III SA/Gd 349/06

III SA/Gd 349/06 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący sprawozdawca/
Arkadiusz Despot-Mładanowicz
Elżbieta Kowalik-Grzanka
Symbol z opisem
6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Sygn. powiązane
I OSK 1956/06 - Wyrok NSA z 2007-09-27
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 8 września 2000 r. między Powiatowym Urzędem Pracy w S. a A. W. zawarta została umowa pożyczki nr [...] , na mocy której PUP jako pożyczkodawca udzielił A. W. pożyczki w kwocie 30.000 zł.
W dniu 18 listopada 2002 r. A. W. zwróciła się do Powiatowego Urzędu Pracy w S. z prośbą o umorzenie 50% pożyczki wykorzystanej na rozpoczęcie działalności gospodarczej.
Decyzją z dnia 10 grudnia 2002 r. nr [...] Starosta [...] odmówił umorzenia pożyczki udzielonej A. W. wskazując w uzasadnieniu, że jednym z warunków umożliwiających umorzenie pożyczki do kwoty 50 % jest rozpoczęcie działalności gospodarczej w terminie 1 miesiąca od daty wypłaty pożyczki. Wypłata nastąpiła w dniu 15.09.2000 r., a z zaświadczenia Urzędu Skarbowego wynika, że A. W. działalność gospodarczą rozpoczęła z dniem 17.10.2000 r., a zatem z opóźnieniem. Wskazał, że przy rozpatrywaniu wniosku bierze się pod uwagę łączną realizację wszystkich warunków umowy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia 8.01.2003 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania A. W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku rozpoznając skargę A. W. uchylił obie wyżej opisane decyzje wyrokiem z dnia 6 listopada 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 198/03. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu warunkiem umorzenia pożyczki do wysokości 50% jest prowadzenie działalności przez co najmniej 24 miesiące oraz spełnienie innych warunków określonych w umowie pożyczki. Dopiero kumulatywne spełnienie warunków skutkować może decyzją umarzającą część udzielonej pożyczki. Strony umowy cywilnoprawnej - umowy pożyczki określiły w § 7 warunki, od których zależy możliwość umorzenia pożyczki. Jednym z warunków jest rozpoczęcie działalności w terminie 1 miesiąca od daty wypłacenia pożyczki. Pożyczka została wypłacona skarżącej w dniu 15 września 2000 r., wobec czego miesięczny termin do rozpoczęcia działalności gospodarczej upływał w dniu 16 października 2000 r., gdyż 15 października 2000 r. przypadał w niedzielę. Pismo Urzędu Skarbowego w S. z dnia 5 grudnia 2002 r. oraz oświadczenie złożone w tym urzędzie przez skarżącą w dniu 16 października 2000 r. wskazują datę 17 października 2000 r. jako dzień rozpoczęcia działalności gospodarczej, jednakże z treści § 7 umowy pożyczki nie wynika, aby jedynym dowodem, na podstawie którego organ miał ocenić, kiedy nastąpiło rozpoczęcie działalności gospodarczej było zaświadczenie urzędu skarbowego. Na podstawie takiego zaświadczenia ustala się jedynie okres prowadzenia działalności gospodarczej, tj. czy wynosi on 24 miesiące. Brak jest podstaw by można było uznać, że dzień rozpoczęcia działalności ustala się również wyłącznie na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego. Sąd wskazał, iż skarżąca ma możliwość wykazania daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w Kpa. Z treści art. 29 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne wynika, że jeżeli podatnik rozpoczyna działalność w trakcie roku podatkowego wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej składa przed rozpoczęciem działalności. Skarżąca jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych pobieranego w formie karty podatkowej. Organ odwoławczy pominął ustalenie formy w jakiej opodatkowała się skarżąca i w konsekwencji czy i jaki miało to wpływ na wskazanie przez nią w urzędzie skarbowym daty rozpoczęcia działalności gospodarczej. Ponadto fakt niedopełnienia zgłoszenia do ewidencji podjęcia działalności gospodarczej, czy też niezgłoszenia obowiązku podatkowego z tego tytułu nie miał charakteru przesądzającego dla oceny samego zaistnienia tej działalności, gdyż działalność gospodarcza jest faktem i kategorią o charakterze obiektywnym. Udzielenie pożyczki następuje w drodze umowy cywilnoprawnej, a jej umorzenie w części może nastąpić jedynie w formie decyzji administracyjnej, wobec czego obowiązkiem organu zawierającego pożyczkę jest wyjaśnienie i pouczenie strony umowy o konsekwencjach uchybienia przepisom postanowień umowy , które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia części pożyczki. W sprawie niniejszej organ zaniechał takich pouczeń. Celem pożyczek jest aktywizacja zawodowa bezrobotnych, wobec czego brak podstaw do nadmiernego formalizmu w interpretowaniu przepisów postanowień umów pożyczki, w tym również tych, od spełnienia których zależy możliwość umorzenia jej części. Organy obu instancji pominęły art. 18 ust. 4 a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, z którego wynika - w razie braku przesłanek z ust. 4 art. 18 - obowiązek organu zatrudnienia zbadania, czy za umorzeniem pożyczki przemawiają szczególne względy gospodarcze i społeczne.
Decyzją z dnia 21 stycznia 2004 r. nr [...] Starosta [...] umorzył pozostałą do zapłaty kwotę pożyczki nr [...] z dnia 8.09.2000 r. udzieloną A. W. ze środków funduszu pracy na podjęcie działalności gospodarczej, w wysokości 7.858,00 zł.
Od decyzji tej odwołała się A. W. wskazując, że wnosiła o umorzenie pożyczki zgodnie z jej wnioskiem z listopada 2002 r., a zaskarżoną decyzją umorzono jej jedynie 25 % pożyczki, tj. kwotę pozostałą do spłaty, gdy tymczasem domaga się ona także zwrotu nadpłaconej, w czasie oczekiwania na rozprawę w NSA, kwoty.
Decyzją z dnia 17 lutego 2004 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił umorzenia pozostałej do spłaty pożyczki udzielonej ze środków Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pożyczka udzielona bezrobotnemu może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50 % , pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Dzień 16.10.2000 r. był ostatnim dniem, w którym strona powinna była podjąć działalność gospodarczą, by dotrzymać warunków umowy. Organ po dokonaniu analizy zebranego materiału uznał, że rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą nastąpiło w dniu 17 października 2000 r., wobec czego uchybiła ona terminowi 1 miesiąca, określonemu w umowie. W dniu 16.10.2000 r. strona przedłożyła organowi pierwszej instancji zaświadczenie z ewidencji działalności gospodarczej wskazujące datę jej rozpoczęcia 1.10.2000 r. i w oparciu o ten dokument został sporządzony protokół z rozliczenia pożyczki, a organ pierwszej instancji działając w błędnym przekonaniu spowodowanym przez stronę ustalił jako datę rozpoczęcia działalności datę wskazaną w tym dokumencie. Tego samego dnia strona złożyła w urzędzie skarbowym oświadczenie wskazując inną datę rozpoczęcia działalności i oświadczając, że działalności tej do tej daty nie prowadziła. O czynności tej strona powiadomiła organ pierwszej instancji dopiero po dwóch latach - 7.10.2002 r. Oświadczenie to dowodzi, że strona podpisując protokół z organem zatrudnienia w dniu 16.10.2000 r. umyślnie wprowadziła go w błąd. W aktach brak dowodu na okoliczność zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub o zawieszeniu jej prowadzenia od 1.10.2000 r. do 16.10.2000 r. Umyślne wprowadzenie w błąd organu zatrudnienia uprawniało organ do niezwłocznego wypowiedzenia umowy pożyczki. Jest to w ocenie organu odwoławczego ewidentne i rażące naruszenie zobowiązań strony jako pożyczkobiorcy wynikających z umowy. Naruszenie tego warunku umowy jest też prawną przeszkodą do umorzenia pożyczki zgodnie z § 7 pkt 5 w zw. z § 5 pkt 5 umowy. Dwóm organom – organowi pierwszej instancji i organowi podatkowemu strona złożyła odmienne oświadczenia, wobec czego któremuś z nich złożyła oświadczenie wadliwe. Organ odwoławczy wskazał organowi I instancji, że istnieje możliwość zasygnalizowania organowi podatkowemu nieprawidłowości w zakresie prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. Rozpoczęcie przez A. W. prowadzenia działalności gospodarczej po dniu 16.10.2000 r. a więc z uchybieniem terminu jest - zgodnie z § 7 pkt 1, 5 w zw. z § 5 pkt 5 umowy - przeszkodą do umorzenia pozostałej do spłaty pożyczki. Organy zatrudnienia prawidłowo zaniechały rozpatrzenia, pomimo wskazania NSA, możliwości umorzenia części pożyczki w oparciu o art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy, gdyż strona oświadczyła, że domaga się umorzenia części pożyczki wyłącznie w oparciu o art. 18 ust. 4 ustawy. Zaskarżona decyzja została zreformowana na niekorzyść strony zgodnie z art. 139 kpa. Przepis stwarza prawną możliwość orzeczenia w postępowaniu odwoławczym na niekorzyść strony, gdy zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co w ocenie organu drugiej instancji ma miejsce w niniejszej sprawie, tj. rażąco został naruszony art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Decyzję powyższą zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. W., wnosząc o jej uchylenie.
Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2004 r. w sprawie III SA/Gd 202/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję organu drugiej instancji.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż brew twierdzeniom skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał, że skarżąca "wywiązała się z warunków umowy i niesłusznie odmówiono jej umorzenia kredytu". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził natomiast m.in., że skarżąca ma możliwość wykazania daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w k.p.a. oraz że ustalenie daty podjęcia przez nią działalności gospodarczej wymagało uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Organ drugiej instancji nie może więc twierdzić, że termin rozpoczęcia działalności gospodarczej przez stronę powinien być udowodniony jedynie zaświadczeniem urzędu skarbowego. Sąd wskazał, że w myśl art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Wprawdzie organ drugiej instancji powołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na rażące naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji, nie wskazał jednak wprost na czym to rażące naruszenie prawa miałoby polegać. Przypuszczać wobec tego należy z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że stanowisko takie organ odwoławczy wywiódł z niewłaściwej - według organu drugiej instancji oceny okoliczności faktycznych przez organ pierwszej instancji.
W ocenie Sądu nie sposób jednak nie zgodzić się z zarzutami skargi co do niekonsekwencji stanowiska organu drugiej instancji, co do oceny działań skarżącej. Mimo że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko prezentuje i uzasadnia tezę o braku możliwości uznania za wiarygodne oświadczenia strony z dnia 15.01.2004 r. o dniu 16.10.2000 r. jako dniu rozpoczęcia przez nią działalności gospodarczej (która to data wskazana przez skarżącą wyklucza zresztą przyjęcie, by strona rozpoczęła działalność w dniu 1.10.2000 r., czyli w dacie wynikającej z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej) i przeciwstawia temu oświadczeniu inne dowody zebrane w sprawie, ustalając, że rozpoczęcie działalności gospodarczej miało miejsce 17.10.2000 r., to swoje wywody organ sam podważa w dalszej części uzasadnienia, w których formułuje twierdzenia zakładające, że drugie oświadczenie strony - o rozpoczęciu działalności gospodarczej w dniu 16.10.2000 r.- było prawdziwe. Nie można tego uznać jedynie jako niezręczność w sporządzeniu uzasadnienia decyzji, bowiem organ odwoławczy nie tylko uznał, że jednemu z dwóch organów strona złożyła wadliwe oświadczenie, ale i wskazał organowi pierwszej instancji możliwość rozpatrzenia zasadności zasygnalizowania organowi podatkowemu nieprawidłowości w zakresie prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. Wynika z tego, że organ odwoławczy nie wyklucza jednak, że skarżąca mogła rozpocząć działalność gospodarczą faktycznie w dniu 16.10.2000 r. (czyli przed datą wskazaną organowi podatkowemu), a gdyby tak było, przesłanki art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu można byłoby uznać za spełnione, bowiem wówczas można byłoby mówić o dochowaniu przez stronę terminu rozpoczęcia działalności gospodarczej w terminie 1 miesiąca od wypłaty pożyczki. Skoro w sprawie istotne było ustalenie daty rozpoczęcia przez skarżącą działalności gospodarczej w sposób niewątpliwy, to tego rodzaju rozważania organu drugiej instancji nie pozwalają na przyjęcie, by organ w sposób niewątpliwy i jednoznaczny ustalił tę okoliczność. Organ odwoławczy nie wskazał i nie uzasadnił też w sposób stanowczy w czym upatruje rażące naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Niedopuszczalne też było, przy uznaniu, że nie zachodzą przesłanki z art. 18 ust. 4 ustawy, pominięcie rozpatrzenia możliwości umorzenia części pożyczki w oparciu o art. 18 ust. 4.a pkt 5 w/w ustawy, bowiem na obowiązek taki wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 listopada 2003 r.
Sąd wskazał też, iż treść zaskarżonej decyzji - "odmówić umorzenia pozostałej do spłaty pożyczki" nie odnosi się do całości żądań strony.
8
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia 5 maja 2005 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. starosta może umorzyć pożyczkę udzieloną ze środków Funduszu Pracy do wysokości 50 % przyznanej pożyczki na wniosek pożyczkobiorcy, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Jednym z warunków określonych w umowie pożyczki , jakie pożyczkobiorca winien spełnić by ubiegać się o umorzenie 50 % uzyskanej z Funduszu Pracy pożyczki, jest podjęcie działalności gospodarczej w terminie 1 miesiąca od daty wypłaty pożyczki. Umorzenie pożyczki w wysokości przewidzianej ustawą następuje w drodze uznaniowej decyzji organu administracji, który pożyczkę przyznał. Kwestia daty, z jaką podjęła działalność A. W. stanowiła istotę sporu z uwagi na fakt, iż w toku postępowania w przedmiocie umorzenia pożyczki pożyczkobiorca A. W. podawała różne, sprzeczne daty podjęcia działalności gospodarczej. Zaświadczenie z Urzędu Skarbowego wskazywało, iż działalność została podjęta z dniem 17 października 2000 roku. Na powyższą datę wskazywało także pisemne oświadczenie skarżącej złożone Urzędowi Skarbowemu w S. Późniejsze natomiast oświadczenia strony miały na celu wykazanie, ze działalność została podjęta w terminie przewidzianym w umowie pożyczki tj. przed dniem 17 października 2000 roku. Skarżąca powoływała się na wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz inne okoliczności mające wskazywać, że działalność gospodarcza została podjęta w terminie 1 miesiąca od daty wypłaty pożyczki. Istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w tym wyjaśnienie, co było powodem składania przez A. W. tak odmiennych oświadczeń w zakresie daty podjęcia przez nią działalności gospodarczej. Na tę okoliczność organ pierwszej instancji winien przesłuchać stronę. Nadto w celu ustalenia z jaką datą A. W. faktycznie podjęła działalność gospodarczą należy dopuścić dodatkowe dowody wskazane przez stronę oraz przeprowadzone z urzędu przez organ pierwszej instancji, w szczególności w postaci ksiąg rachunkowych. Z rozliczeń rachunkowych bowiem wynikać winno kiedy wykonane zostały pierwsze usługi w ramach prowadzonej przez A. W. działalności, a zatem na tej podstawie możliwe będzie ustalenie chwili faktycznego rozpoczęcia działalności gospodarczej przez skarżącą. W ocenie organu odwoławczego przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym powyżej zakresie pozwoli także na rozstrzygnięcie, czy za umorzeniem pozostałej do spłaty pożyczki przemawiają względy gospodarcze. Z ksiąg rachunkowych prowadzonych dla celów przedmiotowej działalności wynikać będzie, jak działalność owa prosperuje, czy przynosi zyski czy też straty, a zatem czy zasadne jest umorzenie pożyczki z uwagi na niemożność wywiązania się pożyczkobiorcy z zobowiązań ze względu na złą sytuację materialną pożyczkobiorcy czy też brak jest takich podstaw. Organ drugiej instancji podniósł, iż powyższe zalecenia uzasadnione są z uwagi na fakt, iż środki dowodowe w postaci dokumentów, w szczególności zaświadczeń przedłożonych przez stronę nie doprowadziły do jednoznacznego wyjaśnienia spornej kwestii, stąd zgodnie z zaleceniami WSA należy skorzystać z innych dowodów mogących dopomóc w rozstrzygnięciu sprawy.
W skardze A. W. podniosła, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 139 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo – poprzez uznanie, że nastąpiło rażące naruszenie prawa. W ocenie skarżącej organ naruszył również art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie rozpoczęła wykonywania działalności gospodarczej w terminie jednego miesiąca od daty wypłaty pożyczki.
Wyrokiem z dnia 28 października 2005 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 325/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę oddalił. W uzasadnieniu wskazał, iż zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sąd przychylił się do poglądu, że organ odwoławczy nie narusza zakazu reformationis in peius w sytuacji, gdy na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Decyzja kasacyjna może być wydana tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w powołanym przepisie, a więc wtedy gdy - zdaniem organu odwoławczego - organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone przez tenże organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 136 k.p.a. Sąd wskazał, iż taka właśnie sytuacja zaistniała w badanej sprawie, albowiem wyjaśnienie wskazanych przez organ odwoławczy okoliczności nie mogło, co wynika z zaskarżonej decyzji, nastąpić w trybie dodatkowego uzupełniającego postępowania odwoławczego czyli poprzez zastosowanie art. 136 k.p.a., a koniecznym było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Takie zaś postępowanie może przeprowadzić tylko organ I instancji. Organ odwoławczy przy wydawaniu decyzji kasacyjnej ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu, nie rozstrzygając o meritum sprawy ani nie przeprowadzając merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji. Do decyzji kasacyjnych nie można odnosić art. 139 k.p.a., bowiem decyzja pierwszej instancji nie jest ostateczna, nie ma przymiotu trwałości, nie można z niej nabyć praw w sposób trwały i w zasadzie nie może być wykonana. Uchylenie takiej nietrwałej decyzji, nawet uprawniającej, nie może być zatem "niekorzyścią" dla strony, nie zamyka ono drogi do uzyskania nowej decyzji i nie powoduje uszczerbku w sferze prawnej odwołującego się. Decyzja kasacyjna nie może spowodować niekorzyści "materialnej" dla strony, a jedynie może spowodować przedłużenie postępowania administracyjnego. W świetle powyższego należy zatem przyjąć, że do decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., nie ma zastosowania zakaz reformationis in peius. Zakaz ten dotyczy tylko decyzji wydawanych przez organ odwoławczy co do istoty sprawy.
Starosta [...] decyzją z dnia 14 marca 2006 r. Nr [...], powołując się na treść art. 6 pkt 15 lit.d oraz art. 18 ust. 4 i ust. 4a pkt. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zm.) oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty (Dz. U. nr 35, poz. 174 ze zm.) w związku z art. 104 Kodeksu odmówił umorzenia pożyczki.
W uzasadnieniu wskazał, że umowy o udzielenie pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej mogą przewidywać możliwość jej umorzenia do 50% kwoty udzielonej pożyczki. Taki zapis zawarty został w § 7 umowy pożyczki z dnia 8 września 2000 r., w którym ujęto, iż pożyczka może ulec umorzeniu do 50% na wniosek pożyczkobiorcy po łącznym spełnieniu warunków określonych w pkt 1-5 tego paragrafu. Zatem umorzenie pożyczki jako środek nadzwyczajny stosowany jest przez pożyczkodawcę dla tych pożyczkobiorców, którzy dołożyli należytej staranności przy realizacji umowy, tj. spełnili wszystkie jej warunki. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że A. W. nie spełniła wszystkich ww. warunków, tj. nie rozpoczęła prowadzenia działalności gospodarczej w terminie 1 miesiąca od dnia wypłaty pożyczki. Wypłata pożyczki nastąpiła w dniu 15 września 2000 r., a z zaświadczeń Urzędu skarbowego wynika, że działalność gospodarcza została rozpoczęta przez stronę po dniu 16 października 2000 r., a zatem z opóźnieniem. A. W. jako datę końcową upływu okresu 24 miesięcy we wniosku o umorzenie pożyczki wskazała datę 17 października 2002 r. Skoro tak, to zgodnie z art. 112 k.c. początek biegu terminu nastąpił w dniu 17 października 2000 r. i taką też datę wskazała jako datę faktycznego rozpoczęcia działalności w Urzędzie Skarbowym. Poza oświadczeniem z dnia 16 października 2000 r. złożonym w Urzędzie Skarbowym strona nie wykazała innymi środkami dowodowymi przewidzianymi w k.p.a. innej daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, jak data 17 października 2000 r., zaś z zaświadczenia Urzędu Skarbowego z dnia 1 lipca 2005 r. wynikało, że datą rozpoczęcia przez nią działalności gospodarczej był dzień 1 listopada 2000 r. Ponadto w dniu 16 października 2000 r. A. W. przedłożyła organowi zatrudnienia zaświadczenie z ewidencji działalności gospodarczej wskazując datę jej rozpoczęcia na dzień 1 października 2000 r. i w oparciu o ten dokument został sporządzony protokół z rozliczenia pożyczki. Organ zatrudnienia, działając w błędnym przekonaniu spowodowanym przez A. W., ustalił jako datę rozpoczęcia działalności właśnie datę wskazaną w tym dokumencie. Po podpisaniu protokołu, tego samego dnia strona złożyła w Urzędzie Skarbowym oświadczenie, wskazując inną datę rozpoczęcia działalności i oświadczając, że działalności tej do tej pory nie prowadziła. O czynności tej A. W. powiadomiła organ zatrudnienia dopiero po dwóch latach, tj. w dniu 7 października 2002 r. Oświadczenie to dowodzi, że A. W. podpisując protokół z organem zatrudnienia w dniu 16 października 2000 r. umyślnie wprowadziła go w błąd przez zatajenie nie prowadzenia działalności gospodarczej. Jest to ewidentne i rażące naruszenie zobowiązań strony jako pożyczkobiorcy wynikających z umowy pożyczki. Naruszenie tego warunku umowy też stanowi prawną przeszkodę do umorzenia pożyczki zgodnie z § 7 pkt 5 w zw. z § 5 pkt 5 umowy. Skoro zatem strona nie spełniła warunku określonego w § 7 pkt. 1 umowy pożyczki nie może skorzystać z dobrodziejstwa umorzenia pożyczki do 50% w trybie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organ podniósł przy tym, że określenie "pożyczka może być umorzona" jest pojęciem fakultatywnym, a nie obligatoryjnym, co oznacza, że decyzja o umorzeniu pożyczki do 50% ma charakter uznaniowy i organ może, ale nie ma obowiązku umorzenia pozostałej do spłaty części pożyczki, a przy rozpatrywaniu wniosku bierze się pod uwagę łączną realizację wszystkich warunków umowy.
Organ wskazał, iż w sytuacji braku przesłanek do umorzenia pożyczki na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zachodziła jednak konieczność zbadania okoliczności szczególnych, określonych w art. 18 ust. 4a pkt 5 tej ustawy, tj. czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Organ ustalił, że A. W. prowadzi swoją działalność gospodarczą nieprzerwanie od dnia 1 listopada 2000 r., jako podatnik regularnie opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej, nie zalega w opłacaniu tych podatków, zaś od momentu rozpoczęcia działalności nie zgłaszała przerw w jej prowadzeniu oraz nie zgłaszała likwidacji działalności. Sytuacja finansowa strony jest stabilna, nie posiada ona również zadłużenia z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, zakład kosmetyczny jest wyposażony w niezbędny sprzęt, który jest sprawny i służy klientom, zgłaszającym chęć korzystania z usług A. W. Nic nie wskazuje na to, żeby w zakładzie strony występowały trudności organizacyjne, czy finansowe. Nadto sama A. W. potwierdza we wniosku, że chce dalej rozwijać swoją firmę. Nie zachodzą więc żadne trudności, które wskazywałyby niemożność wywiązania się pożyczkobiorcy ze zobowiązań ze względu na złą sytuację materialną. W ocenie organu na uwagę zasługuje to, że zgodnie z § 4 umowy pożyczki z dnia 8 września 2000 r. zabezpieczeniem pożyczki oraz należnych odsetek jest ustanowiona hipoteka na nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. VII Wydział Ksiąg Wieczystych oraz akt notarialny z dnia 6 lipca 2000 r. Rep. A nr [...] - oświadczenie o ustanowieniu hipoteki, zaś zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 22 stycznia 1998 r. (sygn. II SA 1345/97, LEX nr 41919), skoro należność z tytułu zwrotu pożyczki z Funduszu Pracy może być egzekwowana z nieruchomości pożyczkobiorcy, brak jest podstaw prawnych do umorzenia spłacenia opisanej należności. Natomiast w odniesieniu do żądania zwrotu części pożyczki spłaconej w toku postępowania sądowoadministracyjnego organ wskazał, że § 7 pkt. 6 umowy pożyczki przewiduje, że kwota umorzenia pożyczki nie może przekroczyć w dniu jej umorzenia niespłaconej części pożyczki. Zdaniem organu nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 ust. 4 jak i w art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. W. podniosła, że nowa decyzja organu jest niezgodna z prawem tak samo jak decyzja z grudnia 2002 r. – zwłaszcza, że w nowej decyzji organ podkreśla, iż "może" umorzyć pożyczkę, ale nie musi, nawet jeśli spełnione zostały warunki umowy. Potwierdził to na spotkaniu ze stroną dyrektor wskazując, że może wysokość umorzenia zależy to tylko od jego dobrej woli. Skarżąca podała, że w nowej decyzji organ powołuje się na łączne spełnienie warunków umowy, czyli dokładnie na to samo, co we wcześniejszych decyzjach uchylonych przez Sąd Administracyjny, nie podając żadnych nowych okoliczności sprawy, oprócz tych na które powołuje się od trzech lat. Wbrew ustaleniom organu sytuacja jej firmy jest bardzo ciężka, zaś urzędnicy Powiatowego Urzędu Pracy w S. zażądali od niej rocznych PIT-ów, wiedząc że rozlicza się na zasadach karty podatkowej. Nie sprawdzili jednak ewidencji utargów, która jest jedynym dokumentem świadczącym o dochodach firmy. Organ nie napisał dlaczego zmienił zdanie na temat jej sprawy i dlaczego wcześniej należało się jej umorzenie, zaś obecnie nie, mimo że intencja Sądu była jednoznaczna.
W konkluzji A. W. wniosła o zmianę decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia 10 maja 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art.18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pożyczka dla osób bezrobotnych na rozpoczęcie pozarolniczej działalności może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50%, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie.
Z § 7 pkt 1 umowy pożyczki wynika, że pożyczka może ulec umorzeniu do 50% na wniosek pożyczkobiorcy pod warunkiem rozpoczęcia działalności w terminie 1 miesiąca od daty wypłacenia pożyczki. Natomiast w pkt 3 lit.a umowy pożyczki stwierdzono, że 24 miesięczny okres prowadzenia działalności ustala się na podstawie zaświadczenia Urzędu Skarbowego właściwego dla miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, zaś z pkt 5 wynika, że warunkiem umorzenia jest spełnianie pozostałych warunków umowy, a w szczególności - terminowej spłaty pożyczki i odsetek. Z kolei § 5 pkt 5 umowy pożyczki nakłada na pożyczkobiorcę obowiązek przedkładania pożyczkodawcy niezbędnych dokumentów, udzielania rzetelnych informacji potwierdzających prowadzenie działalności oraz sposób przeznaczenia kwoty uzyskanej w ramach pożyczki. Z dokumentów zebranych w aktach sprawy wynika, że A. W. spełniła warunki ustawowe oraz prawie wszystkie określone w umowie pożyczki niezbędne do zawnioskowanego przez nią umorzenia. Jednakże brak jest nie nasuwających wątpliwości dowodów mających potwierdzać spełnianie wymogu umowy pożyczki w postaci podjęcia działalności gospodarczej w terminie jednego miesiąca od dnia wypłaty przedmiotowej pożyczki. I tak pożyczkę wypłacono stronie w dniu 15.09.2000 r., jednakże dokumenty mające potwierdzać datę rozpoczęcia przez stronę działalności gospodarczej, nie pozwalają na stwierdzenie, że strona zachowała miesięczny termin z umowy pożyczki na jej rozpoczęcie. Tymi dokumentami są: wpis do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 28.08.2000 r. nr ewid. [...] wskazujący w pkt. 6 jako datę rozpoczęcia działalności dzień 1.10.2000 r., zaświadczenie Urzędu Skarbowego w S. z dnia 25.09.2002 r. nr [...] stwierdzające , że działalność została rozpoczęta w dniu 17.10.2000 r., pismo Urzędu Skarbowego w S. z dnia 05.12.2002 r. podające jako datę rozpoczęcia działalności dzień 17.10.2000 r., oświadczenie A. W. złożone w dniu 16.10.2000 r. Urzędowi Skarbowemu w S., w którym strona informuje, że działalność gospodarczą rozpoczęła w dniu 17.1 0.2000 r., a nie jak podała w deklaracji PIT-16 od 01.11.2000 r., decyzja w sprawie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej z dnia 13.02.2001 r. stwierdzająca w uzasadnieniu, że strona złożyła wniosek w przedmiocie objętym decyzją w dniu 20.09.2000 r. - kontynuacja działalności, oświadczenie A. W. z dnia 15.01.2004 r., w którym stwierdza, że faktycznie rozpoczęła działalność w dniu 16.10.2000 r., pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 09.11.2004 r. stwierdzające, że strona prowadzi działalność gospodarczą od dnia 17.10.2000 r., oświadczenie pełnomocnika strony C. W., że w związku z opodatkowaniem w formie karty podatkowej prowadzona jest ewidencja utargów i pierwszy wpis w księdze utargów jest od daty 16.10.2000 r., pismo Urzędu Skarbowego w S. z dnia 1.07.2005 r. nr [...] z którego treści wynika, że we wcześniejszym piśmie z dnia 9.11.2004 r. błędnie podano datę rozpoczęcia działalności gospodarczej: winno być 1.11.2000 r., a nie jak podano 17.10.2000 r.
Organ odwoławczy podniósł, że skoro stosownie do przyjętych za zgodą umawiających się stron warunków umowy pożyczki 24 miesięczny okres prowadzenia działalności gospodarczej mający swoją datę początkową i końcową ustala się na podstawie zaświadczenia Urzędu Skarbowego to owo zaświadczenie jednocześnie wskazuje pewną datę rozpoczęcia tej działalności, gdyż niemożliwe jest ustalanie daty podjęcia działalności w oparciu o inne dowody niż dowody mające potwierdzać okres prowadzenia tej działalności. Zasady realizacji umowy pożyczki zostały w przedmiotowym zakresie wyczerpująco określone w umowie i strona podpisując umowę pożyczki dobrowolnie wyraziła na nie zgodę. Odnosząc się natomiast to kryteriów obiektywnych pozwalających na ustalenie innej daty rozpoczęcia działalności organ podał, iż strona w sposób skuteczny prawnie nie wykazała rozpoczęcia działalności w zakreślonym umownie terminie, zaś to na niej - jako na podmiocie wywodzącym z zaistnienia określonych faktów skutki prawne ciążył obowiązek udowodnienia tych faktów pod rygorem ich pominięcia w postępowaniu dowodowym. A. W. znane były wskazania Sądu Administracyjnego i w swoim dobrze pojętym interesie powinna się do nich dostosować, tym bardziej że dysponowała fachową pomocą w postaci usług radcy prawnego. Tymczasem działający w jej imieniu drugi pełnomocnik jej mąż C. W. warunkował okazanie dokumentów dotyczących przedmiotowej działalności pozytywnym załatwieniem wniosku odnośnie umorzenia pożyczki. Nie do przyjęcia zdaniem organu drugiej instancji są wyjaśnienia strony, jakoby to informacje uzyskane od urzędników Urzędu Skarbowego spowodowały zgłoszenie przez nią rozpoczęcia działalności z dniem 17.10.2000 r. Zgodnie bowiem z art. 29 ust.1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ( Dz. U. nr 144, poz. 930 ze zm. ), jeżeli podatnik rozpoczyna działalność w trakcie roku podatkowego wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej składa przed rozpoczęciem działalności i strona taki wniosek złożyła w dniu 20.09.2000 r., nic zatem nie stało na przeszkodzie, by w Urzędzie Skarbowym podać faktyczną datę rozpoczęcia działalności, jeżeli tą datą był rzeczywiście dzień 16.10.2000 r., a nie dzień 17.10.2000 r., czy 1.11.2000 r.
Powyższe dowody w ocenie organu wskazują jednocześnie na naruszenie przez stronę innego obowiązku pożyczkobiorcy określonego przez § 7 pkt 5 w związku z § 5 pkt 5 umowy pożyczki, ponieważ strona udzielała nierzetelnych informacji potwierdzających prowadzenie działalności. Takie działanie strony w żadnej mierze nie uzasadnia możliwości dokonania przedmiotowego umorzenia, gdyż stosunki stron umowy pożyczki oparte są na wzajemnym zaufaniu, które daje podstawy do skorzystania przez pożyczkodawcę z tej nadzwyczajnej formy spłaty pożyczki jaką jest jej umorzenie. Strona jednakże w tej kwestii nie chciała nic wnieść do sprawy, gdyż na wezwanie do osobistego stawiennictwa w dniu 12.05.2005 r. nie stawiła się wysyłając swojego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy w sprawie nie zaistniały przesłanki z art.18 ust 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do dokonania wnioskowanego przez stronę umorzenia do 50% pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej.
Nadto organ wskazał, iż brak jest podstaw do dokonania umorzenia w oparciu o art.18 ust.4a pkt 1-4, jak również w oparciu o art. 18a ust. 4a pkt 5 powołanej ustawy, gdyż niemożliwe jest dopatrzenie się w sprawie szczególnych względów gospodarczych i społecznych przemawiających za takim umorzeniem, co zaakceptowała w swojej opinii Powiatowa Rada Zatrudnienia w Uchwale nr 8/2006. Pożyczka posiada bowiem stosowne zabezpieczenie w postaci hipoteki na nieruchomości, a zatem możliwe jest dokonanie jej spłaty. W ocenie organ odwoławczego organ pierwszej instancji nie dopuścił się dowolności i prawidłowo ocenił sytuację materialną strony, która podobnie jak jej małżonek prowadzi działalność gospodarczą, w związku z prowadzeniem której nie ma żadnych niespłaconych zobowiązań względem ZUS i Urzędu Skarbowego. Strona nie korzystała również z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. Organ wskazał, iż przedmiotowe umorzenie może wynikać ze zdarzeń o charakterze nadzwyczajnym, szczególnym, co oznacza, że muszą to być zdarzenia nieprzewidywalne, na które pożyczkobiorca nie miał wpływu, ponadto musi zachodzić związek przyczynowy między zdarzeniem, a znacznym obniżeniem zdolności płatniczej dłużnika oraz podważeniem w istotny sposób warunków egzystencji rodziny. Takie zdarzenia w przypadku A. W. nie nastąpiły, zaś zła sytuacja gospodarcza w S., niepowodzenia okresowe w działalności gospodarczej, brak doświadczenia, brak zleceń czy podejmowanie innych zobowiązań przekraczających możliwości płatnicze nie mogą skutkować umorzeniem należności, gdyż przesłanki te stanowią ryzyko działalności gospodarczej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. W. zarzuciła zaskarżonej decyzji:
- naruszenie art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, poprzez uznanie, że nie zachodzą wymienione w tym przepisie okoliczności faktyczne pozwalające na umorzenie części pożyczki,
- naruszenie art. 18 ust. 4a pkt. 5 powołanej ustawy, poprzez ograniczenie się przez organ do zobowiązania do przedstawienia PIT-ów za lata minione oraz nie zbadanie ewidencji utargów, która jest jedynym dokumentem świadczącym o sytuacji finansowej działalności gospodarczej,
- naruszenie art. 139 k.p.a., poprzez brak wykazania absolutnie żadnych nowych faktów poza tymi, które były podane we wcześniejszej, korzystnej dla niej decyzji oraz wcześniejszych wyrokach sądowych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż wbrew wytycznym zawartym w wyroku Sądu z dnia 7 czerwca 2004 r. organ oparł się wyłącznie na wcześniejszych ustaleniach zawartych w poprzednich decyzjach i wyrokach sądowych, nie wnosząc zupełnie nic do sprawy, którą zajmuje się od 2002 roku. Nadto zignorował stwierdzenie zawarte w wyroku Sądu, iż "decyzja kasacyjna - nie może spowodować niekorzyści "materialnej" dla strony, a jedynie może spowodować przedłużenie postępowania administracyjnego". Pomimo upływu 3 lat P.U.P w S. powołuje się na te same argumenty i sprawa ponownie wraca do Sądu Administracyjnego w niezmienionej wersji.
W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Umowa pożyczki między skarżącą A. W. a Powiatowym Urzędem Pracy w S. została zawarta w dniu 8 września 2000 r., czyli przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r. Przepis art. 139 ust. 5 tej ustawy stanowi, że pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Te dotychczasowe przepisy to przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( t. j. Dz. U. Nr 58 z 2003 r. , poz. 514 ze zm.) , zwanej dalej "ustawą" oraz Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy , wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty ( Dz. U. Nr 35, poz. 174 ze zm.).
Ustawa w art. 18 ust. 1 pkt.2 stanowi, że pożyczek z Funduszu Pracy można udzielać
bezrobotnym, pracownikom w okresie wypowiedzenia zwalnianym z pracy z przyczyn
dotyczących zakładu pracy oraz poszukującym pracy otrzymującym świadczenie
socjalne przysługujące na urlopie górniczym, górniczy zasiłek socjalny, przewidziane w
odrębnych przepisach na podjęcie pozarolniczej działalności lub działalności rolniczej, z
wyjątkiem zakupu ziemi.
Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 4 ustawy pożyczka dla w/w osób może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50%, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie.
Następnie art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy stanowi, że starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.
Przesądzone w sprawie niniejszej zostało, że organy administracji miały ustalić, czy zachodzą podstawy do umorzenia pożyczki na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy, zaś w przypadku braku podstaw do umorzenia na tej podstawie prawnej – czy zachodzą podstawy do umorzenia pożyczki na podstawie art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy.
Przesądzone też zostało, że termin rozpoczęcia przez skarżącą działalności gospodarczej w myśl postanowień umowy upływał w dniu 16 października 2000 r. oraz to, że data rozpoczęcia tej działalności nie miała być ustalona jedynie na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego, ale że skarżąca mogła tę datę wykazać wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Zawarta umowa pożyczki określała w § 7 warunki, pod jakimi pożyczka może ulec umorzeniu do 50 %. Między innymi był to warunek rozpoczęcia działalności przez pożyczkobiorcę w terminie 1 miesiąca od daty wypłacenia pożyczki.
Spełnienie tego właśnie warunku przez skarżącą było przede wszystkim sporne w sprawie niniejszej. Organy administracji dysponowały różnymi dokumentami oraz oświadczeniami skarżącej, z których wynikały odmienne daty rozpoczęcia przez nią działalności gospodarczej. Przypomnieć należy, że działalność gospodarcza jest kategorią o charakterze obiektywnym i o jej istnieniu nie przesądza fakt dopełnienia lub niedopełnienia zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Skoro tak, to wszelkie dokumenty i oświadczenia zawierające informację o dacie rozpoczęcia przez skarżącą działalności gospodarczej należało traktować jak dowody zebrane w sprawie i dokonać ich oceny. Stwierdzić trzeba, że nie ma dowodów "lepszych", czy "gorszych". O przyjęciu jakiegoś faktu za udowodniony decyduje nie ilość dowodów przemawiających za nim, lecz ich jakość oraz spójność. W toku dotychczasowego postępowania nie ustalono, kiedy skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą. Wojewoda uchylając decyzją z dnia 5 maja 2005 r. decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ uznał, że konieczne jest wyjaśnienie powodów składania przez skarżącą odmiennych oświadczeń dotyczących daty podjęcia przez nią działalności gospodarczej oraz dopuszczenie dodatkowych dowodów, w szczególności z ksiąg rachunkowych, bowiem z nich wynikać powinno, kiedy wykonane zostały pierwsze usługi w ramach prowadzonej przez skarżącą działalności. Przeprowadzenie tych dowodów miało na celu zgromadzenie materiału świadczącego o faktycznej dacie rozpoczęcia przez skarżącą działalności gospodarczej oraz możliwość oceny całego zebranego materiału dowodowego także przez pryzmat intencji skarżącej podającej różne daty rozpoczęcia tej działalności. Dodatkowe dowody miały też dopomóc w ustaleniu, jak prosperuje działalność skarżącej, czy przynosi zyski czy straty, co miało znaczenie – w dalszej kolejności - dla oceny możliwości umorzenia pożyczki ze względów społecznych i gospodarczych.
Konieczność przeprowadzenia tych dowodów powodowała, że postępowanie dowodowe byłoby przeprowadzone w znacznej części.
Rozpoznając sprawę na nowo organ I instancji , co wynika z akt administracyjnych , zobowiązał skarżącą pismem z dnia 12 maja 2005 r. przede wszystkim do przedstawienia ksiąg rachunkowych, faktur i dokumentów potwierdzających dokonywanie pierwszych zakupów oraz świadczenia usług potwierdzających datę rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz do złożenia wyjaśnień przez skarżącą w dniu 19 maja 2005 r. dotyczących powodów odmiennych oświadczeń dotyczących daty podjęcia działalności gospodarczej.
Skarżąca nie stawiła się osobiście ani w tym, ani w innym dniu. Jej pełnomocnik w dniu 19 maja 2005 r. wyjaśnił, że zgłoszono działalność gospodarczą w dniu 16 października 2000 r.; wskazanie daty 1 października 2000 r. jako daty rozpoczęcia działalności ( data wpisu do ewidencji) było niezbędne do umożliwienia wykorzystania kredytu i dokonania zakupów zaopatrzenia; świadczenie usług i wystawianie faktur rozpoczęto w dniu 16 października 2000 r. Wskazał również, że formą opodatkowania jest karta podatkowa i prowadzona ewidencja utargów , a pierwsze wpisy w księdze utargów są od daty 16 października 2000 r. Nie przedłożył żądanych przez organ w piśmie z dnia 12 maja 2005 r. dokumentów wyjaśniając, że dostarczy je po uzyskaniu zapewnienia, że kolejna decyzja będzie korzystniejsza od decyzji nr [...] z dnia 21 stycznia 2004 r.
C. W. oświadczył też ( pisemne oświadczenie z dnia 19 maja 2005 r. w aktach administracyjnych), że zgłoszenie działalności gospodarczej nastąpiło w dniu 16 października 2000 r., a wybrana forma opodatkowania – karta podatkowa - przewiduje rozpoczęcie działalności z dniem następnym.
Mimo że decyzja organu I instancji została wydana w dniu 14 marca 2006 r., skarżąca nie przedłożyła organowi do czasu jej wydania żądanych przez niego dokumentów ani też nie zaoferowała innych dowodów w sprawie. Nie zrobiła tego też później.
Stwierdzić należy, że skarżąca spełniłaby warunki umowy pożyczki, umożliwiające dokonanie umorzenia, gdyby działalność gospodarczą rozpoczęła faktycznie nawet w dniu 16 października 2000 r. Sama skarżąca oraz jej pełnomocnik twierdzili, że faktyczną działalność skarżąca rozpoczęła w dniu 16 października 2000 r., o czym miały świadczyć oświadczenia składane przez nią oraz jej pełnomocnika. Skoro jednak jednocześnie skarżąca twierdziła, że istnieją dokumenty – wpisy w księdze utargów dokonane w dniu 16 października 2000 r., a dokumentów tych ani na wezwanie organu, ani z własnej inicjatywy nie przedłożyła, to oświadczenia te – o rozpoczęciu działalności w dniu 16 października 2000 r. - nie są wiarygodne. W stanie faktycznym sprawy to skarżąca powinna dążyć do tego, by organ przeprowadził dowód z księgi utargów, sama powinna dowód taki zaoferować. Jednocześnie stwierdzić trzeba - co jest konsekwencją przyjętego stanowiska, zaprezentowanego powyżej, iż prowadzenie działalności gospodarczej ma charakter obiektywny – że data wpisu do ewidencji podmiotów gospodarczych, tj. 1.10.2000 r., w żadnej mierze nie świadczy o tym, by skarżąca faktycznie działalność taką w tym dniu rozpoczęła. Można bowiem było być wpisanym do ewidencji i nie wykonywać działalności gospodarczej, a ponadto sama skarżąca twierdziła , że tę działalność rozpoczęła najwcześniej dnia 16 października 2000 r. Wskazać także należy, że same strony umowy z dnia 8 września 2000 r. rozróżniały "rozpoczęcie działalności" w terminie 1 miesiąca od daty wypłaty pożyczki oraz "rozliczenie się z pożyczki" w terminie 1 miesiąca przez m.in. "przedstawienie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej" ( § 5 umowy), zaś w § 7 wskazywały, że umorzenie może mieć miejsce pod warunkiem rozpoczęcia działalności w terminie 1 miesiąca od wypłacenia pożyczki i m.in. rozliczenia się z wykorzystanej pożyczki. W tej sytuacji protokół z dnia 16 października 2000 r. o rozliczeniu pożyczki na podstawie m.in. zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nie może być dowodem świadczącym o rozpoczęciu przez skarżącą działalności gospodarczej w dniu 16 października 2000 r.
Wobec powyższego organ II instancji prawidłowo przyjął, że skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą po dniu 16 października 2000 r. W tej sytuacji – w ocenie Sądu orzekającego – organ prawidłowo uznał, że brak przesłanek z art. 18 ust. 4 ustawy do umorzenia pożyczki, bowiem nie zostały spełnione wszystkie warunki określone w umowie.
W sytuacji braku możliwości umorzenia pożyczki na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy organ miał rozważyć możliwość umorzenia pożyczki na podstawie art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy.
W ocenie Sądu organ dokonał prawidłowej oceny zebranych dowodów oraz wykładni przepisu art. 18 ust.4 a pkt 5 ustawy. Organ miał na uwadze sytuację finansową skarżącej, stanowisko Powiatowej Rady Zatrudnienia, która negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącej oraz to, że pożyczka została zabezpieczona hipoteką na nieruchomości. Organ nie przeprowadził co prawda dowodu z ksiąg rachunkowych , lecz sytuacja dotycząca tych dokumentów jest taka sama, jak przedstawiona powyżej – skarżąca żadnych dokumentów nie przedłożyła. Prawdą jest, że zobowiązanie skarżącej w piśmie z dnia 12 maja 2005 r. do przedłożenia dowodów o obecnej sytuacji finansowej jej firmy mogło być trochę mylące, bowiem z jednej strony organ zwrócił się o przedstawienie dowodów , iż obecna sytuacja finansowa firmy przynosi zyski lub straty a zaraz później – że jako dowody ma przedstawić PIT 36 za rok 2004 oraz PIT 5 za marzec 2005 r. Skarżąca twierdziła, że organ domagał się przedstawienia PIT –ów, mimo że wiedział, iż rozlicza się ona na zasadach karty podatkowej i nie sprawdził ewidencji utargów, która jest jedynym dokumentem świadczącym o dochodach firmy, wobec czego ustalenia dotyczące jej sytuacji finansowej są dowolne. Skoro jednak organ zwrócił się do skarżącej o przedłożenie dokumentów dotyczących sytuacji finansowej jej firmy, a skarżąca uważała, że inne, niż wymienione przez organ dokumenty tę sytuacje wykazują, powinna je przedłożyć, czego nie uczyniła. Mając na uwadze powyższe organ zasadnie przyjął, że brak podstaw do umorzenia pożyczki także na podstawie przepisu art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy. Obecne zarzuty skarżącej, dotyczące nie przeprowadzenia właściwych dowodów świadczących o jej sytuacji finansowej nie mogą być w tej sytuacji uznane za zasadne.
Na marginesie wskazać trzeba, że organ odniósł się także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o braku przesłanek do umorzenia pożyczki nie tylko opartych o art. 18 ust. 4 a pkt 5, ale także art. 18 ust. 4 a pkt 1 – 4 ustawy.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać trzeba, że skarżąca w istocie zarzucała, iż organy nie przeprowadziły żadnego nowego postępowania. Prawdą jest, że organ I instancji miał przeprowadzić postępowanie w znacznej części. Jednak sama potrzeba przeprowadzenia dowodów wskazanych przez organ odwoławczy nie determinuje faktycznej możliwości ich przeprowadzenia. Specyfika sprawy niniejszej i dotychczasowe stanowisko skarżącej spowodowały, że dowody, które miały być przeprowadzone związane były przede wszystkim z osobą skarżącej. Przeprowadzony miał być z urzędu lub na wniosek skarżącej dowód z dokumentów będących w jej posiadaniu, jak również dowód z jej przesłuchania. Organy administracji nie miały żadnych prawnych instrumentów umożliwiających fizyczne zapoznanie się z treścią dokumentów dotyczących działalności gospodarczej skarżącej, np. w siedzibie jej firmy. Wobec powyższego, skoro skarżąca nie przedłożyła żądanych dokumentów ani też nie zaoferowała innych dowodów, to nie może skutecznie stawiać zarzutu, że organy nie zgromadziły nowego materiału dowodowego. Organ I instancji zgromadził zresztą nowe dowody oraz podjął działania zmierzające do przeprowadzenia dowodów w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy, choć nie do końca skuteczne, bowiem skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, ani też nie stawiła się w celu przesłuchania. Wskazać też trzeba, że żaden przepis prawa nie przewiduje takiej sytuacji, by strona mogła skutecznie uzależnić przedłożenie, udostępnienie dowodów
( dokumentów) od wyniku postępowania czy też sposobu ich oceny.
Zarzut naruszenia art. 139 kpa jest niezasadny. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia 10 maja 2006 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 14 marca 2006 r. odmawiającą umorzenia pożyczki w niczym nie narusza art. 139 kpa, bowiem w żaden sposób nie zmienia sytuacji skarżącej, skoro decyzja organu I instancji żadnego uprawnienia skarżącej nie przyznała. Chybione są też z tego względu argumenty, iż organ nie wykazał, że decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny.
Mając na uwadze powyższe Sąd, uznając skargę za niezasadną, oddalił ją na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.