III SA/GD 294/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2022-11-17
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnaszczepienia ochronneobowiązek niepieniężnyinspekcja sanitarnawymagalność obowiązkuprogram szczepień ochronnychpostępowanie egzekucyjnesąd administracyjnyuchylenie postanowienia

WSA w Gdańsku uchylił postanowienia inspektorów sanitarnych dotyczące egzekucji obowiązku szczepienia dziecka, wskazując na brak spójności między tytułem wykonawczym a treścią postanowień oraz niewystarczające uzasadnienie wymagalności obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienia inspektorów sanitarnych dotyczące egzekucji obowiązku szczepienia dziecka. Sąd uznał, że organy nie wykazały w sposób wystarczający wymagalności obowiązku szczepienia, a ponadto wystąpiła niespójność między treścią tytułu wykonawczego (dotyczącego pierwszej dawki szczepienia) a postanowieniami organów (mówiącymi o szczepieniu przypominającym). Brak precyzyjnego uzasadnienia prawnego co do podstawy egzekwowanego obowiązku stanowił istotne naruszenie przepisów postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi J. C. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym przymusowego wykonania obowiązku niepieniężnego – poddania szczepieniu ochronnemu nieletniej córki. Organy egzekucyjne uznały obowiązek za wymagalny, powołując się na Program Szczepień Ochronnych. Skarżący zarzucił m.in. brak wymagalności obowiązku, wskazując, że jego córka nie przekroczyła jeszcze wieku wymaganego dla danego szczepienia, a upomnienie zostało doręczone przed terminem wykonania obowiązku. Podniósł również, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że kluczowe znaczenie ma sposób określenia obowiązku w tytule wykonawczym i postanowieniach. W tym przypadku wystąpiła niespójność: tytuł wykonawczy mówił o pierwszej dawce szczepienia, podczas gdy postanowienia dotyczyły szczepienia przypominającego. Ponadto, organy nie przedstawiły wystarczającego uzasadnienia prawnego co do wymagalności obowiązku szczepienia dziecka urodzonego w 2011 r., zwłaszcza w kontekście braku precyzyjnych regulacji w Programie Szczepień Ochronnych dla tej grupy wiekowej. Sąd uznał, że brak spójności i niewystarczające uzasadnienie stanowią istotne naruszenie przepisów postępowania. Kwestia zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego została uznana za odrębną podstawę skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie wykazały w sposób wystarczający wymagalności obowiązku, a ponadto wystąpiła niespójność między tytułem wykonawczym a treścią postanowień.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na brak spójności między tytułem wykonawczym (pierwsza dawka) a postanowieniami (szczepienie przypominające) oraz na niewystarczające uzasadnienie prawne dotyczące wymagalności obowiązku dla dziecka urodzonego w 2011 r., zwłaszcza gdy Program Szczepień Ochronnych nie zawierał precyzyjnych regulacji dla tej grupy wiekowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.z.z.c.u.l. art. 5 § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.c.u.l. art. 17 § ust. 1

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.z.z.c.u.l. art. 17 § ust. 11

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Przewiduje, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok.

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 15 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa warunki wszczęcia egzekucji administracyjnej, w tym konieczność przesłania upomnienia.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Stanowi, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a.

k.p.a. art. 124 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymaga, aby postanowienie zawierało uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 68 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespójność między treścią tytułu wykonawczego (pierwsza dawka szczepienia) a treścią postanowień organów (szczepienie przypominające). Niewystarczające uzasadnienie prawne organów co do wymagalności obowiązku szczepienia dla dziecka urodzonego w 2011 r., zwłaszcza w kontekście braku precyzyjnych regulacji w Programie Szczepień Ochronnych dla tej grupy wiekowej. Doręczenie upomnienia przed upływem terminu wykonania obowiązku (zarzut skarżącego, choć sąd skupił się na innych kwestiach).

Odrzucone argumenty

Argumenty organów o wymagalności obowiązku szczepienia, oparte na Programie Szczepień Ochronnych, które nie zostały wystarczająco uzasadnione prawnie w kontekście konkretnego przypadku. Uznanie komunikatu GIS za wystarczającą podstawę do egzekwowania obowiązku bez dalszego, precyzyjnego uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

Brak spójności pomiędzy obowiązkiem określonym w tytule wykonawczym i będącym przedmiotem analizy w zaskarżonym postanowieniu i poprzedzającym je postanowieniu organu I instancji jest już wystarczającym powodem, by uznać, że postanowienia te wydano z istotnym dla rozstrzygnięcia naruszeniem przepisów postępowania. Rzeczą organów było precyzyjne wyjaśnienie z czego wynikał zatem egzekwowany obowiązek zaszczepienia córki skarżącej. Podnoszone przez stronę zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie stanowi w obecnym stanie prawnym podstawy zarzutu, lecz skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego.

Skład orzekający

Jacek Hyla

przewodniczący sprawozdawca

Bartłomiej Adamczak

członek

Alina Dominiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Należy cytować w sprawach dotyczących egzekucji administracyjnej obowiązków niepieniężnych, w szczególności związanych ze szczepieniami ochronnymi, w kontekście wymogów formalnych postępowania, spójności tytułu wykonawczego z treścią postanowień oraz wymagalności obowiązku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku precyzyjnych regulacji dla danej grupy wiekowej w Programie Szczepień Ochronnych oraz niespójności dokumentacji egzekucyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu szczepień ochronnych i pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania egzekucyjnego oraz precyzja w dokumentacji prawnej.

Egzekucja szczepienia dziecka uchylona przez sąd. Kluczowa okazała się niespójność dokumentów i brak jasnych przepisów.

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 294/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Bartłomiej Adamczak
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2069
art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. , ust. 11
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 124 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 stycznia 2022 r. nr OPE.906.2.31.2021.JK.1 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia 22 listopada 2021 r. nr PSSE-E-500-III-11B/2021, 2. zasądza od Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego J. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 listopada 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach jako wierzyciel, działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 6 ppkt c i następne ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej powoływanej jako "u.p.e.a.", oddalił zarzuty złożone przez J. C. w trakcie postępowania egzekucyjnego, mającego na celu przymusowe wykonanie obowiązku niepieniężnego - poddania szczepieniu ochronnemu nieletniej córki.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że na jego wniosek Wojewoda Pomorski w Gdańsku wszczął postępowanie egzekucyjne w sprawie przymusowego wykonania przez dłużnika J. C. obowiązku o charakterze niepieniężnym przez poddanie córki – E. C. (ur. 16 grudnia 2011 r.) szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince, różyczce (szczepienia przypominające).
Dłużnik w ustawowym terminie zawitym wniósł zarzuty do wszczętego postępowania egzekucyjnego. Zarzut dotyczył braku wymagalności obowiązku ze względu na wiek dziecka. W uzasadnieniu wskazano, że pisemne upomnienie może zostać przesłane dłużnikowi dopiero po upływie terminu do wykonania obowiązku. Tymczasem w sprawie upomnienie doręczono przed tym terminem. Wyznaczono w nim termin wykonania obowiązku szczepienia dziecka, który nie wynika z jakichkolwiek przepisów prawa, ani z programu szczepień ochronnych, który zdaniem skarżącego nie ma charakteru źródła prawa. W dniu wydania postanowienia o nałożeniu grzywny córka skarżącego miała 9 lat, a zatem nie przekroczyła przedziału wiekowego dla żadnego ze szczepień. Skończy ona 10 lat dopiero w dniu 16 grudnia 2021r.
Organ, odnosząc się do zarzutów stwierdził, że przedmiotem zarzutów mogą być okoliczności wymienione w treści art. 33 u.p.e.a. i w rozpatrywanym przypadku są one niezasadne w zakresie dotyczącym terminu wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Zgodnie bowiem z kalendarzem szczepień zawartym w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 grudnia 2020 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na 2021 r. (M.U. M.Z. z dnia 22.12.2020 r., poz. 117), dzieci urodzone w 2016 roku podlegają zaszczepieniu w wieku 6-ciu lat, natomiast dzieci urodzone w latach 2012 i 2013 roku podlegają zaszczepieniu w 10-tym roku życia. Komunikat ten nie rozstrzyga o terminie obowiązku zaszczepienia dzieci urodzonych przed 2012 rokiem.
Powyższą zasadę wierzyciel odnosi do przedmiotu sprawy - córki zobowiązanego, która 10-ty rok życia ukończyła z dniem 16 grudnia 2020 r., zgodnie z zasadą liczenia wieku osoby fizycznej. W tych okolicznościach należało przyjąć, że termin wykonania obowiązku minął i prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest zasadne. Wierzyciel ponadto, jako organ nadzoru sanitarnego stwierdził, że przedmiotowy Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego stanowi obowiązujące prawo z mocą ustawy na podstawie delegacji ustawowej.
Strona wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji podnosząc, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niezasadne z powodu nieprzekroczenia terminu zaszczepienia dziecka. Termin na wykonanie obowiązku szczepienia jeszcze nie minął i w związku z tym strona prosi o wyznaczenie terminu przez organ sanitarny.
Po rozpatrzeniu odwołania Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 5 stycznia 2022 r. nr OPE.906.2.31.2021.JK.1 utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Uzasadniając postanowienie organ drugiej instancji wskazał, że zgodne z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.) osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Jednym z elementów realizacji tego zadania są szczepienia ochronne. Wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia, został określony przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Sposób oraz forma realizacji szczepień określone zostały w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który przewiduje, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń WHO, w terminie do dnia 31 marca roku poprzedzającego realizację tego programu.
Z powyższego wynika, że obowiązek respektowania zapisów zawartych w Programie Szczepień Ochronnych ma swoje umocowanie w akcie prawnym w randze ustawy.
Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że ramy czasowe, określone w Programie Szczepień Ochronnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych (0-19 lat), nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Ściśle wyznaczone terminy szczepień przeciwko konkretnym chorobom zakaźnym oraz dokładnie określone interwały czasowe pomiędzy poszczególnymi szczepieniami zostały wyznaczone w oparciu o szeroko rozumianą aktualną wiedzę medyczną w tym zakresie, tak więc samodzielne przesuwanie terminów szczepień, czy też ich kumulowanie według własnego uznania nie jest możliwe. Program Szczepień Ochronnych precyzuje, jakie szczepienia i w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin, w którym opiekun jest zobowiązany do umożliwienia zaszczepienia dziecka. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w Programie Szczepień Ochronnych.
Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na 2021 r. szczepienie przeciwko odrze, śwince, różyczce (szczepienie przypominające) dla dzieci urodzonych w 2016r. powinno być wykonane w 6 roku życia dziecka. Dzieci urodzone w 2012 r. i 2013 r. powinny być zaszczepione dawką przypominającą szczepienia przeciwko odrze, śwince i różyczce w 10 roku życia. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie rozstrzyga o terminie realizacji obowiązku zaszczepienia dzieci urodzonych przed 2012 r.
Jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji po otrzymaniu informacji o niewykonaniu ustawowego obowiązku poddania szczepieniu E. C., upomnieniem z dnia 7 kwietnia 2021 r. wezwał stronę do wykonania obowiązku wynikającego z mocy prawa. W upomnieniu zobowiązany został prawidłowo pouczony o konsekwencjach niezrealizowania obowiązku. Ponadto upomnienie zostało przesłane w sposób prawidłowy w 10 – tym roku życia dziecka. W tych okolicznościach zasadnie wszczęto postępowanie egzekucyjne. Pozostałe wniesione przez stronę zarzuty nie wypełniają dyspozycji z art. 33 § 1 u.p.e.a., a w związku z powyższym organ nie był zobligowany odnieść się do ich treści.
J. C. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie, jak również uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
1. brak wymagalności obowiązku (art. 15 § 1 u.p.e.a.),
2. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 7 § 2 u.p.e.a.).
W odniesieniu do pierwszego zarzutu skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Niezgodne z cytowanym przepisem jest postępowanie Inspektora Sanitarnego, który przesłał upomnienie przed upływem terminu wykonania obowiązku, gdy córka skarżącego miała jeszcze czas na poddanie się szczepieniom ochronnym przeciw odrze, śwince i różyczce, o czym świadczy aktualny wtedy Program Szczepień Ochronnych. We wspomnianym upomnieniu inspektor, bez właściwości rzeczowej wyznaczył indywidualny termin wykonania obowiązku, który nie ma żadnego związku z obowiązkiem poddania dziecka szczepieniom ochronnym, wynikającym z przepisów ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, ani prawnie obowiązującymi terminami szczepień wynikającymi z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Termin wyznaczony w upomnieniu nie jest zgodny nawet z programem szczepień ochronnych.
Zdaniem skarżącego rzekomy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, na który powołały się organy w toku postępowania w istocie nie istnieje, co wynika z szeregu aktów prawnych.
W dniu wydania postanowienia córka skarżącego miała 9 lat i nie przekraczała podanego przedziału wiekowego dla żadnego ze szczepień. Zatem nie ma podstawy do twierdzenia, że termin wykonania obowiązku upłynął i stał on się wymagalny.
W ocenie skarżącego komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Obowiązek musi wynikać z przepisów prawa, a nie z dokumentów wychodzących poza ten zakres. Komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego ze swej istoty wiążą jedynie jednostki mu podległe, nie zaś poszczególne osoby. Informacje zawarte w komunikacie mogą być jedynie traktowane jako wskazówki techniczne dotyczące wykonywania szczepień ochronnych, ale nie mogą stanowić określenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa.
Odnośnie uciążliwości środka egzekucyjnego skarżący zauważył, że wyznaczając wysokość grzywny organ nie wziął pod uwagę, że w stosunku do tego samego dziecka wystosował do jego rodziców dwa postanowienia, każde ustalające grzywnę w wysokości 1.000 zł dla każdego z rodziców. Zobowiązani są zmuszeni zapłacić opłatę za wydanie każdego z postanowień - łącznie daje to 2.136 zł, co stanowi dotkliwą grzywnę dla 5 osobowej rodziny. Nie bez znaczenia jest też fakt, że organ nie wziął pod uwagę sytuacji majątkowej skarżącego. Organ nie wykazał w ogóle czy i w jaki sposób zbadał sytuację majątkową rodziny zobowiązanego oraz możliwość zapłaty takiej a nie innej grzywny. W styczniu skarżący stracił pracę, a nałożona łącznie grzywna prawie dwukrotnie przekracza środki finansowe, którymi dysponuje miesięcznie.
Na koniec skarżący wskazał, że wykonał swój obowiązek, przyprowadzając E. C. w dniu 10 marca 2021 r. na badanie kwalifikacyjne w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej [...] w P. Wcześniej informowała również, że córka ma problemy jelitowe i do tej pory sumiennie była poddawana szczepieniom o czym świadczą wpisy w książeczce zdrowia córki.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności z prawem postanowienia wierzyciela, odnoszącego się do zarzutu strony dotyczącego wymagalności obowiązku ma sposób określenia tego obowiązku w tym postanowieniu i w tytule wykonawczym, będącym podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy z dnia 7 czerwca 2021 r. opiewa w punkcie 5 na obowiązek poddania dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince i różyczce w formie pierwszej dawki. Dwukrotnie bowiem podkreślono w tej części tytułu wykonawczego "brak I dawki" u córki skarżącego – E. C.
Tymczasem zarówno w postanowieniu organu I instancji, jak i w zaskarżonym postanowieniu wskazywano zgodnie, że przedmiotem egzekucji jest wykonanie obowiązku "szczepienia przypominającego". Wykonanie szczepienia dziecka I dawką szczepionki i wykonanie szczepienia przypominającego (z definicji nie mogącego być szczepieniem I dawką) to dwa różne obowiązki. Brak spójności pomiędzy obowiązkiem określonym w tytule wykonawczym i będącym przedmiotem analizy w zaskarżonym postanowieniu i poprzedzającym je postanowieniu organu I instancji jest już wystarczającym powodem, by uznać, że postanowienia te wydano z istotnym dla rozstrzygnięcia naruszeniem przepisów postępowania.
Obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia w formie komunikatu - na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art.17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Program ten powinien zawierać szczegółowe wskazania dotyczące stosowania poszczególnych szczepionek. To, że zgodnie z powyższym przepisem konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok nie stanowi naruszenia konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących (określonego w art. 87 Konstytucji RP), gdyż podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej, co uzasadnia pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r.; sygn. akt II OSK 2547/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby.
W postanowieniach organów obydwu instancji nie przywołano argumentacji i wykładni przepisów prawa, które pozwalałyby na przyjęcie, że upłynął termin poddania córki strony obowiązkowemu szczepieniu i obowiązek ten stał się wymagalny przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniach postanowień wskazano, że Komunikat Ministra Zdrowia (Kalendarz Szczepień) nie rozstrzyga o terminie obowiązku zaszczepienia dzieci urodzonych przed 2012r. Przyjąć należy, że pod pojęciem Komunikatu Ministra Zdrowia należy rozumieć omówiony wyżej Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych.
Jednakże bez żadnego wyjaśnienia prawnego i stosownej argumentacji oceniono, że termin wykonania obowiązku w stosunku do córki skarżącego, urodzonej w 2011r. upłynął i prowadzenie postepowania egzekucyjnego jest zasadne. Powołano się na Komunikat GIS (Program Szczepień Ochronnych) równocześnie akcentując, że dana kwestia (obowiązku szczepienia dziecka urodzonego w 2011r.) nie jest w ogóle w tym akcie regulowana. Jeśli tak, to rzeczą organów było precyzyjne wyjaśnienie z czego wynikał zatem egzekwowany obowiązek zaszczepienia córki skarżącej.
Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Art.124§2 k.p.a. wymaga zaś, by postanowienie zawierało uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Uzasadnienie prawne obejmuje zaś wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uznać należy zatem, że w omawianym zakresie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji nie odpowiada określonym wyżej wymogom i nie pozwala na dokonanie kontroli merytorycznej przez sąd administracyjny z uwagi na to, że nie wskazuje konkretnych prawnych podstaw wymagalności egzekwowanego obowiązku.
Rzeczą organów egzekucyjnych ponownie rozpatrujących sprawę, będzie uwzględnienie powyższej oceny prawnej i ustalenie jaki konkretnie obowiązek podlega egzekucji. Oczywista jest konieczność zgodności treści obowiązku określonego tytułem wykonawczym i obowiązku, o którym mowa w postanowieniach wydawanych wskutek wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Ponadto, odniesienie się do zarzutu kwestionującego wymagalność obowiązku wymaga wskazania konkretnych regulacji wskazujących na to, że prawidłowo określona dawka szczepienia powinna być dziecku obowiązkowo podana, biorąc pod uwagę datę urodzenia córki skarżącego. Należy też marginesie jednoznacznie stwierdzić, że pomiędzy 16 grudnia 2020r. i 16 grudnia 2021r. trwał dziesiąty rok życia dziecka skarżącej.
Podnoszone przez stronę zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie stanowi w obecnym stanie prawnym podstawy zarzutu, lecz skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego wnoszonej na podstawie art. 54§1 pkt 2 u.p.e.a. i rozpoznawanej w odmiennym niż zarzut trybie.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu postanowień organów obydwu instancji (punkt pierwszy sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (punkt drugi sentencji wyroku) Sąd orzekł, wobec uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając je od organu odwoławczego na rzecz skarżącego.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod internetowym adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI