III SA/GD 31/19

III SA/Gd 31/19 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2019-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący/
Janina Guść
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I OSK 1796/19 - Wyrok NSA z 2022-09-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1260
art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 130 ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
Dz.U. 2017 poz 978
art. 136 ust. 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2002 nr 236 poz 1998
par. 4, par. 7 ust. 1 pkt 2, ust. 2
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi  przepisy ruchu drogowego.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 10 par 1, art. 21 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1382
art. 25 ust. 1
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 czerwca 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł o skierowaniu D. J. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie kategorii prawa jazdy AM, A, B1, B, B+E (egzamin teoretyczny i praktyczny), w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów karnych otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.) oraz art. 99 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.).
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 10 kwietnia 2018 r. do organu wpłynęły z Urzędu Miasta P. akta kierowcy, na podstawie których ustalono, że Komendant Wojewódzki Policji w P. wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2012 r. wniósł o skierowanie D. J. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W powyższym wniosku Komendant wskazał, że kierowca w okresie od 29 kwietnia 2011 r. do 7 kwietnia 2012 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za do otrzymał ponad 24 punkty karne. Organ zaznaczył, że wielokrotne i systematycznie powtarzające się wykroczenia drogowe, mające istotny wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, mogą stanowić uzasadnione zastrzeżenia, o których mowa w art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Wniosek organu Policji niewątpliwie zastanowi zaś wiarygodną informację o tych zastrzeżeniach. Zgodnie zaś z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 cyt. ustawy.
Strona odwołała się od powyższej decyzji podnosząc, że organ błędnie ustalił stan faktyczny poprzez zaniechanie wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i oparcie się jedynie na wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. o skierowanie na sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Pomimo, że wniosek został sporządzony w 2012 r., organ nie wystąpił do organu Policji z zapytaniem, czy wniosek jest nadal aktualny. Ponadto wydał decyzję bez podstawy prawnej, zważywszy, że art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie obowiązuje od dnia 4 czerwca 2018 r. jako uchylony przez art. 125 pkt 10 lit. g ustawy o kierujących pojazdami. Reprezentujący stronę pełnomocnik zakwestionował ponadto właściwość Prezydenta Miasta do wydania decyzji. Zgodnie z ustawą - Kodeks postępowania administracyjnego właściwość miejscową ustala się bowiem w oparciu o miejsce zamieszkania, a nie ze względu na miejsce zameldowania strony. Za miejsce zamieszkania D. J. nie można natomiast uznać S., ponieważ nie jest to miejscowość, w której przybywa on z zamiarem stałego pobytu. Pełnomocnik podkreślił, że wedle jego wiedzy mocodawca zamieszkuje w miejscowości Ś., a S. jest jedynie miejscem zamieszkania jego matki.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją dnia 22 października 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy potwierdził, że na dzień wydania przez niego decyzji nie obowiązują już przepisy art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 130 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Niemniej jednak w art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wskazano, że w przypadku, gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 957), skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w trybie art. 130 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Termin, o jakim mowa w przytoczonej regulacji art. 12 ust. 2 ustawy zmieniającej to termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających udostępnianie danych zgromadzonych w ewidencji do ponownego wykorzystywania za pośrednictwem usług sieciowych. Organ odwoławczy zaznaczył, że komunikat taki, odnoszący się do wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie danych w Centralnej Ewidencji Kierowców nie został jak dotąd wydany. Stąd też w przedmiotowej sprawie dotyczącej naruszeń ruchu drogowego popełnionych przez stronę w 2011 i 2012 r. zastosowanie ma właśnie ww. reguła intertemporalna z art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami.
Zgodnie więc z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Art. 130 ust. 1 powyższej ustawy przewidywał zaś, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się określoną liczbę punków w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji (art. 130 ust. 1). Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3-20 punktów (art. 130 ust. 2). Sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunki i sposób prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego określało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2002 r., Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Organ podkreślił, że analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest swego rodzaju rejestrem, w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Zatem organy administracji prowadząc postepowanie w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. W badanej sprawie wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji został sporządzony na podstawie wpisów ("punktów") ostatecznych i według wzoru przewidzianego przez ww. rozporządzenie. Potwierdza on, że w okresie nieprzekraczającym roku D. J. uzyskał łącznie 26 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z tych tez względów po otrzymaniu wniosku właściwego Komendanta Wojewódzkiego Policji, wskazującego na otrzymanie przez odwołującego się ww. liczby punktów karnych, organ pierwszej instancji był ww. wnioskiem związany. Prawidłowo zatem wszczął postępowanie w sprawie i wydał decyzję o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Organ odwoławczy wskazał, że fakt, że od dnia złożenia przez organ Policji wniosku o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy do dnia wydania decyzji w pierwszej instancji upłynął okres 6 lat niewątpliwie nie jest stanem pożądanym. Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie wprowadzają żadnych ograniczeń czasowych, co do daty wydania decyzji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b.
W uzasadnieniu decyzji wskazano końcowo, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, w postępowaniu nie doszło do naruszenia przepisów dotyczących ustalenia właściwości miejscowej, a organ pierwszej instancji ocenił swoją właściwość w sprawie na podstawie posiadanego, aktualnego rejestru mieszkańców. Doręczenia w sprawie były dokonywane skutecznie, a pełnomocnictwo i zgłoszenie udziału pełnomocnika, a także samo odwołanie zostały sporządzone i wniesione w przepisanym terminie. Co istotne, kwestia braku właściwości miejscowej została podniesiona przez pełnomocnika dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Nie zakwestionował on natomiast tej właściwości ani na etapie zgłoszenia się do udziału w postepowaniu, ani po otrzymaniu kopii akt sprawy, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Adres zamieszkania strony nie był wskazany również w żadnym z kierowanych do organów pism strony, co oznacza, że zawarte w treści odwołania sformułowanie, że wedle najlepszej wiedzy pełnomocnika strona mieszka w Ś., pozostaje gołosłowne.
D. J. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji.
W skardze podniesiono zarzuty:
1. naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez ich niesłuszne zastosowanie i oparcie decyzji na nieistniejących przepisach;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, to jest:
- art. 7, 77 § 1 i 80 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie jako "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym przede wszystkim w zakresie decydującym o właściwości miejscowej organu zgodnie z dyspozycją art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a, a tym samym kompetencji Prezydenta Miasta do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, pomimo wskazania przez pełnomocnika, że miejscem zamieszkania strony jest Ś.,
- art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w odstępowaniu odwoławczym, przez brak zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez Kolegium, co uniemożliwiło stronie wykazanie okoliczności związanych z brakiem właściwości miejscowej Prezydenta. Gdyby Kolegium poinformowało stronę lub pełnomocnika o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, strona mogłaby przedłożyć dokumenty, które jednoznacznie wskazują, że miejscem jej zamieszkania jest Ś., a nie S.
Pełnomocnik wystąpił do Sądu o dopuszczenie dowodu z przedłożonego dokumentu w postaci wydruku z portalu informacyjnego sadów apelacji [...] z teczki sprawy zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w P. II Wydział Karny sygn. [...] w przedmiocie wznowienia postępowania karnego o sygn. [...] Sądu Rejonowego w K. oraz w sprawie o sygn. [...] Sądu Okręgowego w K., na okoliczność ustalenia, że miejscem zamieszkania skarżącego jest Ś. (ul. [...]; [...] P.).
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wskazał dodatkowo, że portal sądów powszechnych ma charakter wyłącznie informacyjny, a pochodzący z niego wydruk nie stanowi dokumentu urzędowego. Właściwość organu pierwszej instancji została natomiast ustalona w oparciu o dane z rejestrów, które korzystają z domniemania prawdziwości. Kolegium przesłało następnie do Sądu dotyczące skarżącego dokumenty przestawione mu przez organ pierwszej instancji w postaci: karty osobowej mieszkańca, listy adresów pobytu stałego, listy adresów pobytu czasowego oraz wydruku z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje organów obu instancji nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 20 czerwca 2018 r. nr [...] kierującą skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kat. AM, A, B1, B, B+E w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego.
Na wstępie wskazać należy, że podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa obejmują zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego w zakresie postępowania wyjaśniającego. Zarzuty te są tożsame z argumentacją strony podniesioną uprzednio w odwołaniu. W zaskarżonej decyzji organ obszernie uzasadnił, z jakich względów zarzuty te są chybione. Stanowisko organu odwoławczego przyjęte w omawianej sprawie jest prawidłowe. Nie budzi wątpliwości Sądu, że obwiązujące w chwili wydania decyzji przepisy prawa i wyczerpująco ustalony w sprawie stan faktyczny nie pozwalają na stwierdzenie, aby zaskarżona decyzja i poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji były podjęte bez podstawy prawnej oraz aby były dowolne i pozbawione uzasadnienia.
Skarżący błędnie przyjmuje, że decyzja została wydana na "nieistniejących przepisach". Organy wzięły pod uwagę, że w trakcie postępowania administracyjnego (zawiadomienie o wszczęciu postępowania przez organ nosi datę 20 kwietnia 2018 r.) weszła w życie ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (dalej jako "ustawa zmieniająca"). Wprowadzone zmiany nie stworzyły jednak luki, to jest takiego ukształtowania sytuacji prawnej, która uniemożliwiłaby wydawanie decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji tych kierowców, którzy notorycznie i istotnie naruszają przepisy drogowe, tylko z tego względu, że dopuścili się oni tych naruszeń wcześniej, niż wejście w życie ww. ustawy zmieniającej. W chwili wejścia w życie ustawy zmieniającej i w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywały bowiem jednoznacznie brzmiące przepisy pozwalające na ustalenie skutków wejścia w życie nowego prawa dla stanów faktycznych, zaistniałych pod rządzami ustawy - Prawo o ruchu drogowym w uprzednio obowiązującym brzmieniu. Regulujące tę materię przepisy przejściowe nie zostały zawarte bezpośrednio w ustawie zmieniającej. Przepisy prawa należy jednak zawsze postrzegać jako powiązany ze sobą, funkcjonalny, całościowy i zamknięty system. Skoro zatem w chwili wejścia w życie ustawy zmieniającej obowiązywał przepis pozwalający na ustalenie zgodnej z wolą ustawodawcy podstawy prawnej dla wydawania rozstrzygnięć w niezakończonych jeszcze postępowaniach administracyjnych, rezygnację z jego powtórzenia w treści ustawy zmieniającej należy postrzegać wyłącznie jako wyraz racjonalności ustawodawcy. W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma zatem art. 136 ustawy o kierujących pojazdami.
Zgodnie z treścią art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) w przypadku gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 957), skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w trybie art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Przepis art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi, że komendant wojewódzki Policji prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji.
Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego; dalej jako "rozporządzenie").
Zgodnie z art. 114 ust. 1 punkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. W takiej sytuacji komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy (§ 7 ust. 1 punkt 2 rozporządzenia). Wniosek taki sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych, na formularzu, którego wzór stanowi załącznik nr 6 do ww. rozporządzenia (§ 7 ust. 2 rozporządzenia).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest pogląd, że organ administracji jak też sąd administracyjny nie może dokonywać oceny zasadności uznania, że ktoś przekroczył przepisy ruchu drogowego czy też prawidłowości zakwalifikowania przekroczenia przepisów ruchu drogowego przez osobę, wobec której komendant wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji. Ilość punktów jest bowiem pochodną stwierdzenia przekroczenia przepisów ruchu drogowego oraz kwalifikacji takiego przekroczenia (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2013 r.; sygn. akt I OSK 855/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sprawie niniejszej Komendant Wojewódzki Policji w P. wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2012 r. wystąpił do Starosty Powiatowego w P. o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w ramach posiadanych uprawnień z uwagi na przekroczenie limitu 24 punktów karnych otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Uzasadnieniem tego wniosku jest wykaz naruszeń przepisów ruchu drogowego, z którego wynika, że skarżący w okresie od dnia 29 kwietnia 2011 r. do dnia 7 kwietnia 2012 r. pięciokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego uzyskując łącznie 26 punktów karnych, to jest:
- 4 punkty za przekroczenie prędkości od 21 do 30 km/h w W. (29 kwietnia 2011 r.);
- 6 punktów za przekroczenie prędkości od 31 do 40 km/h w P. (24 października 2011 r.);
- 8 punktów za przekroczenie prędkości od 41 do 50 km/h w G.(24 października 2011 r.);
- 4 punkty za przekroczenie prędkości od 21 do 30 km/h w P. (19 marca 2012 r.);
- 4 punkty za przekroczenie prędkości od 21 do 30 km/h w P. (17 kwietnia 2012 r.).
Skierowanie do organu pierwszej instancji przedmiotowego wniosku dawało podstawę do wydania decyzji na podstawie w art. 114 ust. 1 punkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Należy też stwierdzić, że organ w tym przypadku miał obowiązek ("kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega"), a nie tylko prawo, skierować skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami.
Ponieważ w tamtym czasie ustalono, że D. J. nie posiada adresu stałego ani czasowego zameldowania a na kierowane na poprzednie adresy zapytania o wskazanie aktualnego nie udzielał on odpowiedzi, sprawa nie została zakończona wydaniem decyzji.
Dopiero w związku z mającym miejsce w marcu 2018 r. na terenie P. zdarzeniem drogowym, którego skutkiem było zatrzymanie D. J. dokumentu prawa jazdy (w związku z przekroczeniem prędkości pow. 50 km/h w terenie zabudowanym) Komendant Komisariatu Policji w P., który zajmował się ww. sprawą ustalił, że skarżący posiada już adres stałego zameldowania. Od 2014 r. skarżący jest bowiem zameldowany na pobyt stały przy ul. [...] w S. (wydruk z karty osobowej mieszkańca S. wg stanu na dzień 17 stycznia 2019 r.; akta administracyjne organu drugiej instancji). Stąd też po przekazaniu Prezydentowi Miasta przez Policję całości akt osobowych kierowcy, organ zasadnie uznał, że jest właściwy miejscowo do rozpoznania wniosku o skierowanie skarżącego na egzamin kontrolny, zważywszy, że do tej pory wniosek ten nie został rozpoznany.
Podkreślenia wymaga, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania instytucja przedawniania. Nie ma również znaczenia, czy działania strony które uniemożliwiły wcześniejsze rozpoznanie wniosku przez organy administracji (częste zmiany adresu stałego i czasowego zamieszkania w kraju i zagranicą) miało charakter niezawiniony, czy też zawiniony przez skarżącego (podejmowanie celowych działań by uniknąć odpowiedzialności). Z drugiej strony podstawową zasadą każdego postępowania jest natomiast to, że wnioski muszą podlegać rozpatrzeniu. Z tych względów długi upływ czasu od sporządzenia wniosku do wydania decyzji, jak zasadnie wskazały organy, niewątpliwie jest sytuacją niepożądaną. Nie jest jednak okoliczność w jakimkolwiek stopniu wyłączająca możliwość wydania decyzji w przedmiocie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami.
Należy w tym miejscu wskazać, że ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest swego rodzaju rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Organ ten, co należy podkreślić, ma również kompetencję do usuwania punktów karnych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2013 r. (sygn. akt I OSK 503/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl), w sytuacji w której danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu, ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonywanych wpisów. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Organ pierwszej instancji, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji (w razie przekroczenia 24 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego), decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały określonemu kierowcy punkty karne. Takich uprawnień nie ma również Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy od decyzji wydawanych w tych sprawach.
Zatem ani organ pierwszej instancji, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prowadząc toczące się przed nimi postępowania, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów naliczonych kierowcy ze względu na naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organy te wiąże tym samym wniosek komendanta Policji o skierowanie danego kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jeśli w ewidencji wykazane jest, że kierowcy temu przypisano więcej niż 24 punkty karne.
Słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. w wyroku z dnia 25 lutego 2010 r. (sygn. akt II SA/Ke 33/10; orzeczenie dostępne w bazie jak wyżej), że skoro ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji i organ ten dokonuje wpisów do ewidencji, przy czym wpisy ostateczne są dokonywane na podstawie prawomocnych wyroków, mandatów i orzeczeń, które tylko w odrębnym postępowaniu mogą zostać uchylone, to starosta (prezydent miasta) kierując na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest związany wnioskiem w tym sensie, że nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych ani też badania, czy kierowca, którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się wykroczenia drogowego. Stanowisko to należy w pełni podzielić.
Mając na uwadze argumentację zawartą w skardze Sąd wskazuje, że dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego datą istotną jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego. Natomiast wpis punktów do ewidencji, będący konsekwencją naruszenia przepisów, ma jedynie charakter techniczny a data dokonania wpisu w żadnym wypadku nie ma wpływu na ustalanie rocznego terminu, po upływie którego wpisane do ewidencji punkty podlegają usunięciu. Jeśli chodzi o wpis tymczasowy do ewidencji, to również odnosi się on do naruszenia przepisów ruchu drogowego w konkretnej dacie. Sąd podkreśla, że zdarzeniem, z którym ustawodawca wiąże skutek w postaci skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest dopuszczenie się przez kierującego pojazdem naruszeń przepisów ruchu drogowego, skutkujące przekroczeniem liczby 24 punktów, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji, nawet gdy nastąpiły one po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia. Co istotne, nie wolno usuwać z ewidencji kierowców punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, jeżeli w ciągu roku od dnia naruszenia kierowca dopuścił się naruszeń, za które przypisana liczba punktów przekroczy 24 punktów. Istotna jest w związku z tym data naruszenia, które to zdarzenie musi mieć miejsce w okresie jednego roku od dnia pierwszego naruszenia, a nie data prawomocności rozstrzygnięcia wydanego w sprawie tego naruszenia, czy tym bardziej data wpisu punktów w ewidencji. Przyznanie więcej niż 24 punktów za wykroczenia drogowe, których dopuścił się skarżący jako kierujący pojazdem w ciągu roku, wyklucza usunięcie tych punktów z ewidencji, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji, nawet wówczas gdy wpisy nastąpiły po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia.
Nie można ponadto podzielić stanowiska skarżącego, że organy orzekające w sprawie dopuściły się zarzucanych naruszeń przepisów prawa procesowego. Należy wskazać, że orzekające w sprawie organy dysponowały wyczerpującym (wystarczającym) materiałem dowodowym dla podjęcia rozstrzygnięcia, w tym również dla ustalenia właściwości miejscowej. Prawda jest, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ nie zawiadomił pełnomocnika strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Powyższe naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w ocenie Sądu nie może być jednak kwalifikowane jako naruszenie, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie, w szczególności w zakresie miejsca faktycznego pobytu skarżącego. Skoro pełnomocnik strony wskazał w odwołaniu, że wedle jego wiedzy miejscem zamieszkania skarżącego nie jest S., ale jednocześnie nie przestawił w tym zakresie żadnych potwierdzających ww. okoliczność dokumentów, nie może się on skutecznie powoływać przed Sądem, że gdyby wiedział, że wydana w sprawie decyzja będzie niekorzystna dla strony przedłożył by wcześniej tego rodzaju dowody. Powyższe działanie jest niedopuszczalne zważywszy, że - jak zasadnie wskazało Kolegium - w toku postępowania przed organem pierwszej instancji strona i jej pełnomocnik nie kwestionowali miejsca zamieszkania D. J., a tym samym nie podważali właściwości organu do prowadzenia tego postępowania jako takiego, koncentrując się wyłącznie na braku postaw do zastosowania w sprawie art. 114 ust. 1 punkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Wskazać należy, że posiadane przez organ pierwszej instancji informacje dotyczące zameldowania skarżącego na pobyt stały w S. znajdujące swoje potwierdzenie zarówno w karcie osobowej mieszkańca czy w danych ewidencjonowanych w urzędowej bazie kierowców (CEPiK) były wystarczające dla organu dla uznania, że jest on właściwy do rozpoznania wniosku komendanta Policji i skierowania skarżącego na kontrolne sparcenie kwalifikacji. To że wcześniej organy nie były w stanie ustalić swojej właściwości, na skutek wielokrotnego i częstego wymeldowywania się skarżącego z kolejnych adresów i znacznego upływu czasu, nie jest, jak wskazano wyżej, okolicznością, która w jakikolwiek sposób może rzutować na prawidłowość podlegającego aktualnie ocenie Sądu postępowania administracyjnego. Ustalając, że skarżący jest zameldowany w S., Prezydent Miasta S. miał podstawę do uznania się za organ właściwy w sprawie. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., właściwość miejscową w przedmiotowej sprawie ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszania w kraju według miejsca pobytu. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejsce jej faktycznego przebywania z zamiarem stałego pobytu. Istnieje domniemanie, że osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w miejscowości, w której jest zameldowana na pobyt stały lub okresowy. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2018, poz. 1382 ze zm.) pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Domniemanie, że miejscem zamieszkania nie jest adres stałego zameldowania może oczywiście zostać obalone dowodem przeciwnym. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w przedmiotowej sprawie. Na etapie postępowania administracyjnego pełnomocnik nie przedłożył żadnych dokumentów w tym zakresie.
Takim przeciwdowodem z pewnością nie może być przedłożony na etapie postępowania sądowego dokument o charakterze informacyjnym, dotyczący adresu, jakim skarżący posługiwał się w toczących się w stosunku do niego w przeszłości sprawach karnych przed sądami powszechnymi na terenie W. – szczególnie biorąc pod uwagę wskazaną już okoliczność, że przed 2014 r. skarżący wielokrotnie zmieniał adres zamieszkania i był stroną różnych postępowań.
Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.