III SA/Gd 293/17

III SA/Gd 293/17 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2017-06-30
Data wpływu
2017-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Utrzymano w mocy postanowienie (art. 260 § 1 ustawy PoPPSA)
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 260 par. 1, art. 246 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. Z. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 293/17 w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. z dnia 1 lutego 2017 r. , nr [...] w przedmiocie wprowadzenia z urzędu zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.
Uzasadnienie
W. Z., skarżący decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. w przedmiocie wprowadzenia z urzędu zmian w ewidencji gruntów i budynków, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że nie jest
w stanie ponieść kosztów opłaty od skargi.
W oświadczeniu złożonym na formularzu urzędowym PPF oświadczył, że prowadzi produkcję drobiu, która stała się nieopłacalna. Nie posiada żadnych oszczędności, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 2 ha, czterech budynków gospodarczych i dwóch budynków pomocniczych oraz drobiu w ilości ok. 34 tysięcy, jest właścicielem budynku gospodarczego o pow. 0,3 ha, w którym posiada 18 tysięcy kurcząt, jest właścicielem gruntu rolnego o pow. 15 ha o wartości 300.000 zł. Miesięcznie osiąga dochód w wysokości 1000 zł. Posiada zobowiązanie z tytułu kredytu na zakup gospodarstwa rolnego na kwotę 1,18 mln złotych.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 293/17 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zdaniem referendarza sądowego podane przez wnioskodawcę informacje nie potwierdziły, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania, obejmujących zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie przedłożył wszystkich dokumentów wymienionych w wezwaniu. Tym samym przedstawił swoją sytuację majątkową
w sposób niepełny. Zdaniem referendarza nie można było przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący mimo zadeklarowania wysokości opłat za media w kwocie 400-500 zł wydatków tych nie udokumentował. Za niewiarygodne uznano oświadczenie, że w/w kwota odnosi się do jednej osoby, ponieważ samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Brak dokumentów uniemożliwił porównanie tych kosztów z wysokością osiąganych dochodów, tym bardziej, że oświadczenia wnioskodawcy co do uzyskiwania dochodu były sprzeczne i niewiarygodne. Z przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności wynika bowiem, że prowadzi on obecnie gospodarstwo rolne, mimo braku opłacalności produkcji drobiu nadal posiada znaczną ilość sztuk drobiu, a nadto podjął się prowadzenia produkcji trzody chlewnej. Jest właścicielem szeregu nieruchomości o znacznej wartości oraz pojazdu typu quad. Skarżący uzyskuje regularnie w latach 2016 i 2017 dopłaty obszarowe i inne. Nie wskazał jednak ich wysokości, ograniczając się do oświadczenia, że nie przekraczają one 50.000 zł w danym roku. Skarżący obsługuje swoje zadłużenie w bankach z tytułu kredytów obrotowych, inwestycyjnych, odnawialnych czy też pożyczek bankowych (co wynika z załączonych zaświadczeń z banków). Mimo zaświadczenia z banku o posiadanym rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym, w którym udzielono skarżącemu limit odnawialny, wyciągu z tego rachunku skarżący nie przedłożył. Referendarz sądowy wyjaśnił, że w sprawie nie miały znaczenia wyjaśnienia skarżącego, że jako rolnik indywidualny nie ma obowiązku prowadzenia transakcji przez konto bankowe. Wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych są niezbędne do dokonania wszechstronnej oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, albowiem ukazują wysokość środków pieniężnych pozostawionych do jego dyspozycji.
Zdaniem referendarza deklarowanie przez skarżącego stałych wydatków oraz fakt prowadzenia działalności produkcyjnej w rolnictwie, regularne obsługiwanie znacznych obciążeń kredytowych i pożyczkowych w bankach, przeczyły twierdzeniom skarżącego o uzyskiwaniu dochodu w wysokości 1000 zł miesięcznie, a nawet braku jakiegokolwiek dochodu.
W. Z. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia kwestionując je w całości i zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.. Podał, że posiadany przez niego majątek nie może zostać spieniężony, gdyż ziemia i budynki stanowią zabezpieczenie nie spłaconych kredytów bankowych. Majątek jest jego jedynym źródłem dochodu. Wskazał, że jako rolnik nie posiada konta, na które wpływałyby jego wszystkie dochody, a konta, które posiada służą wyłącznie do spłaty kredytów w poszczególnych bankach. Wskazana wysokość opłat za media jest typowa dla jednej osoby. Zdaniem skarżącego fakt posiadania nieruchomości zabezpieczonych hipoteką nie może być przesłanką odmowy zwolnienia od kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.), rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).
Sprzeciw W. Z. nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 3).
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić , że znajduje się w sytuacji określonej tym przepisem. Należy podkreślić, iż udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 103/11; postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 26/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Pamiętać należy, że prawo pomocy nazywane jest "prawem ubogich".
Zgodnie z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy rozstrzyga się jedynie w oparciu o kryteria majątkowe.
W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie przyjął, że sytuacja materialna przedstawiona przez skarżącego nie przemawia za uznaniem, że zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Skarżący uchylił się od wykonania wezwania referendarza do przedłożenia określonych dokładnie dokumentów źródłowych. Przede wszystkim nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych dopłat bezpośrednich dla rolnictwa. W ten sposób nie zobrazował wysokości uzyskiwanych przez siebie dochodów, akcentując wyłącznie spoczywające na nim zobowiązania kredytowe, których nie można traktować priorytetowo względem zobowiązań publicznoprawnych, takich jak koszty sądowe.
W ocenie sądu niewątpliwie istniała potrzeba uzupełnienia dokumentacji dotyczącej aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy w celu rzetelnego i pełnego rozważenia przesłanek udzielenia pomocy finansowej w formie zwolnienia od kosztów sądowych. Należało bowiem ustalić wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów, zwłaszcza w obliczu składanych przez niego sprzecznych oświadczeń. W oświadczeniu zawartym w formularzu PPF zadeklarował bowiem dochody na poziomie około 1.000 zł miesięcznie, w odpowiedzi na wezwanie referendarza aktualizując, że nie uzyskuje już żadnego dochodu, a jednocześnie oświadczając o wysokości uzyskiwanych dopłat bezpośrednich w kwocie do 50.000 zł rocznie, co już wskazuje na miesięczny dochód tylko z tego źródła w wysokości około 4.166 zł. Wnioskodawca pominął natomiast zupełnie kwestię posiadanego majątku nieruchomego, który według niego, stanowiąc zabezpieczenie zaciągniętych kredytów, nie może generować żadnego dochodu. Tym niemniej tezie tej zaprzeczył sam w sprzeciwie stwierdzając, że majątek ten przynosi dochody, z których spłaca kredyty i dlatego też nie można go spieniężyć.
Wnioskodawca nie wyjaśnił rzetelnie wszystkich okoliczności mających wpływ na jego rzeczywiste możliwości finansowe. Nie przedłożył bowiem żądanych dokumentów źródłowych, które wyjaśniłyby i potwierdziły takie okoliczności, jak wysokość uzyskiwanych dochodów, nie tylko z działalności hodowlanej, ale również z posiadanej ziemi rolnej, na który to dochód wskazuje sam skarżący w sprzeciwie, oraz wysokość kosztów utrzymania. Twierdzenia zaś co do braku rachunku bankowego i prowadzenia rozliczeń wyłącznie gotówkowych nie zasługują na uwzględnienie. Z zaświadczenia wystawionego przez Bank [...] wynika wprost, że skarżący posiada rachunek oszczędnościowo – rozliczeniowy z limitem odnawialnym w wysokości 80.000 zł.
W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący nie wyjaśnił swojej sytuacji majątkowej w sposób wystarczający dla uwzględnienia wniosku. Samo prawdopodobieństwo spełniania przesłanek oparte na niewykazanych twierdzeniach nie jest wystarczające do zastosowania na zasadzie wyjątku instytucji prawa pomocy. Stanowiska tego nie zmienia fakt obciążeń kredytowych skarżącego, które jak już zaznaczono nie mogą być traktowane priorytetowo względem zobowiązań publicznoprawnych.
Dodatkowo wskazać należy, że z dokumentów przedłożonych przez skarżącego wynika, że mimo deklarowania braku dochodów w roku bieżącym wnioskodawca nie zalega w spłacie pożyczki gotówkowej w Banku PKO SA oraz kredytu w BGŻ. Nadmienić trzeba, że kwota wpisu od skargi to 200 zł.
W tych okolicznościach należało stwierdzić, że sytuacja finansowa wnioskodawcy, jaka wynika ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń jest niewyczerpująca, a złożone wybiórczo dokumenty przemawiają za odmienną jej oceną niż przedstawiona w sprzeciwie.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.