III SA/GD 33/25

III SA/Gd 33/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Symbol z opisem
6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne
Celne prawo
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151 i art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: sekretarz sądowy Mirosława Marszałek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi spółki A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 października 2022 r., nr 2201-IOC.4306.2.2022.EP w przedmiocie unieważnienia decyzji wydanej w sprawie dotyczącej określenia należności celnych z tytułu cła antydumpingowego oddala skargę w zakresie dotyczącym zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2021 r., nr 2201-IOC.4306.1.2021.MK w zakresie odmowy unieważnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 27 września 2013 r., nr 320000-IPCW-6700-117/13/WH; 320000-IPCW-9002-434/13/WH.
Uzasadnienie
Decyzjami z lat 2012-2013 Dyrektor Izby Celnej w Gdyni (ówcześnie odwoławczy organ celny) utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni wydane wobec M. Sp. z o.o. (zwanej dalej "skarżącą", "spółką"), m.in. na podstawie rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji (Dz. Urz. UE L 194/6 z 26 lipca 2011 r., dalej: rozporządzenie nr 723/2011). W decyzjach tych organ celny określił m.in. stawkę rozszerzonego ostatecznego cła antydumpingowego (A30) w wysokości 85 % z kodem dodatkowym TARIC B999 oraz niezaksięgowaną kwotę ostatecznego cła antydumpingowego, podlegającego retrospektywnemu zaksięgowaniu dla towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie zgłoszeń celnych dokonanych przez skarżącą spółkę. Decyzje powyższe stały się prawomocne.
Wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r. w sprawie C-644/17 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej w skrócie: "TSUE") orzekł, że rozporządzenie wykonawcze nr 723/2011 jest nieważne ze względu na to, że zostało przyjęte z naruszeniem art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej. Trybunał Sprawiedliwości zauważył, że uwagi, będące przedmiotem postępowania głównego zostały przedstawione przez spółkę Eurobolt jako stronę zainteresowaną w ramach dochodzenia wszczętego przez Komisję na podstawie art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 1225/2009. Uwagi te miały na celu ustosunkowanie się do tymczasowych ustaleń przyjętych przez Komisję. W związku z tym powinny one być traktowane jako istotne informacje do celów art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 1225/2009, co oznacza, że przepis ten został naruszony w zakresie, w jakim uwagi przedstawione przez Eurobolt nie zostały przekazane państwom członkowskim najpóźniej na 10 dni roboczych przed posiedzeniem Komitetu Doradczego.
W związku z opisanym wyrokiem TSUE, pismem z dnia 7 października 2019 r., strona złożyła wniosek o wyeliminowanie z obrotu prawnego wszystkich 70 decyzji z lat 2012-2013 organów celnych obu instancji oraz o zwrot cła antydumpingowego wraz z odsetkami.
Decyzją z dnia 7 listopada 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej w skrócie: DIAS), działając jako organ I instancji odmówił przyjęcia przedmiotowego wniosku, a po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 26 lutego 2020 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 7 listopada 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r. (sygn. akt III SA/Gd 407/20) uchylił zaskarżoną decyzję DIAS z dnia 26 lutego 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję DIAS z dnia 7 listopada 2019 r.
Wobec takiego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku stanął przed koniecznością rozpatrzenia przedmiotowego wniosku strony we wskazanym w wyroku zakresie.
W konsekwencji, decyzją z dnia 29 czerwca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku - działając na podstawie: art. 23 ust. 3 i art. 29 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L 269 z 10.10.2013 ze zm. – dalej jako: "UKC"), art. 69 ust. 1 pkt 2 lit. b/ i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1382 – dalej w skrócie "p.c.") - odmówił unieważnienia 70 decyzji Dyrektora Izby Celnej w Gdyni o określonych numerach, wydanych w latach 2012–2013, utrzymujących w mocy wymienione w ich sentencjach decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni z lat 2011-2013.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 26 października 2022 r. (nr 2201-IOC.4306.2.2022.EP) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 29 czerwca 2021 r.
Skarżąca spółka, pismem z dnia 22 listopada 2022 r., wniosła skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, zarzucając mu naruszenie:
1/ przepisów postępowania, tj. art. 23 ust 3 UKC w z w. z art. 233 § 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a/ ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) oraz art. 69 ust. 1 pkt 2 lit. c/ i art. 73 ust. 1 p.c. przez odmowę unieważnienia wskazanych we wniosku decyzji;
2/ przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji (dalej także jako: "Rozporządzenie antydumpingowe") przez jego zastosowanie, w konsekwencji czego zaimportowane przez spółkę towary pozostają obciążone dodatkowym cłem antydumpingowym pomimo wyeliminowania w całości Rozporządzenia antydumpingowego z obrotu prawnego;
- art. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2020/611 z dnia 30 kwietnia 2020 r. nakładającego ponownie ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem Rady (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji (dalej także jako: "Nowe Rozporządzenie antydumpingowe") przez jego zastosowanie, w sytuacji gdy przedmiotowy przepis nie obowiązywał w czasie importu towarów przez skarżącą i nie ma podstaw do jego stosowania z mocą wsteczną do zdarzeń mających miejsce przed wejściem przedmiotowego Rozporządzenia w życie a także przez jego zastosowanie, pomimo że wydanie Nowego Rozporządzenia antydumpingowego było niezgodne z art. 264 oraz art. 266 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej jako: "TFUE") oraz art. 5 ust. 1 i ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (dalej jako "TUE") z powodu naruszenia zasady skutecznej ochrony sądowej oraz zasady przyznania, co oznacza naruszenie także tych przepisów przez organ;
- art. 2, art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 1 i ust. 2 TUE przez naruszenie zasady legalizmu, zasady zaufania do organów państwa oraz demokratycznego państwa prawa, w tym zasady niedziałania prawa wstecz przez zastosowanie przepisów nieobowiązujących w czasie zaistnienia zdarzenia podlegającego ocenie prawnej.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że TSUE udzielając odpowiedzi na pytania prejudycjalne Sądu Najwyższego Niderlandów zadane w ramach sprawy wszczętej przez Eurobolt BV (C-644/17), stwierdził, że Rozporządzenie antydumpingowe zostało wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych, tj. niedochowaniem wymogu przekazania wszystkich istotnych informacji Komitetowi Doradczemu nie później niż na dziesięć dni roboczych przed jego posiedzeniem, ustanowionym w art. 15 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej. W ocenie Trybunału obowiązek ten należy do istotnych wymogów proceduralnych prawidłowości postępowania, których naruszenie skutkuje nieważnością danego aktu (zob. analogicznie wyroki: z dnia 10 lutego 1998 roku, Niemcy/Komisja, C-263/95, EU:C:1998:47, pkt 32; a także z dnia 20 września 2017 roku, Tilly-Sabco/Komisja, C-183/16 P, EU:C:2017:704, pkt 114]. Z powyższego powodu Trybunał stwierdził nieważność Rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r., wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. C-644/17, w którym nie orzekł o jakimkolwiek ograniczeniu czasowym, przedmiotowym czy podmiotowym stwierdzonej nieważności. Przeciwnie, Trybunał wyraźnie, jasno i precyzyjnie sformułował tezę, że Rozporządzenie antydumpingowe jest nieważne. Co istotne, z uwagi na stwierdzone uchybienia Rozporządzenia antydumpingowego należy przyjąć, że zostało ono uznane za nieważne z mocą ex tunc, co oznacza, że Rozporządzenie antydumpingowe od momentu wejścia w życie wyroku Trybunału w sprawie C-644/17, ze skutkiem ex tunc nie stanowiło porządku prawnego Unii Europejskiej i jako takie nie obowiązywało, w tym w szczególności w żadnym momencie "obowiązywania" nie mogło kreować wysokości należności przywozowych w stosunku do importowanych towarów. Zaklasyfikowanie cła antydumpingowego jako nienależne jest w sposób nierozerwalny związane z brakiem pokrycia prawnego, to znaczy z nieważnością zarówno pojedynczej decyzji, która je nałożyła, jak i aktu normatywnego, na którego podstawie zostały one ustanowione. Dlatego też, wskazanie w zaskarżonej decyzji, że decyzje Dyrektora Izby Celnej w Gdyni oraz Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni w sposób prawidłowy określały elementy kalkulacyjne i należności celne z tytułu dopuszczenia do obrotu towarów importowanych przez stronę, oznacza zupełne pomijanie przez organy celne skutku wyroku Trybunału w postaci unieważnienia Rozporządzenia antydumpingowego.
Tymczasem skutek ten, polegający na wyeliminowaniu z porządku prawnego podstawy prawnej wydanych decyzji, powoduje, że decyzje te zostały wydane (w dniu ich wydania) bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (do dnia 1 maja 2016 r. w postępowaniu celnym stosowano bowiem przepisy Ordynacji podatkowej). Wydawanie decyzji bazuje na przepisach proceduralnych oraz przepisach prawa materialnego. Przepisy proceduralne dotyczą zasad prowadzenia postępowania, których zadaniem jest urzeczywistnienie istniejących przepisów prawa materialnego. Zasadniczą różnicą w zakresie stosowania obu kategorii przepisów jest to, że w zakresie przepisów proceduralnych zastosowanie znajdują przepisy aktualnie obowiązujące, tj. obowiązujące w czasie prowadzenia danego postępowania. Natomiast przepisy prawa materialnego należy odnosić do czasu zaistnienia zdarzenia objętego hipotezą normy prawnej (innymi słowy, stosujemy przepisy prawa materialnego w takim brzmieniu, w jakim obowiązywały w czasie, kiedy zaistniało zdarzenie nimi objęte).
Przenosząc powyższe na analizowaną sprawę, nie można - zdaniem skarżącej - nie dostrzec, że konsekwencją wyroku Trybunału jest to, że w czasie wydawania decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzających je Decyzji Naczelnika Urzędu Celnego Rozporządzenie antydumpingowe nie obowiązywało, gdyż zostało wyeliminowane z systemu prawnego Unii Europejskiej ze skutkiem ex tunc. Stąd też oczywistym jest, że oceniana na chwilę wydania przedmiotowych decyzji podstawa prawna nie istniała. Za brak podstawy prawnej należy rozumieć m.in. sytuacje, w których decyzja wydana została poza sferą regulacji prawnej, a także gdy przy wydawaniu decyzji oparto się na przepisach materialnych odnoszących się do stanów faktycznych odmiennych od tych, które występują w danej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, ocena zasadności wniosku skarżącej o unieważnienie decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz Decyzji Naczelnika Urzędu Celnego winna być oceniona przez pryzmat istnienia podstawy prawnej, która uprawniałaby do tego, żeby twierdzić, że rzeczone decyzje opierają się na istniejącej i obowiązującej w dniu ich wydania podstawie prawnej. Podstawą nałożenia dodatkowych ceł antydumpingowych na importowane przez skarżącą towary były decyzje Naczelnika Urzędu Celnego utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora Izby Celnej, których materialnoprawną podstawą było Rozporządzenie antydumpingowe. Tymczasem ta podstawa materialnoprawna de facto nigdy nie obowiązywała (z uwagi na wady tkwiące w samym Rozporządzeniu antydumpingowym), co zostało stwierdzone wyrokiem Trybunału. Zatem decyzje Naczelnika Urzędu Celnego oraz Dyrektora Izby Celnej nie posiadały i nie posiadają zakotwiczenia w obowiązującym systemie prawa. Fakt wydania przez organy celne władczego rozstrzygnięcia nakładającego na obywatela (podmiot prawa) obowiązek, bez istniejącej ku temu podstawy prawnej, a zatem działanie z naruszeniem zasady legalizmu oraz praworządności, stanowi kwalifikowaną wadę takiego aktu administracyjnego, skutkującą bezwzględną koniecznością wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego.
Orzecznictwo sądów administracyjnych nie warunkuje konieczności czy też możliwości wyeliminowania ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego bez podstawy prawnej od jakichkolwiek dodatkowych przesłanek, w tym w szczególności od prawdopodobieństwa, że w rezultacie ponownego rozpoznania sprawy zostałaby wydana merytorycznie tożsama decyzja. Tym bardziej nie ma takiej przesłanki w art. 23 ust. 3 UKC. Nie sposób jest twierdzić, że będące przedmiotem wniosku skarżącej decyzje są zgodne z Rozporządzeniem antydumpingowym, skoro rozporządzenie to zostało uchylone wyrokiem Trybunału.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że w szczególnych okolicznościach, zgodnie z zasadą współpracy wyrażoną w art. 10 WE, organ administracji krajowej może być zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją administracyjną, która wskutek wyczerpania drogi prawnej w systemie prawa krajowego stała się ostateczna, w celu uwzględnienia dokonanej później przez Trybunał wykładni mającego znaczenie dla sprawy przepisu prawa wspólnotowego. Organ celny, odmawiając unieważnienia wskazanych we wniosku skarżącej decyzji i stosując wobec skarżącej przepis art. 1 unieważnionego Rozporządzenia antydumpingowego, uchylił się zatem od wykonania wyroku Trybunału w sprawie C-644/17 oraz naruszył art. 23 ust. 3 UKC w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a/ Ordynacji podatkowej oraz art. 69 ust. 1 pkt 2 lit. c/ i art. 73 ust. 1 p.c.
Nie sposób jest też twierdzić, że będące przedmiotem wniosku skarżącej decyzje są zgodne z Nowym Rozporządzeniem antydumpingowym. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazuje, że w przedmiotowej sprawie nie zastosował art. 2 Nowego Rozporządzenia antydumpingowego, a przywołał ten przepis dlatego, że jest on prawnie relewantny dla niniejszej sprawy, aczkolwiek ocena zgodności aktu pochodnego prawa unijnego z Konstytucją RP nie należy do organów celnych. W ocenie skarżącej nie jest zatem słuszne twierdzenie, że w sprawie nie został w istocie zastosowany ww. przepis Nowego Rozporządzenia antydumpingowego, skoro organ celny wskazuje ponadto w zaskarżonej decyzji, że: "Unieważnienie tych decyzji, a w konsekwencji stworzenie podstaw do zwrotu zasadnie pobranych należności celnych, stałoby w jaskrawej sprzeczności z unijnym porządkiem prawnym, a w szczególności z art. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/611 z dnia 30 kwietnia 2020 r., które wprost zakazuje zwrotu należności celnych pobranych na podstawie rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r.". Nie ulega wątpliwości, że Nowe Rozporządzenie antydumpingowe nie obowiązywało w dacie wydania decyzji będących przedmiotem wniosku strony i nie stanowiło podstawy prawnej ich wydania. Nie może zatem być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu żądania wyeliminowania rzeczonych decyzji z uwagi na ich niezgodność z przepisami prawa celnego, tj. brakiem podstawy prawnej ich wydania.
Zgodnie z utrwalonym na gruncie obowiązywania Wspólnotowego Kodeksu Celnego orzecznictwem, jeżeli Trybunał stwierdzi nieważność rozporządzenia nakładającego cła antydumpingowe, takiego jak Rozporządzenie antydumpingowe, cła te są uważane za prawnie nienależne w rozumieniu art. 236 WKC i podlegające co do zasady zwrotowi przez krajowe organy celne na określonych w tym celu warunkach (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 września 2007 roku, Ikea Wholesale, C-351/04, EU:C:2007:547, pkt 66-69; z dnia 18 stycznia 2017 roku, Wortmann, C-365/15, EU:C:2017:19, pkt 34). Co więcej, z orzecznictwa Trybunału wynika, że gdy podatki lub cła zostały pobrane przez państwo członkowskie w zastosowaniu rozporządzenia Unii, które zostało uznane za nieważne lub uchylone przez sąd Unii, zainteresowani, którzy uiścili omawiane podatki lub cła, mają zasadniczo prawo nie tylko do zwrotu pobranych kwot, lecz również do odsetek od owych kwot (zob. podobnie wyrok z dnia 27 września 2012 r., Zuckerfabrik Julich, C 113/10, C 147/10 i C 234/10, EU:C:2012:591, pkt 65, 67 i przytoczone tam orzecznictwo).
Skoro w art. 2 ust. 2 Nowego Rozporządzenia Antydumpingowego wskazano, że wszelkie kwoty zwrotów dokonanych w następstwie wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-644/17 Eurobolt (EU:C:2019:555) podlegają odzyskaniu przez organy, które dokonały tych zwrotów, to oznacza - co oczywiste - że były takie podmioty gospodarcze, którym w następstwie wyroku Trybunału zwrócono uiszczone na podstawie unieważnionego Rozporządzenia antydumpingowego cło. Gdyby takiego zwrotu dokonano również na rzecz skarżącej, to nałożony na organy obowiązek odzyskania zwróconych kwot wiązałby się z koniecznością ponownego powiadomienia skarżącej o długu celnym, a to stałoby się niemożliwe z powodu upływu terminu przedawnienia.
O tym, że w sytuacji wydania rozporządzenia ponownie nakładającego cło antydumpingowe (po unieważnieniu pierwotnej podstawy prawnej wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej) pobór ten podlega zasadzie przedawnienia przewidzianej w art. 221 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, który przewiduje, że o kwocie należności nie można już powiadomić dłużnika po upływie trzyletniego terminu liczonego od dnia powstania tego długu celnego, przy czym bieg tego terminu zostaje jednak zawieszony od dnia wniesienia odwołania, w rozumieniu art. 243 tego kodeksu, Trybunał orzekł w wyroku z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie C-612/16. Trybunał wskazał, powołując się na wyrok z dnia 15 marca 2018 r. w sprawie C-256/16, że w związku z tym do właściwych organów i sądów krajowych należy ustalenie, czy powiadomienie o długu celnym może jeszcze nastąpić, czy też uległo przedawnieniu ze względu na upływ terminu przedawnienia, z uwzględnieniem daty powstania długu celnego dłużnika, a w przypadku, gdy dłużnik wniósł odwołanie - zawieszenia biegu tego terminu.
Ostatnia ze wskazanych we wniosku decyzja dotyczyła zgłoszeń celnych z czerwca 2011 r. i pomimo zainicjowania przez skarżącą procedury odwoławczej, a następnie kontroli sądowoadministracyjnej, 3-letni termin na poinformowanie o kwocie należności celnych już upłynął. Nie jest zatem uprawnione wnioskowanie organu II instancji, że skoro akt prawa unijnego obliguje organy celne do odzyskania ewentualnie zwróconego cła, pozbawionym logiki byłoby przyjęcie, że jednocześnie mogłyby one uchylić decyzje, na podstawie których zostało ono zaksięgowane. Jak bowiem wskazano, obowiązek odzyskiwania zwróconego cła jest niewykonalny i sprzeczny z przepisami dotyczącymi przedawnienia. Skarżąca nie może pozostawać zatem w gorszej sytuacji niż podmioty, którym zwrócono należności celne w związku z unieważnieniem przez Trybunał Rozporządzenia antydumpingowego. O tym, że w następstwie wyroku Trybunału innym importerom dokonywano zwrotów należności, świadczy jednoznacznie treść art. 2 ust 2 Nowego Rozporządzenia antydumpingowego (gdyby sytuacje takie nie miały miejsca, przepis ten byłby bezprzedmiotowy). Natomiast w stosunku do podmiotów, w przypadku których doszło do przedawnienia możliwości powiadomienia o długu celnym, organy nie mogłyby odzyskiwać zwróconych należności. Aby zatem zachować zasadę równości wszystkich importerów, w stosunku do tych, którym zwrócono należności, oraz tych, których wnioski o zwrot nie zostały dotychczas rozpatrzone (z powodu zakazu nałożonego Rozporządzeniem Wykonawczym Komisji (UE) 2019/1374 z dnia 26 sierpnia 2019 r. dotyczącym wznowienia dochodzenia w następstwie wyroku z dnia 3 lipca 2019 roku w sprawie C-644/17 Eurobolt, w odniesieniu do rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) Nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji), należy unieważnić decyzje i dokonać zwrotu na rzecz spółki należności celnych, jeżeli w momencie wejścia w życie Nowego Rozporządzenia antydumpingowego możliwość powiadomienia o należnościach celnych uległa już przedawnieniu. Jeżeli bowiem "powiadomienie takie nie jest już możliwe na skutek tego, że termin ustalony w art. 221 ust. 3 rzeczonego rozporządzenia upłynął, zobowiązany do zapłaty zasadniczo powinien uzyskać zwrot tej kwoty od państwa członkowskiego, które ją pobrało", a także "skoro powiadomienie takie nie jest już możliwe na skutek tego, że termin ustalony w art.221 ust. 3 kodeksu celnego upłynął, dług celny ulega przedawnieniu, a tym samym wygasa w rozumieniu art. 233 tego kodeksu. W takich okolicznościach zobowiązany do zapłaty zasadniczo powinien uzyskać zwrot kwot zapłaconych z tytułu rzeczonego długu celnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem bowiem, prawo uzyskania zwrotu podatków pobranych w państwie członkowskim z naruszeniem przepisów prawa wspólnotowego jest konsekwencją i dopełnieniem praw przyznanych jednostkom przez przepisy wspólnotowe w takim kształcie, jaki nadała im wykładnia dokonana przez Trybunał. Państwo członkowskie jest zatem zobowiązane co do zasady do zwrotu podatków pobranych z naruszeniem prawa wspólnotowego (zob. w szczególności wyrok z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie C 524/04 Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation, Zb.Orz. s. 12107, pkt 110 i przytoczone tam orzecznictwo). W braku uregulowań wspólnotowych w przedmiocie zwrotu krajowych podatków pobranych nienależnie to do wewnętrznego porządku prawnego każdego państwa członkowskiego należy wyznaczenie właściwych sądów oraz uregulowanie procedur postępowania przed nimi, mających zapewnić ochronę praw jednostek wynikających z prawa wspólnotowego, w taki sposób aby, po pierwsze, zasady te nie były mniej korzystne od zasad dotyczących podobnych środków w prawie krajowym (zasada równoważności), a po drugie, nie czyniły one wykonywania praw przyznanych przez wspólnotowy porządek prawny praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym (zasada skuteczności) (ww. wyrok w sprawie Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation, pkt 11 i przytoczone tam orzecznictwo)". (por. wyrok TSUE z dnia 28 stycznia 2010 roku w sprawie C-264/08).
Nowe Rozporządzenie antydumpingowe mogłoby stanowić potencjalną podstawę do ewentualnego wydania nowych decyzji nakładających na zaimportowane przez spółkę towary dodatkowych ceł antydumpingowych jedynie wówczas, gdyby przywóz nastąpił po jego wejściu w życie. Niemniej jednak, Nowe Rozporządzenie antydumpingowe nie stanowiło, nie stanowi i nie będzie stanowić podstawy prawnej przedmiotowych decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, bowiem sytuacja taka nie miała miejsca. Stąd też Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmawiając unieważnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzających je decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z powołaniem się na Nowe Rozporządzenie antydumpingowe uczynił to w sposób nieuprawniony, naruszając art. 2 Nowego Rozporządzenia antydumpingowego.
Dokonując analizy treści Nowego Rozporządzenia antydumpingowego nie można wnosić, że zawiera ono jakiekolwiek regulacje wyłączające możliwość (a w świetle wcześniejszych uwag - faktycznie obowiązek) wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wydanych na podstawie Rozporządzenia antydumpingowego, którego nieważność została stwierdzona wyrokiem Trybunału ze skutkiem ex tunc.
Co więcej, w wydanym w przedmiotowej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2020 r. (sygn. akt III SA/Gd 407/20, którym organy celne są związane), przypomniano, że zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem Trybunału należy przyjąć, że aktualnie obowiązujące przepisy proceduralne mają zastosowanie do wszystkich postępowań zawisłych w momencie ich wejścia w życie, w odróżnieniu od przepisów materialnych, które są interpretowane w ten sposób, że nie obowiązują w stosunku do sytuacji powstałych przed ich wejściem w życie.
Nowe Rozporządzenie antydumpingowe nakłada cło antydumpingowe na określone towary (art. 1) oraz zakazuje zwrotu cła pobranego na podstawie Rozporządzenia antydumpingowego, a także zobowiązuje do odzyskania cła zwróconego na podstawie wyroku Trybunału. Jednakże, Nowe Rozporządzenie antydumpingowe nie przewiduje żadnych innych regulacji. Zatem nie może ono być podstawą do rozstrzygnięcia, ani nawet dla uzasadnienia braku zasadności żądania skarżącej unieważnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego.
Rozstrzygnięcie tej kwestii i żądanie unieważnienia przedmiotowych decyzji, a w konsekwencji uchylenia decyzji organu I instancji, który powinien umorzyć jako bezprzedmiotowe wszystkie postępowania - musi zostać oparte na innych przesłankach i innej podstawie prawnej niż Nowe Rozporządzenie antydumpingowe, gdyż nie reguluje ono przedmiotowego zagadnienia. W konsekwencji, dopiero wówczas - tj. po unieważnieniu decyzji organu II instancji, uchyleniu decyzji organu I instancji oraz umorzeniu przez ten organ postępowań - właściwy organ powinien rozpoznać we właściwym trybie trzecie z żądań spółki, tj. wniosek o zwrot uiszczonego cła antydumpingowego od zaimportowanych towarów.
Niezależnie od powyższego, w ocenie skarżącej Nowe Rozporządzenie antydumpingowe nie może stanowić podstawy prawnej orzekania, z powodu jego nieważności. W jej ocenie Nowe Rozporządzenie antydumpingowe narusza art. 6 ust. 1 i 2 TUE przez zignorowanie zasady niedziałania prawa wstecz, a także art. 264 i 266 TFUE i zasadę skutecznej ochrony sądowej. Ponadto Nowe Rozporządzenie antydumpingowe, zakazując zwrotu i nakazując pobranie zwróconych ceł antydumpingowych narusza art. 5 ust. 1 i 2 TUE.
Unia Europejska opiera się na zasadzie praworządności wyrażonej w art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, będącym odpowiednikiem art. 2 Konstytucji RP. Zaś art. 6 ust. 2 TUE stanowi, że Unia Europejska szanuje prawa podstawowe, jakie zagwarantowane są w Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Tymczasem w preambule tejże Konwencji czytamy o poszanowaniu rządów prawa. W powołanym przepisie zawartym w art. 6 ust. 2 TUE Unia Europejska zobowiązuje się także do szanowania wspólnych tradycji konstytucyjnych. Trybunał (wówczas jako Europejski Trybunał Sprawiedliwości) jeszcze przed wejściem w życie Traktatu o Unii Europejskiej stosował zasadę nieretroakcji praw, którą wyprowadzał z koncepcji pewności prawa, jako zasadę prawa wspólnotowego (zob. wyrok z dnia 25 stycznia 1979 r. w sprawie 98/78). Trybunał również dopuszczał ustanowienie retroaktywnych regulacji w sytuacjach wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych (podobnie jak polski Trybunał Konstytucyjny). W ocenie Trybunału jest to dopuszczalne, gdy norma taka jasno i wyraźnie wynika z celu, który wynika z interesu ogółu (zob. wyrok z dnia 25 stycznia 1979 r. w sprawie 98/78), czy też ze względów merytorycznych wskazując jednocześnie tenże ważny interes (zob. sprawa C-331/88).
W świetle art. 264 TFUE jeżeli skarga jest zasadna, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzeka o nieważności danego aktu. Jednakże Trybunał wskazuje, jeśli uzna to za niezbędne, które skutki aktu, o którego nieważności orzekł, powinny być uważane za ostateczne. Należy przypomnieć, że w wyroku w sprawie C-644/17 Eurobolt Trybunał orzekł o nieważności Rozporządzenia antydumpingowego w całości i nie wskazał, aby jakiekolwiek jego skutki, należało uznać za ostateczne. W szczególności, w przedmiotowym wyroku nie wykluczono możliwości, czy wręcz konieczności unieważnienia decyzji wydanych na podstawie unieważnionego Rozporządzenia antydumpingowego. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że Komisja (UE) była uprawniona do złamania zasady niedziałania prawa wstecz, do czego doszło poprzez wydanie Nowego Rozporządzenia antydumpingowego. Zgodnie z art. 266 TFUE w przypadku orzeczenia o nieważności aktu przyjętego przez instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną lub stwierdzenia, iż zaniechanie przez nią działania jest sprzeczne z Traktatami, jest ona zobowiązana do podjęcia środków, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. O ile Komisja (UE) posiada uprawnienia do wydawania rozporządzeń antydumpingowych, o tyle nie posiada kompetencji do nakładania ceł na importerów, czym zajmują się krajowe organy celne. Zgodnie z art 5 ust. 1 i 2 TUE granice kompetencji Unii wyznacza zasada przyznania. Wykonywanie tych kompetencji podlega zasadom pomocniczości i proporcjonalności. Zgodnie z zasadą przyznania Unia działa wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych jej przez Państwa Członkowskie w Traktatach do osiągnięcia określonych w nich celów. Wszelkie kompetencje nieprzyznane Unii w Traktatach należą do Państw Członkowskich.
Powyższe zarzuty były już przedmiotem rozpoznania i zostały oddalone wyrokiem Sądu z dnia 18 maja 2022 r. - Eurobolt i in./Komisja, sygn. T-479/20, niemniej jednak od powyższego wyroku złożone zostało odwołanie, które zostanie rozpoznane w sprawie o sygn. C-517/22.
W ocenie Skarżącej argumenty wskazane w niniejszej skardze przemawiają za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Jeżeli jednak w ocenie Sądu istotnym dla niniejszego postępowania byłaby kwestia orzeczenia przez Sąd europejski o ważności Nowego Rozporządzenia antydumpingowego, skarżąca wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Pomimo postawionych przez skarżącą zarzutów dotyczących naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz oraz zasady legalizmu wywodzonych z Konstytucji, organ celny wskazał, że Nowe Rozporządzenie antydumpingowe jest wiążącym aktem prawnym i musi być bezpośrednio stosowane w całości na całym obszarze UE.
W dniu 7 października 2021 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Prezesa Rady Ministrów dotyczący oceny zgodności z Konstytucją RP wybranych przepisów Traktatu o Unii Europejskiej. Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji, system źródeł prawa Rzeczypospolitej Polskiej wykazuje budowę hierarchiczną. Umowy międzynarodowe ratyfikowane za zgodą wyrażoną w ustawie, takie jak np. Traktat o Unii Europejskiej, znajdują się w tej hierarchii poniżej Konstytucji, która jest najwyższym prawem w polskim systemie źródeł prawa. Stanowiąc część tego systemu od momentu ratyfikacji i ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, umowa międzynarodowa musi pozostawać w zgodzie z Konstytucją. W hierarchii źródeł prawa TUE znajduje się więc w polskim systemie prawnym poniżej Konstytucji, tak jak każda ratyfikowana umowa międzynarodowa i jak każda część polskiego systemu prawnego, musi być zgodny z Konstytucją. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że rozporządzenia wykonawcze Komisji UE znajdują się w hierarchii źródeł prawa Unii Europejskiej poniżej Traktatów, a tym samym poniżej Konstytucji.
W komunikacie ogłoszonym po wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt K 3/21 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że jest sądem ostatniego słowa w przedmiocie zgodności wszelkich norm, w tym norm unijnych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżąca wniosła o przedstawienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 193 Konstytucji RP w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed, Trybunałem Konstytucyjnym następującego pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu: czy art. 23 ust 3 UKC w zw. z art. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2020/611 z dnia 30 kwietnia 2020 r. nakładającego ponownie ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem Rady (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji oraz art 1 rozporządzenia wykonawczego Rady [UE) Nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji są zgodne z art 2 oraz art 7 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie dopuszczają do unieważnienia decyzji administracyjnych wydanych na podstawie unieważnionego rozporządzenia unijnego i zwrotu uiszczonego na jego podstawie cła.
W ocenie skarżącej odmowa unieważnienia decyzji celnych pomimo wyeliminowania z obrotu prawnego podstawy ich wydania stanowi naruszenie zasady legalizmu, zasady zaufania do organów państwa oraz demokratycznego państwa prawa, w tym zasady niedziałania prawa wstecz. Zakaz retroakcji nie jest wyrażony bezpośrednio w Konstytucji RP, wywodzony jest jednak z art. 2 Konstytucji RP. Imperatyw niedziałania prawa wstecz jest adresowany do organów państwa, które stanowią normy prawne o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, które później mogą stać się podstawą regulacji konkretnej i indywidualnej sprawy. W związku z tym reguła ta obowiązuje w stosunkach państwo - obywatel. W tym sensie nakaz ten ma charakter przedmiotowy i skierowany jest do państwa, które ma obowiązek jego przestrzegania, nałożony przez klauzulę demokratycznego państwa prawnego. "Zasada niedziałania prawa wstecz, jako dyrektywa postępowania skierowana pod adresem organów stanowiących prawo polega na tym, że nie należy stanowić norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowo ustanowionych norm prawnych i z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych normami tymi przewidzianych" - vide orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1986 roku, sygn. akt U 1/86.
Zasada niedziałania prawa wstecz zapewnia bezpieczeństwo przede wszystkim jednostkom przed nieograniczoną władzą państwa. Ma ona charakter przedmiotowy, czyli skierowana jest do państwa, aby w swoich działaniach ją przestrzegało. Nie ulega wątpliwości, że chroni ona prawa i wolności wyrażone w Konstytucji RP.
Zasada niedziałania prawa wstecz to nie tylko zakaz stanowienia norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie, z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych, lecz także zakaz uchwalania intertemporalnych przepisów, które mają określić treść stosunków prawnych powstałych pod rządami dawnych norm, a trwających w okresie wejścia w życie norm nowo ustanowionych; jeżeli ich postanowienia wywołałyby ujemne następstwa dla bezpieczeństwa prawnego i poszanowania praw nabytych - vide wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 marca 2005 roku, sygn. akt K 27/03.
Omawiana zasada nie ma charakteru bezwzględnego i są dopuszczalne od niej odstępstwa. Trybunał Konstytucyjny dopuszcza jednak odstępstwo tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Nadużywanie wyjątków od tej zasady podważałoby autorytet państwa oraz zaufanie obywateli do państwa i stanowionego prawa. Trybunał Konstytucyjny określając wyjątkowość odstępstw podniósł, że: "w wyjątkowych okolicznościach dopuszczalne jest nawet wprowadzenie pewnych odstępstw od zasady lex retro non agit, jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a jednocześnie realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa. Dopuszczalność odstępstw od wymienionych zasad konstytucyjnych zależy od wagi wartości konstytucyjnych, które badana regulacja prawna ma chronić" - vide wyrok z dnia 7 lutego 2001 roku, sygn. akt K 27/00.
Obowiązywanie zasady lex retro non agit chroni wolności i prawa jednostek w ten sposób, że ogranicza pole działania władzy publicznej wyłącznie do stosunków przyszłych. Jednocześnie zapewnia jednostce środki ochrony przed takim formułowaniem przepisów. Z drugiej strony jej obowiązywanie zapewnia systemowi prawnemu stabilność oraz pewność. Naruszenie tego zakazu zagraża wartościom zawartym w takich fundamentalnych zasadach, jak: równość, zaufanie obywateli do państwa i stanowionego prawa czy ochrona praw nabytych. Jednocześnie, na co jest zwracana uwaga, dopuszczalne jest, na zasadzie wyjątku znajdującego uzasadnienie konstytucyjne, działanie wsteczne jedynie korzystnych dla obywateli modyfikacji prawa (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 1994 roku, sygn. akt K 8/94). Takim uzasadnieniem nie jest już np. wyjątkowo trudna, ale przewidywalna sytuacja budżetowa państwa – vide: orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 1993 roku, sygn. akt K 14/92.
Przepisy Nowego Rozporządzenia antydumpingowego mają cechy prawa działającego do stosunków prawnych powstałych przed wprowadzeniem tego prawa. Jednocześnie ich konstrukcja, a także treść, nie uprawnia do stwierdzenia, że retroakcja przepisu art. 2 Nowego Rozporządzenia antydumpingowego jest szczególnie uzasadniona z jakiejkolwiek przyczyny. Nowe Rozporządzenie antydumpingowe nie zawiera jakichkolwiek przepisów wskazujących na wyjątkowość tej sytuacji i konieczność wstecznego stosowania przepisów prawa nakładających swoiste sankcje na importerów.
W ocenie Skarżącej przepisy unijne naruszające zasady konstytucyjne, a zatem nie powinny mieć wobec niej zastosowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni swe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie w sprawie wskazując w jego uzasadnieniu, że przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej zawisła sprawa o sygnaturze akt C-517/22 z odwołania stron od wyroku Sądu z dnia 18 maja 2022 r. (sygn. akt T-479/20). Sprawa dotyczy oceny ważności rozporządzenia Komisji (UE) 2020/611 z dnia 30 kwietnia 2020 r. nakładającego ponownie ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem Rady (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji (Dz. U. UE L 2020.141.1 - dalej: rozporządzenie Komisji (UE) nr 2020/611). Rozstrzygnięcie tej sprawy przez TSUE zostało uznane za mające charakter prejudycjalny w stosunku do sprawy rozpoznawanej przez WSA w Gdańsku.
Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 r. wobec rozstrzygnięcia przez TSUE sprawy o sygnaturze C-517/22 Eurobolt i in.
Wyrokiem z dnia 9 maja 2024 r. (sygn. akt III SA/Gd 838/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że już po złożeniu przez stronę skarżącą wniosku inicjującego postępowanie, ale przed wydaniem zaskarżonej decyzji, weszło w życie rozporządzenie Komisji (UE) nr 2020/611. Rozporządzenie to stanowiło akt wykonania wyroku TSUE z dnia 3 lipca 2019 r. w sprawie C-644/17 Eurobolt, stwierdzającego wyłącznie z powodów proceduralnych (formalnych) nieważność rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011.
Istota regulacji dotyczącej ceł antydumpingowych, zawartej w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 2020/611, polega na powtórzeniu unormowań zawartych w rozporządzenia wykonawczym nr 723/2011 i przyjęciu, że ostateczne cło antydumpingowe nałożone w art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 91/2009 na przywóz określonych w rozporządzeniu towarów zostaje rozszerzone na przywóz określonych towarów wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji i objętych, w okresie stosowania rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011 określonymi kodami CN. To cło rozszerzone pobierane jest od przywozu produktów wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji, zarejestrowanych zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 966/2010 oraz art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1225/2009.
Przepisy art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 2020/611 stanowią, że cła pobrane na podstawie rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011 nie podlegają zwrotowi, zaś wszelkie kwoty zwrotów dokonanych w następstwie wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-644/17 Eurobolt (EU:C:2019:555) podlegają odzyskaniu przez organy, które dokonały tych zwrotów.
Kwestia ważności rozporządzenia Komisji (UE) nr 2020/611 była przedmiotem badania przez Sąd Unii Europejskiej, który wyrokiem z dnia 18 maja 2022 r. w sprawie T 479/20 oddalił skargę Eurobolt BV i innych, zaś TSUE wyrokiem z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-517/22 oddalił odwołanie od tego wyroku. TSUE w wyroku tym stwierdził ostatecznie zgodność z prawem unijnym rozporządzenia.
W wyroku z dnia 3 lipca 2019 r. w sprawie C-644/17 Eurobolt Trybunał stwierdził nieważność rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011 wyłącznie z uwagi na naruszenie zasady proceduralnej wyrażonej w art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 1225/2009. W wyroku tym Trybunał nie badał w ogóle merytorycznej treści tego rozporządzenia wykonawczego i w rezultacie nie podważył ani nie zatwierdził zawartych w nim norm (teza 56).
Podkreślono także, że w dniu przyjęcia spornego rozporządzenia nie istniało żadne orzeczenie sądu Unii stwierdzające nieważność co do istoty (merytorycznie) rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011, gdyż Trybunał stwierdził wyłącznie nieważność tego rozporządzenia wykonawczego ze względu na naruszenie procedury, które mogło zostać i zostało usunięte. TSUE wskazał zatem, że usuwając naruszenie procedury, Komisja uszanowała prawo do skutecznej ochrony sądowej wnoszących odwołanie i zapewniła, aby właściwy komitet doradczy obradował z pełnym poszanowaniem istotnych wymogów proceduralnych przewidzianych w obowiązujących przepisach (tezy 70-75).
Podobne do powyższego stanowisko zajął Trybunału Sprawiedliwości w wyroku z dnia 15 marca 2018 r. w sprawie Deichmann C-256/16.
Oceniając żądanie skarżącej zawarte w jej wniosku z 2019 r., Sąd pierwszej instancji stwierdził, że oczywistym celem tego wniosku było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji nakładających na skarżącą obowiązek uiszczenia cła antydumpingowego i podatku VAT oraz uzyskanie zwrotu uiszczonych z tego tytułu należności. Oczywistym jest, że taki skutek niosłoby za sobą unieważnienie decyzji, nakładających na importera obowiązek zapłaty cła. Za oczywiste musi być uznane także i to, że po 13 latach od dat zgłoszeń celnych, z którymi związane są decyzje, których unieważnienia domaga się strona skarżąca, w przypadku uwzględnienia jej żądania, nie byłoby już możliwości ponownego nałożenia na nią obowiązków uiszczenia cła antydumpingowego i związanego z nim podatku VAT - z powodu upływu terminu przedawnienia.
TSUE uznał jednak, że nie narusza prawa unijnego rozporządzenie wykonawcze zastępujące rozporządzenie poprzednie, dotknięte nieważnością z powodów stricte formalnych (proceduralnych), skoro kwestię przedmiotowego cła antydumpingowego uregulowano w nowym rozporządzeniu w istocie identycznie jak uczyniono to wcześniej w rozporządzeniu nr 723/2011. TSUE stwierdził także, że zgodna z prawem unijnym jest regulacja stwierdzająca, że cła pobrane na podstawie poprzednio obowiązującego rozporządzenia nie podlegają zwrotowi.
Z wyroku w sprawie C-517/22 Eurobolt BV wynika, że nałożone na podstawie rozporządzenia nr 723/2011 cła antydumpingowe były zgodne z prawem materialnym (dochodzenie antydumpingowe przeprowadzono prawidłowo) i brak było podstaw, by podważyć je od strony merytorycznej. Celem uzasadniającym nakładanie przez organy Unii Europejskiej ceł antydumpingowych jest ochrona rynku unijnego przed niszczącymi ten rynek praktykami stosowania zaniżonych cen przez przedsiębiorców spoza obszaru Unii. Skoro rozporządzenie nr 723/2011 było dotknięte jedynie wadą formalną, która - jak okazało się po wznowieniu przez Komisję postępowania po wyroku w sprawie C-644/17 - nie miała wpływu na jego merytoryczną treść, to w pełni uzasadniona była konsekwentna ochrona unijnego rynku poprzez "sanowanie" wcześniejszego błędu formalnego w procedurze prowadzącej do wydania rozporządzenia nr 723/2011 poprzez wydanie rozporządzenia Komisji (UE) nr 2020/611.
Sprzeczne z treścią rozporządzenia Komisji nr 2020/611 i wyroku TSUE w sprawie C-517/22 Eurobolt BV byłoby działanie polskich organów celnych umożliwiające zwrot cła zapłaconego na podstawie rozporządzenia nr 723/2011. Takim zaś działaniem byłoby unieważnienie 70 decyzji ustalających cło antydumpingowe w związku z dokonanym przez skarżącą importem elementów złącznych. W takiej sytuacji przestałby oczywiście istnieć dług celny w zakresie cła antydumpingowego wynikającego z tychże decyzji a ponowne jego ustalenie byłoby niemożliwe z uwagi na upływ terminów przedawnienia.
Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej co do naruszenia art. 2 Konstytucji RP, a w szczególności wyprowadzanej z tego przepisu zasady niedziałania prawa wstecz, należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtowanym jeszcze przed 2016 r. wynika, że zasada ta zakazuje stanowienia prawa, które wymagałoby stosowania nowo ustanowionych norm do sytuacji zaistniałych przed wejściem w życie tych norm. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne do realizacji wartości konstytucyjnej, uznanej w danym wypadku za ważniejszą od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zaskarżona decyzja nie stanowi aktu stosowania prawa wydanego z naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz. Prawomocne decyzje o nałożeniu ceł antydumpingowych ukształtowały bowiem sytuację prawną skarżącej spółki w sposób istniejący w dacie orzekania przez organy administracji celno-skarbowej w analizowanym postępowaniu. Wejście w życie rozporządzenia Komisji nr 2020/611 nie spowodowało nałożenia na spółkę nowych obciążeń, które nie zaistniałyby wskutek wydania 70 decyzji o nałożeniu ceł antydumpingowych. Regulacje zawarte w tym rozporządzeniu stanowią realizację szczególnie istotnego celu, jakim jest ochrona rynku unijnego przed nieuczciwymi praktykami stosowanymi przez niektórych przedsiębiorców spoza Unii, nie naruszając zarazem żadnych istotnych wartości chronionych przez podstawowe akty prawa unijnego oraz Konstytucję RP.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej spółki, wyrokiem z dnia 6 listopada 2024 r. (sygn. akt I GSK 1210/24) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w zakresie dotyczącym zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2021 r. (nr 2201-IOC.4306.1.2021.MK) w zakresie odmowy unieważnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 27 września 2013 r. (nr 320000-IPCW-6700-117/13/WH; 320000-IPCW-9002-434/13/WH) i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku (pkt 1) oraz oddalił skargę kasacyjną w pozostałym zakresie (pkt 2).
W uzasadnieniu wyroku Sąd Naczelny wskazał, że zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), nieważność postępowania zachodzi jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Zgodnie zaś z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.
Sytuacja przewidziana w ostatnim przepisie miała miejsce w postępowaniu prowadzonym przez Sąd pierwszej instancji. Otóż w składzie Sądu pierwszej instancji, który wydał zaskarżony wyrok brał udział Sędzia Jacek Hyla, który jednocześnie brał udział w wydaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2016 r. (sygn. akt III SA/Gd 478/19), kończącego postępowanie w sprawie. Postanowieniem tym umorzono postępowanie sądowe wszczęte w związku z wniesieniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 27 września 2013 r. (nr 320000-IPCW-6700-117/13/WH; 320000-IPCW-9002-434/13/WH) w postępowaniu w przedmiocie nałożenia cła antydumpingowego. W konsekwencji zaskarżony wyrok w zakresie dotyczącym zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2021 r. (nr 2201-IOC.4306.1.2021.MK) w zakresie odmowy unieważnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 27 września 2013 r. (nr 320000-IPCW-6700-117/13/WH; 320000-IPCW-9002-434/13/WH) zapadł z naruszeniem art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Nie było natomiast podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego w pozostałym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny, oprócz podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu nieważności postępowania w związku z naruszeniem z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).
Sąd Naczelny stwierdził, że pozostałe zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej okazały się nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy podkreślić, że – stosownie do art. 190 p.p.s.a. i konsekwencji prawnych wynikających z wydanego w dniu 6 listopada 2024 r. wyroku (sygn. akt I GSK 1210/24) Naczelnego Sądu Administracyjnego – ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej złożonej przez skarżącą w dniu 22 listopada 2022 r. skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2021 r. (nr 2201-IOC.4306.1.2021.MK) i wydanie przez tutejszy Sąd rozstrzygnięcia musi zostać ograniczone wyłącznie do kontroli ww. zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w zakresie w jakim orzeczono w niej o odmowie unieważnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 27 września 2013 r. (nr 320000-IPCW-6700-117/13/WH; 320000-IPCW-9002-434/13/WH). W pozostałym bowiem zakresie (tj. w odniesieniu do pozostałych 69 spraw, w których organ celny wymierzył skarżącej należności celne za lata 2011-2013, a w których prawidłowość wydanych decyzji została poddana przez skarżącą weryfikacji) Naczelny Sad Administracyjny oddalił wniesioną skargę kasacyjną, w pełni podzielając stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak również przez organy celno-skarbowe. Uchylenie przez Sąd Naczelny wyroku tutejszego Sądu z dnia 9 maja 2024 r. (sygn. akt III SA/Gd 838/22) i w konsekwencji przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania we wskazanym zakresie nastąpiło – co należy podkreślić - wyłącznie z uwagi na nieprawidłową obsadę składu sędziowskiego, naruszającą wymogi określone w art 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni podziela wyrażoną, zarówno przez Sąd Naczelny (w odniesieniu do "pozostałych" 69 spraw), jak też uprzednio tutejszy Sąd, ocenę prawną odnośnie braku podstaw do unieważnienia decyzji celno-wymiarowych Dyrektora Izby Celnej w Gdyni, które zostały wydane m.in. na podstawie rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji (Dz. Urz. UE L 194/6 z 26 lipca 2011 r. - dalej: "rozporządzenie nr 723/2011"), którego to nieważność – wyłącznie jednak z powodów proceduralnych (formalnych) – została stwierdzona mocą wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 lipca 2019 r. w sprawie C-644/17 Eurobolt.
Należy bowiem zwrócić uwagę, że w dniu 6 maja 2020 r. - a więc po złożeniu przez skarżącą wniosku inicjującego postępowanie nieważnościowe, ale przed wydaniem zaskarżonej decyzji - weszło w życie rozporządzenie Komisji (UE) 2020/611 z dnia 30 kwietnia 2020 r. nakładające ponownie ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem Rady (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji, które stanowiło akt wykonania ww. wyroku TSUE z dnia 3 lipca 2019 r. w sprawie C-644/17 Eurobolt.
Z postanowień art. 1 ust. 1 ww. rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2020/611 z dnia 30 kwietnia 2020 r. wynika, że ostateczne cło antydumpingowe mające zastosowanie do "wszystkich pozostałych przedsiębiorstw" nałożone w art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 91/2009 na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali, innej niż stal nierdzewna, tj. wkrętów do drewna (z wyłączeniem śrub kolejowych), wkrętów samogwintujących, innych śrub i wkrętów z łbem (z nakrętkami lub podkładkami, lub bez nich, ale z wyłączeniem wkrętów toczonych z prętów, walcówek, profili lub drutu, o pełnym przekroju, o grubości trzpienia nieprzekraczającej 6 mm oraz z wyłączeniem śrub i wkrętów do mocowania materiałów konstrukcyjnych torów kolejowych) oraz podkładek, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej zostaje niniejszym rozszerzone na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali, innej niż stal nierdzewna, tj. wkrętów do drewna (z wyłączeniem śrub kolejowych), wkrętów samogwintujących, innych śrub i wkrętów z łbem (z nakrętkami lub podkładkami, lub bez nich, ale z wyłączeniem wkrętów toczonych z prętów, walcówek, profili lub drutu, o pełnym przekroju, o grubości trzpienia nieprzekraczającej 6 mm oraz z wyłączeniem śrub i wkrętów do mocowania materiałów konstrukcyjnych torów kolejowych) oraz podkładek, wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji i objętych, w okresie stosowania rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 723/2011, kodami CN ex 7318 12 90, ex 7318 14 91, ex 7318 14 99, ex 7318 15 59, ex 7318 15 69, ex 7318 15 81, ex 7318 15 89, ex 7318 15 90, ex 7318 21 00 i ex 7318 22 00. Kody TARIC wymieniono w załączniku I do niniejszego rozporządzenia. Zgodnie zaś z postanowieniami art. 1 ust. 3 tegoż rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/611 z dnia 30 kwietnia 2020 r. cło rozszerzone w ust. 1 niniejszego artykułu pobierane jest od przywozu produktów wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji, zarejestrowanych zgodnie z art. 2 rozporządzenia (UE) nr 966/2010 oraz art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1225/2009, z wyjątkiem przywozu produktów produkowanych przez przedsiębiorstwa wymienione w ust. 2.
Stosownie zaś do art. 2 tegoż rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2020/611 cła pobrane na podstawie rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 723/2011 nie podlegają zwrotowi (ust. 1), natomiast wszelkie kwoty zwrotów dokonanych w następstwie wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-644/17 Eurobolt (EU:C:2019:555) podlegają odzyskaniu przez organy, które dokonały tych zwrotów (ust. 2).
Zaznaczenia wymaga, że wprowadzenia ww. regulacji nie zakwestionował Trybunał Sprawiedliwości UE. Mianowicie, w wyroku z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-517/22, Eurobolt BV i in., wskazano, że Komisja mogła wznowić postępowanie na etapie, na którym doszło do nieprawidłowości stwierdzonej w wyroku Eurobolt, a następnie ponownie nałożyć środki przewidziane w "pierwotnym" rozporządzeniu wykonawczym nr 723/2011, bez nakazywania zwrotu ceł antydumpingowych zapłaconych przez wnoszące odwołanie (zob. pkt 59 tego wyroku). Trybunał uznał zatem, że nie narusza prawa unijnego rozporządzenie wykonawcze zastępujące rozporządzenie poprzednie, dotknięte nieważnością z powodów stricte formalnych (proceduralnych), skoro kwestię przedmiotowego cła antydumpingowego uregulowano w nowym rozporządzeniu w istocie identycznie jak uczyniono to wcześniej w rozporządzeniu nr 723/2011. Ponadto w omawianym wyroku w sprawie C-517/22 Trybunał zwrócił uwagę, że nie bez znaczenie jest stanowisko, iż w wyroku w sprawie C-644/17 Trybunał stwierdził nieważność rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011 wyłącznie z uwagi na naruszenie zasady proceduralnej wyrażonej w art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 1225/2009 i w wyroku tym Trybunał nie zbadał w ogóle merytorycznej treści tego rozporządzenia wykonawczego, a w rezultacie nie podważył ani nie zatwierdził zawartych w nim norm. Wnoszące odwołanie nie mogły zatem oczekiwać zmiany stanowiska Komisji co do istoty (zob. analogicznie wyrok z dnia 13 listopada 1990 r., Fedesa i in., C-331/88, EU:C:1990:391, pkt 47) (zob. pkt 56 tego wyroku).
W konsekwencji należało przyjąć, że działanie polskich organów celnych umożliwiające zwrot cła zapłaconego na podstawie rozporządzenia nr 723/2011 byłoby sprzeczne z treścią rozporządzenia Komisji nr 2020/611 i wyroku TSUE w sprawie C-517/22 Eurobolt BV i in. Takim zaś działaniem byłoby unieważnienie decyzji ustalających cło antydumpingowe w związku z dokonanym przez skarżącą importem elementów złącznych, w tym ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 27 września 2013 r. (nr 320000-IPCW-6700-117/13/WH; 320000-IPCW-9002-434/13/WH). W takiej sytuacji przestałby bowiem istnieć dług celny w zakresie cła antydumpingowego wynikającego z tej decyzji a ponowne jego ustalenie byłoby niemożliwe z uwagi na upływ terminów przedawnienia.
Według Trybunału wznowienie postępowania administracyjnego w następstwie ogłoszenia wyroku w sprawie C-644/17 Eurobolt, mogło zatem zasadnie doprowadzić do ponownego nałożenia cła antydumpingowego przewidzianego w rozporządzeniu wykonawczym nr 723/2011 w odniesieniu do produktów wprowadzonych do wolnego obrotu w okresie obowiązywania rozporządzenia nr 91/2009. Wynika stąd, że natychmiastowy i całkowity zwrot odnośnych ceł antydumpingowych wprowadzony tym rozporządzeniem wykonawczym nie był wymagany (zob. analogicznie wyrok z dnia 8 września 2022 r., Puma i in./Komisja, C-507/21 P, EU:C:2022:649, pkt 68) (zob. pkt 58 uzasadnienia wyroku w sprawie C-517/22).
Wznowienie postępowania po stwierdzeniu nieważności rozporządzenia rozszerzającego nie może prowadzić do tego, że rozporządzenie, które zostanie przyjęte w jego następstwie ponownie nakłada cła antydumpingowe, które miałyby obowiązywać względem produktów wprowadzonych do wolnego obrotu przed dniem wprowadzenia tego obowiązku rejestracji. Natomiast takie wznowienie jest dozwolone, mimo iż odnośne cła antydumpingowe wygasły, pod warunkiem że cła te zostały ponownie nałożone wyłącznie w okresie ich początkowego stosowania (zob. analogicznie wyrok z dnia 15 marca 2018 r., Deichmann, C-256/16, EU:C:2018:187, pkt 77, 78), a zatem jedynie na okres poprzedzający to wygaśnięcie, przez co rozszerzone środki mają charakter wyłącznie wsteczny (wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., APEX, C-371/14, EU:C:2015:828, pkt 47) (zob. pkt 62 ww. wyroku).
Kontrolowana - w omawianym zakresie - decyzja organu nie stanowi aktu stosowania prawa wydanego z naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz. Prawomocna bowiem decyzja Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 27 września 2013 r. o nałożeniu na skarżącą cła antydumpingowego ukształtowała sytuację prawną skarżącej spółki w sposób istniejący w dacie orzekania przez organy administracji celno-skarbowej w analizowanym postępowaniu. Wejście w życie rozporządzenia Komisji nr 2020/611 nie spowodowało nałożenia na spółkę nowych obciążeń, które nie zaistniałyby wskutek wcześniejszego wydania ww. weryfikowanej decyzji o nałożeniu cła antydumpingowego. Regulacje zawarte w tym rozporządzeniu stanowią realizację szczególnie istotnego celu, jakim jest ochrona rynku unijnego przed nieuczciwymi praktykami stosowanymi przez niektórych przedsiębiorców spoza Unii, nie naruszając zarazem żadnych istotnych wartości chronionych przez podstawowe akty prawa unijnego oraz Konstytucję RP.
Nie bez znaczenia w sprawie pozostaje również art. 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/611 z dnia 30 kwietnia 2020 r., zgodnie z którym cła pobrane na podstawie rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 723/2011 nie podlegają zwrotowi. W omawianym wyroku z dnia 11 stycznia 2024 w sprawie C-517/22 Trybunał wskazał, że wbrew temu, co twierdzą wnoszące odwołanie, o ile do organów celnych należy dokonanie zwrotu ceł przywozowych i ceł wywozowych, o tyle uprawnienie to, zgodnie z art. 116 ust. 1 akapit pierwszy kodeksu celnego, może być wykonywane wyłącznie z uwagi na błąd właściwych organów lub jeżeli zostanie wykazane, że dług celny, o którym pierwotnie powiadomiono, przekracza kwotę należną lub gdy towary są wadliwe lub niezgodne z warunkami umowy czy też na zasadzie słuszności (zob. pkt 98 tego wyroku).
W niniejszej sprawie, ponieważ cła antydumpingowe nałożone spornym rozporządzeniem były identyczne, jak cła ustanowione rozporządzeniem wykonawczym nr 723/2011, Komisja na podstawie art. 14 ust. 1 rozporządzenia 2016/1036 mogła zakazać zwrotu wcześniej pobranych ceł (zob. analogicznie wyrok z dnia 15 marca 2018 r., Deichmann, C-256/16, EU:C:2018:187, pkt 57, 58) (pkt 99 tego wyroku).
Nakładając ponownie na mocy spornego rozporządzenia cła antydumpingowe, Komisja zapewniła ochronę przemysłu Unii, nie nakładając przy tym na wnoszące odwołanie jakiegokolwiek obowiązku, który wykraczałby poza obowiązki wynikające z rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011, uwolnionego od niezgodności z prawem stwierdzonej w wyroku Eurobolt (zob. analogicznie wyrok z dnia 8 września 2022 r., Puma i in./Komisja, C-507/21 P, EU:C:2022:649, pkt 68) (zob. pkt 100 tego wyroku).
Mając powyższe na uwadze przyjąć należało, że – wbrew stanowisku i argumentacji podniesionej w skardze – brak było podstaw do unieważnienia przez organ celny ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 27 września 2013 r. (nr 320000-IPCW-6700-117/13/WH; 320000-IPCW-9002-434/13/WH), a w konsekwencji do zwrotu nałożonego ta decyzją cła antydumpingowego. W tej sprawie cło antydumpingowe zostało nałożone na podstawie postanowień rozporządzenia wykonawczego nr 723/2011, które następnie nałożono wyłącznie w okresie ich początkowego stosowania na podstawie przepisów rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/611 z dnia 30 kwietnia 2020 r.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.