III SA/Gd 340/24

III SA/Gd 340/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 742
art. 108 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Adam Osik (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Rektora Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 23 kwietnia 2024 r., nr DEC/1953/2024 w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu Gdańskiego na rzecz skarżącej M. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Rektor Uniwersytetu Gdańskiego, decyzją z 23 kwietnia 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.) – dalej w skrócie jako: "p.s.w.n." oraz § 57 ust. 1 i ust. 2 w związku z § 21 ust. 1 pkt 3 oraz w zw. z § 3 ust. 1 Regulaminu studiów Uniwersytetu Gdańskiego stanowiącego załącznik do uchwały nr 120/19 Senatu Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 26 września 2019 r. nr 120/19 w sprawie Regulaminu studiów Uniwersytetu Gdańskiego - zwanej w skrócie "Regulaminem studiów", skreślił M. G. w roku akademickim 2023/2024, z listy studentów kierunku Prawo (O) Wydziału Prawa i Administracji, studia niestacjonarne wieczorowe jednolite magisterskie, w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce z powodu niezaliczenia przedmiotu w semestrze powtarzanym przez studenta.
Organ wskazał, że w świetle przepisów przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia właściwy prodziekan w drodze decyzji administracyjnej, skreśla studenta z listy studentów w przypadku braku postępów w nauce. W świetle § 57 ust. 1 i 5 Regulaminu studiów podstawą do stwierdzenia braku postępów w nauce może być niewypełnienie wszystkich obowiązków przewidzianych programem studiów w danym semestrze i warunkujących zaliczenie semestru, to jest uzyskanie wszystkich wymaganych zaliczeń, złożenie z ocena pozytywną wymaganych egzaminów, uzyskanie wymaganej liczby punktów ECTS i uzyskanie zakładanych efektów uczenia się. Student, który nie zaliczył przedmiotu w powtarzanym semestrze i w konsekwencji po raz kolejny nie zaliczył tego semestru, co do zasady podlega skreśleniu z listy studentów. Student może bowiem uzyskać tylko raz zgodę prodziekana na powtarzanie tego samego semestru, chyba że przyczyną kolejnego niezaliczenia semestru była długotrwała choroba lub inny wypadek losowy. M. G., studentka trzeciego semestru, kierunku Prawo niestacjonarne wieczorowe, nie uzyskała zaliczenia przedmiotów: Prawo cywilne I (wykład), Prawo karne (wykład), objętych zgodą na powtarzanie semestru, oraz Prawo administracyjne i Prawo Unii Europejskiej, wynikających z toku studiów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. G. wniosła o uchylenie opisanej wyżej decyzji Rektora Uniwersytetu Gdańskiego oraz o zwrot kosztów od strony przeciwnej.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- brak przeprowadzenia egzaminu komisyjnego zgodnie z przepisami, brak powiadomienia pisemnego ani drogą poczty elektronicznej studenta o egzaminie komisyjnym, co jest działaniem na niekorzyść studenta,
- brak podania składu komisji,
- błędy proceduralne postępowania,
- nierówne traktowanie studenta podczas egzaminu komisyjnego i podczas nauki na Uniwersytecie Gdańskim,
- nieporządek w dokumentach w dziekanacie oraz wprowadzenie studenta w błąd dotyczący zaliczenia przedmiotu Prawo UE oraz Prawo karne i przebiegu powtarzania semestru trzeciego,
- brak godnego traktowania studentów w dziekanacie podczas chęci uzyskania informacji w sprawie przebiegu edukacji
Skarżąca wyjaśniła, że egzamin komisyjny nie był przeprowadzony według wymogów, ponieważ nie została poinformowana o składzie komisji i sposobie oceny jej odpowiedzi, egzamin został oceniony na niekorzyść studenta, a nadto skarżąca przed przystąpieniem złożyła prośbę o ponowne wyznaczenie terminu zaliczenia zwykłego w postaci kolokwium. Skarżąca podniosła nadto, że wskutek choroby nie mogła stawić się na wyznaczony termin jako pierwszy, więc została jej narzucona możliwość zdawania egzaminu komisyjnego, do której nie była przychylna i prosiła nauczyciela akademickiego o zwykłe przeprowadzenie zaliczenia z powołaniem się na stan zdrowia i zdarzenie losowe. Skarżąca wyjaśniła, że przyczyną niezaliczenia po raz kolejny semestru była długotrwała choroba o podłożu psychicznym, która wpłynęła na jej wyniki w nauce. Skarżąca dodała, że wykładowcy byli poinformowani o stanie jej zdrowia, co uniemożliwiało jej terminowe składanie egzaminów i zaliczeń.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Gdańskiego wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu w postepowaniu podjęto czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ wyjaśnił, że podczas przygotowywania odpowiedzi na skargę potwierdził, że skarżąca w trzecim semestrze studiów (powtarzanym w semestrze zimowym roku akademickiego 2023/2024) nie zaliczyła egzaminów z powtarzanych przedmiotów Prawo cywilne I oraz Prawo karne, jak też nie uzyskała zaliczenia komisyjnego ćwiczeń z przedmiotu Prawo administracyjne, wynikającego z toku studiów trzeciego semestru.
Organ podniósł, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się wydruk Elektronicznej Karty Okresowych Osiągnięć skarżącej w trzecim semestrze studiów, którego skarżąca nie zaliczyła i na którego powtórzenie (w semestrze zimowym roku akademickiego 2023/2024) uzyskała zgodę. Ponadto, przed rozpoczęciem zajęć w powtarzanym semestrze trzecim studiów, skarżąca została dodatkowo poinformowana o przedmiotach, które miała obowiązek zaliczyć w powtarzanym semestrze - ze względu na wystąpienie różnic programowych.
Organ podkreślił, że zarzuty podnoszone przez skarżącą nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym, który znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. W szczególności kwestionowane przez skarżącą zaliczenie komisyjne z przedmiotu Prawo administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami § 14 Regulaminu studiów. Powyższe potwierdzają dokumenty, które znajdują się w aktach administracyjnych sprawy.
Dokumenty z akt administracyjnych sprawy potwierdzają również prawidłową, zgodną z § 20 ust. 1 Regulaminu studiów, odmowę wyrażenia zgody na przeprowadzenie egzaminu komisyjnego z powtarzanego przedmiotu Prawo cywilne I. Jak wynika z dokumentów, brak było uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowego przebiegu przeprowadzonego egzaminu poprawkowego, które mogłyby uzasadnić przeprowadzenie egzaminu komisyjnego. Tym bardziej, że skarżąca nie poinformowała nauczycielki akademickiej przeprowadzającej egzamin poprawkowy o wystąpieniu nagłej i nadzwyczajnej przyczyny innej niż nieobecność, która uniemożliwiała jej przystąpienie do egzaminu albo kontynuowanie egzaminu po jego rozpoczęciu.
Zgodnie z powyższymi, ustalonymi w toku postępowania okolicznościami, które składają się na stan faktyczny i prawny sprawy, w treści zaskarżonej decyzji w sposób wystarczający i wyczerpująco została określona i uzasadniona przyczyna skreślenia skarżącej z listy studentów, to jest brak postępów w nauce związany z niezaliczeniem powtarzanego semestru studiów.
Skarżąca nadto nie skorzystała z prawa strony do złożenia wyjaśnień w postępowaniu w sprawie skreślenia z listy studentów, które zostało zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji. O możliwości złożenia wyjaśnień, zgodnie z gwarancjami art. 10 § 1 k.p.a., skarżąca została dodatkowo poinformowana w treści zawiadomienia o wszczęciu ww. postępowania, które zostało doręczone w dniu 22 marca 2024 r. W szczególności skarżąca nie złożyła wyjaśnień, w których wskazywałaby na długotrwałą chorobę jako przyczynę uzasadniającą kolejne powtarzanie tego samego (trzeciego) semestru studiów. Skarżąca nie złożyła też wniosku o kolejne powtarzanie ww. semestru studiów ze względu na wystąpienie tej przyczyny.
W piśmie z dnia 30 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu, podtrzymując skargę, zaskarżonej decyzji dodatkowo zarzucił naruszenie:
1. art. 108 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 3 p.s.w.n. w zw. z § 57 ust. 1 i 5 oraz § 21 ust. 1 pkt 3 Regulaminu studiów poprzez nieuprawnione skreślenie skarżącej z listy studentów, podczas gdy w świetle całości zgromadzonego materiału dowodowego nie zachodziły przesłanki do jej skreślenia. Jak wynika z powyżej przywołanego przepisu p.s.w.n. skreślenie z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce nie jest obligatoryjne, a przed zastosowaniem niniejszego przepisu (oraz odpowiednich przepisów Regulaminu) organ winien wpierw przeanalizować materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego i uwzględnić wszelkie dodatkowe okoliczności, czego nie uczynił w przedmiotowej sprawie - w decyzji skreślającej skarżącą z listu studentów nie podano jakichkolwiek ustaleń faktycznych oraz nie odniesiono się do dowodów, w szczególności nie została w niej uwzględniona trudna sytuacja materialna oraz zdrowotna skarżącej, odnośnie których znajduje się szereg dowodów w udostępnionych przez organ aktach osobowych skarżącej,
2. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej jako: "k.p.a.", poprzez wydanie decyzji bez dokonania wymaganej analizy materiału dowodowego, bez uwzględniania wszelkich okoliczności istotnych dla przedmiotowej sprawy oraz z ograniczeniem się jedynie do ogólnikowego i błędnego uzasadniania decyzji, podczas gdy obowiązkiem organu było dokładne ustalenie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz właściwe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Uzasadniając stanowisko zawarte w ww. piśmie wskazano, że skarżąca w istocie nie uzyskała zaliczenia wszystkich przedmiotów głównie z przyczyn losowych i zdrowotnych, lecz jak wynika z materiału dowodowego, starała się ona uzyskać możliwość ponownego przystąpienia do egzaminu - taką zgodę uzyskała przykładowo z przedmiotu Prawo karne, lecz nie została ona poinformowana o terminie egzaminu, a sama była przekonana (na podstawie ustaleń poczynionych z prowadzącym zajęcia), że do egzaminu przystąpi w terminie późniejszym, wraz ze wszystkimi studentami. Ponadto, zaskarżona decyzja nie zawiera stosownego uzasadniania, ograniczając je do ogólnikowych stwierdzeń, a nadto obarczona jest istotnym błędem faktycznym, skarżąca bowiem wbrew wnioskom płynącym z uzasadnienia decyzji, uzyskała w pierwszym terminie zaliczenie z przedmiotu Prawo Unii Europejskiej.
Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. pełnomocnik organu oświadczył, że w kwestii zaliczenia przez skarżącą przedmiotu Prawo Unii Europejskiej, warunkiem przeniesienia oceny jest wniosek studenta i zgoda prodziekana, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem.
Sądowa kontrola obejmuje swoją kognicją m.in. decyzje administracyjne, o czym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd. Innymi słowy, sąd jest zobowiązany z urzędu wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności mające wpływ na wynik sprawy, choćby nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Rektora UG w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów Uniwersytetu Gdańskiego. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy p.s.w.n., ale także przepisy "prawa zakładowego", które obowiązują wszystkich destynatariuszy szkoły wyższej. Zdaniem Rektora UG zaistniały przesłanki do skreślenia skarżącej z listy studentów uczelni publicznej.
Skreślenie studenta z listy studentów polskiej szkoły wyższej znajduje umocowanie w ustawie, tj. w p.s.w.n. Ustawodawca przewidział dwa tryby skreślenia studenta – obligatoryjny (kiedy spełnienie przesłanek skreślenia zobowiązuje rektora do działania w trybie art. 108 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n.) oraz fakultatywny (kiedy spełnienie przesłanek skreślenia uprawnia rektora do działania w trybie art. 108 ust. 2 pkt 1-4 p.s.w.n.). Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 p.s.w.n.), a zatem jest to zawiązanie się stosunku administracyjnoprawnego o charakterze materialnym, bowiem w jej drodze pozbawia się studenta prawa do studiowania na danej uczelni w rozpoczętym cyklu studiowania.
Tryb określony w art. 108 ust. 2 p.s.w.n. jest trybem fakultatywnym, a więc oznacza to, że spełnienie się choćby jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie uprawnia, ale nie zobowiązuje rektora do skreślenia studenta. Rektor bowiem może, ale nie musi podejmować takiej decyzji. Mając na uwadze to, że skreślenie studenta następuje w drodze decyzji administracyjnej, co zasygnalizowano w poprzednim akapicie, należy dopowiedzieć, że zawiązuje się tutaj także stosunek administracyjnoprawny o charakterze procesowym, którego istotę reguluje k.p.a. Uznaniowość decyzji, o której mowa w art. 108 ust. 2 p.s.w.n. oznacza, że organ uczelni ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne ze szczególnym uwzględnieniem swobody podjęcia rozstrzygnięcia. Rektor musi szczegółowo uzasadnić to, dlaczego podjął taką decyzję, a nie inną. W tym zakresie sąd administracyjny posiada bardzo zawężoną kompetencję kontroli decyzji. Rolą sądu jest dokonanie oceny, czy organ wywiązał się z obowiązku, jaki wynika z uznaniowości decyzji administracyjnej. Uznaniowość oznacza jednocześnie to, że każdy sposób rozstrzygnięcia sprawy (co do meritum) jest prawidłowy.
Tożsamy pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmując, że: "Uznaniowy charakter decyzji o skreśleniu z listy studentów oznacza, że organ uczelni, orzekając w konkretnej sprawie, może, ale nie musi, skreślić studenta z listy studentów. Wybór taki nie może być jednakże dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia – w tej sprawie rozstrzygnięcia o skreśleniu z listy studentów. Dominujące jest stanowisko judykatury, według którego ocenie sądu nie podlegają kryteria słuszności czy celowości podjętego rozstrzygnięcia." (wyrok NSA z dnia 23 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2842/22, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, "CBOSA"). Nie można jednocześnie utożsamiać dowolności decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów uczelni ze swobodną oceną materiału dowodowego, na skutek której rektor nie daje wiary poszczególnym dowodom.
Zgodnie z przepisem, przyjętym przez organ za podstawę prawną wydanej decyzji administracyjnej, tj. art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n., student może być skreślony z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Obowiązkiem studenta szkoły wyższej jest uzyskiwanie zaliczeń ćwiczeń, laboratoriów, warsztatów, konwersatoriów i wreszcie egzaminów końcowych. To bowiem przekłada się na obowiązek zdobycia wymaganych punktów ECTS, co świadczy o zdolności studenta do zaliczenia roku. Niewywiązanie się z tego obowiązku może skutkować właśnie skreśleniem z listy studentów. Sam przebieg studiów na konkretnej uczelni jest uregulowany w regulaminie studiów. Regulamin ten jest aktem prawa zakładowego ergo nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego i nie może stanowić samodzielnej podstawy do skreślenia studenta (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4449/21, CBOSA). Jako, że przepis art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. przewiduje tylko "możliwość" skreślenia studenta, to fakt braku postępów w nauce musi być niewątpliwy, ale organ powinien także ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności dotyczące studenta mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić obiektywną możliwość uzyskania pozytywnej oceny (czy ocen) z określonych przedmiotów. Bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i przeprowadzenia ich analizy oraz oceny decyzja uznaniowa nie może zostać uznana za zgodną z prawem (wyrok NSA z dnia 7 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 531/22, CBOSA).
W przedmiotowej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia opisanych wyżej wymogów.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji, skreśleniu z listy studentów co do zasady podlega student, który nie zaliczył przedmiotu w powtarzanym semestrze i w konsekwencji po raz kolejny nie zaliczył tego semestru. W ocenie organu skarżąca znalazła się w takiej sytuacji, albowiem nie zaliczyła przedmiotów objętych zgodą na powtarzanie semestru (Prawo cywilne I i Prawo karne) oraz przedmiotów wynikających z toku studiów (Prawo administracyjne i Prawo Unii Europejskiej). W uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniono w sposób wyczerpujący, na jakiej podstawie organ uznał, że w stosunku do skarżącej zachodzi przesłanka braku postępów w nauce. Treść art. 108 ust. 2 p.s.w.n. wskazuje na konieczność rozróżnienia argumentacji związanej ze stwierdzeniem braku postępów w nauce od argumentacji związanej z nieuzyskaniem zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Wskazane okoliczności stanowią z woli ustawodawcy dwa odrębne przypadki, w jakich możliwe jest skreślenie studenta z listy studentów, mianowicie stwierdzenie braku postępów w nauce jest przesłanką skreślania z listy studentów wskazaną w art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n., natomiast nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie jest przesłanką skreślania z listy studentów wskazaną w art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. Z reguł wykładni systemowej wynika, że w tej sytuacji nie jest możliwe uznanie, że nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie jest tym samym co brak postępów w nauce, gdyż oznaczałoby to, że regulacja art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. jest zbędna.
W zaskarżonej decyzji Rektor przede wszystkim stwierdza, że sam fakt, iż skarżąca nie zaliczyła powtarzanego semestru, co do zasady skutkuje skreśleniem z listy studentów. Jednakże sam organ wskazuje, że w świetle § 24 Regulaminu studiów istnieje możliwość uzyskania ponownej zgody prodziekana na powtarzanie semestru, jeżeli przyczyną kolejnego niezaliczenia semestru była długotrwała choroba lub inny wypadek losowy. Dodać należy, że przywołany przez organ § 57 ust. 5 Regulaminu studiów określa, że niewypełnienie wszystkich obowiązków przewidzianych programem studiów w danym semestrze może być podstawą do stwierdzenia braku postępów w nauce. Regulamin posługuje się zatem sformułowaniem wskazującym na fakultatywność i uznaniowość stwierdzenia braku postępów w nauce w takim przypadku. Oznacza to, że wydając decyzję o skreśleniu z listy studentów w braku postępów w nauce organ uczelni powinien (w świetle wynikających z § 13 ust. 2 Regulaminu studiów wymogów przewidzianych programem w programie studiów dla danego semestru) powinien wziąć pod uwagę całokształt zebranego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i ocenić, czy w stosunku do strony postępowania nie występują inne dodatkowe okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od wydania decyzji skreślającej z listy studentów. Podkreślić bowiem należy, że w przypadku niezaliczenia przedmiotów w semestrze objętym zgodą na powtarzanie semestru w przypadku długotrwałej choroby lub innego wypadku losowego rozwiązaniem alternatywnym, lecz równorzędnym, do skreślenia z listy studentów z powodu braku zaliczenia semestru w określonym terminie może być udzielenie kolejnej zgody na powtarzanie semestru. Jak wynika z § 21 ust. 1 Regulaminu studiów w stosunku do studenta, który nie spełnił wymogów określonych w § 13 ust. 2 i nie zaliczył semestru, prodziekan może orzec o powtarzaniu przedmiotu objętego zezwoleniem na studiowanie w następnym semestrze, powtarzaniu semestru, o którym mowa w § 24 ust. 1 albo skreśleniu z listy studentów. Jak zaś już wskazano wyżej w § 24 ust. 1 Regulaminu studiów przewidziano możliwość uzyskania ponownej zgody prodziekana na powtarzanie semestru, jeżeli przyczyną kolejnego niezaliczenia semestru była długotrwała choroba lub inny wypadek losowy. Przypadek nieuzyskania zaliczenia semestru (art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n.) jest odmienny od przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce (art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n.). Skoro tak, to konsekwentnie sam fakt powtarzania roku studiów nie może być jednocześnie kwalifikowany jako powód stwierdzenia braku postępów w nauce. Również kolejne niezaliczenie semestru z uwagi na długotrwałą chorobę lub inny wypadek losowy, skoro może skutkować uzyskaniem kolejnej zgody na powtarzanie tego samego semestru, nie może przemawiać za stwierdzeniem braku postępów w nauce.
Pomimo spoczywającego na organie obowiązku ustalenia i rozważenia wszystkich inne okoliczności dotyczące studenta mogących mieć wpływ na treść decyzji, w tym także dokonania oceny obiektywnej możliwość uzyskania pozytywnej oceny (czy ocen) z określonych przedmiotów, organ takich ustaleń nie dokonał i takiej oceny nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wskazać przede wszystkim należy na brak dokonania oceny przez organ okoliczności nieuzyskania przez skarżącą zaliczenia przedmiotu wynikającego z toku studiów, tj. Prawa Unii Europejskiej. Jak bowiem wynika z akt sprawy, z przedmiotu tego skarżąca uzyskała zaliczenie zajęć ćwiczeniowych jak również złożyła egzamin z pozytywną ocena. Organ w odpowiedzi na skargę nie wskazał na brak zaliczenia tego przedmiotu przez skarżącą, zaś na rozprawie wskazał na przesłanki uznania, że przedmiot jednak nie został zaliczony. Brak jednoznacznej oceny w tym zakresie powoduje, że oparcie decyzji na przesłance stwierdzenia braku postępów w nauce wobec niezaliczenia części przedmiotów, w tym przedmiotu Prawo Unii Europejskiej, należy ocenić jako dokonane bez dokładnego ustalenia zaistniałych okoliczności faktycznych sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Niewątpliwe bowiem odmiennie można, a nawet należy, oceniać, a to wobec uznaniowego charakteru decyzji dotyczącej skreślenia z listy studentów w oparciu o art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n., sytuację studenta, który nie zaliczył w danym semestrze dwóch przedmiotów wynikających z toku studiów, a inaczej gdy nie zaliczył tylko jednego przedmiotu w ramach tego samego semestru.
W dalszej kolejności sąd miał na względzie, że ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawiera normatywnej definicji pojęcia "braków postępów w nauce", Stwierdzenie braku postępów w nauce, jak to już wyżej wyjaśniono, niekoniecznie musi prowadzić do skreślenia z listy studentów, tym niemniej przez brak postępów w nauce należy bezsprzecznie rozumieć nieosiągnięcie wyników w nauce, które pozwalają na zaliczenie roku (tak NSA w wyroku z dnia 6 czerwca 2023., sygn.. akt III OSK 2517/21, CBOSA). Przesłanki braku postępów w nauce unormowane zostały we wspomnianym już wyżej zapisie § 13 ust. 2 w zw. z § 57 ust. 5 Regulaminu studiów UG, z którego wynika, że przez brak postępów w nauce może być w szczególności rozumiany jako brak spełnienia wymogów przewidzianych w programie studiów dla danego semestru, do których to wymogów należy m.in. uzyskanie wymaganego zaliczenia oraz złożenie z oceną pozytywną wymaganych egzaminów. Może to zatem nastąpić, jeżeli studentowi nie przysługuje już prawo do zaliczenia danego przedmiotu w innym terminie.
Kwestia ta nie została jednak w wyjaśniona w zaskarżonej decyzji. Organ nie odniósł się bowiem w żaden sposób do okoliczności związanych ze stanem zdrowia skarżącej. Skarżąca już do składanych w dniu 1 lutego 2023 r. wniosków o przywrócenie pierwszego terminu egzaminu z przedmiotów Prawo cywilne I i Prawo karne przedkładała zaświadczenie lekarskie z dnia 26 listopada 2022 r. z rozpoznaniem zespołu depresyjnego nawracającego. Następnie w dniu 15 marca 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zgody na studiowanie według indywidualnej organizacji studiów, jako uzasadnienie wskazując problemy zdrowotne, które często uniemożliwiają uczestniczenie w zajęciach grupowych. Do wniosku tego, który został pozytywnie rozpatrzony, skarżąca załączyła m.in. wskazane wyżej zaświadczenie z dnia 26 listopada 2022 r. Z uwagi na problemy zdrowotne umożliwiono skarżącej przystąpienie do egzaminów z przedmiotów Prawo cywilne I i Prawo karne w innym terminie. W kolejnych wnioskach o zezwolenie na przystąpienie do egzaminu po zakończeniu sesji egzaminacyjnej oraz o przywrócenie poprawkowego terminu egzaminu skarżąca konsekwentnie powoływała się na pogorszający się jej stan zdrowia, przedkładając zaświadczenie lekarskie lekarza-psychiatry z dnia 26 lutego 2024 r., w którym wskazano, że skarżąca pozostaje pod opieką PZP, jest leczona, od kilku miesięcy relacjonuje pogorszenie, które uniemożliwia jej uczestnictwo w zajęciach. W aktach administracyjnych znajduje się również dokument zaleceń lekarskich dla skarżącej z dnia 5 lipca 2023 r. z PZP o rodzaju i sposobie dawkowania leków. nadto do skargi strona dołączyła zaświadczenie lekarskie lekarza PZP z dnia 17 stycznia 2024 r. wskazujące na zgłaszane przez skarżącą pogorszenie stanu psychicznego od października 2023 r., które jest powodem nieobecności skarżącej na zajęciach (k. 51 akt). Również w zaświadczeniu lekarskim z dnia 5 czerwca 2024 r. (k. 56 akt) podano, że z powodu pogorszenia stanu psychicznego skarżąca nie była w stanie odwołać się od decyzji uczelni w wyznaczonym terminie. Z powyższych okoliczności faktycznych wynika, że skarżąca od 2022 r. do 2024 r. borykała się z długotrwałymi problemami zdrowotnymi pozostając pod opieką PZP. Ponadto u skarżącej występowały innego rodzaju schorzenia, jak chociażby wymagające leczenia okulistycznego.
Organ nie odniósł się do tych okoliczności faktycznych, mimo że miał o nich wiedzę, skoro choroba skarżącej była m.in. brana pod uwagę przy wyrażaniu zgody na indywidualną organizację studiów, i nie dokonał oceny pod kątem ewentualnego wpływu stanu zdrowia i rodzaju stwierdzonych u skarżącej schorzeń na ocenę spełnienia przesłanki skreślenia z listy studentów z uwagi na stwierdzony brak postępów w nauce. Wobec wskazywanych problemów zdrowotnych, wystarczającym argumentem przemawiającym za zasadnością zaskarżonej decyzji nie mogła być wskazywana na rozprawie przez pełnomocnika organu okoliczność braku wystąpienia przez skarżącą o wyrażenie kolejnej zgody na powtarzanie tego samego semestru na podstawie § 24 ust. 1 Regulaminu studiów. Organ nie przedstawił argumentacji, która przemawiałaby za jednoznacznym stwierdzeniem, że skarżącej nie przysługuje już jakiekolwiek uprawnienie do zaliczenia danych przedmiotów w innym terminie. Organ był obowiązany do wykazania, czy zły stan zdrowia skarżącej miał charakter długotrwały i czy mógł być przyczyną nieuzyskania zaliczenia określonych przedmiotów, która to okoliczność stała się dla organu podstawą do stwierdzenia u skarżącej braku postępów w nauce.
W zaskarżonej decyzji tylko ogólnikowo wskazano, że brak postępów w nauce polega na niezaliczeniu czterech przedmiotów (przy czym w przypadku jednego z nich nie zostało w sposób prawidłowy wyjaśnione, czy w rzeczywistości nie został zaliczony), co jak już o tym była mowa wyżej nie zostało odniesione do okoliczności związanych ze złym stanem zdrowia skarżącej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jakichkolwiek ustaleń co do terminów zaliczenia poszczególnych przedmiotów, w szczególności zaś wyjaśnienia, czy skarżąca wykorzystała już wszystkie terminy przewidziane Regulaminem studiów i czy jej choroba była tego rodzaju, że nie mogła w pełni wykorzystać korzystnych dla niej regulaminowych możliwości zaliczenia przedmiotów czy semestru w innym terminie. Stwierdzenie braku postępów w nauce, stanowić może podstawę do skreślenia z listy studentów, jeżeli studentowi nie przysługuje już prawo zaliczenia danego przedmiotu w innym terminie. Ani z akt sprawy, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by okoliczności te były przedmiotem badania organu.
Organ nie pozostaje zatem zwolniony z obowiązku dokładnego zbadania wszystkich okoliczności towarzyszących brakowi zaliczenia przedmiotów (czy to w ramach semestru powtarzanego, czy też w zwykłym toku studiów), mogących mieć wpływ na ocenę czynienia możliwości postępów w nauce. Słusznie bowiem wskazuje pełnomocnik skarżącej, że decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. jest decyzją uznaniową, co oznacza że przed wydaniem rozstrzygnięcia organ powinien dokładnie ustalić stan faktyczny i dokładnie wyjaśnić, dlaczego w konkretnym przypadku podjęta została decyzja o skreśleniu.
Skreślenie z listy studentów jest przy tym bardzo daleko idącą i dotkliwą sankcją. Organy uczelni obowiązane są zatem zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. szczegółowo i wnikliwie przeprowadzić postępowanie dowodowe, zebrać wyczerpująco materiał dowodowy i wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że student dopuścił się naruszenia obowiązków uzasadniającego wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów (por. wyrok WSA w Lublinie z 27 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 556/18, LEX nr 2618308). W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok NSA z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, wyrok WSA w Olsztynie z 27 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 376/14, CBOSA).
Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz, czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w takim postępowaniu podjęto kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie aktu uznaniowego z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 130/10, LEX nr 595054 i z 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK1981/14, LEX nr 1769229).
Organy obowiązane są podejmować w toku postępowania wszelkie czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Oznacza to obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, rozważenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) i wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, czego wymaga art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Zwłaszcza w przypadku negatywnej dla strony decyzji wydawanej w granicach uznania administracyjnego, konieczne jest, aby adresat mógł poznać wszelkie prawne i faktyczne przesłanki jej podjęcia.
Stwierdzone w sprawie niniejszej nieprawidłowości nie pozwalają na ocenę, że skreślenie skarżącej z listy studentów było uzasadnione i nastąpiło z zachowaniem reguł proceduralnych. Wprawdzie rozszerzona argumentacja organu została zawarta w odpowiedzi na skargę, jednakże trzeba mieć na uwadze, że odpowiedź na skargę nie stanowi integralnej części decyzji administracyjnej i w żadnym wypadku uzasadnienie decyzji nie może znajdować się w tym właśnie piśmie procesowym i sankcjonować braku uzasadnienia w decyzji czy też go zastępować lub uzupełniać. Ma to w ocenie sądu szczególne znaczenie w przypadku, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – skarżąca wniosła skargę bez skorzystania z prawa zwrócenia się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni dokonaną przez sąd ocenę prawną i przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji powinno zawierać dokładne ustalenia faktyczne oraz wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.
Organ mieć będzie na względzie, że z przepisu art. 108 ust. 2 p.s.w.n. wynika, że decyzja w tym zakresie jest decyzją uznaniową organu. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia jednak organu z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność zaistnienia przesłanek skreślenia z listy studentów oraz wyjaśnienia, dlaczego w konkretnym przypadku podjęta została decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, co poprzedzone być powinno dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Nie jest wystarczające ogólnikowe stwierdzenie braku postępów w nauce. Ustalenie, że student nie zaliczył semestru w określonym terminie wymaga wyjaśnienia, jakie terminy zostały przewidziane lub wyznaczone w decyzjach dziekana i czy student został prawidłowo o nich powiadomiony i czy miał możliwość zaliczenia przedmiotów i w konsekwencji semestru w innych terminach.
Zaskarżona decyzja podlega zatem uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Naruszenie przepisów postępowania mogło mieć bowiem istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w pkt. 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi.