III SA/Gd 295/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku uchylił decyzje o nienależnie pobranym zasiłku rodzinnym, uznając, że jednorazowe przekroczenie kryterium dochodowego z umowy zlecenia nie pozbawia prawa do świadczeń.
Skarga dotyczyła decyzji o nienależnie pobranym zasiłku rodzinnym i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organy uznały, że podjęcie zatrudnienia na umowę zlecenie spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego, co skutkowało obowiązkiem zwrotu świadczeń. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy błędnie oparły się na dochodzie z jednego miesiąca, nie uwzględniając specyfiki umowy zlecenia i faktu, że dochód ten nie był stały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę P.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa o nienależnie pobranym zasiłku rodzinnym i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organy uznały, że skarżąca, podejmując zatrudnienie na umowę zlecenie w marcu 2020 r., uzyskała dochód przekraczający kryterium dochodowe od maja 2021 r., co skutkowało obowiązkiem zwrotu świadczeń pobranych od maja do października 2020 r. Skarżąca argumentowała, że organy błędnie oceniły jej sytuację dochodową, opierając się na dochodzie z jednego miesiąca, podczas gdy umowa zlecenie charakteryzuje się zmiennymi dochodami, a średni miesięczny dochód z całego roku nie przekraczał ustalonego kryterium. Sąd przychylił się do stanowiska skarżącej, wskazując, że organy naruszyły prawo materialne, nieprawidłowo stosując art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten wymaga uwzględnienia dochodu z miesiąca następującego po uzyskaniu dochodu oraz jego kontynuacji, a jednorazowe przekroczenie kryterium dochodowego z umowy zlecenia nie powinno skutkować utratą prawa do świadczeń. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie administracyjne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jednorazowe uzyskanie dochodu z umowy zlecenia, które spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego w jednym miesiącu, nie skutkuje utratą prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, jeśli dochód ten nie był kontynuowany i średni dochód z całego okresu nie przekraczał kryterium.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy błędnie zastosowały przepisy dotyczące ustalania dochodu. Zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód z umowy zlecenia powinien być oceniany w kontekście jego kontynuacji, a nie tylko na podstawie jednego miesiąca. Jednorazowe przekroczenie kryterium dochodowego nie pozbawia prawa do świadczeń, jeśli nie jest ono stałe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 i art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania.
u.ś.r. art. 2 § pkt 1, art. 3 pkt 2, pkt 2a, pkt 10 i pkt 24 lit. c, art. 5 ust. 1, ust. 3 i ust. 4b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepisy dotyczące świadczeń rodzinnych, kryterium dochodowego, dochodu uzyskanego i jego wpływu na prawo do świadczeń.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie oceniły sytuację dochodową skarżącej, opierając się na dochodzie z jednego miesiąca z umowy zlecenia, zamiast na średnim dochodzie z całego okresu lub uwzględniając specyfikę umowy zlecenia. Jednorazowe przekroczenie kryterium dochodowego z umowy zlecenia, bez jego kontynuacji, nie powinno skutkować utratą prawa do świadczeń rodzinnych.
Godne uwagi sformułowania
organy obu instancji nie wzięły pod uwagę średnich miesięcznych dochodów strony w przeliczeniu na osobę za okres pobierania świadczeń rodzinnych, lecz wzięły pod uwagę dochód z jednego miesiąca. Taki sposób ustalenia kryterium dochodowego jest dla skarżącej bardzo krzywdzący, ponieważ był to jedyny miesiąc, w którym kryterium zostało przekroczone. Uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jednym miesiącu (jednorazowo) nie wpływa na prawo do świadczenia rodzinnego, gdyż doliczeniu podlega dopiero dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty.
Skład orzekający
Janina Guść
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Hyla
sędzia
Alina Dominiak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania kryterium dochodowego przy świadczeniach rodzinnych w przypadku dochodów z umowy zlecenia, zwłaszcza gdy dochód jest zmienny i jednorazowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dochodowej związanej z umową zlecenia i okresem zasiłkowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalanie dochodów przy świadczeniach socjalnych, szczególnie w kontekście umów cywilnoprawnych. Pokazuje też, jak sądowa kontrola może naprawić błędy organów administracji.
“Umowa zlecenie a zasiłek rodzinny: Sąd wyjaśnia, kiedy jednorazowy dochód nie pozbawia prawa do świadczeń.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 295/22 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2022-11-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Alina Dominiak Jacek Hyla Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję II i I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 i art. 145 § 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 111 art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 2, pkt 2a, pkt 10 i pkt 24 lit. c, art. 5 ust. 1, ust. 3 i ust. 4b Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant: Asystent sędziego Marzena Cybulska-Kulesza po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2022 r. nr SKO Gd/3755/21 w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowania dziecka oraz zobowiązania do jego zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 16 czerwca 2021 r. nr SR/N/13419/2019; 2. umarza postępowanie administracyjne. Uzasadnienie P. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2022 r. nr SKO Gd/3755/21 w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz zobowiązania do jego zwrotu. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia 10 grudnia 2019 r. nr SR/13419/2019 Prezydent Miasta Wejherowa przyznał P. P. na rzecz K. P. zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. W toku wszczętego postępowania administracyjnego organ ustalił, że od dnia 23 marca 2020 r. P. P. podjęła zatrudnienie w firmie P. Spółce z o.o. z siedzibą w S., uzyskując dochód, który spowodował przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego od dnia 1 maja 2021 r. W związku z powyższym, decyzją z dnia 16 grudnia 2020 r. nr SR/U/13419/2019 Prezydent Miasta Wejherowa uchylił uprawnienia do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na rzecz K. P. W wyniku rozpoznania odwołania P. P. decyzją z dnia 17 marca 2021 r. nr SKO/Gd/268/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło zaskarżoną decyzję oraz umorzyło postępowanie pierwszej instancji wskazując w uzasadnieniu, że w sprawie nie było podstaw do uchylenia z mocą wsteczną (ex tunc) decyzji przyznającej świadczenia rodzinne w sytuacji, gdy upłynął okres, na jaki świadczenia zostały przyznane. Ustalenie, że strona nienależnie pobrała świadczenia może ewentualnie skutkować wydaniem decyzji o ich zwrocie. Decyzją z dnia 16 czerwca 2021 r. nr SR/N/13419/2019 Prezydent Miasta Wejherowa ustalił nienależnie pobrane świadczenie w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w okresie od 1 maja 2020 r. do 31 października 2020 r. (pkt 1). Ponadto organ zobowiązał P. P. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w formie: - zasiłku rodzinnego na K. P., nienależnie pobranego w okresie od 1 maja 2020 r. do 31 października 2020 r. w wysokości 570,00 zł, które podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi do dnia spłaty, - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na K. P., nienależnie pobranego w okresie od 1 maja 2020 r. do 31 października 2020 r. w wysokości 1158,00 zł, które podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi do dnia spłaty (pkt 2). Decyzja została wydana na podstawie przepisów art. 2 ust. 1, art. 20, art. 25 ust. 1 i art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 6-9 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 111), zwanej dalej "u.ś.r." oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 735), zwanej dalej "k.p.a.". W uzasadnieniu decyzji, powołując się na brzmienie art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 u.ś.r. organ wskazał, że zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na rzecz K. P.za okres od 1 maja 2020 r. do 31 października 2020 r., w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego, jest świadczeniem nienależnie pobranym. Przepis art. 30 ust. 1 u.ś.r. stanowi z kolei, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu. Podczas pobierania świadczeń strona nie zgłosiła zmian dotyczących sytuacji dochodowej rodziny, o czym została poinformowana w pouczeniu decyzji nr SR/13419/2019. W takim przypadku kwoty wypłaconych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty. W wyniku rozpoznania odwołania strony, decyzją z dnia 13 stycznia 2022 r. nr SKO Gd/3755/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 24 ust. 7, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2i ust. 8 u.ś.r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył stanowiące podstawę prawną decyzji przepisy i wskazał, że przekroczenie kryterium dochodowego przez stronę nastąpiło w związku z podjęciem w marcu 2020 r. zatrudnienia, a zatem należało uwzględnić wysokość dochodu z maja 2020 r. (netto: 2.023,68 zł). Przekroczenie kryterium jest wyższe niż kwota świadczeń rodzinnych ustalona w pełnej wysokości co oznacza, że świadczenie rodzinne na K. P. nie przysługiwało stronie od kwietnia 2020 r. P. P. nie poinformowała organu przyznającego świadczenia o wysokości uzyskanego dochodu w kwietniu 2020 r. Odpowiada to przesłance, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., wobec czego organ pierwszej instancji był zobowiązany orzec o uznaniu wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do jego zwrotu. W skardze na decyzję organu odwoławczego P. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę średnich miesięcznych dochodów strony w przeliczeniu na osobę za okres pobierania świadczeń rodzinnych, lecz wzięły pod uwagę dochód z jednego miesiąca. Taki sposób ustalenia kryterium dochodowego jest dla skarżącej bardzo krzywdzący, ponieważ był to jedyny miesiąc, w którym kryterium zostało przekroczone. Zatrudnienie wynika z umowy zlecenia, dlatego nie można kierować się dochodem z jednego miesiąca, albowiem w jednym miesiącu dochód może być wyższy, w następnym niższy, a w kolejnym można nie mieć żadnego dochodu. Tak jest w przypadku skarżącej. Branie pod uwagę dochodów z drugiego miesiąca, od chwili uzyskania dochodów, byłoby zasadne gdyby skarżąca była zatrudniona na umowę o pracę. Żądanie zwrotu pobranych świadczeń za cały okres jest dla skarżącej krzywdzące, ponieważ przychód z pracy na umowę zlecenie za cały 2020 r. wyniósł 11.102,00 zł, czyli średni miesięczny przychód wyniósł 925,17 zł. W przeliczeniu na jedną osobę daje to 462,59 zł, co nie przekracza ustalonego kryterium dochodowego 674,00 zł. Skarżąca zapewniła, że innych dochodów nie posiada. Nie otrzymuje renty, ani alimentów na dziecko, ponieważ ojciec dziecka zginął w wypadku kolejowym na około dwa miesiące przed urodzeniem syna. Utrzymuje się z synem z zasiłku 500 plus, świadczeń rodzinnych i niewielkich dochodów z pracy na umowę zlecenie. Od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. skarżąca nie otrzymywała świadczeń rodzinnych. Aktualnie skarżąca ma przyznany zasiłek rodzinny na dziecko wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka, ustalony na podstawie dochodów z roku bazowego 2020, w którym to rzekomo nienależnie pobrała przyznane świadczenia rodzinne. Skarżąca wskazała, że w marcu 2020 r. wystąpiła pierwsza pandemia koronawirusa, zamykane były wszystkie urzędy, wprowadzane były liczne ograniczenia. Ta sytuacja wpłynęła na wielkie obawy o zdrowie własne i dziecka, przez co skarżąca zapomniała poinformować organ o podjęciu pracy. Dochód skarżącej za cały 2021 r. wyniósł 11.700 zł brutto. Od listopada 2021 r. skarżąca nie otrzymuje żadnego dochodu z pracy, ponieważ przedsiębiorstwo P. nie zleca jej pracy z powodu braku zapotrzebowania. Skarżąca stwierdziła, że nie ma możliwości zwrotu tak wysokiej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. Aktualnie szuka innej pracy, ale jako samotna matka ma w tym zakresie ograniczone możliwości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 111), dalej w skrócie: "u.ś.r.", która określa warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania. Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.ś.r., jednym ze świadczeń rodzinnych jest zasiłek rodzinny oraz wymienione w art. 8 dodatki do tego zasiłku, co wyczerpuje przedmiot rozpoznawanej sprawy. Celem zasiłku rodzinnego jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 u.ś.r.), natomiast dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: drugi z rodziców dziecka nie żyje (1); ojciec dziecka jest nieznany (2); powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone (3) - art. 11a u.ś.r. Podstawowym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o to świadczenie kryterium dochodowego, które w dacie przyznania skarżącej świadczenia, jak i w dacie jego weryfikacji wynosiło kwotę 674,- zł. w przeliczeniu na osobę w rodzinie (art. 5 ust. 1 u.ś.r.), a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności - kwotę 764,- zł. w przeliczeniu na osobę (art. 5 ust. 2 u.ś.r.). Przekroczenie tego kryterium skutkuje odmową przyznania świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego oraz konsekwentnie również - dodatków do tego zasiłku. Do pobierania przedmiotowego świadczenia skarżąca była uprawniona w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. na podstawie decyzji organu I instancji z dnia 10 grudnia 2019 r. Decyzja ta stała się ostateczna. Zdaniem organów obu instancji, podejmując od 23 marca 2020 r. zatrudnienie skarżąca uzyskała dochód, który spowodował przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku od dnia 1 maja 2021 r. Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 3 pkt 10 u.ś.r., okres zasiłkowy obejmuje okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Przepisy art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r. stanowią, że dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, a dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ale z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c u.ś.r. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 24 lit. c u.ś.r., uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego jako bazę traktuje więc rok kalendarzowy poprzedzający rok świadczeniowy. Przyjęcie natomiast, że dochód członka rodziny ustala się m.in. w oparciu o przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest jedynie sposobem bardziej wszechstronnego, a zatem bardziej miarodajnego poznania sytuacji materialnej danej osoby i jej rodziny. Pozwala bowiem na dokonanie ustaleń odnoszących się do pewnego, dłuższego okresu czasu, a jednocześnie bliskiego dacie orzekania. Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.ś.r., w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. W świetle ustępu 3a, w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Szczegółowe zasady ustalania łącznej kwoty zasiłków z dodatkami określa ust. 3b. Jednakże, stosownie do art. 5 ust. 4b u.ś.r., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Treść przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r. wskazuje, iż uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jednym miesiącu (jednorazowo) nie wpływa na prawo do świadczenia rodzinnego, gdyż doliczeniu podlega dopiero dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Z kolei warunek osiągnięcia dochodu w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, nie jest jedynym warunkiem doliczenia dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Jest to warunek pierwszy. Drugim warunkiem wynikającym z art. 5 ust. 4b u.ś.r. jest warunek kontynuacji uzyskiwania dochodu osiągniętego zgodnie z warunkiem pierwszym także w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Na taką, właściwą również z językowego punktu widzenia, wykładnię analizowanego przepisu niejednokrotnie zwracały już uwagę sądy administracyjne w licznych orzeczeniach (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 860/19, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 909/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1061/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 487/19, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Po 481/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 495/19). Wskazać należy, że wprowadzenie do przepisów ustawy pojęć dochodu uzyskanego, jak i dochodu utraconego służyło urealnieniu dochodu rodziny w dacie przyznawania świadczeń ale także w okresie faktycznego ich pobierania. Poza dochodem z roku "bazowego", tj. roku poprzedzającego rok świadczeniowy, ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego uznał, że z uwagi na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach, niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem wprowadzenia tych pojęć było nadto umożliwienie weryfikacji, czy już po przyznaniu świadczenia, w trakcie jego pobierania, nie nastąpiły w sytuacji dochodowej rodziny zmiany skutkujące brakiem podstaw do pobierania świadczenia. Z powyższego wynika, że ustawodawca miał na celu ustalenie dochodu na osobę w rodzinie w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom tego dochodu. Zastosowane rozwiązania prawne nie mają na celu, aby organy orzekały w oparciu o hipotetyczne dane, dotyczące sytuacji materialnej strony, odnoszące się do przeszłości, a wręcz przeciwnie, aby brały pod uwagę sytuację faktyczną, jak najbliższą dacie orzekania. Podkreślenia wymaga, że każdorazowo obowiązkiem organu, rozpoznającego wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku jest ustalenie prawa do świadczeń na podstawie dochodu jak najbardziej zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w dacie składania wniosku (por. wyroki NSA z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1914/1 i z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1283/14 oraz WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt II SA/Go 713/16). Brak jest, w ocenie Sądu, podstaw by sytuację strony, która już uzyskuje świadczenie, różnicować w stosunku do sytuacji strony, która dopiero stara się o uzyskanie świadczenia. Przyjąć zatem należy, że ocena sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego prawa do świadczenia winna być dokonywana przy przyjęciu analogicznych zasad co do warunków finansowych umożliwiających otrzymanie świadczenia jak i zachowanie prawa do już pobieranego świadczenia. Organy w dacie orzekania posiadały wiedzę o łącznej wysokości osiągniętego przez skarżąca w okresie zasiłkowym dochodu i winny uwzględnić, że jego łączna suma nie uzasadniała utraty przez skarżącą prawa do świadczenia. W świetle zaprezentowanych rozważań, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, naruszają przepisy prawa materialnego. Organy niezasadnie uwzględniły bowiem osiągnięcie przez skarżącą dochodu w jednym miesiącu (jednorazowo) bez kontynuacji uzyskiwania dochodu w takiej wysokości, co w świetle obowiązujących unormowań nie wpływa na prawo do świadczenia rodzinnego. Z tych względów obie decyzje powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. Mając na uwadze, że brak jest podstaw do kontynuowania w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego, na podstawie w art. 145 § 3 p.p.s.a., Sąd umorzył postępowanie administracyjne. W tym zakresie wskazać należy, że przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015, str. 600). W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17). W konsekwencji umorzenie postępowania nie zależy więc od uznania sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI