III SA/GD 312/04

III SA/Gd 312/04 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-01-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Arkadiusz Despot-Mładanowicz /przewodniczący/
Elżbieta Kowalik-Grzanka
Jacek Hyla
Krzysztof Gruszecki
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Sygn. powiązane
I OSK 456/05 - Wyrok NSA z 2005-09-02
Skarżony organ
Zarząd Powiatu
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie: sędzia WSA Alina Dominiak, asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. B. na uchwałę Zarządu Powiatu z dnia 17 marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół [...] w R. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości 2. określa, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana.
Uzasadnienie
W dniu 17 marca 2004 r. Zarząd Powiatu podjął uchwałę nr [...], którą na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym ( Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz.1592) oraz art. 5 c pkt 2 i art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. nr 95 z 1991 r. , poz.425 ze zm.) odwołał z dniem 17 marca 2004 r. , po uzyskaniu pozytywnej opinii [...] Kuratora Oświaty , ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół [...] w R. pana T. B.
Jednocześnie w dniu 17 marca 2004 r. Przewodniczący Zarządu Powiatu wystosował do T. B. pismo informujące go, że z dniem 17 marca 2004 r. na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz Uchwały Zarządu Powiatu nr [...] Zarząd Powiatu odwołuje go z zajmowanego stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół [...] w R. bez wypowiedzenia ze skutkiem na dzień 17 marca 2004 r.
W uzasadnieniu pisma wskazano, że placówka, której T. B. był Dyrektorem, otrzymała w zarząd w drodze decyzji nr [...] z dnia 14 maja 1993 r. od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomość niezabudowaną o pow. 28, 7386 ha – działkę nr [...]. Decyzja określała, że nieruchomość została przekazana szkole w celu prowadzenia działalności rolniczej o charakterze dydaktyczno – produkcyjnym.
Powiat [...] był zainteresowany przejęciem nieruchomości na własność z przeznaczeniem na cele dydaktyczne szkoły. W dniu 15 listopada 1999 r. Zarząd Powiatu skierował do Dyrektora Oddziału Terenowego AWRSP w G. pismo z prośbą o rozważenie możliwości nieodpłatnego przekazania przez Agencję na rzecz Powiatu [...] m.in. opisanej nieruchomości. W dniu 30 czerwca 2000 r. podjęta została uchwała Rady Powiatu nr [...] w sprawie nieodpłatnego przejęcia przez Powiat własności nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nieruchomość miała służyć realizacji zadań własnych Powiatu w zakresie oświaty, prowadzenia działalności o charakterze dydaktyczno – produkcyjnym. Mimo wiedzy T. Bą. o koncepcji przejęcia przez Powiat przedmiotowych gruntów na własność Powiatu z przeznaczeniem na cele oświatowe realizowane przez Zespół Szkół Rolniczych [...] w R., umożliwił on sprzedaż przez AWRSP gruntów osobom trzecim i sam został nabywcą jednej z działek o pow. 1,2499 ha.
T. B. umożliwił sprzedaż działek bez wydania formalnej decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zarządu nad nieruchomościami oddanymi szkole w zarząd, bez zwrotu mienia AWRSP w razie wygaśnięcia zarządu stwierdzonego protokołem zdawczo – odbiorczym zawierającym spis z natury przejmowanych działek z częściami składowymi , w tym drzewostanów. Działania te stanowiły naruszenie przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 11 sierpnia 1997 r. w sprawie trybu przekazywania mienia wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, w razie ustanowienia lub wygaśnięcia zarządu, oraz trybu ustalania i wnoszenia opłat ( Dz. U. Nr 101, poz.636).
W związku ze wskazanymi powyżej okolicznościami Zarząd Powiatu nie widzi możliwości dalszej współpracy z T. B. jako Dyrektorem Zespołu Szkół Rolniczych [...] w R. , której Powiat jest organem prowadzącym. Zarząd Powiatu utracił zaufanie do niego jako dyrektora jednostki organizacyjnej powiatu. Okoliczności te uzasadniają odwołanie go ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Poinformowano również T. B., że w terminie 14 dni od doręczenia pisma przysługuje mu prawo wniesienia odwołania do Sądu Rejonowego w G.
Do pisma dołączono uchwałę Zarządu Powiatu z dnia 17 marca 2004 r. i opinię [...] Kuratora Oświaty z dnia 16.03.2004 r.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł T. B. wnosząc o jej unieważnienie jako niezgodnej z prawem. Wskazał, że wystosował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w sprawie odwołania go ze stanowiska, lecz Zarząd podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.
Skarżący zacytował orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wynika, że w pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" stanowiących podstawę odwołania dyrektora nie mieści się każde naruszenie prawa przez dyrektora – pojęcie to musi być rozumiane wąsko.
Wskazał, że w orzecznictwie sądowym wykształcił się pogląd, iż odwołanie na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy jest zbliżone do odwołania o jakim mowa w art. 52 § 1 w zw. z art. 70 § 1 i 3 kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem, zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
Skarżący stwierdził, że nie przedstawiono żadnych dowodów na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, czy popełnienie przez skarżącego przestępstwa w czasie pełnienia funkcji dyrektora szkoły, co uniemożliwiałoby jego dalsze zatrudnienie na zajmowanym stanowisku.
Zarzucono mu , iż sprzedaż ziemi przez AWRSP nastąpiła z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 11 sierpnia 1997 r. w sprawie trybu przekazania mienia wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa , gdyż brak było formalnej decyzji i protokołu zdawczo – odbiorczego zawierającego spis z natury, gdy – zdaniem skarżącego – zarzuty są chybione, bowiem ustawa o gospodarce gruntami określa organ, jak i jego kompetencje w tym prawa i obowiązki w zbywaniu nieruchomości rolnej skarbu państwa. Przedmiotowa działka [...] obręb Ł. została przekazana szkole w zarząd. W 1999 r. dyrektor AWRSP zwrócił się do skarżącego o rezygnację z części działki na rzecz Agencji w celu jej sprzedaży na plac manewrowy. Chodziło o grunt podmokły i nieprzydatny do produkcji rolnej .Skarżący wyraził zgodę i wystąpił z wnioskiem o rezygnację z części działki [...]. AWRSP przychyliła się do wniosku. Oświadczyła również, że zgodnie z przepisami nastąpi podział geodezyjny działki a następnie AWRSP wyda decyzję o wygaszeniu zarządu na całość nieruchomości . Wydzielona jej część zostanie przeznaczona do sprzedaży, a pozostała na wniosek Starostwa w P. G. zostanie nieodpłatnie przekazana zgodnie z art. 24 ustawy z 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
W ocenie skarżącego wynika z tego , że Starostwo już przez 2000 r. starało się o wygaśnięcie zarządu co do całości gruntów i prowadziło postępowanie z AWRSP w sprawie ich przejęcia na podstawie ustawy.
Gdy napotkał przypadkowo na informację o sprzedaży działek, przystąpił do przetargu otwartego i nabył działkę nr [...] . Był przekonany, że wszystko odbywa się zgodnie z prawem –mapy i opisy były potwierdzone pieczęciami i podpisami Starostwa Powiatowego. To Starostwo Powiatowe załatwiało wszelkie formalności , niezbędne AWRSP do sprzedaży działek, wobec czego trudno uwierzyć, by Zarząd Powiatu nie wiedział o sprzedaży gruntów, które chciał pozyskać bezpłatnie.
Skarżący nie mógł "umożliwić" sprzedaży, bo nie miał żadnego wpływu na sprzedaż gruntów. Był przekonany, że transakcja jest legalna ,tym bardziej, że nabywcami działek były osoby lub ich rodziny reprezentujące organy jednostek samorządowych w P. G.
Zarząd Powiatu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że odwołanie skarżącego ze stanowiska dyrektora nastąpiło z następujących powodów:
Zespół Szkół , który otrzymał w zarząd działkę nr [...] obręb Ł. , stanowiącą własność Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1999 r. stał się powiatową jednostką organizacyjną Powiatu.
Od 1999 r. Powiat występował do AWRSP o przekazanie na własność Powiatu w/w działki na realizację zadań własnych Powiatu w zakresie oświaty. Przekazanie miało nastąpić w trybie art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W celu nabycia nieruchomości oddanej w zarząd Zespołowi Szkół Rada Powiatu podjęła w dniu 30.06.2000 r. uchwałę wyrażającą zgodę na nieodpłatne nabycie tej nieruchomości. Skarżący jako dyrektor Zespołu Szkół wiedział o staraniach władz Powiatu o nieodpłatne nabycie nieruchomości od AWRSP oraz miał świadomość, że podstawą zwrotu nieruchomości do Agencji przez Zespół Szkół jest prawomocna decyzja Prezesa Agencji dotycząca wygaśnięcia trwałego zarządu. Skarżący prowadził korespondencję z Agencją, z której wynika, że skarżący i Agencja układali się co do sprzedaży przez Agencję części nieruchomości osobie trzeciej.
Skarżący nie zareagował na bezprawne działania pracowników Agencji, którzy bez wydania decyzji o wygaszeniu zarządu i bez formalnego zwrotu przez Zespół Szkół nieruchomości Agencji dzielili i sprzedawali działki powstałe z podziału działki [...].Skarżący jako kierownik powiatowej jednostki organizacyjnej powinien dbać o prawidłowe gospodarowanie majątkiem mu powierzonym, działać w interesie powiatu i powiatowej jednostki organizacyjnej, którą kieruje, a także podejmować działania zmierzające do realizacji uchwały powiatu. Skarżący nie tylko nie reagował na wyprzedaż gruntów oddanych Zespołowi Szkół w zarząd, ale i sam nabył jedną z działek powstałych z podziału nieruchomości. Skarżący działał z naruszeniem prawa , zwracając Agencji nieruchomość bez wydania wymaganej przepisami decyzji i bez protokołu zdawczo – odbiorczego. Naruszył nie tylko przepisy prawa, ale zaprzeczył jednemu z podstawowych celów Powiatu – jakim było nieodpłatne nabycie gruntów od Agencji. Skarżący uniemożliwił Powiatowi nieodpłatne nabycie własności gruntu, co również godzi w interes majątkowy Powiatu. Skarżący przedkładał swój prywatny interes, kupując jedną z działek, nad interes szkoły i powiatu, nie reagując i ukrywając przed Zarządem Powiatu fakt dokonywanych podziałów i sprzedaży działek. W ocenie Zarządu Powiatu skarżący po ujawnieniu wskazanych wyżej faktów nie mógł kierować dalej placówką. Wskazane okoliczności stanowią – zdaniem Zarządu Powiatu - "szczególnie uzasadniony przypadek", kiedy dopuszczalne jest odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia na podstawie art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
Ponadto Zarząd Powiatu wskazał, że pracownicy Agencji ukrywali przed Powiatem korzystną interpretację przepisów wydaną przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji ,z której wynika, że powiaty nabywają z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. w trybie art. 60 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną również własność nieruchomości rolnych oddanych przez prezesa Agencji w trwały zarząd jednostce organizacyjnej , która z dniem 1 stycznia 1999 r. stawała się jednostką powiatu.
Skarżący dodatkowo w piśmie z dnia 12 lipca 2004 r. wskazał, że z przedłożonych przez Zarząd Powiatu dokumentów wynika, iż uchwała Rady Powiatu z dnia 30 czerwca 2000 r. w sprawie nieodpłatnego przejęcia przez Powiat nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa dotyczyła przejęcia gruntów o pomniejszonym już areale o 5 ha w stosunku do wielkości areału zawartego we wniosku z 1999 r., w którym wystąpiono o nieodpłatne przekazanie działki nr [...] o pow. 28.7386 ha, a uchwała z dnia 30.06.2000 r. dotyczy zgody na przejęcie pomniejszonej działki [...] o 5 ha, w wyniku czego powstała działka [...] o pow. 23.7386 ha oraz działki sprzedawane przez AWRSP , w tym działkę [...], którą skarżący kupił w dniu 10 listopada 2000 r. – po czterech miesiącach od daty podjęcia uchwały przez Radę Powiatu. Zarząd był świadomy, że doszło do zbycia nieruchomości . Zarząd wiedział też już w 2000 r., że skarżący nabył działkę, bowiem składał on zeznanie majątkowe w Starostwie Powiatowym. Zarzucił Zarządowi, że ten nie wystąpił do Wojewody o nieodpłatne przejęcie gruntów od AWRSP.
Skarżący złożył też do akt sprawy kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 listopada 2004 r. z uzasadnieniem ,sygn. akt [...], w sprawie z powództwa T.B. przeciwko Zarządowi Powiatu w P. G. , Zespołowi Szkół Rolniczych [...] w R. o przywrócenie do pracy na poprzednim stanowisku .Wyrokiem tym Sąd zasądził od pozwanego Zespołu Szkół Rolniczych [...] w R. na rzecz powoda T. B. kwotę 2400 zł tytułem odszkodowania za bezzasadne odwołanie z zajmowanego stanowiska i oddalił powództwo w pozostałym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności rozważyć należało , czy sprawa niniejsza ma charakter sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o przepis art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, który stanowi, że organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 stycznia 2003 r. sygn. akt I PK ( OSNP 2004/13/221) wskazał, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły jest czynnością prawa pracy, zmieniającą treść stosunku pracy.
Sąd Najwyższy wskazał też, że sprawy na tle legalności aktu powołania nauczyciela na pracownicze stanowisko dyrektora szkoły kwalifikują się jako spory związane ze stosunkiem pracy mianowanego nauczyciela ubiegającego się o uzyskanie tej funkcji kierowniczej, a spory związane z odwołaniem go z tej pracowniczej funkcji mają zawsze charakter roszczeń ze stosunku pracy w rozumieniu art. 476 § 1 pkt 1 k.p.c., co uzasadnia wyłączną kompetencję sądów pracy do rozstrzygania tego rodzaju roszczeń związanych z powołaniem i odwołaniem z funkcji dyrektora szkoły.
W wyroku z dnia 9 grudnia 2003 r. sygn. akt I PK 103/03( OSNP 2004/21/371) Sąd Najwyższy również zajął się tym zagadnieniem stwierdzając m. in. :
"W judykaturze dostrzec można dualistyczne podejście do zdarzenia polegającego na odwołaniu dyrektora szkoły (odwołaniu nauczyciela ze stanowiska kierowniczego) na podstawie art. 38 ustawy o systemie oświaty.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że sprawy dotyczące odwołania dyrektorów szkół (w tym dyrektorów szkół podstawowych, dla których organem prowadzącym jest gmina) należą do kategorii spraw z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 1 k.p.c. i w związku z tym rozpoznawane są przez sądy pracy (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1993 r., I PZP 71/92, OSNCP 1993 nr 9, poz. 144, z dnia 5 maja 1993 r., I PZP 15/93, OSNCP 1993 nr 12, poz. 217, oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 1997 r., I PKN 138/97, OSNAPiUS 1998 nr 9, poz. 261, z dnia 10 kwietnia 1997 r., I PKN 88/97, OSNAPiUS 1998 nr 1, poz. 10, z dnia 27 lutego 2001 r., I PKN 260/00, OSNAPiUS 2002 nr 22, poz. 542).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego z kolei panuje pogląd, że uchwały organów gminy w kwestii odwołania dyrektora szkoły ze stanowiska kierowniczego mogą być przedmiotem nadzorczych rozstrzygnięć wojewody na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) i w konsekwencji podlegać kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwałę NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., OPS 6/96, ONSA 1997 nr 2, poz. 48).
Niezależnie od tego, jaki punkt widzenia się przyjmie, nie może ulegać wątpliwości, że rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu administracyjnym nie pozbawia odwołanego dyrektora - jako pracownika - możliwości wniesienia do sądu pracy powództwa o roszczenia wynikające z niezgodnego z prawem odwołania go z kierowniczego stanowiska."
Należy jednak zwrócić uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w przywołanej wyżej uchwale siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 6/96. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w niej m.in.:
"Akty powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska nie są czynnościami prawa pracy. Ich istota bowiem nie sprowadza się do przekształceń w zakresie praw i obowiązków pracowniczych. Mają one treść administracyjnoprawną. Nieprzypadkowo zresztą zostały uregulowane w ustawie poświęconej administrowaniu szkołą, a nie w ustawie regulującej stosunki pracy nauczycieli. Powierzenie stanowiska dyrektora szkoły (odwołanie z tego stanowiska) niewątpliwie należy traktować jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu jego zadań publicznych.
Uznanie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska za działania administracyjnoprawne nakazuje oceniać ważność tych czynności według przepisów prawa administracyjnego. Tryb i przesłanki odwołania uregulowane są przepisami ustawy o systemie oświaty i głównie w świetle tych przepisów należy orzekać o nieważności uchwały zarządu gminy podjętej w takiej sprawie. Odwołanie nie jest rozwiązaniem umownego stosunku pracy z winy pracownika, znanym prawu pracy (i dlatego nie może być oceniane w świetle przepisów kodeksu pracy regulujących ten sposób zakończenia zatrudnienia. Gdyby przyjąć, że takie odwołanie podlega również reżimowi prawa pracy, należałoby konsekwentnie stosować doń inne kodeksowe wymagania, stawiane czynności rozwiązania czy też zmiany treści stosunku pracy, np. wymaganie konsultacji związkowej. Przykład wskazuje, iż pogląd ten jest nie do przyjęcia.
Zakwalifikowanie aktu odwołania dyrektora szkoły do kategorii aktów administracyjnoprawnych pozwala określić tryb jego kontroli. Dwoistość skutków odwołania jednak skłania do dopatrywania się zbiegu dwóch różnych postępowań kontrolnych w takiej sprawie i do dokonywania wyboru jednej z tych dróg. Żądanie bowiem unieważnienia albo stwierdzenia bezskuteczności aktu odwołania stanowić by mogło zarówno przedmiot sprawy z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 1 k.p.c., jak i przedmiot skargi rozpatrywanej przed sądem administracyjnym (art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o NSA).
Sądy powszechne - sądy pracy jednak nie rozpoznają wszystkich sporów ze stosunku pracy. Nie są rozpoznawane w postępowaniu przed tymi sądami sprawy przekazane przepisami szczególnymi do właściwości innych organów (art. 2 § 3 k.p.c.). Tymi innymi organami w przypadku władczych aktów administracyjnych - uchwał zarządu gminy w sprawach powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska są organy nadzoru nad działalnością komunalną i sąd administracyjny.
Nie ma więc niebezpieczeństwa kolizji wynikającej ze zbiegu dwóch różnych postępowań dotyczących tej samej sprawy. Nie wchodzą w grę dwa różne sposoby dochodzenia tego samego roszczenia z tytułu bezprawnego pozbawienia nauczyciela stanowiska dyrektora szkoły. Legalność uchwały zarządu gminy odwołującej dyrektora może być kwestionowana tylko w postępowaniu uregulowanym w rozdziale 10 ustawy o samorządzie terytorialnym albo bezpośrednio przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi odwołanego. Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, rozszerzając znacznie zakres kognicji tego Sądu, przyznała każdemu, kto ma w tym interes prawny, prawo skargi na uchwały organów gminy podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 16 ust. 1 pkt 6), a także na inne akty, czynności i działania organów samorządu terytorialnego nie mające charakteru cywilnoprawnego (art. 20 ust. 3 ustawy).
irzypadku szczególnie uzsadnionego"nosci o stanowiska prowadzć by mogło do sytuacji, że aż do momentu wydania orzeczenia w sprawZupełnie inną kwestią natomiast jest dochodzenie przez odwołanego dyrektora innych roszczeń (typu odszkodowawczego) w związku z następstwami odwołania w sferze stosunku pracy. Nie ulega wątpliwości, że drogą właściwą do dochodzenia tego rodzaju roszczeń jest droga postępowania przed sądem powszechnym - sądem pracy."
Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd powyższy podziela.
Sąd stoi także na stanowisku, że pogląd powyższy należy w obecnym stanie prawnym odnieść również do uchwał organów samorządu powiatu w kwestii odwołania dyrektora szkoły ze stanowiska kierowniczego i w konsekwencji uznać, że podlegają one kognicji sądów administracyjnych.
Skoro - jak wyżej wskazano - legalność uchwały odwołującej dyrektora może być kwestionowana bezpośrednio przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi odwołanego, to skarga w sprawie niniejszej podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zaskarżona uchwała została podjęta, jak już wyżej wskazano, na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
Na mocy tego przepisu nauczyciel zajmujący kierownicze stanowisko może być odwołany z niego przez organ , który mu to stanowisko powierzył w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia "w przypadkach szczególnie uzasadnionych".
Zaskarżona uchwała Zarządu Powiatu z dnia 17 marca 2004 r. nie ma żadnego formalnego uzasadnienia. Uchwała została skarżącemu doręczona wraz z pismem z tej samej daty, co zaskarżona uchwała, które to pismo zostało podpisane przez Przewodniczącego Zarządu Powiatu oraz z opinią [...] Kuratora Oświaty z dnia 16 marca 2004 r.
O ile nawet pismo to uznać za uzasadnienie uchwały to stwierdzić trzeba, że prawidłowość podjętej uchwały oceniać należy jedynie na podstawie tych okoliczności, które w tym uzasadnieniu zostały wskazane, bowiem przyjęcie innego stanowiska prowadzić by mogło do sytuacji, że aż do momentu wydania orzeczenia w sprawie można byłoby powoływać nowe okoliczności czy argumenty w celu wykazania, iż spełnione zostały przesłanki "przypadku szczególnie uzasadnionego".
Ponadto wskazane okoliczności muszą wynikać z materiału dowodowego potwierdzającego ich wystąpienie.
Z pisma z dnia 17 marca 2004 r. wynika, że zarzuty stawiane skarżącemu to "umożliwienie sprzedaży działek" znajdujących się w zarządzie Szkoły przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa osobom trzecim oraz nabycie jednej z nich mimo wiedzy, że Powiat był zainteresowany przejęciem nieruchomości na własność , bez wydania decyzji o wygaśnięciu zarządu i bez zwrotu mienia protokołem zdawczo – odbiorczym.
Na podstawie akt administracyjnych nie sposób jest ustalić przebieg zdarzeń ani też nie można ocenić zarzutów stawianych skarżącemu.
Akta administracyjne składają się bowiem przede wszystkim z dokumentów dotyczących przekazania mienia w zarząd szkole ( decyzja z dnia 14 maja 1993 r. i protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 24.05.1993 r.) oraz z różnego rodzaju dokumentów potwierdzających starania Powiatu o nieodpłatne przejęcie na własność nieruchomości położonej w gminie P. G., obręb Ł. . Jest to pismo Przewodniczącego zarządu Powiatu z dnia 15.11.1999 r., z dnia 12.07.2000 r., odpowiedź Dyrektora Agencji z dnia 17.08.2000 r., pismo ( niepodpisane) z dnia 3.10.2000 r., uchwała Rady Powiatu z dnia 30.06.2000 r. Ponadto w aktach znajduje się "wniosek o wszczęcie postępowania" skierowany do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatury w G. z dnia 27.02.2004 r., z którego literalnego brzmienia wynika, że Starosta wnosi o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie przekazania mienia Skarbu Państwa w zarząd jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej – Zespołowi [...] w R. decyzją z dnia 14.05.1993 r. oraz postępowania wyjaśniającego czy w związku z przeniesieniem własności nieruchomości na rzecz osób fizycznych nie doszło do popełnienia czynu zabronionego. Do pisma dołączono odpis pisma skierowanego do Prezesa Agencji, lecz w obu brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących działań czy zaniechań skarżącego. Pismo to zostało przekazane zgodnie z właściwością Prokuraturze Rejonowej w P.G.( pismo z dnia 1.03.2004 r.) , a Starosta wezwany do Prokuratury w charakterze świadka ( wezwanie z dnia 11 marca 2004 r.). W aktach administracyjnych znajduje się pismo z dnia 10.11.2000 r. z Biura Prezesa AWRSP skierowane do Dyrektora Oddziału Terenowego AWRSP przypominające, że stosownie do art. 60 ust.1 i 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych , przejętych z dniem 1.01.1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów tej ustawy i ustawy kompetencyjnej stało się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, wobec czego zachodzi konieczność uporządkowania stanu prawnego w szczególności w drodze wydawania stosownych decyzji przez właściwych terytorialnie wojewodów.
W aktach znajduje się też pismo Departamentu Wdrażania i Monitorowania Reformy Administracji Publicznej skierowane do Starosty dotyczące m.in. interpretacji przepisów ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Jedynym dokumentem, który można uznać za bezpośrednio dotyczący skarżącego jest pismo AWRSP Oddziału Terenowego z dnia 14.02.2000 r. skierowane do Zespołu Szkół [...] w Ł. , które dotyczy pozytywnego stanowiska wobec wniosku o rezygnację z części działki [...] . Pismo to zawiera również informację, że zostanie przeprowadzony podział geodezyjny nieruchomości, następnie AWRSP wyda decyzję o wygaszeniu zarządu na całość nieruchomości i wydzielona jej część – ok. 2 ha – zostanie przeznaczona do sprzedaży, a pozostała przekazana nieodpłatnie na wniosek Starostwa w P. G..
Wniosek do [...] Kuratora Oświaty o wydanie opinii w sprawie odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły, poprzedzony uchwałą Zarządu Powiatu z dnia 10.03.2004 r. w tej sprawie zawiera ogólnikowe stwierdzenia podobne do tych, które znalazły się w treści pisma z dnia 17.03.2004 r. Także opinia [...] Kuratora Oświaty z dnia 16.03.2004 r. jest lakoniczna.
Pozostałe dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych pochodzą z okresu po podjęciu zaskarżonej uchwały.
Wykaz numerów nowo założonych ksiąg wieczystych dla działek z dnia 7.04.2004 r. nie zawiera dat ich sprzedaży.
Podsumowując treść dokumentów, znajdujących się w aktach administracyjnych, stwierdzić trzeba, że w żadnej mierze na ich podstawie nie można przyjąć, by zostały spełnione przesłanki z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, a twierdzenia zawarte w piśmie z dnia 17.03.2004 r. należy uznać za gołosłowne.
Z dokumentów złożonych do akt sprawy przez skarżącego wynika natomiast, że działka [...] została podzielona na kilka działek w połowie roku 2000 r., a następnie działki te znowu ulegały podziałom( wykazy zmian gruntowych) oraz że skarżący kupił jedną z działek w dniu 10.11.2000 r.
Najpełniej chronologię zdarzeń obrazuje uzasadnienie nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w . z dnia 10.11.2004 r.
Stwierdzić też trzeba, że w sprawie nie było sporne, że skarżący zwrócił się do AWRSP o rezygnację z części działki nr [...] oraz że AWRSP sprzedała działki powstałe z działki [...] i że jedną z nich nabył skarżący.
Jednak, niezależnie od tego, czy skarżący nabył nieruchomość i czy nabył ją od osoby uprawnionej do jej sprzedaży ( sąd administracyjny nie jest upoważniony do oceny ważności umowy sprzedaży czy też jej zgodności z prawem) trzeba wskazać , że AWRSP nie mogła zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wydać decyzji o wygaśnięciu zarządu czy też skarżący dokonać przekazania protokolarnego nieruchomości Agencji, bowiem – zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. nr 133, poz.872 ze zm.), mienie Skarbu Państwa, będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Nabycie mienia stwierdza wojewoda w drodze decyzji ( art. 60 ust.2 ). Przepis art. 61 ust. 1 stanowi, że mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych nie przejmowanych w całości przez jednostki samorządu terytorialnego podlega przekazaniu po uprzednim wygaśnięciu zarządu lub trwałego zarządu, zaś art. 64 ustawy - że przekazanie powiatom mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, innego niż określone w art. 60 ust. 1 i 4, a służącego do wykonania zadań powiatu, może nastąpić, na wniosek zarządu powiatu, w drodze decyzji wojewody.
Mienie Skarbu Państwa, będące w zarządzie Zespołu Szkół [...] w R. stało się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. mieniem Powiatu o i - jak wynika z treści uzasadnienia wyroku Sądu Rejowego w G. - Wojewoda stwierdził ten fakt decyzjami z dnia 23 czerwca 2004 r. i 25 sierpnia 2004 r.
W szeregu orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, iż pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków", zawarte w art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, powinno być rozumiane wąsko. Oznacza ono takie sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Musi być ono przy tym o tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę. Na przykład zaniedbania w zakresie gospodarki finansowej szkoły, polegające na uchybieniach w dziedzinie jej rachunkowości, nie stanowią "szczególnie uzasadnionych powodów" odwołania osoby z funkcji dyrektora szkoły (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 1997 r., sygn. akt II SA/Wr 472/96, OSS z 1997 r. nr 2, poz. 53). W pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" stanowiących podstawę odwołania dyrektora szkoły nie mieści się też każde naruszenie prawa przez dyrektora (wyrok NSA z dnia 9 maja 2001r.sygn.akt II SA 3293/00, Pr. Pracy 2001/9/41).
Zdaniem Sądu fakt nabycia przez skarżącego jednej z działek powstałej po podziale nieruchomości nie jest również "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
Zarzuty o działaniu na szkodę Powiatu są o tyle chybione, że to sam Zarząd Powiatu powinien przede wszystkim dbać o interes Powiatu, wiedzieć że stał się z mocy prawa właścicielem przedmiotowej nieruchomości i w odpowiednim czasie wystąpić do Wojewody o wydanie stosownych decyzji jej dotyczącej. Zarząd Powiatu nie może przy tym zasłaniać się "ukrywaniem przed nim" przez kogokolwiek interpretacji przepisów prawa.
W sprawie niniejszej istotne jest też to, że od momentu zaistnienia zdarzeń , które stały się literalną podstawą odwołania skarżącego z zajmowanego stanowiska do momentu podjęcia uchwały minął znaczny okres.
Z dokumentów, którymi Sąd dysponuje można wysnuć wniosek, że Zarząd Powiatu już w czerwcu 2000 r. wiedział o zmniejszeniu się powierzchni nieruchomości , będącej w zarządzie [...] oraz o dokonanym jej podziale , bowiem Zarząd Powiatu zwracał się w listopadzie 1999 r. do AWRSP o rozważenie możliwości nieodpłatnego przekazania na rzecz
Powiatu działki [...] o pow. 28,7386 ha, gdy tymczasem uchwała Rady Powiatu z czerwca 2000 r. o wyrażeniu zgody na nieodpłatne przejęcie działki dotyczy już działki nr [...] o pow.23,7386 ha. Podział musiał odbywać się za wiedzą Zarządu, bowiem ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie, a niezbędna do przeprowadzenia sprzedaży działek w drodze przetargu dokumentacja pochodziła ze starostwa.
Z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w G. ( który jest dokumentem urzędowym) wynika ponadto, że skarżący wykazywał w oświadczeniu majątkowym , iż nabył działkę [...] w R., wobec czego- w ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej - nie do przyjęcia jest twierdzenie Zarządu Powiatu, iż Zarząd aż do 2004 r. nie miał wiedzy na ten temat .
Wobec powyższego Sąd w sprawie niniejszej stoi na stanowisku, że zarzuty podnoszone wobec skarżącego, które legły o podstaw wydania zaskarżonej uchwały po części są chybione, a po części nie można ich uznać za "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty – także z tego względu, że od ich zaistnienia minął tak długi okres, iż nie mogą one uzasadniać odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Upływ około trzech lat od podziału , zbycia działek i wykazanie, że Zarząd Powiatu fmusiał wiedzieć o tych faktach uzasadnia twierdzenie, że przyczyny podjęcia zaskarżonej uchwały były inne, niż wskazane w piśmie z dnia 17 marca 2004 r.
Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art.147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości oraz na mocy art. 152 w/w ustawy określił, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana.