III SA/Gd 32/25

III SA/Gd 32/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący/
Janina Guść
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art.129 § 2, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 6 listopada 2024 r. nr 069/OR11/24 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 września 2024 r. (nr BP202.8110.3380.2024.AJ.RDM) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie odmówił A. B. (dalej jako "strona", "wnioskodawca". "skarżący") przyznania pomocy finansowej dla producenta rolnego, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.
Powyższą decyzję doręczono stronie w dniu 16 września 2024 r., co dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji. Decyzja została wysłana na adres ustanowionego w postępowaniu administracyjnym pełnomocnika A. B. – D. B. (ojciec wnioskodawcy), który pokwitował odręcznym podpisem odbiór decyzji w dniu 16 września 2024 r.
W dniu 25 września 2024 r. A. B. udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu P. B. do reprezentowania strony wobec Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wraz z zastrzeżeniem aby pełnomocnictwo w przypadku wątpliwości interpretować w sposób możliwie szeroki.
A. B., jako adresat wskazanej wyżej decyzji, reprezentowany przez radcę prawnego P. B., złożył następnie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Odwołanie wraz z pełnomocnictwem wysłano na adres właściwego organu w dniu 1 października 2024 r.
Postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r. nr 069/OR11/24 Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) – dalej powoływanej jako "k.p.a.", oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Bytowie z dnia 12 września 2024 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przedmiotową decyzję organu pierwszej instancji wysłano do pełnomocnika strony – D. B. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, tj. na adres: S. [...] lok. [...], [...] M. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o 14-dniowym terminie na wniesienie odwołania. W dniu 16 września 2024 r. pod wskazanym adresem przesyłkę odebrał pełnomocnik strony D. B. Organ podkreślił, że data odbioru decyzji przez stronę wynika z załączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, które zostało opatrzone własnoręcznym podpisem odbierającego decyzję pełnomocnika. Jednocześnie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało nadane u operatora pocztowego w dniu 1 października 2024 r.
Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
W tych okolicznościach sprawy przyjęto, że termin na wniesienie odwołania, liczony od dnia 17 września 2024 r., upłynął w dniu 30 września 2024 r., tymczasem pełnomocnik strony wniósł odwołanie z uchybieniem terminu w dniu 1 października 2024 r.
Organ dodał, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - jaką jest wniesienie odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji, co powoduje, że wykluczone jest merytoryczne rozpoznanie kwestionowanej decyzji przez organ odwoławczy.
A. B., reprezentowany przez radcę prawnego P. B., zaskarżył opisane postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:
art. 9 k.p.a. poprzez brak pouczenia, że termin 14 dni na wniesienie odwołania jest liczony od doręczenia decyzji pełnomocnikowi, a nie stronie postępowania;
art. 134 k.p.a. poprzez jego zastosowanie pomimo braku zajścia przesłanek do jego zastosowania.
Nadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z oświadczenia D. B. (w aktach) oraz oświadczenia A. B. (w aktach) na okoliczność daty doręczenia decyzji A. B. oraz dowodów z zeznań D. B. oraz A. B. na okoliczność daty doręczenia decyzji A. B.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że brak pouczenia, iż termin do odwołania jest liczony od dnia doręczenia pełnomocnikowi, a nie stronie postępowania, stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. W związku z tym stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z zachowaniem czternastodniowego terminu liczonego od dnia 21 września 2024 r. (a także od dnia 19 września 2024 r.). Pełnomocnik strony wyjaśniając, z jakich powodów, w jego ocenie, za datę doręczenia decyzji stronie należy przyjąć inny dzień niż to wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazał, że A. B. otrzymał od ojca D. B. decyzję w dniu 21 września 2024 r., gdy powrócił do domu z letniego wyjazdu. D. B. miał wtedy poinformować A. B., że odebrał decyzję jeden dzień, maksymalnie dwa dni wcześniej tzn. 19 września 2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jak również o oddalenie zgłoszonych wniosków dowodowych. Wskazana przez skarżącego okoliczność jakoby pełnomocnik D. B. odebrał decyzję w czwartek 19 września 2024 r. nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W ocenie organu pouczenie o trybie złożenia odwołania było prawidłowe, bowiem organ nie jest obowiązany do określenia w pouczeniu warunków formalnych środka prawnego jako pisma procesowego, czy innych szczegółów proceduralnych, w tym - jak tego oczekuje skarżący - informacji, że termin do odwołania liczony jest od dnia doręczenia decyzji pełnomocnikowi a nie stronie postępowania. W kontekście powyższego w ocenie organu nie mają znaczenia oświadczenia A. B. i D. B. z dnia 18 listopada 2024 r., bowiem uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje bezskuteczność odwołania i w konsekwencji ostateczność decyzji.
Organ zwrócił uwagę, że przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu, i to tylko w przypadku zaistnienia wątpliwości, co do zgodności zaskarżonego aktu z prawem, a nie wątpliwości w zakresie ustaleń faktycznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 6 listopada 2024 r. (nr 069/OR11/24), stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie z dnia 12 września 2024 r. (nr BP202.8110.3380.2024.AJ.RDM) o odmowie przyznania A. B. pomocy finansowej przeznaczonej dla producenta rolnego, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.
Organ wskazuje, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania.
Skarżący nie kwestionuje faktu, że odwołanie zostało wzniesione w dniu 1 października 2024 r. Z treści skargi nie wynika także, aby skarżący podnosił, że doręczenie decyzji do rąk D. B., to jest ustanowionego przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym pełnomocnika, nastąpiło w innej dacie, niż wynikająca ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji data 16 września 2024 r. Skarżący stoi jednak na stanowisku, że organ nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy tj., że D. B. jako osoba, która odebrała przesyłkę, wprowadziła skarżącego w błąd, co do faktycznego dnia przyjęcia przesyłki od doręczyciela. D. B. miał bowiem przekazać A. B. przesyłkę zawierającą decyzję w dniu 21 września 2024 r. i powiedzieć mu jednocześnie, że odebrał ją jeden, maksymalnie dwa dni wcześniej, czyli nie wcześniej niż 19 września 2024 r.
Podstawę prawną kontrolowanego postanowienia stanowi m. in. art. 134 k.p.a. zgodnie z którym: "organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia [...] uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne".
Termin do wniesienia odwołania wynika zaś z art. 129 § 2 k.p.a. zgodnie z którym "odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie".
Zatem zgodne z zacytowanymi przepisami jest postanowienie, w uzasadnieniu którego zostanie prawidłowo uwidocznione: kiedy stronie doręczono decyzję organu I instancji, kiedy upłynął termin do wniesienia odwołania i to, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem 14-dniowego terminu.
W niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa wyżej, zostały wykazane przez organ odwoławczy w stopniu wystarczającym do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia.
Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykazał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie z dnia 12 września 2024 r. (nr BP202.8110.3380.2024.AJ.RDM) została doręczona w dniu 16 września 2024 r. pod adresem miejsca zamieszkania pełnomocnika ustanowionego przez A. B. – D. B., a więc zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a.
W aktach administracyjnych znajduje się kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej ww. decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie. Na potwierdzeniu tym widnieje odręczny podpis D. B. pod datą odbioru przesyłki w dniu 16 września 2024 r. oraz złożony w tym dniu podpis osoby doręczającej przesyłkę do rąk adresata. W aktach administracyjnych znajduje się również koperta przesyłki, w której strona przesłała odwołanie do organu. Koperta ta opatrzona jest odciskiem pieczęci pocztowej nadania przesyłki w dniu 1 października 2024 r. Sąd ustalił z urzędu, że oryginał ww. potwierdzenia odbioru znajduje się w aktach administracyjnych, dołączonych do sprawy o sygn. akt III SA/Gd 31/25, co wynika z faktu, że przesyłka odebrana w dniu 16 września 2024 r. przez D. B. zawierała 2 decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie z dnia 12 września 2024 r., czyli decyzje o numerach BP202.8110.3379.2024.AJ.RDM i BP202.8110.3380.2024.AJ.RDM (co odnotowano na zwrotnym potwierdzeniu odbioru).
W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 30 września 2024 r., a wniesienie (nadanie na poczcie) odwołania w dniu 1 października 2024 r. nastąpiło po upływie terminu do dokonania tej czynności (1 dzień po upływie terminu).
W świetle zebranych w sprawie i przedstawionych wyżej dowodów nie można zatem postawić postanowieniu Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skutecznego zarzutu naruszenia prawa, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało po ustaleniu prawnych przesłanek do jego wydania, przewidzianych w zacytowanym art. 134 k.p.a.
Rozpoznając skargę na postanowienie orzekające o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, jak w tym przypadku, Sąd ogranicza się jedynie do zbadania prawnych przesłanek wydania takiego postanowienia, nie jest natomiast uprawniony do oceny, czy zachodziłyby powody do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ani też nie ma kompetencji przywrócenia uchybionego terminu.
Możliwość taką ma jedynie organ odwoławczy, zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a.
Orzekanie o ewentualnym przywróceniu terminu następuje w odrębnym (od niniejszego) postępowaniu administracyjnym, jednak tylko po jego zainicjowaniu przez stronę zainteresowaną. Kwestia przywrócenia terminu była rozważana przez Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odrębnym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem A. B. datowanym na dzień 19 listopada 2024 r. Do wniosku tego dołączono oświadczenie A. B. z dnia 18 listopada 2024 r., że otrzymał od ojca D. B.decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie w dniu 21 września 2024 r. (po powrocie z wyjazdu), który przekazał mu również informację, że decyzja została odebrana dzień lub maksymalnie dwa dni wcześniej, tzn. w czwartek. Do wniosku dołączono także oświadczenie D. B. z dnia 18 listopada 2024 r., że przekazał ww. decyzję synowi A. B. w weekend i poinformował go, że odebrał ją dzień lub dwa dni wcześniej. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2024 r. (nr 074/OR11/2024) Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił A. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie z dnia 12 września 2024 r. (nr BP202.8110.3380.2024.AJ.RDM) o odmowie przyznania pomocy.
Sąd podkreśla w tym kontekście, że wskazane postanowienie z dnia 9 grudnia 2024 r. (nr 074/OR11/2024) nie stanowi przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, która koncentruje się wyłącznie na dokonaniu oceny prawidłowości postanowienia Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 listopada 2024 r. (nr 069/OR11/24) stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania - to zaś postanowienie, jak wskazano wyżej, ma uzasadnione podstawy faktyczne i prawne. Termin 14 dni na wniesienie odwołania, który upłynął z dniem 30 września 2024 r. niewątpliwie został bowiem uchybiony, co można jednoznacznie ustalić na podstawie akt sprawy.
Sąd stwierdził, że wbrew ocenie pełnomocnika strony, stan faktyczny sprawy został wyjaśniony na podstawie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego w sposób wystarczający do jej rozstrzygnięcia. Sąd nie dostrzegł potrzeby dodatkowego uzupełniania materiału dowodowego w sprawie w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.
W tej sprawie Sąd ocenił, że nie zachodzą żadne wątpliwości co do istotnych z punktu widzenia zastosowania art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. okoliczności faktycznych sprawy, to jest daty doręczenia decyzji (16 września 2024 r.), daty wniesienia odwołania (1 października 2024 r.) i uchybienia terminu (uchybienie terminu o 1 dzień). Wskazane w skardze dokumenty, to jest oświadczenia A. B. i D. B. z dnia 18 listopada 2024 r., w których wskazuje się, że D. B. błędnie poinformował A. B. co do daty, w której odebrał w jego imieniu decyzję, pozostają bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy dotyczącej uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Dokumenty te jak wskazano w skardze znajdują się już w aktach administracyjnych – co jest skutkiem tego, że zostały przygotowane jako załączniki do wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Jak wskazano wyżej, ta kwestia - to jest kwestia zasadności odmowy przywrócenia terminu - nie jest zaś i nie może być przedmiotem niniejszego postępowania, nie wymaga więc wyjaśnienia. Sąd wskazuje, że ustawa p.p.s.a. w ogóle nie przewiduje możliwości przeprowadzenia przez sąd administracyjny innych dowodów niż dowody z dokumentów. Wniosek pełnomocnika o przeprowadzenie dowodu z zeznań D. B. oraz A. B., nie mógł podlegać uwzględnieniu także z tego względu, a nie tylko z uwagi na to, że kwestia doręczenia decyzji w sprawie została już w dostateczny sposób wyjaśniona przez organ.
W kontekście podniesionych w skardze zarzutów Sąd podkreśla końcowo, że osoba działająca przez pełnomocnika działa tak, jakby sama dokonywała czynności procesowych. Odbiór decyzji przez ustanowionego pełnomocnika, to jest D. B., który został wskazany przez A. B. jako osoba uprawniona do działania w jego imieniu i na jego rzecz, jest zatem równoznaczny z dokonaniem doręczenia decyzji stronie. Okazanie mocodawcy przez pełnomocnika odebranej wcześniej przez pełnomocnika decyzji nie powoduje żadnych skutków dla biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji.
Decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bytowie z dnia 12 września 2024 r. (nr BP202.8110.3380.2024.AJ.RDM) zawierała ponadto prawidłowe pouczenie o treści "od decyzji służy stronie odwołanie do Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni wniesione za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Bytowie, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia". Pouczenie to nie narusza art. 9 k.p.a. W szczególności wbrew ocenie pełnomocnika organ udzielając pouczenia o terminie i trybie wniesienia odwołania nie miał obowiązku udzielać bardziej rozbudowanych porad prawnych. Jedynie na marginesie tej sprawy Sądu wskazuje, że od dnia 25 września 2024 r. strona ustanowiła też w sprawie kolejnego, profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Podniesione przez pełnomocnika strony zarzuty, co do niewystarczającego pouczenia co do prawa i terminu zaskarżenia decyzji i wątpliwości w tym zakresie, nie zostały w ocenie Sądu przekonująco uargumentowane w zakresie w jakim pełnomocnik uznaje takie pouczenie jak powyżej przytoczone za naruszenie prawa przez organ. Takiego naruszenia Sąd w przedmiotowej sprawie nie stwierdził, tak w zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 9 k.p.a, jak i art. 134 k.p.a. Jak też wskazano wyżej szczególnego podkreślenia wymaga, że w toku niniejszego postępowania Sąd nie oceniał i nie mógł oceniać aspektów związanych z tym, czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, wykracza to bowiem poza zakres przedmiotowej sprawy, której istota dotyczy jedynie stwierdzenia, czy termin został uchybiony, a taka okoliczność w ocenie Sądu została prawidłowo ustalona przez organ.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako niezasadną.
Sprawa została rozpoznana na w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., uwzględniając, że przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, kończące postępowanie.