III SA/GD 36/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-04-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
zaświadczeniepraca w rolnictwiestaż pracykodeks postępowania administracyjnegoustawa o wliczaniu okresów pracypostępowanie dowodowezeznania świadkóworgan gminysamorządowe kolegium odwoławcze

WSA uchylił postanowienia odmawiające wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco materiału dowodowego, w tym zeznań świadków.

Skarżąca wniosła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym matki, aby zaliczyć ten okres do stażu pracy. Organy obu instancji odmówiły wydania zaświadczenia, uznając, że nie dysponują wystarczającymi dokumentami i że zeznania świadków nie mogą stanowić podstawy do wydania zaświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienia, wskazując, że organy nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego i błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące możliwości dowodzenia pracy w gospodarstwie rolnym za pomocą zeznań świadków.

Sprawa dotyczyła wniosku A. K. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym matki, w celu zaliczenia go do pracowniczego stażu pracy. Organ pierwszej instancji (Wójt Gminy Tczew) odmówił wydania zaświadczenia, twierdząc, że urząd nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi pracę skarżącej i że zeznania świadków nie mogą stanowić samoistnej podstawy do wydania zaświadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając skargę, uznał ją za zasadną. Sąd stwierdził, że organy obu instancji nie dołożyły należytej staranności w zbadaniu dokumentacji i nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Sąd podkreślił, że zgodnie z ustawą o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, w przypadku braku dokumentów, okresy te mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków. Sąd skrytykował stanowisko organów, że zeznania świadków mogą być wykorzystane jedynie przez pracodawcę, a nie przez organ gminy wydający zaświadczenie. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia i poprzedzające je postanowienie Wójta, nakazując organom ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem wskazówek sądu, w tym oceny dowodu z zeznań świadków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ gminy jest zobowiązany do wydania takiego zaświadczenia, a w przypadku braku dokumentów, może ono zostać wydane na podstawie zeznań co najmniej dwóch świadków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym stanowi regulację szczególną wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dopuszczając możliwość wydania zaświadczenia na podstawie zeznań świadków, jeśli organ nie dysponuje dokumentami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.w.o.p. art. 1 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy

u.w.o.p. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy

u.w.o.p. art. 3 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy

u.w.o.p. art. 3 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 217 § § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 219

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasady techniki prawodawczej art. 10 § ust. 1

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"

Zasady techniki prawodawczej art. 55 § ust. 1 i 4

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Przepis art. 3 ust. 3 u.w.o.p. dopuszcza wydanie zaświadczenia na podstawie zeznań świadków. Organ gminy ma obowiązek zbadać wszystkie dostępne mu dokumenty i rejestry. Zaświadczenie o pracy w rolnictwie może być wydane na podstawie zeznań świadków, a nie tylko przez pracodawcę.

Odrzucone argumenty

Organy nie dysponują dokumentami potwierdzającymi pracę skarżącej. Zeznania świadków nie mogą stanowić samoistnej podstawy do wydania zaświadczenia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę aprobuje stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 127/22 oraz w wyroku tut. Sądu z dnia 6 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 149/23. Argumentację w nich przedstawioną przyjmuje jako własną. Przepis zawarty w art. 3 ust. 3 u.w.o.p. należy potraktować jako przepis szczególny wobec regulacji ogólnej dotyczącej wydawania zaświadczeń. Tylko przyjęcie, że art. 3 ustawy jest regulacją szczególną wobec przepisów k.p.a. czyni omawianą regulację kompleksową, logiczną i prostą w stosowaniu.

Skład orzekający

Alina Dominiak

przewodniczący-sprawozdawca

Bartłomiej Adamczak

sędzia

Adam Osik

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, w szczególności dopuszczalności wykorzystania zeznań świadków jako dowodu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wydanie zaświadczenia na podstawie ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji i jak sądy administracyjne kontrolują ich działania. Wyjaśnia praktyczne aspekty uzyskiwania zaświadczeń o pracy w rolnictwie.

Czy zeznania świadków wystarczą do udowodnienia pracy w rolnictwie? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 36/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak /przewodniczący sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak
Symbol z opisem
6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 217 § 2, art. 218, art. 219
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
art. 1 ust. 1 pkt 3, art. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
Dz.U. 2016 poz 283
§ 10 ust. 1, § 55 ust. 1 i 4
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 listopada 2024 r. nr SKO Gd/2659/24 w przedmiocie wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Tczew z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr WKI.6182.2.7.2024 ; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej A. K. 497 ( czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
A. K. (dalej: "skarżąca") wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2024 r. zwróciła się do Wójta Gminy Tczew (dalej: "organ I instancji", "Wójt") o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że w okresie od 18 grudnia 2001 r. do 13 września 2009 r. świadczyła pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym o powierzchni 20,40 ha położonym w miejscowości C. (działka o numerze ewidencyjnym [...]), prowadzonym przez M. K. (matkę skarżącej), celem przedłożenia w zakładzie pracy, w trybie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. nr 54 poz. 310, dalej: "u.w.o.p."). Skarżąca wskazała, że wykonywała wszelkie prace związane z prowadzeniem ww. gospodarstwa, w szczególności prace polowe związane z sadzeniem ziemniaków, pieleniem upraw, prace przy sianokosach, żniwach i wykopkach, obrządkiem przy zwierzętach gospodarskich oraz pielęgnacją lasów. Do wniosku dołączyła kopię pisma Starosty Tczewskiego z dnia 9 sierpnia 2023 r., w którym potwierdzono istnienie gospodarstwa rolnego, poświadczenie zamieszkania wydane przez Urząd Gminy Tczew w dniu 4 sierpnia 2023 r., zeznania świadków A. K. oraz A. S., legitymację ubezpieczeniową dla rolnika i członków jego rodziny wystawioną na M. K. z informacją o osobach uprawnionych do świadczeń leczniczych.
Organ I instancji, działając na podstawie art. 217 § 2 pkt. 2 i art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. odmówił wydania zaświadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzona przez Urząd Gminy Tczew ewidencja podatników, płatników i dłużników zawiera dane osobowe płatników podatku rolnego w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333 ze zm., dalej: "u.p.r."). Wyjaśnił, że nie jest prowadzona inna ewidencja (zbiór innych danych) umożliwiająca stwierdzenie faktu i okresu pracy skarżącej w indywidualnym gospodarstwie rolnym. W ocenie organu I instancji przedstawione przez skarżącą zeznania świadków nie mogą stanowić samoistnej podstawy do wydania przedmiotowego zaświadczenia. Zaświadczenie potwierdzające okres pracy w gospodarstwie rolnym winno być bowiem wydane w oparciu o dokumenty posiadane przez organ.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium"), po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, postanowieniem z dnia 7 listopada 2024 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Zdaniem Kolegium, skoro organ I instancji nie dysponował dokumentami potwierdzającymi pracę skarżącej w gospodarstwie rolnym matki we wskazanym we wniosku okresie, to brak było podstaw prawnych do wydania takiego zaświadczenia. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Wójta, że zeznania świadków nie mogą stanowić podstawy do wydania zaświadczenia. Mogą one stanowić podstawę do uznania okresów zatrudnienia w gospodarstwie rolnym przez pracodawcę, który we własnym zakresie stwierdzi spełnienie wymogów określonych w ustawie i podejmie decyzję o zaliczeniu tego okresu do pracowniczego stażu pracy. W tym zakresie powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 października 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 581/17 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 621/16 i z dnia 10 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1477/18.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
1/ art. 3 ust. 1 oraz ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 1 u.w.o.p., poprzez ich nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, iż pomimo ich treści nie jest możliwe wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy pracy skarżącej w indywidualnym gospodarstwie rolnym w oparciu o zeznania świadków, przedłożone przez nią dokumenty oraz dokumenty, które pozostają w dyspozycji organu I instancji;
2/ art. 218 §1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 u.w.o.p., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż w ramach postępowania wyjaśniającego nie mogą być przeprowadzane żadne inne czynności poza kwerendą dokumentów posiadanych przez organ;
3/ art.7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie i tym samym bez zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym przede wszystkim niezweryfikowaniu faktu zamieszkiwania przez skarżącą we wskazanym okresie na terenie gospodarstwa rolnego prowadzonego przez matkę oraz opłacania przez nią podatku rolnego z tego tytułu.
W ocenie skarżącej obowiązek stwierdzenia stosownym zaświadczeniem okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym spoczywa na urzędzie gminy, który w przypadku braku dokumentów uzasadniających wydanie takiego zaświadczenia, może przyjąć jako dowód zeznania co najmniej dwóch świadków i na tej podstawie wydać zaświadczenie, o czym stanowi art. 3 u.w.o.p. Przyjęcie, że ust. 3 art. 3 u.w.o.p. odnosi się tylko do postępowania dotyczącego stażu pracy prowadzonego przez pracodawcę nie znajduje logicznego uzasadnienia i czyni ustawodawcę nieracjonalnym. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 149/23, z dnia 27 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 847/22 oraz z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 401/10, a także Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2010 r. sygn. akt I OSK 1633/09 oraz z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1386/16.
Skarżąca zwróciła uwagę, że zaświadczenie wydawane przez urząd gminy w trybie art. 3 ust. 1 u.w.o.p. służy nie tylko ustalaniu stażu pracy przez zakład pracy. Stosownie do treści art. 6 ust. 3a ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 423), zaświadczenie to służy również do ustalenia czasu pracy w rolnictwie potrzebnego do wykazania posiadania statusu "rolnika indywidualnego" i tym samym do wykazania prawa do nabywania nieruchomości rolnych. Ustawa ta mówi wprost o tym, iż staż pracy w tym wypadku ma być potwierdzony zaświadczeniem, nie przewiduje możliwości wykazywania stażu pracy w rolnictwie zeznaniami świadków w trybie art. 3 ust. 3 u.w.o.p. Treść art. 6 ust. 3a ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego jest spójna z tymi poglądami orzecznictwa, które wskazują urząd gminy właściwy ze względu na położenie danego gospodarstwa rolnego jako wyłączny organ uprawniony do stwierdzania okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym.
Skarżąca wskazała, że przed wydaniem zaświadczenia, w ramach postępowania wyjaśniającego, organ nie jest ograniczony do kwerendy posiadanych przez siebie dokumentów, ale winien ustalić, jakie organy mogą posiadać dokumenty potrzebne do wydania zaświadczenia i ewentualnie przeprowadzić dowód z zeznań świadków. Zdaniem skarżącej organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w ogóle, nie opisał jakie informacje istotne dla sprawy wynikają z prowadzonych przez urząd gminy rejestrów i ewidencji, nie zweryfikował dokumentów załączonych do wniosku przez skarżącą, nie sprawdził faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego przez jej matkę, nie zweryfikował miejsca zamieszkania skarżącej w okresie objętym wnioskiem, nie wystąpił do organu ubezpieczeń rolniczych w celu ustalenia, czy skarżąca była objęta takim ubezpieczeniem. Urząd Gminy w Tczewie wprawdzie przesłuchał w tej sprawie dwóch świadków, których zeznania potwierdzają w pełni pracę skarżącej w indywidualnym gospodarstwie rolnym jej matki, ale nie wziął ich pod uwagę. Nadto, uzasadnienie postanowienia Wójta nie zawiera jakiejkolwiek analizy dokumentów przedstawionych przez skarżącą. Organ I instancji ograniczył się wyłącznie do ich wymienienia.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Orzekając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę aprobuje stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 127/22 oraz w wyroku tut. Sądu z dnia 6 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 149/23. Argumentację w nich przedstawioną przyjmuje jako własną.
Zgodnie z art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Stosownie zaś do art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2).
Wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną, polegającą na urzędowym potwierdzeniu obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa, a nie indywidualnym aktem administracyjnym (zob. np. M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 217). Przy czym, niezależnie od uregulowanych w k.p.a. zasad dotyczących wydawania zaświadczeń, należy także uwzględnić stosowne przepisy materialnoprawne, z których wynika obowiązek potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w formie zaświadczenia.
W rozpoznawanej sprawie przepisami materialnoprawnymi, które mają wpływ na treść obowiązku związanego z wydaniem zaświadczenia wnioskodawczego przez skarżącą są regulacje zawarte w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.w.o.p. właściwy urząd gminy, na wniosek zainteresowanej osoby, jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1 u.w.o.p., okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 3 u.w.o.p. ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Jeżeli właściwy urząd gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia, zawiadamia o tym zainteresowanego na piśmie, o czym stanowi art. 3 ust. 2 u.w.o.p. W takim wypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne, co wynika z art. 3 ust. 3 u.w.o.p.
Przepis zawarty w art. 3 ust. 3 u.w.o.p. należy potraktować jako przepis szczególny wobec regulacji ogólnej dotyczącej wydawania zaświadczeń. Oznacza to tym samym, że ogólna procedura wydawania zaświadczeń ulega pewnej modyfikacji na podstawie powołanych przepisów u.w.o.p. Zasadniczo zadaniem właściwego urzędu gminy jest przeprowadzenie kwerendy archiwalnej we wszystkich posiadanych ewidencjach i rejestrach oraz innych dokumentach i odpowiednio wydanie zaświadczenia, o ile okresy zatrudnienia znajdują tam potwierdzenie, bądź zawiadomienie wnioskodawcy o tym, że organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia.
W realiach niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organ nie dołożył staranności w zakresie zbadania dokumentacji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że dokumentami potwierdzającymi okres pracy w gospodarstwie rolnym są księgi podatkowe, rejestry gruntowe, rejestry mieszkańców, dokumentacja związana z ubezpieczeniem społecznym, majątkowym i osobowym oraz inne dokumenty znajdujące się w dyspozycji urzędu (zob. wyroki przywołane w wyroku WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 149/23).
Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika, że ograniczył się on do wskazania skarżącej, że w urzędzie gminy przetwarzany jest zbiór danych dotyczących podatników, płatników i dłużników, który zawiera dane osobowe płatników podatku rolnego w rozumieniu art. 3 u.p.r. Nie podał przy tym (a zatem nie sprawdził), czy w okresie wskazanym we wniosku matka skarżącej prowadziła indywidualne gospodarstwo rolne i była podatkiem (płatnikiem) podatku rolnego. Jednocześnie wyjaśnił, że nie prowadzi innej ewidencji lub zbioru innych danych umożliwiających stwierdzenie faktu i okresu pracy skarżącej w indywidualnym gospodarstwie rolnym jej matki. Nie wymienił jednak, jakie to ewidencje czy zbiory danych sprawdził i przeanalizował, na podstawie których nie może stwierdzić okoliczności objętych wnioskiem. Co więcej, w żaden sposób nie odniósł się do dokumentów załączonych przez skarżącą do wniosku – legitymacji ubezpieczeniowej jej matki, w której skarżąca do dnia 8 lutego 2010 r. był wpisana jako osoba uprawniona do świadczeń leczniczych, poświadczenia zamieszkania skarżącej od dnia 27 grudnia 1985 r. pod adresem, pod którym jej matka prowadziła gospodarstwo rolne, informacji Starosty Tczewskiego o tym, że matka skarżącej została wpisana do rejestru ewidencji gruntów jako właścicielka gospodarstwa rolnego od dnia 21 lutego 1979 r. Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji nie sposób wywieść, czy organ wziął je w ogóle pod uwagę, czy też doszedł do wniosku, że na ich podstawie nie może (i z jakich przyczyn) wydać zaświadczenia.
Kolegium zaś zaakceptowało taki stan rzeczy i skoncentrowało się wyłącznie na braku możliwości wydania przez organ żądanego zaświadczenia na podstawie zeznań świadków, podzielając w tym zakresie stanowisko organu I instancji. Organ odwoławczy nie dokonał oceny, czy Wójt przeprowadził jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające w rozumieniu art. 218 k.p.a., tj. czy poszukiwał stosownych informacji w innych posiadanych ewidencjach, rejestrach, zbiorach czy dokumentach, czym naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Skoro Wójt nie wykazał podstawowych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, nie sposób uznać jego stanowiska, jak również stanowiska Kolegium zawartego w zaskarżonym postanowieniu, za prawidłowe.
Sąd nie podziela stanowiska organów, że w sytuacji braku dokumentów, na podstawie których można wydać zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, dowód z zeznań dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne można przedstawić dopiero bezpośrednio u pracodawcy. Wbrew twierdzeniom organów tego rodzaju zaświadczenie może być wydane na podstawie dowodu z zeznań świadków.
Przepis art. 3 u.w.o.p. powinien być odczytywany i interpretowany całościowo, w szczególności jego ustęp 3 nie może być interpretowany w oderwaniu od ustępu 1 i 2. Pozbawionym logiki jest twierdzenie z jakim można spotkać się niekiedy w orzecznictwie i doktrynie, że owo "zawiadomienie na piśmie", o którym mowa w ustępie 2, powinno przybrać formę postanowienia organu o odmowie wydania zaświadczenia zaskarżalnego zażaleniem (art. 219 k.p.a.), a uprawnionym do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, o którym mowa w ustępie 3, jest wyłącznie pracodawca lub organ rozstrzygający o uprawnieniach pracowniczych związanych ze stażem pracy, a do ich "spisania" także notariusz, lub organ gminy (por. Agnieszka Rzetecka-Gil, Ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, Komentarz, wyd. II, opubl. Lex/el 2022 i poglądy tam przywołane). Zauważyć należy, że w ustępie 1 mowa o właściwym urzędzie gminy wydającym zaświadczenie "w celu przedłożenia" nie gdzie indziej jak właśnie "w zakładzie pracy". Z kolei, jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami umożliwiającymi wydanie zaświadczenia to po to zawiadamia zainteresowaną osobę o tym fakcie pisemnie aby ta wskazała mu co najmniej dwóch świadków zamieszkujących "w tym czasie" na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Tylko organ gminy, który jest uprawniony do wydania zaświadczenia ma możliwość prostego zweryfikowania w swoich rejestrach i dokumentach faktu zamieszkiwania wskazanych świadków na terenie gminy "w tym czasie", jak i wiarygodności ich zeznań (bliskości położenia gospodarstw, utrzymywania wzajemnych kontaktów itp.). Za taką interpretacją przemawia zatem zarówno literalne brzmienie ww. przepisów, jak i ich systematyka. Dodatkowo z przepisów § 10 ust. 1, § 55 ust. 1 oraz § 55 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej (Dz.U. z 2016 r. poz. 283) wynika, że w artykule jako jednostce redakcyjnej tekstu prawnego powinna być zawarta jedna myśl, a w obrębie tego samego aktu prawnego powinno się używać jednakowych określeń. Przyjęcie zatem, że zawiadomienie na piśmie z ustępu drugiego artykułu 3 jest w rzeczy samej postanowieniem odmownym, albo że dowód z zeznań świadków może być odrębnie spisywany i/lub przez jakiś inny niż organ gminy podmiot (niewymieniony zresztą w całej ustawie) oceniany wydaje się w świetle ww. zasad pozbawionym sensu. Podtrzymywana w doktrynie i orzecznictwie teza, że art. 3 nie wprowadza szczególnych zasad wydawania zaświadczeń o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w stosunku do zasad kodeksowych nie jest zatem w żaden sposób przekonująca. Nie jest bowiem poparta żadną argumentacją i w istocie stanowi niepoprawne założenie i punkt wyjścia do dalszych nielogicznych i wprowadzających szereg komplikacji wniosków. Tylko przyjęcie, że art. 3 ustawy jest regulacją szczególną wobec przepisów k.p.a. czyni omawianą regulację kompleksową, logiczną i prostą w stosowaniu, a dodatkowo gwarantuje dwuinstancyjny tok administracyjny i prawo do sądu poprzez kontrolę wydanego postanowienia ( za wyrokiem NSA sygn. akt III OSK 127/22).
Sąd zwraca uwagę, że do wniosku skarżąca dołączyła zeznania dwóch świadków A. K. (ojca) oraz A. S., którzy w okresie objętym wnioskiem zamieszkiwali w miejscowości C. Zeznania zostały złożone w dniu 27 marca 2024 r. w Urzędzie Gminy Tczew i sporządzone przez pracownika tego urzędu.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 218 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust.1 u.w.o.p. mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wójt w celu prawidłowego załatwienia wniosku skarżącej o wydanie zaświadczenia w trybie art. 3 ust. 1 u.w.o.p. powinien z należytą starannością i w rzetelny sposób przeprowadzić kwerendę archiwalną we wszystkich posiadanych ewidencjach i rejestrach oraz innych dokumentach (księgach podatkowych, meldunkowych, repertoriach, ewentualnie posiadanej dokumentacji związanej z ubezpieczeniem społecznym, majątkowym i osobowym oraz w innej dokumentacji znajdującej się w dyspozycji urzędu) celem sprawdzenia, czy matka skarżącej prowadziła gospodarstwo rolne, o jakiej powierzchni, gdzie położone, czy skarżąca była razem z nią zameldowana, w jakim okresie i czy pracowała w tym gospodarstwie jako domownik.
Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej organ w pierwszej kolejności zbada i zweryfikuje dokumentację z rejestrów, ewidencji itp. W przypadku braku możliwości wydania pozytywnego zaświadczenia w oparciu o powyższe organ powiadomi o tym skarżącą na piśmie, a następnie uwzględni i oceni przy rozstrzyganiu wniosku o wydanie zaświadczenia dowód z zeznań dwóch świadków, złożonych w dniu 27 marca 2024 r. przed pracownikiem urzędu gminy.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 2. sentencji wyroku). Na zasądzoną od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej kwotę składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, opłata za pełnomocnictwo w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) w wysokości 480 zł.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który dopuszcza rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, a z takim postanowieniem mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI