Jednocześnie, w przypadkach wątpliwości co do autentyczności zagranicznego prawa jazdy lub danych w nim zawartych, przepis § 9 ust. 8 rozporządzenia stanowi, że organ wydający prawo jazdy zwraca się do właściwego organu państwa, które wydało prawo jazdy, o potwierdzenie autentyczności prawa jazdy i danych w nim zawartych.
W niniejszej sprawie, z uwagi na brak możliwości elektronicznej weryfikacji dokumentu oraz brak formalnego potwierdzenia autentyczności przez właściwy organ Ukrainy nie zostały spełnione wymogi określone w cytowanych przepisach.
Kolegium zwróciło uwagę, że art. 5 ust. 3 umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów (Dz.U.UE.L.2022.179.4) nie znosi ani nie ogranicza obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 2e pkt 1 u.k.p. oraz § 9 ust. 8 rozporządzenia. Zgodnie z tymi przepisami, wymiana zagranicznego prawa jazdy na polski dokument jest możliwa wyłącznie po formalnym potwierdzeniu autentyczności dokumentu przez właściwą placówkę dyplomatyczną lub upoważniony organ państwa, które wydało dokument. Sama wymiana informacji, nawet za pośrednictwem portalu internetowego czy elektronicznych narzędzi, nie jest wystarczająca do spełnienia wymogów formalnych przewidzianych w polskim porządku prawnym.
A. D. zaskarżył ww. decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie w całości, zobowiązanie organu do wydania decyzji o wymianie ukraińskiego prawa jazdy na polskie, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił decyzji naruszenie:
1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
- art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12 art. 80 k.p.a.,
- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, wyprowadzenie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, że potwierdzenie ważności prawa jazdy nie znajduje się w aktach sprawy, mimo iż wnioskodawca przedstawił potwierdzenie autentyczności z dwóch niezależnych źródeł,
- art. 77 § 1 i art 80 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie wyjaśnień w zakresie potwierdzenia ważności posiadanego prawa jazdy;
2. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie § 9 ust. 8 rozporządzenia oraz art. 5 ust. 3 umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że § 9 ust. 7 rozporządzenia należy rozumieć w ten sposób, iż aby wymienić prawo jazdy, konieczne jest potwierdzenie informacji w nim zawartych. Organ wymieniający musi mieć pewność, że prawo do kierowania pojazdami nie zostało cofnięte oraz że dokument przekazany do wymiany nie jest fałszywy. Ponadto obowiązujące przepisy prawa dają organowi właściwemu prawo do sprawdzenia danych zawartych w prawie jazdy za pośrednictwem portalu państwowego, jeżeli administracja poinformowała o możliwości przeprowadzenia takiej weryfikacji.
W celu umożliwienia sprawdzania ukraińskich praw jazdy przez zagraniczne organy Ukraina opracowała odpowiedni zasób elektroniczny.
Według umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów ST/10151/2022/INIT, dokument 22022A0706(01) art. 5 p. 3, strony współpracują w celu zapobiegania oszustwom i przerabiania dokumentów kierowcy oraz zwalczania tych zjawisk. W tym celu i bez uszczerbku dla odpowiednich przepisów dotyczących ochrony danych osobowych właściwe organy Ukrainy przekazują stosowne informacje właściwym organom Unii Europejskiej i jej państw członkowskich za pośrednictwem portalu internetowego zarządzanego przez właściwe organy Ukrainy lub w drodze pozyskiwania danych z elektronicznych praw jazdy wydanych przez Ukrainę zgodnie z jej prawodawstwem.
Dla celów umowy, na oficjalniej stronie Głównego Centrum Serwisowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy, została uruchomiona możliwość weryfikacji ważności ukraińskich praw jazdy za pośrednictwem usługi online "Sprawdzanie prawa jazdy". Dyrekcja Generalna ds. Mobilności i Transportu Komisji Europejskiej została poinformowana o funkcjonowaniu tej usługi.
Obecność informacji o prawie jazdy niezależnie od roku wydania na stronie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy już świadczy o tym, że jest ono ważne, a osoba nie została pozbawiona prawa do kierowania pojazdami. Prawo jazdy jest ważne i znajduje się na stronie internetowej lub jest nieważne i odpowiednio nie ma o nim informacji na stronie internetowej. Konsulat Ukrainy nie jest zaś organem upoważnionym do prowadzenia rejestru wydanych praw jazdy. Konsulat nie jest administratorem informacji o wydanych prawach jazdy, ich statusie, ograniczeniach w prawie do kierowania pojazdami, cofnięciu praw jazdy, itp. Procedura potwierdzania ukraińskich praw jazdy przez Konsulat obejmuje jedynie sprawdzenie informacji na publicznej stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy. Jeśli informacje o prawie jazdy są dostępne na stronie internetowej, Konsulat udziela odpowiedzi potwierdzającej ważność prawa jazdy. Zamiast tego, jeśli takie informacje nie są dostępne, Konsulat udziela odpowiedzi, że nie jest możliwe potwierdzenie ważności prawa jazdy i zaleca skontaktowanie się z centrum obsługi Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w miejscu wydania prawa jazdy na Ukrainie w celu przeprowadzenia procedury weryfikacji tożsamości kierowcy i prawa jazdy. Innymi słowy, Konsulat zaleca, aby w takich przypadkach skontaktować się z upoważnionym organem, który wydał prawo jazdy, tj. Ministerstwem Spraw Wewnętrznych Ukrainy.
Zdaniem skarżącego, ani rozporządzenie, ani inny akt normatywno-prawny nie określa formy potwierdzenia ważności prawa jazdy, która jest wymagana. Analiza przepisów rozporządzenia wskazuje, że ważność prawa jazdy nie musi być weryfikowana wyłącznie przez przedstawicielstwo dyplomatyczne. Rozporządzenie upoważnia osoby fizyczne do samodzielnego przedstawienia dowodu ważności prawa jazdy.
Skarżący zwrócił się zatem do ukraińskiego adwokata – F. V., która jest wpisana na liście prawników zagranicznych w Polsce, celem uzyskania potwierdzenia ważności prawa jazdy przed władzami ukraińskimi. W dniu 23 października 2024 r. adwokat otrzymała na adres mailowy oryginalny dokument elektroniczny podpisany zgodnie z procedurą ustanowioną przez prawo ukraińskie, z elektronicznym podpisem cyfrowym, co skarżący potwierdza zrzutem ekranu z poczty elektronicznej adwokata. Skarżący zwrócił też uwagę, że adwokat jest zawodem zaufania publicznego, podmiotem szczególnym i odpowiada z mocy prawa za świadczoną pomoc prawną oraz dokumenty, które otrzymuje na potrzeby klienta.
Odpowiedź Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy w sprawie autentyczności prawa jazdy została przetłumaczona przez tłumacza przysięgłego na język polski i wraz z innymi dokumentami i wyjaśnieniami przekazana do starostwa. Skarżący przedłożył dokument od upoważnionego organu, który bezpośrednio wydał prawo jazdy i jest administratorem informacji o wydanych prawach jazdy i ich aktualnym statusie. Dokument upoważnionego organu został wydany zgodnie z wymogami obowiązującego ustawodawstwa ukraińskiego i dostarczony na wniosek adwokata zgodnie z ustawodawstwem Ukrainy dotyczącym adwokatury.
Wszystkie odniesienia do ukraińskiego prawa materialnego dotyczące przedłożonego dokumentu, formy, w jakiej udzielane są odpowiedzi na wnioski adwokatów zostały przedstawione w wyjaśnieniach i wezwaniu zawartych w aktach sprawy. Oprócz tego adwokat V. F. złożyła odpowiedni wniosek do Ministerstwa Infrastruktury Polski z prośbą o udzielenie informacji na temat wymiany ukraińskich praw jazdy. Odpowiedź potwierdziła prawo osób fizycznych do samodzielnego przedstawienia potwierdzenia ważności swoich praw jazdy.
Ponadto skarżący zwrócił uwagę na fakt, że informacje o jego prawie jazdy były dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy pod wskazanym w skardze adresem.
Skarżący stoi więc na stanowisku, że dostarczył dowód ważności prawa jazdy z dwóch źródeł. Powoływanie się na wątpliwości co do danych w prawie jazdy i jego rzeczywistego stanu jest bezpodstawne i stanowi sztuczną przeszkodę w realizacji obowiązku zmiany zagranicznego prawa jazdy ustanowionego przez polskie ustawodawstwo.
Następnie skarżący wskazał, że według art. 5 ust. 4 u.k.p. prawo jazdy stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu. Tak wiec wymiana ukraińskiego prawa jazdy jest obowiązkiem skarżącego, a nie prawem. Brak zmiany prawa jazdy może skutkować odpowiedzialnością z Kodeksu wykroczeń.
Skarżący powołując się na art. 8 k.p.a. podniósł, że obecnie praktyka wymiany praw jazdy dla ukraińskich mężczyzn w wieku 18-60 lat w organach władzy publicznej w Polsce jest niejednolita. Właściwe organy wielu regionów dokonują wymiany ukraińskich praw jazdy na podstawie weryfikacji informacji o nich na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy. W rzeczywistości takie zróżnicowane podejście stwarza sytuację, w której obywatele Ukrainy zmuszeni są zmieniać adres zameldowania w celu zmiany właściwości organu i wymiany praw jazdy w tych wydziałach komunikacji, które przeprowadzają sprawdzanie na stronie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy. Organ władzy publicznej pozbawia zatem obywateli możliwości działania zgodnie z wymogami obowiązującego prawa, ponieważ sam nie spełnia wytycznych obowiązujących przepisów, tworzy dodatkowe przeszkody w realizacji swoich obowiązków oraz nadmierny formalizm.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o oddalenie skargi w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2025 r. skarżący podtrzymał prezentowane dotychczas stanowisko podkreślając w szczególności, że informacje o prawie jazdy skarżącego są dostępne na portalu informacyjnym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy, a ponadto skarżący samodzielnie przedstawił potwierdzenie ważności swojego prawa jazdy zgodnie z § 9 pkt 8 rozporządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu, gdyż przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola sądowa wykazała, iż zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 maja 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Bytowskiego z dnia 18 marca 2025 r. o odmowie wymiany skarżącemu ukraińskiego dokumentu prawa jazdy na polski dokument.
Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1210 ze zm. - zwanej w skrócie: "u.k.p.") oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm. - zwanego dalej: "rozporządzeniem").
Z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. b/ u.k.p. wynika, że dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym jest m.in. wydane za granicą krajowe lub międzynarodowe prawo jazdy, określone w Konwencji o ruchu drogowym, sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r. Nr 5, poz. 40, 41 i 44). Nie budzi wątpliwości, że Ukraina, której obywatelem jest skarżący, jest stroną tej konwencji.
Stosownie zaś do art. 14 ust. 1 u.k.p. osoba posiadająca ważne krajowe prawo jazdy wydane za granicą może, na swój wniosek, otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1, po zwrocie zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą nie jest określone w konwencjach o ruchu drogowym, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest złożenie z wynikiem pozytywnym części teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienie uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego dokumentu. Warunek ten nie dotyczy krajowego prawa jazdy wydanego w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Przepis art. 14 ust. 2e pkt 1 u.k.p. stanowi natomiast, że wymianie nie podlega zagraniczne prawo jazdy w przypadku braku możliwości potwierdzenia danych w nim zawartych.
Stosownie zaś do art. 20 ust. 1 pkt 2 u.k.p. minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki wydawania i zatrzymywania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, cofania i przywracania uprawnień do kierowania pojazdami, a także szczegółowe czynności organów i innych jednostek z tym związane oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach.
Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury i Budownictwa wydał wskazane rozporządzenie z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, obowiązujące w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez organy obu instancji (rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 7 sierpnia 2025 r. przez rozporządzenie z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami [Dz. U. z 2025 r., poz. 1073], które w omawianym zakresie zawiera tożsame uregulowanie prawne).
Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia prawo jazdy lub pozwolenie albo wtórnik tych dokumentów wydaje się w przypadku osoby ubiegającej się o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą przez państwo członkowskie Unii Europejskiej, państwo-stronę konwencji o ruchu drogowym lub odpowiadającego wzorowi prawa jazdy określonemu w tych konwencjach po otrzymaniu od osoby: a) wniosku o wydanie prawa jazdy, b) dowodu uiszczenia opłaty za wydanie prawa jazdy lub pozwolenia, c) fotografii, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3, d) kopii posiadanego prawa jazdy wraz z tłumaczeniem na język polski, sporządzonym lub poświadczonym przez tłumacza przysięgłego lub właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej; dokumenty te są również wymagane od osoby ubiegającej się o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą, jeżeli z przepisów wydanych na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy lub z umów międzynarodowych wynika wzajemna wymiana praw jazdy bez wymogu sprawdzania kwalifikacji; nie wymaga się tłumaczenia na język polski prawa jazdy wydanego zgodnie z wzorem określonym w załączniku 1 do dyrektywy nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz. Urz. UE L 403 z 30.12.2006, str. 18, z późn. zm.) oraz w załącznikach 1 i 1a do dyrektywy Rady 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (Dz. Urz. UE L 226 z 10.09.2003, str. 4, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 7, t. 7, str. 441, z późn. zm.); do dokonanego tłumaczenia dołącza się w sposób trwały kopię przetłumaczonego dokumentu.
W § 9 ust. 3 rozporządzenia prawodawca postanowił, że osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy składa oświadczenie o spełnianiu warunku, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy (tj. oświadczenie o miejscu zamieszkania na terenie RP), a cudzoziemiec dołącza ponadto do wniosku kopię karty pobytu, wizy lub innego dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo zaświadczenie, że studiuje co najmniej od sześciu miesięcy.
W przypadku natomiast wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo niebędące państwem członkowskim Unii Europejskiej – o czym stanowi § 9 ust. 7 rozporządzenia - organ wymieniający prawo jazdy występuje do organu, który wydał to prawo jazdy, lub do przedstawicielstwa dyplomatycznego państwa, w którym to prawo jazdy zostało wydane, o potwierdzenie danych i informacji zawartych w prawie jazdy, przy czym potwierdzenie danych i informacji może być dokonane przez organ wymieniający prawo jazdy za pośrednictwem portalu państwa, które wydało prawo jazdy, jeżeli administracja tego państwa poinformowała o możliwości potwierdzania za pośrednictwem tego portalu danych i informacji zawartych w prawie jazdy.
Potwierdzenie danych i informacji zawartych w prawie jazdy może także przedłożyć osoba wnioskująca o wymianę prawa jazdy, o czym wprost stanowi § 9 ust. 8 rozporządzenia.
Za potwierdzenie danych i informacji zawartych w prawie jazdy, o którym mowa w ust. 8, uznaje się również dokument wydany przez przedstawicielstwo dyplomatyczne państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej (§ 9 ust. 9 rozporządzenia).
W przypadku wątpliwości co do zgodności potwierdzenia danych i informacji zawartych w prawie jazdy ze stanem faktycznym, przedłożonego przez osobę wnioskującą o wymianę prawa jazdy, organ wymieniający prawo jazdy może wystąpić do organu, który wydał to prawo jazdy, lub do właściwego przedstawicielstwa dyplomatycznego o potwierdzenie tych danych i informacji (§ 9 ust. 10 rozporządzenia).
Choć w § 9 ust. 11 rozporządzenia wprowadzone zostały wyjątki od obowiązku potwierdzenia danych i informacji zawartych w prawie jazdy w państwie wydania oraz obowiązku, o którym mowa w § 10 ust. 9 (które jednak nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie), to przyjąć należy, że co do zasady w przypadku wymiany prawa jazdy zagranicznego na polskie – co wynika wprost z przytoczonego art. 14 ust. 2e pkt 1 u.k.p. – konieczne pozostaje "potwierdzenie danych w nim zawartych".
W ocenie Sądu "potwierdzenie danych", o którym mowa w art. 14 ust. 2e pkt 1 u.k.p., zawartych w wymienianym (zagranicznym) prawie jazdy ma na celu przede wszystkim stwierdzenie, że osoba wnioskująca o wymianę prawa jazdy i legitymująca się tym dokumentem (podlegającym wymianie) rzeczywiście posiada uprawnienie do prowadzenia pojazdów w zakresie w nim wskazanym, co spowodowane jest tym, że treść wymienianego dokumentu ma zostać przeniesiona i odzwierciedlona w nowowydanym dokumencie polskiego prawa jazdy wydanym przez polski organ.
Potwierdzenie owych danych organ wymieniający prawo jazdy jest zobowiązany pozyskać zasadniczo od organu, który wydał zagraniczne prawo jazdy, bowiem to ten organ, jak należy przyjąć, posada pełnię informacji dotyczących osoby legitymującej się zagranicznym prawem jazdy, w tym treści i zakresu posiadanego przez tę osobę uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ może także pozyskać potwierdzenie danych i informacji zawartych w prawie jazdy występując do przedstawicielstwa dyplomatycznego państwa, w którym to prawo jazdy zostało wydane, jak również może to uczynić za pośrednictwem portalu państwa, które wydało prawo jazdy, jeżeli administracja tego państwa poinformowała o możliwości potwierdzania za pośrednictwem tego portalu danych i informacji zawartych w prawie jazdy. Sposób, w jaki organ wymieniający prawo jazdy będzie mógł uzyskać potwierdzenie danych każdorazowo będzie zatem zależeć od okoliczności sprawy, tym bardziej, że – jak zostało to wskazane – potwierdzenie danych i informacji zawartych w prawie jazdy może przedłożyć nawet osoba wnioskująca o wymianę prawa jazdy (§ 9 ust. 8 rozporządzenia), a jedynie w przypadku wątpliwości co do zgodności potwierdzenia danych i informacji zawartych w prawie jazdy ze stanem faktycznym, przedłożonego przez osobę wnioskującą o wymianę prawa jazdy, organ wymieniający prawo jazdy może wystąpić do organu, który wydał to prawo jazdy, lub do właściwego przedstawicielstwa dyplomatycznego o potwierdzenie tych danych i informacji (§ 9 ust. 10 rozporządzenia).
Jak wynika z akt sprawy – i co nie było w żaden sposób przez organy kwestionowane – skarżący wraz z wnioskiem o wymianę prawa jazdy przedłożył dokument uzyskany na jego wniosek od organu ukraińskiego - Głównego Centrum Serwisowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, który jest organem zajmującym się m.in. wydawaniem praw jazdy. Z treści tego dokumentu wynikały "dane i informacje zawarte w prawie jazdy", znajdujące pełne potwierdzenie (odzwierciedlenie) w treści przedłożonej przez skarżącego - wraz z tłumaczeniem na język polski - kopii posiadanego przez niego ukraińskiego prawa jazdy. Mianowicie, z ww. pisma podpisanego przez Dyrektora Regionalnego Centrum Serwisowego Głównego Centrum Serwisowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Obwodzie Dniepropietrowskim i Zaporoskim (Filii Głównego Centrum Serwisowego MSW) z dnia 17 października 2024 r. (nr JPRPOU: 45291657) wynikało, że organ ten – na wniosek złożony przez skarżącego reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika – stwierdził, iż A. D. legitymuje się ważnym prawem jazdy serii [...] nr [...] wydanym dnia 9 czerwca 2009 r., a w "Jednolitym Rejestrze Państwowym MSW" są zawarte informacje o "wydaniu w dniu 9 czerwca 2009 r. przez Dnieprodzierżyński Wydział Rejestracyjno-Egzaminacyjny (1205) na nazwisko A.M.D. prawa jazdy serii [...] nr [...] z prawem kierowania pojazdami kategorii "A", "B", "C1", "C" ważnego bezterminowo". Informacje te - we w pełni zgodnym zakresie - potwierdzały zatem dane i informacje dotyczące skarżącego, jako osoby legitymującej się przedkładanym do wymiany prawem jazdy, czyli w zakresie takich danych i informacji objętych treścią prawa jazdy, jak: nazwisko; imię; data i miejsce urodzenia; data wydania prawa jazdy; nazwa instytucji, która wydała prawo jazdy; seria i nr prawa jazdy czy też kategorie posiadanych uprawnień do prawa jazdy z brakiem adnotacji o dacie upływu uprawnienia w ramach danej kategorii prawa jazdy (czyli ważne "bezterminowo").
W ocenie Sądu w opisanym stanie faktycznym, wobec zaoferowania przez skarżącego - stosownie do § 9 ust. 8 rozporządzenia - dokumentu w pełni określającego i potwierdzającego dane oraz informacje zawarte w przedłożonym do wymiany prawie jazdy nie można było mówić, że zaistniały wątpliwości co do zgodności potwierdzenia danych i informacji zawartych w prawie jazdy ze stanem faktycznym, przedłożonego przez skarżącego prawa jazdy, o których mowa § 9 ust. 10 rozporządzenia. Tym bardziej, że informacje i dane w tożsamym zakresie, odnośnie danych osobowych skarżącego, posiadanego przez niego prawa jazdy, jego ważności oraz posiadanych uprawnień, tj. kategorii i ewentualnych ich ograniczeń czasowych (w przypadku uprawnień skarżącego w istocie braku takich ograniczeń), można było odnaleźć na oficjalnej stronie internetowej powołanej przez administrację ukraińską dedykowanej celom weryfikacji praw jazdy (https://opendata.hsc.gov.ua/check-driver-licenese/), a uwidocznione tam dane – co stwierdził też Sąd (k. 38 akt sądowoadministracyjnych) – w pełni potwierdzały dane, które zawierało przedłożone przez skarżącego do wymiany ukraińskie prawo jazdy.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie było zatem powodu do występowania do właściwego przedstawicielstwa dyplomatycznego, tj. Konsulatu Generalnego Ukrainy w Gdańsku o "potwierdzenie wydania prawa jazdy na nazwisko D. A. oraz danych w nim zawartych (daty egzaminu, daty ważności badań lekarskich, numeru prawa jazdy, daty nabytych uprawnień, ewentualne ograniczenia w prowadzeniu pojazdów)" (vide: pismo Starostwa Powiatowego w Bytowie z dnia 12 listopada 2024 r., nr KMD.5430.2856.2024.2024.Pl). Jednocześnie należy też zauważyć, że Konsulat Ukrainy w odpowiedzi skierowanej do organu (vide: pismo Konsula Ukrainy z dnia 20 lutego 2025 r.) w żadnym wypadku nie zaprzeczył, że wobec A. D. zostało wydane przez władze Ukrainy w dniu 9 czerwca 2009 r. prawo jazdy serii [...] nr [...] w zakresie kategorii: A, B, C i C1, a wyłącznie w piśmie tym wskazano, że w sprawie zapytania organu dotyczącego "wniosku o potwierdzenie autentyczności wraz z kopią prawa jazdy" brak udzielenia odpowiedzi przez Konsulat wynikał z braku weryfikacji aplikacji "REZERV+", co zatem w żaden sposób nie mogło podważać potwierdzenia danych i informacji zawartych w prawie jazdy skarżącego na podstawie ww. dokumentów.
Zaznaczenia przy tym wymaga, że wbrew stanowisku organów, w rozpoznaniu niniejszej sprawy konieczne było "potwierdzenie danych i informacji zawartych w prawie jazdy" w możliwy na podstawie obowiązujących przepisów sposób (np. zgodnie z § 9 ust. 8 rozporządzenia), nie zaś "formalne potwierdzenie autentyczności ukraińskiego prawa jazdy", jako dokumentu. Stosownie do art. 14 ust. 2e pkt 1 u.k.p. a contrario wymianie podlega bowiem zagraniczne prawo jazdy w przypadku możliwości potwierdzenia danych w nim zawartych.
Mając powyższe na uwadze, w okolicznościach sprawy, w tym na podstawie zaoferowanych przez skarżącego dowodów, w ocenie Sądu, organy mogły bezsprzecznie ustalić: imię i nazwisko oraz datę i miejsce urodzenia osoby wnioskującej o wymianę zagranicznego prawa jazdy (skarżącego), a także datę wydania zagranicznego prawa jazdy oraz nazwę organu, który wydał prawo jazdy o wskazanej serii i numerze, jak również ustalić kategorie posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do prawa jazdy z okresem ich obowiązywania, a zatem tym samym możliwe było dokonanie potwierdzenia danych i informacji zawartych w załączonej do wniosku kopii ukraińskiego prawa jazdy skarżącego.
Mając powyższe na uwadze, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z § 9 ust. 8-10 rozporządzenia, co doprowadziło do naruszenia art. 14 ust. 2e pkt 1 u.k.p., a w konsekwencji co skutkować musiało ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. (punkt 1. sentencji wyroku).
Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt 2. sentencji wyroku) Sąd wydał w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz skarżącego kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.