III SA/GD 341/23

III SA/Gd 341/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Jacek Hyla /przewodniczący/
Janina Guść /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2127
art. 27, art. 32 ust. 2
Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców  energii elektrycznej w 2023 r. w związku z  sytuacją rynku energii elektrycznej (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2023 r., nr SKO Gd/1967/23 w przedmiocie dodatku elektrycznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 17 lutego 2023 r., nr GCŚ/DPM/001682/DEL/02/2023.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2023 r. K. K. (dalej również jako "strona", "wnioskodawca" lub "skarżący") wystąpił do Prezydenta Miasta Gdańska o przyznanie dodatku elektrycznego. Wnioskodawca wskazał, że mieszka przy ul. [...] w G., prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz oświadczył, że głównym źródłem ogrzewania wskazanego gospodarstwa domowego jest ogrzewanie elektryczne.
Decyzją z dnia 17 lutego 2023 r. (nr GCŚ/DPM/001682/DEL/02/2023) Prezydent Miasta Gdańska, działając m.in. na podstawie art. 27 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej, (Dz. U. z 2022 r., poz. 2127 ze zm.) odmówił stronie przyznania dodatku elektrycznego.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 27 cyt. ustawy dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że podstawowym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia jest posiadanie głównego źródła ogrzewania zasilanego energią elektryczną, co potwierdzone byłoby deklaracją złożoną do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Natomiast z deklaracji dotyczącej budynku przy ul. [...] złożonego przez zarządcę budynku - Spółdzielnię Mieszkaniową P. w G. wynika, że źródłem ogrzewania jest miejska sieć ciepłownicza. Dodatkowo wskazano, że we wniosku o dodatek mieszkaniowy, który K. K. złożył w dniu 5 grudnia 2022 r., zawarł on oświadczenie, że posiada centralne ogrzewanie. Z tych względów organ stwierdził, że dodatek elektryczny nie przysługuje wnioskodawcy.
W złożonym odwołaniu K. K. zaznaczył, że głównym źródłem ogrzewania jego mieszkania jest piecyk eklektyczny, który to fakt - jako właściciel mieszkania - zgłosił do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków poprzez deklarację z dnia 19 stycznia 2023 r. Wyjaśnił, że to źródło ogrzewania zostało zgłoszone po raz pierwszy ponieważ wnioskodawca zrezygnował z ogrzewania systemowego poprzez "odcięcie ciepła systemowego z powodu bardzo wysokich opłat od nowego roku 2023". Systemowe źródło ogrzewania zatem jest, ale wnioskodawca z niego nie korzysta.
Decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r. (nr SKO Gd/1967/23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a.") utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako prawidłową.
W uzasadnieniu przedstawiono na wstępie przebieg postępowania w sprawie oraz przytoczono pełną treść art. 27 ust. 1 o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej, z którego wynika, że o dodatek elektryczny można ubiegać się tylko przypadku, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną. Dodatkowo wskazano, że zgodnie z 32 cyt. ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Jeżeli zatem podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić w miejscu zamieszkania wnioskodawcy wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego. W toku wywiadu środowiskowego ustala się zatem, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego. Organ przedstawił także definicję zawartą w art.3 pkt 13b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz.U. t.j. z 2022r., poz. 1385) zgodnie z którym odbiorca paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym to - odbiorca końcowy dokonujący zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym. Z kolei odbiorca końcowy to odbiorca dokonujący zakupu paliw lub energii na własny użytek; do własnego użytku nie zalicza się energii elektrycznej zakupionej w celu jej magazynowania lub zużycia na potrzeby wytwarzania, przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz paliw gazowych zakupionych w celu ich zużycia na potrzeby przesyłania, dystrybucji, magazynowania paliw gazowych, skraplania gazu ziemnego lub regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego (art.3 pkt 13a).
Odnosząc powyższe do przyjętych przez organ okoliczności faktycznych wskazano, że K. K. mieszka w lokalu mieszkalnym, w budynku wielorodzinnym należącym do zasobów Spółdzielni Mieszkaniowej P. w G. W takim przypadku ciepło na cele ogrzewania lokalu rozliczane jest zatem z zarządcą budynku, czyli ww. spółdzielnią w comiesięcznych zaliczkach ujętych w czynszu. W tym ujęciu organ wskazał, że K. K. jest zatem tzw. odbiorcą końcowym. Odbiorcą ciepła systemowego jest zaś spółdzielnia mieszkaniowa, która ma podpisaną z dostawcą energii "Umowę sprzedaży ciepła i świadczenia usług przesyłania". Organ dodał, że może się oczywiście zdarzyć, że mieszkańcy budynków wielorodzinnych rozliczają się bezpośrednio z dostawcą ciepła systemowego. Dzieje się tak, gdy dostawa ciepła odbywa się wprost do lokalu przez tzw. mini-węzły mieszkaniowe. W tym przypadku każdy właściciel lokalu ma podpisaną z dostawcą umowę sprzedaży ciepła. Zaznaczono jednak, że taka okoliczność nie występuje w przedmiotowej sprawie. W budynku, w którym mieszka K. K. lokale ogrzewane są poprzez ciepło systemowe, które jest głównym źródłem ogrzewania.
Fakt zamknięcia przez K. K. zaworu przy urządzeniu grzewczym i korzystanie z piecyka elektrycznego nie świadczy zatem w ocenie organu o tym, aby źródłem ogrzewania jego lokalu był piecyk elektryczny. Organ zaznaczył, że ciepło systemowe nie zostało i nie może być odcięte od lokalu wnioskodawcy. Zgodnie bowiem z ustawą Prawo energetyczne odbiorcą ciepła jest każdy, kto otrzymuje lub pobiera ciepło na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym. Przez odbiorcę końcowego rozumie się odbiorcę dokonującego zakupu energii na własny użytek. Przez odbiorcę ciepła w gospodarstwie domowym rozumie się odbiorcę końcowego dokonującego zakupu ciepła wyłącznie w celu jego zużycia w gospodarstwie domowym. W przypadku odbiorcy ciepła w budynku wielolokalowym, umowę sprzedaży ciepła zawiera z przedsiębiorstwem ciepłowniczym właściciel budynku, który jest zobowiązany rozliczyć koszty ciepła dostarczonego do budynku. Zarządcy budynków rozwiązują problemy podziału kosztów ciepła na poszczególne lokale wewnętrznymi przepisami.
Zarządzającym budynkiem położonym w G. przy ul. [...] jest zaś Spółdzielnia Mieszkaniowa P. w G., która ma podpisaną z przedsiębiorstwem energetycznym umowę, a nie skarżący. W dniu 27 stycznia 2022 r. spółdzielnia złożyła też deklarację dotyczącą źródeł ciepła budynku wielorodzinnego, położnego przy ul. [...], odnośnie wszystkich 48 lokali.
Z uwagi na powyższe okoliczności faktyczne, w ocenie organu odwoławczego, wnioskodawcy nie mógł być w oparciu o obowiązujące przepisy prawa przyznany dodatek elektryczny.
K. K. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W skardze zawarto wniosek o uwzględnienie wniosku skarżącego i przyznanie dodatku elektrycznego 1000 zł wraz z odsetkami za zwłokę, skoro terminu wypłaty świadczenia upłynął w dniu 31 marca 2023 r.
Skarżący wskazał, że w jego ocenie ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny sprawy nie odpowiada prawdzie i został oparty jedynie na domysłach i nieprawdziwych założeniach, a jednocześnie z pominięciem informacji wskazywanych przez stronę. W tym zakresie za szczególnie istotne skarżący uznał niedostrzeżenie przez organ, że skarżący złożył pod groźbą odpowiedzialności karnej zawarte w deklaracji do CEEB oświadczenie o głównym, elektrycznym źródle ogrzewania lokalu. W sprawie nie uwzględniono też, na co skarżący wskazał już w odwołaniu, że doprowadzane ciepło systemowe do jego mieszkania zostało odcięte i że skarżący już z niego nie korzysta.
Skarżący wyjaśnił, że odcięcie ciepła systemowego znaczy, że został zakręcony zawór dostarczający ciepło do jego mieszkania znajdujący się na klatce schodowej, a nie jak miał podać organ "zawór przy urządzeniu grzewczym". Ciepła systemowego w mieszkaniu skarżącego już zatem nie ma – niezależnie od tego czy skarżący odkręci, czy nie urządzenie grzewcze, jakim jest w tym wypadku kaloryfer. Z tych względów skarżący wskazał, że wbrew stwierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku ciepło systemowe może być i zostało odcięte od całego lokalu mieszkaniowego, należącego do skarżącego.
W skardze wskazano ponadto, że skoro skarżący ma indywidualnie podpisaną umowę na dostawę energii eklektycznej z firmą E., to jest odbiorcą końcowym energii elektrycznej, którą wykorzystuje na własny użytek. Spółdzielnia mieszkaniowa ma podpisaną umowę z GPEC na ciepło dostarczane do budynku jako całego bloku. Większość tych kosztów jak zamówiona moc, przesył mocy, czynnik grzewczy czy zużycie ciepła przez kaloryfery na klatce schodowej niewątpliwie obciążają skarżącego jako rozliczenie części wspólnych i te koszty ciepła systemowego skarżący ponosić musi. Jednak mieszkanie ma zawór na klatce schodowej, który umożliwia całkowite odcięcie doprowadzanie ciepła systemowego do mieszkania i skarżący tak właśnie miał zrobić (na dowód zakręcenia zaworu skarżący załączył do skargi wydruk zdjęcia wnętrza szachtu ciepłowniczego przy jego mieszkaniu i mieszkaniu sąsiednim).
Dalej wskazano, że w związku z tym, iż skarżący odciął dopływ ciepła systemowego do mieszkania, złożył więc on do CEEB deklarację, że głównym źródłem ogrzewania mieszkania energia elektryczna. W ocenie skarżącego powyższe było wystarczające do ustalania stanu faktycznego sprawy. Gdyby zaś organ miał wątpliwości w tym zakresie, to miał możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego, który niewątpliwie potwierdziłby brak ciepła w kaloryferach i ogrzewanie mieszkania (32 m) piecykiem eklektycznym. Takiego wywiadu jednak w sprawie nie przeprowadzono.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i podkreślając, że skarżący samowolnie zakręcił dopływ ciepła systemowego, to jest bez zgody spółdzielni mieszkaniowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.o.e., dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się, m.in. osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe, art. 27 ust. 3 pkt 1 u.o.e.). Pojęcie odbiorcy energii elektrycznej wyjaśnione jest przez odesłanie do przepisów u.p.e. i jest nim odbiorca końcowy energii elektrycznej, dokonujący jej zakupu w celu zużycia w gospodarstwie domowym. Odbiorcą energii elektrycznej jest zatem co do zasady ten kogo łączy umowa o dostarczanie energii z przedsiębiorstwem energetycznym, gdyż ta osoba dokonuje zakupu tej energii.
W ustawie jako przesłanki przyznania świadczenia wymieniono
- przypadek gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną,
- źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Do postępowania w sprawie wypłaty dodatku elektrycznego przepisy art. 23 ust. 3, 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4 oraz art. 29-30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140) stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 27 ust. 3 (art.34 ust. 1 u.o.e.). W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 34 ust. 2 u.o.e.).
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 27 ust. 3 odpowiednio pkt 1 i 2. Przepis art. 34 ust. 2 stosuje się. (art. 32 ust. 1 i 2 u.o.e.). Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie o przedmiotowy dodatek toczy się w oparciu o przepisy u.o.e. oraz na podstawie art. 34 ust. 3 u.o.e. w sprawach nieregulowanych stosuje się przepisy k.p.a. Postępowanie dowodowe jest uregulowane w przepisach k.p.a., w tym na podstawie art. 86 k.p.a. organ ma możliwość odebrania wyjaśnień od skarżącego.
Skarżący ubiegający się o dodatek zamieszkuje w lokalu, do którego dostarczana jest energia elektryczna na podstawie zawartej przez niego umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, energia ta jak twierdził skarżący, zasila główne źródło ogrzewania lokalu. Bezspornie główne źródło ogrzewania zostało wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB).
Ustawa z o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej, nie zawiera wyłączenia zastosowania jej przepisów w przypadku lokali znajdujących się o obiektach wielomieszkaniowych. Przyjąć zatem należy, że zamieszkujący taki lokal może zapewnić sobie źródło ogrzewania wykorzystujące energię elektryczna także w sytuacji, gdy mógłby on korzystać z innego rodzaju ogrzewania systemowego znajdującego się w budynku.
W ocenie Sądu, organ otrzymując wniosek zobowiązany był dokonać jego weryfikacji i w przypadku wątpliwości przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w tym wywiad środowiskowy na podstawie art. 32 ust. 2 u.o.e. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego (art. 32 ust. 4 u.o.e.). Organ winien ustalić czy istnieje umowa o dostarczanie energii elektrycznej do danego lokalu oraz czy w lokalu istnieje główne źródło ciepła zasilane energią elektryczną i kto opłaca rachunki za prąd. W sytuacji ustalenia, że skarżący ogrzewa lokal przy użyciu energii elektrycznej i nie korzysta z centralnego ogrzewania, przesłanki przyznania dodatku elektrycznego należy uznać z spełnione.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest uwzględnić powyższe stanowisko.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji.