III SA/Gd 286/24

III SA/Gd 286/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Jacek Hyla /przewodniczący/
Maja Pietrasik
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewódzka Komisja Lekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowa Komisja Lekarska nr 1 w Gdańsku orzeczeniem z dnia 19 lutego 2024 r. (nr 133/2024) – działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej jako: "k.p.a."), art. 58 ust. 6, art. 62 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2305 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "u.o.O.") oraz § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 586 – zwanego dalej także "rozporządzeniem MON z dnia 20 marca 2023 r.") - uznała M. B. (dalej zwanego także "stroną", "skarżącym") za zdolnego do służby wojskowej i ustaliła kategorię zdolności do służby, wg kat. "A" – rozpoznając u niego chorobę lub ułomność objętą § 30 pkt 1 załącznika, tj. alergiczny nieżyt nosa.
Od przedmiotowego orzeczenia odwołanie wniósł M. B. wskazując, że wydane orzeczenie nie odzwierciedla jego stanu zdrowia oraz możliwości pełnienia służby wojskowej, gdyż od wczesnego dzieciństwa cierpi na astmę alergiczną, co potwierdzało przedstawione Komisji zaświadczenie lekarskie o rozpoznaniu u niego "astmy alergicznej". Z niewiadomych jednak powodów w wydanym orzeczeniu wpisany został tylko "alergiczny nieżyt nosa".
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzka Komisja Lekarska w Gdańsku orzeczeniem z dnia 12 kwietnia 2024 r. (nr BZK-III.6611.6.2024.AK) - działając na podstawie art. 62 ust. 1, art. 58 ust. 6 i art. 64 ust. 2 u.o.O., przepisami rozporządzenia w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej w zw. z załącznikiem nr 1 (Grupa I) do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 466 - dalej jako: "załącznik nr 1") oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymała zaskarżone orzeczenie w mocy.
W uzasadnieniu wskazano, że M. B. stawił się przed Wojewódzką Komisją Lekarską dnia 4 kwietnia 2024 r. i ponowna ocena stanu jego zdrowia na podstawie wywiadu lekarskiego przeprowadzonego przez członków Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej oraz przedstawionej dokumentacji medycznej wykazała, że choruje na astmę alergiczną oraz alergiczny nieżyt nosa. W związku z powyższym jest w trakcie immunoterapii swoistej, co wskazuje zaświadczenie z dnia 15 lutego 2024 r. wystawione przez alergologa z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego. Organ zaznaczył też, że została przedstawiona cała dokumentacja leczenia strony od roku 2018 w ww. poradni alergologicznej. Strona jest pod stałą opieką alergologiczną, leczenie astmy odbywa się zgodnie z zasadami terapii SMART (Symbicort). W badaniu fizykalnym nie stwierdzono odchyleń w zakresie układu oddechowego, przedstawione wyniki badań czynnościowych (spirometria) również nie wykazują odchyleń od normy.
Organ wyjaśnił, że aktualnie obowiązująca regulacja prawna, tj. "Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa", stanowiący załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Grupa I), zawiera przesłanki, na podstawie których następuje ustalenie określonej kategorii zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej.
Wojewódzka Komisja Lekarska po wywiadzie lekarskim, analizie dokumentacji medycznej oraz badaniu fizykalnym strony zdecydowała się utrzymać kategorię zdolności do służby wojskowej orzeczoną przez Powiatową Komisję Lekarską Nr 1 w Gdańsku z uwagi na fakt, że wskazana alergia jest kontrolowana, nie upośledza sprawności ustroju (w dniu badania nie stwierdzono jakichkolwiek oznak alergicznego nieżytu nosa), tak samo jak stwierdzona u strony - a dowodzona ww. zaświadczeniem lekarskim - rozpoznana astma alergiczna. Z uwagi na ustalenie, że strona cierpi także - obok alergii - na astmę alergiczną, organ odwoławczy uznał, że rozpoznanie - w stosunku do orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej – winno zostać uzupełnione o § 35 pkt 6 załącznika, który wskazuje astmę oskrzelową sporadyczną (epizodyczną).
Organ wyjaśnił, że w odniesieniu do wymienionego rozporządzenia, wskazane przez stronę schorzenia oraz ustalenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej (przede wszystkim wywiad lekarski oraz badanie fizykalne), nie mogły być podstawą do orzeczenia o zmianie kategorii zdolności do służby wojskowej, dlatego nie było możliwe uwzględnienie żądania strony dotyczącego zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej.
Organ odwoławczy zaznaczył, że sytuacja, w której organ I instancji w sposób niepełny (wadliwy) dokonał rozpoznania wszelkich chorób lub ułomności u strony nie rodzi konieczności uchylenia pierwszoinstancyjnego orzeczenia ani w części, ani w całości. Wynika to przede wszystkim z prawidłowości samego rozstrzygnięcia orzeczenia, a więc ustalenia prawidłowej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Rozpoznanie w zakresie chorób i ułomności nie zostało objęte rozstrzygnięciem orzeczenia, a było treścią uzasadnienia. Organ wyjaśnił, iż "w doktrynie podkreśla się, że zwrot «utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję» stanowi w istocie skrót myślowy oznaczający, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu pierwszej instancji (J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z 2.02.1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997/4, poz. 83)" (A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 138)". Organ zaznaczył też, że "w orzecznictwie sądów trafnie wskazuje się, że niewłaściwe uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji (bądź nawet jego brak) ani też niepełne bądź błędne powołanie podstawy prawnej nie uzasadniają uchylenia decyzji, jeśli sama osnowa decyzji jest prawidłowa. Wadliwości te jest bowiem w stanie usunąć organ odwoławczy (zob. wyrok NSA z dnia 29 września 1987 r., sygn. akt IV SA 220/87; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 54/13; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 988/09). W wyroku z dnia 23 stycznia 2008 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1963/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie przyjął, że "organ, uchylając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzję w części dotyczącej uzasadnienia, w pozostałym zakresie utrzymując ją w mocy, rażąco narusza art. 138 § 1 k.p.a." (A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 138). Organ stwierdził, że finalnie można podać, iż decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji (w niniejszej sprawie: orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej) może być wydana przez organ odwoławczy (w niniejszej sprawie: Wojewódzką Komisję Lekarską) nie tylko wówczas, gdy w postępowaniu ani w samej decyzji nie naruszono przepisów prawa, lecz także wtedy, gdy organ I instancji wprawdzie naruszył przepisy prawa materialnego lub procesowego, ale uchybienia te nie miały istotnego znaczenia i nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy powinien w uzasadnieniu decyzji jednak odnieść się do powyższych naruszeń i usunąć wadliwości zawarte w zaskarżonej decyzji. Nieuzasadnione jest więc uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji zawierającej prawidłowe rozstrzygnięcie wyłącznie z powodu błędnego uzasadnienia decyzji, a następnie wydanie identycznego rozstrzygnięcia z innym uzasadnieniem (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 218/07).
Kończąc Wojewódzka Komisja Lekarska zaznaczyła, że była zobligowana do uzupełnienia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż jako organ odwoławczy nie może być jedynie recenzentem decyzji (w niniejszej sprawie: orzeczenia) wydanego przez organ I instancji (zob. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z dnia 6 października 1987 r., sygn. akt SA/Wr 520/87). W niniejszym orzeczeniu dokonano zatem modyfikacji zaskarżonego orzeczenia, w oparciu o postępowanie dowodowe organu odwoławczego (art. 136 § 1 k.p.a.), co finalnie nie wpłynęło jednak na zmianę przypisanej stronie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niemniej dokonano korekty rozpoznanych u strony chorób lub ułomności w części uzasadnienia.
M. B. zaskarżył powyższe orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Gdańsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie oraz zwrócenie sprawy do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Gdańsku w celu ponownego jej rozpatrzenia i wydania orzeczenia zgodnego z prawem i przedstawionym stanem faktycznym.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że od wczesnego dzieciństwa choruje na astmę oskrzelową alergiczną i alergiczny nieżyt nosa. Regularnie w okresie pylenia drzew i traw ma ataki duszności, problemy z oddychaniem (nabraniem powietrza i głębszego wdechu) oraz napady kaszlu. Od listopada 2021 r. regularnie co 4 tygodnie poddaje się immunoterapii swoistej, obecnie w Klinice Alergologii Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego (planowanej na minimum 5 lat) i regularnie przyjmuje przepisane leki przeciwalergiczne.
Skarżący podkreślił, że w dniu 19 lutego 2024 r. przedstawił Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr 1 w Gdańsku zaświadczenie lekarskie - lekarza specjalisty alergologa Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego z rozpoznaniem astmy alergicznej oraz alergicznego nieżytu nosa.
Zwrócił uwagę, że w zaskarżonym orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Gdańsku jego choroba została określona (zakwalifikowana), jako "astma oskrzelowa sporadyczna (epizodyczna)". Wskazał, że nie zgadza się z kwalifikacją swojej choroby jako "sporadycznej" bądź "incydentalnej" i jej wpływu na stan jego zdrowia. Zdaniem skarżącego konieczność ciągłego leczenia, co 4 tygodnie powtarzających się objawów, co najmniej przez 5 lat, stoi w oczywistej sprzeczności z tą kwalifikacją. Podkreślił, że leczy się regularnie od dzieciństwa, ponieważ są to choroby przewlekłe, a ich objawy występują stale od dzieciństwa a nie tylko incydentalnie. Służba wojskowa wiąże się z dużym wysiłkiem fizycznym i psychicznym, a jego choroba uniemożliwia mu wykonywanie takich obowiązków w różnych warunkach i stanie atmosfery (powietrza), a przede wszystkim pylenia, co mogłoby stanowić zagrożenie zarówno dla niego, jak i dla innych żołnierzy.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska w Gdańsku wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Odnosząc się do argumentacji skargi organ wyjaśnił, że arbitralne (a nawet zrozumiałe) poczucie skarżącego, że stwierdzona u niego choroba nie ma charakteru "sporadycznego" bądź "incydentalnego" (jako że przypisany skarżącemu symbol dolegliwości posługiwał się przydawkami: "sporadyczny, epizodyczny") nie może mieć znaczenia w sprawie. Posłużenie się przez organ pojęciem "Astmy oskrzelowej sporadycznej (epizodycznej)" wynika bowiem wyłącznie z konieczności używania w swoich rozstrzygnięciach nazewnictwa przewidzianego w przepisach prawa. Skoro organ z wykorzystaniem posiadanej przez siebie wiedzy specjalistycznej i medycznej uznał, że zachodzą przesłanki zakwalifikowania danej osoby do konkretnego typu choroby opisanego w ww. załączniku nr 1, obowiązany był posługiwać się przewidzianą prawem nomenklaturą, w tym określnikami takimi jak "sporadyczny, epizodyczny". Poczucie, że dolegliwość skarżącego ma charakter długotrwały (cierpi na nią wiele lat, czemu organ nie zaprzecza), a choroba, na którą cierpi może zostać opisana w języku potocznym jako "przewlekła", zaś jej objawy występują "stale od dzieciństwa a nie tylko incydentalnie", nie może wpłynąć na skuteczność diagnozy organu oraz następczą i prawidłową kwalifikację tej diagnozy zgodnie z ww. załącznikiem nr 1. Kolokwialne zakresy semantyczne słów mają oczywiście znaczenie w prawie, nie mogą jednak - w konfrontacji z leksyką mającą umocowanie w źródle prawa - przeważać czy modyfikować znaczeń używanych w powszechnie i bezwzględnie obowiązujących przepisach prawa pojęć.
Niezależnie od powyższego organ zwrócił uwagę, że długotrwałego okresu trwania choroby nie należy alternatywnie przeciwstawiać takim jej cechom, jak "sporadyczny" czy "epizodyczny". To sporadyczne lub epizodyczne nasilenie się objawów choroby jest kluczowe i jest ustalane w oparciu o ustalone wartości wskaźników spirometrycznych w odpowiednich okresach czasu z ww. załącznika nr 1.
Organ zwrócił także uwagę, że – jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego - kontrola orzeczenia komisji lekarskiej przez sąd administracyjny ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do jego badania pod względem formalnym, co oznacza, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z obowiązującymi w tym względzie przepisami, a ponadto, czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby. Sąd administracyjny nie posiada uprawnień do weryfikacji medycznych ustaleń lekarzy orzekających w Komisji i nie może dokonywać zmiany w tym zakresie, a tym samym zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej. Sąd nie jest bowiem uprawniony do weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z medycznego punktu widzenia i nie może we własnym zakresie zmienić oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to komisja w oparciu o badania lekarskie, ani zlecić przeprowadzenie dodatkowych badań celem weryfikacji dotychczasowych (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1363/19; z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 2026/15 oraz z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 746/17).
Zgodnie zatem z poglądem wyrażonym w cytowanych wyżej orzeczeniach, zauważyć należy, że organ w danej sprawie działał zgodnie ze swoją właściwością rzeczową (art. 62 ust. 1 i ust. 2 u.o.O.) i miejscową (art. 64 ust. 6 u.o.O., a więc na obszarze właściwości właściwego wojewody, tj. Wojewody Pomorskiego), jego skład był zgodny z obowiązującymi w tym względzie przepisami (§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej), a ponadto stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby, a mianowicie ustalenie § 35 pkt 6 ww. załącznika nr 1 w danej sprawie nastąpiło w sposób opisany w objaśnieniach szczegółowych, które znajduje się w treści załącznika (pod tabelą), a w szczególności dokonano rozpoznania na podstawie dokumentacji medycznej z co najmniej 24-miesięcznej obserwacji choroby, zawierającej badania czynnościowe oraz wyniki diagnostyki alergologicznej, co znalazło wyraz w treści zaskarżonego orzeczenia, w którym stwierdzono, że: "Ponadto przedstawiono całą dokumentację leczenia od roku 2018 w ww. poradni alergologicznej". Organ dochował więc należytej staranności w zakresie wymaganego okresu diagnostycznego. Dokumentacja medyczna skarżącego, obejmująca okres od 2018 r., przedstawiona była na posiedzeniu organu i podlegała merytorycznej ocenie członków Komisji, w szczególności ocenie pod względem medycznym zgodnie z ww. objaśnieniami szczegółowymi z treści ww. załącznika nr 1, w tym w zakresie częstotliwości objawów, w tym nocnych, oraz ustalonych wartości wskaźników spirometrycznych oraz ich zmienności dobowej. Dodatkowo i niezależnie od powyższego organ nie stwierdził też u skarżącego zaostrzeń astmy - badania czynnościowe płuc są stabilne i nie wykazują odchyleń od normy, czego ustalenie nastąpiło także w badaniu fizykalnym.
Organ wyjaśnił, że przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia nie stwierdził innych okoliczności, w tym natury formalnej, które powodowałyby konieczność uchylenia czy zmiany pierwszoinstancyjnego orzeczenia, czy też umorzenia postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 12 sierpnia 2024 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
1/ naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów przedłożonych przez skarżącego, polegającą na pominięciu dokumentacji medycznej pochodzącej z poradni dziecięcej i wzięcie przez organ pod uwagę jedynie dokumentacji medycznej powstałej po osiągnięciu przez skarżącego 18. roku życia, mimo że pozostała dokumentacja została przez skarżącego dostarczona organowi, zaś do akt sprawy załączono jedynie część dokumentacji;
- art. 81a k.p.a. poprzez nie zastosowanie tego przepisu, gdy w sprawie pozostawały wątpliwości co do stanu faktycznego, a rozstrzygnięcie organu pociągało za sobą nałożenie na skarżącego ewentualnego obowiązku służby wojskowej, pomimo jego schorzeń;
- § 12 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach w zw. z art. 62 ust. 5 u.o.O. poprzez nieprzeprowadzenie badań specjalistycznych przez organ w celu weryfikacji rozstrzygnięcia komisji powiatowej oraz weryfikacji dokumentacji medycznej wskazanej przez skarżącego;
2/ naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:
- błędne zastosowanie § 35 pkt 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach poprzez zakwalifikowanie schorzeń skarżącego do błędnego schorzenia istniejącego w wykazie, co skutkowało błędnym uznaniem organu, że skarżący jest zdolny do służby wojskowej i należy mu przyznać kategorię zdrowia "A";
- niezastosowanie § 30 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, który najbardziej odpowiada dolegliwościom skarżącego związanym z alergią, co powinno powodować przyznanie mu kategorii zdrowia "D";
- niezastosowanie § 35 pkt 7 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, który najbardziej odpowiada dolegliwościom skarżącego związanym z astmą oskrzelową, co powinno powodować przyznanie mu kategorii zdrowia "D".
W uzasadnieniu pisma zwrócono uwagę, że skarżący, stawiając się przed Wojewódzką Komisją Lekarską, przedłożył całą historię swojej choroby, stanowiącą dokumentację pochodzącą z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w G., jak również ze Szpitala Dziecięcego [...] w G. Przeważającą jej część stanowiła historia z poradni pediatrycznej, z uwagi na fakt iż w momencie stawienia się przed Komisją wojskową skarżący miał dopiero niedawno ukończone 18 lat. Z niewiadomych przyczyn organ przy rozpatrywaniu odwołania - mimo wskazania, że pod uwagę wziął złożoną przez skarżącego dokumentację medyczną – nie zgromadził w aktach sprawy dokumentacji uzyskanej ze Szpitala Dziecięcego [...] w G., a właśnie ta dokumentacja wskazuje, że skarżący cierpi na alergię na pyłki traw i drzew, która upośledza jego organizm w okresach kwitnięcia tych roślin, odwołując się przy tym do § 35 pkt 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.
Wojewódzka Komisja Lekarska natomiast oparła się jedynie na jednym badaniu spirometrycznym, które zostało wykonane poza okresem pylenia (tj. w lutym, podczas gdy okres pylenia brzozy przypada na okres marca i kwietnia, zaś traw na okres jeszcze późniejszy). Nadto w dokumentacji z lutego (UCK, wizyta z 15.02.2024 r.) wskazano, że skarżący przyjmuje zazwyczaj leki na astmę, z uwagi na objawy. W rozpoznaniu wskazano również na dychawicę oskrzelową (czyli właśnie astmę oskrzelową). W dokumentacji z okresu kwiecień-sierpień 2024 r. wskazano już, że skarżący przyjmuje na co dzień leki na astmę (Symbicort) i zdarzają mu się epizody wymagające dodatkowych dawek. Odczuwa także duszności w godzinach wieczornych, co drugi dzień.
W ocenie skarżącego, w takim wypadku Komisja powinna zlecić badania specjalistyczne, zgodnie z § 12 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r., tj. skierować skarżącego na badanie spirometryczne w okresie pylenia, zamiast opierać się tylko na jednym badaniu, które wykonano w okresie dobrego samopoczucia skarżącego.
Wskazano, że objawy skarżącego utrzymują się we wskazanej w objaśnieniu szczegółowym załącznika nr 1 częstotliwości, tj. co najmniej raz w tygodniu w ciągu dnia oraz co najmniej dwa razy w nocy w ciągu nocy. Zaś badanie spirometryczne winno zostać przeprowadzone w warunkach, które wpływają na pogorszenie sprawności układu oddechowego, tj. w okresie pylenia.
Skarżący zaznaczył, że jest świadomy zakresu kognicji sądów administracyjnych w kwestii kontroli orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, jednak jego żądaniem nie jest merytoryczne rozstrzygniecie sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny a jedynie wskazanie na uchybienia, których - zdaniem skarżącego - organ się dopuścił, a co powinno skutkować uchyleniem orzeczenia organu i spowodowania ponownego rozpoznania sprawy na podstawie całokształtu dokumentacji medycznej oraz na podstawie nowych badań, na które organ powinien skarżącego w toku tej procedury skierować.
Podsumowując, w ocenie skarżącego, jego schorzenia winny zostać zakwalifikowane jako wypełniające § 30 pkt 2 i § 35 pkt 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, które skutkują przyznaniem kategorii zdolności do służby wojskowej - "D".
Jedynie ewentualnie wskazać należy, że § 35 pkt 5 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. przewiduje luz decyzyjny dla komisji wojskowej orzekającej w sprawie, bowiem istnieje możliwość przyznania kategorii od A do D, czego komisja nie wykorzystała, co powinno zostać uznane za naruszenie art. 81a § 1 k.p.a., bowiem na stronę postępowania został nałożony obowiązek (w tym wypadku ewentualny, służby wojskowej pomimo stanu zdrowia nie pozwalającego na to), a zdaniem strony istnieją wątpliwości co do kategorii, która powinna zostać przyznana, a te wątpliwości nie zostały przez organ wyjaśnione.
Dokumentacja złożona przez skarżącego bezsprzecznie zaś wskazuje, że nie jest on w stanie pełnić służby wojskowej, bowiem wymaga on stałego leczenia w postaci odczulania i leków wziewnych, co nie może zostać mu zagwarantowane w przypadku ewentualnego powołania do czynnej służby wojskowej i będzie się wiązało z dodatkowymi trudnościami zarówno dla niego, jak i dla wojska.
Końcowo skarżący podniósł, że pierwszoinstancyjna decyzja była już błędna, co częściowo przyznał organ II instancji, bowiem rozpoznanie dolegliwości zgłaszanych przez skarżącego zostało częściowo pominięte przez organ I instancji, zaś - w ocenie skarżącego - Wojewódzka Komisja Lekarska dopasowała rozpoznanie dotyczące astmy, aby nie uchylić pierwszoinstancyjnego orzeczenia, które było dotknięte oczywistą wadą, widoczną nawet dla organu rozpatrującego odwołanie.
Skarżący wskazał, że celem przyspieszenia postępowania oraz wykazania wadliwego działania Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, na postawie art. 48 § 1 i 3 p.p.s.a., doręczył do akt postępowania kopię dokumentacji medycznej pochodzącą z poradni pediatrycznej, zaś celem rozpatrzenia przez organ sprawy po ewentualnym uchyleniu zaskarżonego orzeczenia, skarżący dołączył także kopię aktualnej dokumentacji medycznej, powstałej już po wydaniu zaskarżonego orzeczeniu Komisji.
W odpowiedzi na powyższe pismo procesowe skarżącego, pismem z dnia 29 sierpnia 2024 r. Wojewódzka Komisja Lekarska podtrzymała żądanie oddalenia skargi złożonej w niniejszym postępowaniu w całości oraz wyraziła zgodę na skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Odnosząc się do treści pisma skarżącego wskazano, że nie jest oparte na prawdzie stwierdzenie, że organ uwzględnił w procesie ustalania stanu faktycznego jedynie dokumentację wydaną po osiągnięciu przez skarżącego 18. roku życia, bowiem w przypadku skarżącego dokonano rozpoznania na podstawie dokumentacji medycznej z co najmniej 24-miesięcznej obserwacji choroby, zawierającej badania czynnościowe oraz wyniki diagnostyki alergologicznej, na co organ zwrócił uwagę w uzasadnieniu orzeczenia. Dokumentacja medyczna skarżącego, obejmująca okres od 2018 r. przedstawiona została na posiedzeniu organu i podlegała merytorycznej ocenie członków Komisji, w szczególności ocenie pod względem medycznym, zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi dla § 35 pkt 6 z "Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa", stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r.
Załączona do pisma skarżącego z dnia 12 sierpnia 2024 r. dokumentacja jedynie potwierdza powyższe - jest to ta sama dokumentacja, która została okazana podczas posiedzenia Komisji. Załączona do pisma skarżącego, ale także wcześniej uwzględniona przez Komisję (co spełnia wymóg posługiwania się dokumentacją wyrażającą co najmniej 24-miesięczną obserwację) dokumentacja medyczna obejmuje okres wsteczny do 12 listopada 2020 r.
Przeprowadzenie postępowania dowodowego zgodnie z wiążącymi Komisję dyrektywami prawnymi, w szczególności w zakresie rozpiętości w czasie, ale także badanych parametrów, w zasadzie wyłącza możliwość wzruszenia zaskarżonego orzeczenia tej Komisji, w szczególności w oparciu o zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Komisja, co także istotne w zakresie standardu postępowania dowodowego, przeprowadziła fizykalne badanie skarżącego (stwierdzono osłuchowo nad polami płucnymi prawidłowy szmer pęcherzykowy; nie stwierdzono patologicznych zmian osłuchowych), oraz dokonała analizy zażywanych przez niego leków, w tym ich częstotliwości [Pacjent od 9.11.2021 jest odczulany preparatem Purethal z powodu alergii na alergeny wziewne (trawy, brzoza). Odczulanie przebiega bez powikłań i planuje się je do 2026 r. Ponadto pacjent jest leczony lekiem p/histaminowym Hitaxa (desloratadyna) doustnie i lekiem wziewnym Symbicort 160ug + 4,5ug (budezonid 160ug + formoterol 4,5ug), który przyjmuje nieregularnie; w trakcie opieki poradni alergologicznej UCK została wystawiona 1 recepta na lek Hitaxa 5 mg (2 op. po 30 tabl). Nie wystawiono żadnej recepty na lek Symbicort. 1 opakowanie leku Symbicort zawiera 120 dawek i przy codziennym stosowaniu - 2 x dziennie po 1 dawce starcza na 2 miesiące terapii.]
Całokształt dokonanych przez Komisję i opisanych czynności diagnostycznych, w tym obejmujących także badania czynnościowe płuc przeprowadzone w dniach: 19.10.2023 r., 11.01.2024 r. i 15.02.2024 r., w których nie stwierdzono żadnych zaburzeń wentylacji i zauważono stabilność parametrów FEV1, VC, FEV1/FVC i PEF - pozwoliły łącznie obiektywnie przyjąć, że objawy astmy występują u pacjenta (skarżącego) sporadycznie a lek wziewny jest przyjmowany przez niego nieregularnie co kilka dni. U pacjenta stwierdzono astmę dobrze kontrolowaną i - zgodnie z kryteriami ciężkości choroby – lekką, tj. kontrolowaną za pomocą leczenia stopnia 1 (doraźne przyjmowanie preparatu złożonego zawierającego formoterol oraz małą dawkę glikokortykosteroidu wziewnego) (zob. https://ginasthma.org/2024-report/ oraz Interna Szczeklika 2023, Medycyna Praktyczna, Kraków).
Wobec powyższego nie sposób uznać, by w sprawie doszło do naruszenia art. 81a k.p.a., jako że stosowanie tego przepisu warunkowane jest powstaniem obiektywnych, niedających się usunąć i pozostających wątpliwości. W sytuacji, w której Komisja przeprowadziła wyczerpujące i zgodne z prawem postępowanie dowodowe, w ogóle nie doszło do zaktualizowania się hipotezy normy z art. 81a k.p.a., dlatego też nie może być mowy o jego wadliwym zastosowaniu. Komisja była i jest pewna swojej diagnozy. Okoliczność, że jakaś norma może mieć charakter wariantowy, a organ administracji publicznej może - w trakcie prowadzonego przez siebie postępowania - jeden z tych wariantów zastosować, jak przy § 35 pkt 6 załącznika nr 1, nie jest stanem aktualizującym hipotezę art. 81a k.p.a. Wyjaśniono przy tym, że w danej sprawie ta wariantowość nie opiera się na uznaniu administracyjnym. Kategorię "D" można orzec - z § 35 pkt 6 załącznika nr 1 - jedynie w stosunku do osób ubiegających "się o powołanie do służby wojskowej: — w pododdziałach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych, - w jednostkach Wojsk Specjalnych, - w jednostkach lub instytucjach, w których występują stanowiska służbowe, na których przewiduje się wykonywanie skoków spadochronowych z wysokości do 4000 metrów, - w Żandarmerii Wojskowej" - do których to osób skarżący ze pewnością nie należy. W żadnym więc wypadku nie można było ustalić dla skarżącego kategorii "D" przy stosowaniu § 35 pkt 6 załącznika nr 1.
Organ stwierdził, że za bezzasadny także należało uznać zarzut naruszenia § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - jako że badanie specjalistyczne, którego przeprowadzenia domaga się skarżący, może odbywać się jedynie w przypadku zajścia potrzeby. Jeżeli taka potrzeba nie występuje - a więc w szczególności orzekająca Komisja potrzeby skierowania na badania nie widzi - nie można mówić o naruszeniu omawianej normy. Organ zaznaczył, że w danym stanie faktycznym i prawnym proces diagnostyczny kierowany był przez członka Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Gdańsku w osobie lek. dr n. med. M. O., specjalistę pulmonologa, dla której materia alergologiczna, w tym dotycząca astmy i jej diagnozowania, jest zawodowo szczególnie znana. Potrzeba wykroczenia poza wiedzę merytoryczną Komisji po prostu w sprawie nie zaszła. Odnosząc się do kwalifikacji astmy Komisja opierała się na aktualnych międzynarodowych wytycznych dotyczących tej choroby (GINA 2024). Wojewódzka Komisja Lekarska samodzielnie przeprowadziła badanie fizykalne, które nie zrodziło konieczności sięgania po wiedzę podmiotów zewnętrznych.
Końcowo organ zaznaczył, że również pozostałe zarzuty, tj. niezastosowanie § 30 pkt 2 oraz § 35 pkt 7 załącznika nr 1, a także zastosowania § 35 pkt 6 załącznika nr 1, należy uznać za bezzasadne, gdyż de facto wkraczają w orzeczniczą materię medyczną Komisji, co do której weryfikacji sąd administracyjny nie posiada uprawnień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu było orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Gdańsku utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr 1 w Gdańsku o uznaniu skarżącego za zdolnego do służby wojskowej i zaliczenia do kategorii zdolności "A".
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych orzeczeń stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm. – dalej w skrócie jako "u.o.O."), a także przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 586 – zwanego dalej także "rozporządzeniem MON z dnia 20 marca 2023 r.") oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2024 r., poz. 466 – zwanego dalej także "rozporządzeniem MON z dnia 25 marca 2024 r.").
Stosownie do art. 53 ust. 1 u.o.O. na potrzeby prowadzenia ewidencji wojskowej oraz prowadzenia kwalifikacji wojskowej prowadzi się rejestrację, której podlegają obywatele polscy, którzy ukończyli 18 lat życia. Kwalifikacją wojskową w rozumieniu u.o.O. jest proces ukierunkowany na określenie zdolności do pełnienia służby wojskowej (art. 2 pkt 14 u.o.O.). Zgodnie z art. 56 u.o.O. kwalifikacja wojskowa ma na celu wprowadzenie danych do ewidencji wojskowej oraz określenie zdolności do pełnienia służby wojskowej przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), natomiast czynności podejmowane w ramach kwalifikacji wojskowej są prowadzone przez powiatowe komisje lekarskie oraz wojewódzkie komisje lekarskie, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz szefa wojskowego centrum rekrutacji (ust. 2). W ramach kwalifikacji wojskowej wykonuje się następujące czynności, m.in. określenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby wojskowej osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej (art. 58 ust. 1 pkt 2 u.o.O.), a czynności te należą do powiatowej komisji lekarskiej (art. 58 ust. 2 pkt 2 u.o.O.). W myśl art. 59 ust. 1 u.o.O. do kwalifikacji wojskowej są obowiązani stawić się, w określonym terminie i miejscu, mężczyźni, którzy w danym roku kalendarzowym kończą 19 lat życia.
W myśl natomiast do art. 58 ust. 6 u.o.O. ustala się następujące kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria A - zdolny do służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania lub pełnienia określonego rodzaju służby wojskowej, o której mowa w art. 129, a także zdolność do odbywania służby zastępczej; 2) kategoria B - czasowo niezdolny do służby wojskowej, co oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które w okresie do 24 miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju; 3) kategoria D - niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej; 4) kategoria E - trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Zgodnie z art. 62 ust. 1 u.o.O. określenie zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, które mogą orzekać w składzie jednoosobowym. W ramach określenia zdolności do służby wojskowej osoby stawiające się do kwalifikacji wojskowej poddaje się obowiązkowym badaniom lekarskim oraz psychologicznym, a także, stosownie do potrzeb i według decyzji przewodniczącego komisji lekarskiej, badaniom specjalistycznym oraz obserwacji szpitalnej (art. 61 ust. 2 u.o.O.). W myśl art. 61 ust. 3 u.o.O. osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej jest obowiązana przedstawić komisji lekarskiej posiadaną dokumentację medyczną, w tym wyniki badań specjalistycznych przeprowadzonych w okresie 12 miesięcy przed dniem stawienia się do kwalifikacji wojskowej. Zgodnie zaś z art. 61 ust. 5 u.o.O. do prowadzenia badań lekarskich oraz wydawania orzeczeń w tych sprawach przez komisje lekarskie, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 87 ust. 3 – w rozpoznawanej sprawie, w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia, we wskazanym zakresie obowiązywało powyżej już przywołane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Z kolei zaś stosownie do brzmienia art. 61 ust. 8 u.o.O. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, skład, tryb powoływania i postępowania oraz terminy urzędowania powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz sposób współdziałania komisji z wojewodami oraz wójtami (burmistrzami, prezydentami miast) lub starostami i innymi organami samorządu terytorialnego, kierując się potrzebą zapewnienia sprawnego przebiegu procesu orzekania o zdolności do służby wojskowej - w rozpoznawanej sprawie, w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia, we wskazanym zakresie obowiązywało powyżej powołane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej.
Z przywołanych regulacji prawnych niewątpliwie wynika, że tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi ma charakter szczególny i – co było niejednokrotnie akcentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - stanowi lex specialis wobec regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. zachowujące aktualność w omawianym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowane na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej - t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 372 ze zm.; np. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14). Wojskowe komisje lekarskie mają zatem obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, natomiast w kwestiach tam nieuregulowanych winny stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym.
W orzecznictwie przyjmuje się też jednolicie, że kontrola sądowoadministracyjna orzeczeń wojskowych komisji lekarskich ma charakter ograniczony i sprowadza się w zasadzie do badania prawidłowości postępowania orzeczniczego pod względem formalnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. W zakresie swoich uprawnień sąd administracyjny kontroluje wyłącznie, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 5019/21 czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 528/19). Innymi słowy, kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Sąd natomiast nie jest władny, aby rozważać kwestie medyczne. Nie jest jego rzeczą badanie prawidłowości dokonanej kwalifikacji rozpoznanego przez komisję lekarską schorzenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2571/12).
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, orzekające w niniejszej sprawie komisje lekarskie obu instancji sprostały wskazanym wymogom prawnym uzasadniającym wydanie orzeczenia w przedmiocie zdolności skarżącego do służby wojskowej i ustalenia kategorii tej zdolności, tj. kategorii "A" czyli uznania skarżącego za zdolnego do służby wojskowej.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że organy orzekające w niniejszej sprawie, tj. Powiatowa Komisja Lekarska nr 1 w Gdańsku oraz Wojewódzka Komisja Lekarska w Gdańsku, działały zgodnie z posiadaną właściwością rzeczową, miejscową i instancyjną, stosownie do uregulowań wynikających z art. 61 ust. 2 i art. 64 ust. 2 u.o.O. oraz w składach orzekających zgodnych z wymogami wskazanymi w § 3 i § 4 rozporządzenia MON z dnia 20 marca 2023 r.
Z okoliczności sprawy wynikało również – czego organy orzekające nie kwestionowały – że podlegający kwalifikacji wojskowej skarżący cierpiał na takie dolegliwości, jak: astma alergiczna oraz alergiczny nieżyt nosa. Przedmiotem sporu pozostawała natomiast dokonana przez organy orzecznicze ocena wpływu ww. dolegliwości skarżącego na jego zdolność do służby wojskowej, a ściślej mówiąc na przyznaną mu kategorię zdolności do służby, która – w ocenie skarżącego – została ustalona nieprawidłowo, tj. z naruszeniem § 30 pkt 2 i § 35 pkt 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r., co w ocenie skarżącego spowodowane było, z jednej strony nieprawidłowym – zważywszy na naruszenie art. 81a k.p.a. - zaklasyfikowaniem skarżącego do kategorii "A" zamiast "D" w ramach choroby wskazanej w § 35 pkt 6, jak również nienależycie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym związanym, zarówno z nie wzięciem pod uwagę całości dokumentacji lekarskiej dostarczonej przez skarżącego, tj. z naruszeniem art. 80 k.p.a., jak też zaniechaniem przeprowadzenia w sprawie badań specjalistycznych przez Komisję, tj. naruszeniem § 12 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r.
W rozpoznawanej sprawie zaznaczenia wymaga, że rozpoznane u badanego skarżącego choroby, to "Astma oskrzelowa sporadyczna (epizodyczna)" (§ 35 pkt 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r.) oraz "Przewlekły alergiczny nieżyt górnych dróg oddechowych upośledzający lub nieznacznie upośledzający sprawność ustroju" (§ 30 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r.).
Z treści "Objaśnień szczegółowych" do § 35 pkt 6 wynika, że: "Rozpoznanie na podstawie dokumentacji medycznej z co najmniej 24-miesięcznej obserwacji choroby, zawierającej badania czynnościowe oraz wyniki diagnostyki alergologicznej (objawy < 1 × w tygodniu i objawy nocne ≤ 2 × w miesiącu, PEF ≥ 80 % wartości maksymalnej dla chorego lub FEV1 ≥ 80 % wartości należnej, zmienność dobowa PEF lub FEV1 < 20 %, brak objawów i prawidłowe wartości PEF pomiędzy atakami). Osoby ubiegające się o powołanie do służby wojskowej: w pododdziałach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych; w jednostkach Wojsk Specjalnych; w jednostkach lub instytucjach, w których występują stanowiska służbowe, na których przewiduje się wykonywanie skoków spadochronowych z wysokości do 4000 metrów; w Żandarmerii Wojskowej − należy kwalifikować jako niezdolne. Żołnierzy skierowanych lub wyznaczonych do służby poza granicami państwa należy kwalifikować jako niezdolnych".
Z przywołanych objaśnień jasno wynika, że komisje lekarskie orzekające odnośnie rozpoznania wskazanej w § 35 pkt 6 choroby dokonują tego na podstawie dokumentacji medycznej z co najmniej 24-miesięcznej obserwacji choroby, zawierającej badania czynnościowe oraz wyniki diagnostyki alergologicznej. W odniesieniu do natomiast do dolegliwości wskazanej w § 30 pkt 1 prawodawca nie wprowadził szczególnych uregulowań odnośnie czasookresu przedstawienia określonej dokumentacji medycznej poprzedzającej stawienie się do kwalifikacji, dlatego przyjąć należy, że w tym zakresie obowiązywały zasady ogólne wynikające z przepisu art. 62 ust. 3 u.o.O., zgodnie z którym osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej jest obowiązana przedstawić komisji lekarskiej posiadaną dokumentację medyczną, w tym wyniki badań specjalistycznych przeprowadzonych w okresie 12 miesięcy przed dniem stawienia się do kwalifikacji wojskowej.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Gdańsku rozpoznana u skarżącego choroba, tj. astma alergiczna (§ 35 pkt 6) oraz alergiczny nieżyt nosa (§ 30 pkt 1), została dokonana na podstawie wywiadu lekarskiego przeprowadzonego przez członków Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej oraz przedstawionej dokumentacji medycznej, m.in. dokumentacji leczenia strony od roku 2018 w poradni alergologicznej Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego. Organ stwierdził, że strona jest w trakcie immunoterapii swoistej oraz pozostaje "pod stałą opieką alergologiczną, leczenie astmy odbywa się zgodnie z zasadami terapii SMART (Symbicort). W badaniu fizykalnym nie stwierdzono odchyleń w zakresie układu oddechowego, przedstawione wyniki badań czynnościowych (spirometria) również nie wykazują odchyleń od normy". W piśmie procesowym z dnia 29 sierpnia 2024 r. (jak wcześniej także w odpowiedzi na skargę) organ wyjaśnił, że "dokumentacja medyczna skarżącego, obejmująca okres od 2018 r., przedstawiona została na posiedzeniu organu i podlegała merytorycznej ocenie członków Komisji, w szczególności ocenie pod względem medycznym, zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi dla § 35 pkt 6 z "Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa", stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r.", natomiast "załączona do pisma skarżącego z dnia 12 sierpnia 2024 r. dokumentacja jedynie potwierdza powyższe - jest to ta sama dokumentacja, która została okazana podczas posiedzenia Komisji. Załączona do pisma skarżącego, ale także wcześniej uwzględniona przez Komisję (co spełnia wymóg posługiwania się dokumentacją wyrażającą co najmniej 24-miesięczną obserwację) dokumentacja medyczna obejmuje okres wsteczny do 12 listopada 2020 r.". W piśmie tym organ dodatkowo wyjaśnił, że Komisja przeprowadziła także fizykalne badanie skarżącego (stwierdzono osłuchowo nad polami płucnymi prawidłowy szmer pęcherzykowy; nie stwierdzono patologicznych zmian osłuchowych), oraz dokonała analizy zażywanych przez niego leków, w tym ich częstotliwości. (...) Całokształt dokonanych przez Komisję i opisanych czynności diagnostycznych, w tym obejmujących także badania czynnościowe płuc przeprowadzone w dniach: 19 października 2023 r., 11 stycznia 2024 r. i 15 lutego 2024 r., w których nie stwierdzono żadnych zaburzeń wentylacji i zauważono stabilność parametrów FEV1, VC, FEV1/FVC i PEF - pozwoliły łącznie obiektywnie przyjąć, że objawy astmy występują u pacjenta (skarżącego) sporadycznie a lek wziewny jest przyjmowany przez niego nieregularnie co kilka dni. U pacjenta stwierdzono astmę dobrze kontrolowaną i - zgodnie z kryteriami ciężkości choroby – lekką, tj. kontrolowaną za pomocą leczenia stopnia 1 (doraźne przyjmowanie preparatu złożonego zawierającego formoterol oraz małą dawkę glikokortykosteroidu wziewnego)".
Biorąc powyższe pod uwagę należało przyjąć, iż wymóg okresu udokumentowanej medycznie obserwacji (12- i 24-miesięcznej) stwierdzonych u skarżącego dolegliwości został dochowany. Z wyjaśnień organu wynika natomiast, że dokonując rozpoznania wskazanych chorób u skarżącego wziął pod uwagę także przedłożoną przez skarżącego Komisji dokumentację medyczną pochodzącą ze Szpitala Dziecięcego [...] w G. (załączoną następnie przez skarżącego do pisma z dnia 12 sierpnia 2024 r.). Brak zgromadzenia w aktach sprawy wskazanej dokumentacji w żadnym wypadku nie może podważać wyjaśnień organu, że dokumentacja ta była brana pod uwagę w trakcie rozpoznawania przez Komisję choroby u skarżącego i dokonywania na tej podstawie czynności kwalifikacyjnych odnośnie zdolności skarżącego do pełnienia służby wojskowej. Wyjaśnić w tym zakresie należy, że stosownie do § 12 rozporządzenia MON z dnia 20 marca 2023 r., komisja lekarska dokumentuje badanie stanu zdrowia osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej w księdze orzeczeń lekarskich, w której odnotowuje się wyniki badania lekarskiego i psychologicznego, wyniki badań specjalistycznych, w tym psychologicznych, lub obserwacji szpitalnej, a także informacje medyczne, które wynikają z dokumentacji medycznej przedstawionej komisji lekarskiej przez te osoby.
Wobec powyższego trudno zatem było podzielić podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., polegający na wzięciu przez organ pod uwagę jedynie dokumentacji medycznej powstałej po osiągnięciu przez skarżącego 18. roku życia, mimo że pozostała dokumentacja została przez skarżącego dostarczona organowi, z uwagi tylko na fakt, że do akt sprawy załączono jedynie część dokumentacji medycznej, pochodzącą z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w G. (a nie przedstawioną Komisji także dokumentację medyczną pochodzącą ze Szpitala Dziecięcego [...] w G.).
Również - w ocenie Sądu - za nieuzasadniony należało uznać zarzut zaniechania przeprowadzenia przez Wojewódzką Komisji Lekarskiej w Gdańsku badań specjalistycznych skarżącego na etapie postępowania odwoławczego. Zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r. wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, natomiast w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że komisja lekarska wyższego stopnia "może" przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne lub dodatkowe badanie w celu uzupełnienia dokumentów. Przepis ten ma charakter fakultatywny, a zatem znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy komisja lekarska dostrzega konieczność przeprowadzenia dodatkowych i specjalistycznych badań. Jest to zatem każdorazowo autonomiczna decyzja komisji lekarskiej, związana z jej konkretną wiedzą medyczną i dostrzeżoną przez tę komisję przy rozpoznaniu danej choroby potrzebą uzyskania dodatkowej i specjalistycznej konsultacji medycznej. Z wyjaśnień Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Gdańsku wynika natomiast, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła taka konieczność, tym bardziej – na co organ zwrócił uwagę - że w niniejszej sprawie proces diagnostyczny kierowany był przez członka Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Gdańsku w osobie lek. dr n. med. M. O., która jest specjalistą pulmonologiem, dla której materia alergologiczna (w tym dotycząca astmy) i jej diagnozowanie, jest zawodowo szczególnie znana, dlatego potrzeba wykroczenia poza wiedzę merytoryczną Komisji w sprawie nie zaszła. Wyjaśniono przy tym, że Komisja samodzielnie przeprowadziła badanie fizykalne u skarżącego, które nie zrodziło konieczności sięgania po wiedzę podmiotów zewnętrznych.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ nie naruszył także art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w treści § 35 pkt 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r., w odniesieniu do Grupy I osób badanych (do której zalicza się m.in. osoby stawiające się do kwalifikacji wojskowej), zawarte zostały dwie kategorie zdolności do służby wojskowej, tj. "A/D" - czyli "zdolny do służby wojskowej", co oznacza zdolność do odbywania lub pełnienia określonego rodzaju służby wojskowej, o której mowa w art. 129 u.o.O., a także zdolność do odbywania służby zastępczej (kat. A) i "niezdolny do służby wojskowej", o której mowa w przypadku kategorii A, w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej (kat. D). Z przytoczonych już powyżej "Objaśnień szczegółowych" do omawianego § 35 pkt 6 wynika, że w przypadku rozpoznanej "Astmy oskrzelowej sporadycznej (epizodycznej)" kwalifikacja braku zdolności do służby (czyli do kat. D) odnosi się jedynie do osób ubiegających się o powołanie do służby wojskowej: w pododdziałach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych; w jednostkach Wojsk Specjalnych; w jednostkach lub instytucjach, w których występują stanowiska służbowe, na których przewiduje się wykonywanie skoków spadochronowych z wysokości do 4000 metrów; w Żandarmerii Wojskowej czy też gdy chodzi o żołnierzy skierowanych lub wyznaczonych do służby poza granicami państwa. Skarżący natomiast podlegał ustaleniu kategorii zdolności do służby jako osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej, nie zaś jako osoba ubiegająca się o powołanie do służby wojskowej w ww. rodzajach wojsk czy jednostkach. Wbrew zatem twierdzeniu skarżącego przepis § 35 pkt 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r. w sygnalizowanym zakresie w żaden sposób nie powodował powstania obiektywnych, niedających się usunąć i pozostających wątpliwości, uzasadniających wydanie rozstrzygnięcia "na korzyść strony" czyli orzeczenia o kategorii "D" jego zdolności do służby wojskowej.
Podsumowując dotychczasowe rozważania Sąd pragnie podkreślić, że każdorazowo ostateczna decyzja w zakresie rozpoznania danego schorzenia i jego kwalifikacji do właściwej jednostki redakcyjnej ww. "Wykazu chorób i ułomności" określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 25 marca 2024 r. podejmowana jest przez członków komisji lekarskiej, który orzekają na podstawie wyników przeprowadzonych badań, zgromadzonej dokumentacji medycznej, a także własnej wiedzy medycznej.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Gdańsku oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarska nr 1 w Gdańsku odpowiadają prawu. Sąd nie stwierdził aby ww. orzeczenia zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy o obronie Ojczyzny, przywołanych rozporządzeń Ministra Obrony Narodowej oraz przepisów postępowania administracyjnego.
Jedynie końcowo Sąd pragnie wskazać, że podziela stanowisko komisji lekarskiej wyższego stopnia w niniejszej sprawie, że okoliczność pominięcia w treści pierwszoinstancyjnego orzeczenia rozpoznania u skarżącego astmy oskrzelowej w żadnym stopniu nie mogła stanowić podstawy do uchylenia przez Wojewódzką Komisję Lekarską w Gdańsku orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarska nr 1 w Gdańsku, gdyż w istocie wada ta dotyczyła nieprawidłowości wyłącznie uzasadnienia tego orzeczenia, nie mając wpływu na wynik sprawy, tj. treść podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia co do przyznania skarżącemu kategorii "A" zdolności do służby wojskowej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
W niniejszej sprawie Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).