III SA/Gd 286/05

III SA/Gd 286/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-01-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący/
Elżbieta Kowalik-Grzanka /sprawozdawca/
Felicja Kajut
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 31 marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 30 września 2004 r.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 września 2004 r. [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a i b, art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) uznał J.K. za osobę bezrobotną z dniem 30 września 2004 r. odmawiając jednocześnie przyznania prawa do zasiłku z uwagi na niespełnienie warunków określonych w art. 71 w/w ustawy.
W odwołaniu od w/w decyzji J.K. wskazał, iż z uwagi na brak świadectwa pracy nie mógł się nigdzie zatrudnić ani zarejestrować jako osoba bezrobotna. Jak podał odwołujący wydany wyrok sądu pracy nie jest respektowany; w sprawie nie pomogła nadto interwencja w prokuraturze.
Decyzją z dnia 31 marca 2005 r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu w/w decyzji organ odwoławczy wskazał, iż 365 dniowy okres uprawniający do zasiłku winien przypadać w przedziale czasowym 18 miesięcy poprzedzających rejestrację; w sprawie przedział ten przypada na okres 29 marca 2003 r. – 29 września 2004 r. Organ podał nadto, iż w/w ustawa nie przewiduje terminu na dokonanie rejestracji; każda osoba zainteresowana poszukiwaniem zatrudnienia może zatem dokonać tej czynności w czasie dogodnym dla siebie. Takim czasem w ocenie organu dysponowała również strona, która w oparciu o wyrok sądu pracy mogła się zarejestrować. Tym samym w ocenie organu brak jest prawnych możliwości eliminacji ujemnych konsekwencji zaistniałego stanu rzeczy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. K. wskazał, iż od grudnia 2002 r. być może był zatrudniony w firmie "A", jednakże nie świadczył żadnej pracy ani nie pobierał wynagrodzenia. Nadto podniósł, iż z prawomocnym wyrokiem sądu pracy udał się do Powiatowego Urzędu Pracy w G. w celu rejestracji; jednakże został pouczony, iż musi dostarczyć świadectwo pracy oraz pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informujące o terminie faktycznego zaprzestania opłacania składek. Otrzymane od pracodawcy świadectwo pracy zostało następnie zakwestionowane jako niekompletne; z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych stan faktyczny ustalił po kilkunastu miesiącach.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ stwierdził, iż twierdzenia jakoby stawił się do rejestracji po otrzymaniu wyroku sądu pracy są niewiarygodne, skarżący nie poparł ich bowiem jakimikolwiek dowodami.
W następstwie wniosku organu o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym i sprzeciwie skarżącego sprawę rozpoznano na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże częściowo z innych powodów niż podniesione przez skarżącego.
Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta[...] o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku.
Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę, iż dla oceny prawidłowości postępowania organów administracji zasadniczego znaczenia nabierają przepisy k.p.a. ustanawiające naczelne zasady postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza zasadę udzielania informacji faktycznej i prawnej.
W myśl bowiem art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; nadto organy zobligowane są czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Z przedmiotowej zasady wynikają dla organów dwa obowiązki: pierwszy z obowiązków wyznaczony jest kryterium podmiotowym oraz kryterium przedmiotowym. Podmiotem uprawnionym jest strona postępowania, której organ z urzędu winien udzielać informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczących praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; informacje te dotyczyć mogą stanu faktycznego założonego w normie prawa materialnego jak i obowiązków i uprawnień wynikających z prawa procesowego.
Drugim obowiązkiem organu administracji publicznej jest czuwanie nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa; w tym celu organy winny udzielać niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Realizacja przedmiotowego obowiązku nie może zaś ograniczać się wyłącznie do informacji o przepisie prawa, ale obejmuje udzielanie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek; tym samym organ powinien wskazać jak należy postąpić aby w danej sytuacji faktycznej uniknąć szkody. Uchylona zatem zostaje w stosunku do stron zasada ignorantia iuris nocet w zakresie spraw rozpatrywanych w postępowaniu administracyjnym uregulowanym kodeksem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2001 r., I SA 2447/00, baza Lex nr 54741 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 1995 r., I SA 2339/93, publ. ONSA-OZ 1997/2/16).
Co istotne, naruszenie w/w zasady przez organ prowadzący postępowanie nie może niekorzystnymi skutkami obciążać strony, która zastosowała się do błędnych poleceń lub wskazań organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 1995 r., III SA 1054/94, publ. Monitor Podatkowy 1995/9/278).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy podnieść należy, iż postępowanie organów orzekających było nieprawidłowe, a wydane rozstrzygnięcia winny podlegać uchyleniu w toku kontroli sądowoadministracyjnej.
Dogłębna analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, na który składają się m.in. akta sprawy [...] Sądu Rejonowego [...] w G. prowadzi do konstatacji, iż skarżący w przedziale czasowym po 12 grudnia 2003 r. – 5 marca 2004 r. podjął próbę rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w G., która w wyniku błędnego pouczenia ze strony pracownika organu zakończyła się niepowodzeniem.
Zwrócić należy bowiem uwagę, iż skarżący w owym czasie dysponował jedynie wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w G., wydanym w sprawie o sygn. akt [...], z którego wynikało, iż stosunek pracy łączący go z pracodawcą, trwający od dnia 8 czerwca 1992 r. ustał z dniem 18 października 2003 r.
W momencie rejestracji poinformowano go zaś, iż winien dostarczyć świadectwo pracy oraz informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zgłoszenia do ubezpieczenia.
Co bezsporne, mimo w/w wyroku sądowego skarżący nie dysponował świadectwem pracy o treści określonej przedmiotowym orzeczeniem; z kolei stosowną informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uzyskał dopiero w lutym 2004 r. (vide: k. [...] akt sprawy).
Dokonując oceny pouczenia udzielonego skarżącemu wskazać należy na obowiązujące w tym czasie rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy (Dz. U. Nr 25, poz. 131 ze zm.).
W świetle § 3 ust. 1 w/w aktu normatywnego osoba rejestrująca się zobligowana była przedłożyć do wglądu pracownikowi powiatowego urzędu pracy dokonującemu rejestracji:
1) dowód osobisty, a w przypadku osób niepełnoletnich - tymczasowy dowód osobisty lub legitymację szkolną,
2) dyplom, świadectwo ukończenia szkoły lub świadectwo szkolne albo zaświadczenie o ukończeniu kursu lub szkolenia,
3) świadectwa pracy oraz inne dokumenty niezbędne do ustalenia jej uprawnień,
4) dokument o przeciwwskazaniach do wykonywania określonych prac, jeżeli taki dokument posiadała.
W myśl § 3 ust. 4 rozporządzenia rejestracji nie dokonywało się w przypadku nieprzedłożenia dokumentów, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 i ust. 2, lub odmowy złożenia podpisu na karcie rejestracyjnej przez osobę rejestrującą się; nadto w szczególnie uzasadnionych przypadkach starosta mógł wyrazić zgodę na rejestrację osoby nie posiadającej kompletu dokumentów.
Uwzględniając zatem sytuację skarżącego, odnośnie której określone skutki prawne (zwłaszcza co do okresu zatrudnienia, który pracodawca miał wskazać w świadectwie pracy) wywołał wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. organ winien był rozważyć czy skarżący spełnia przesłanki do dokonania rejestracji i nabycia statusu osoby bezrobotnej czy też nie, zważywszy niesporne w stanie faktycznym sprawy, trudności w uzyskaniu przez skarżącego świadectwa pracy. Nietypowa sytuacja skarżącego zobowiązywała, zdaniem Sądu, organ do pouczenia go o możliwości rejestracji mimo nieposiadania wymaganego przepisami rozporządzenia, kompletu dokumentów - na podstawie zgody starosty/prezydenta/ o której mowa w ust.5 § 3 powołanego aktu. Powyższych rozważań należało zaś dokonać zgodnie z dyspozycją art. 8 k.p.a. Zgodnie z w/w przepisem organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Realizacja przedmiotowej zasady uzależniona jest od przestrzegania reguł postępowania przyjętych w k.p.a. i to zarówno zasad ogólnych jak i rozwiązań przyjętych w przepisach szczególnych. Co ważne, przy wyborze określonych następstw prawnych ustalonego stanu faktycznego należy uwzględniać w sprawie słuszny interes strony, nie przyznając prymatu interesowi społecznemu; w razie wątpliwości sprawę rozstrzygać należy na korzyść obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny.
Organ I instancji tymczasem, wbrew regułom postępowania, pouczył skarżącego o konieczności przedłożenia określonych dokumentów w sposób niepełny bez uwzględnienia nietypowego stanu faktycznego, co wywarło dla niego niekorzystne skutki prawne. W dacie bowiem kolejnej rejestracji, tj. w dniu 30 września 2004 r. okazało się, iż nie spełnia on już wszystkich przesłanek, wymaganych przez art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do nabycia zasiłku dla bezrobotnych.
Sąd zwraca uwagę, iż obowiązek informowania stron konkretnej sprawy o okolicznościach, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków tych stron, jest kategorią obowiązku organu administracyjnego. Obowiązek ten ciąży na organach administracji państwowej zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729/84, publ. ONSA 1984/2/117)). Naruszenie w/w obowiązku stanowi zaś naruszenie prawa dające podstawę do uchylenia decyzji, co w niniejszej sprawie, wobec negatywnych konsekwencji dla skarżącego miało miejsce.
Niezależnie od powyższych rozważań podnieść należy, iż organ I instancji naruszył przepis art. 133 k.p.a., zgodnie z którym zobligowany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi II instancji w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy odwołanie od decyzji organu I instancji wpłynęło do Powiatowego Urzędu Pracy w G. w dniu 4 października 2004 r.; do organu II instancji zostało zaś przekazane dopiero w dniu 7 marca 2005 r. (vide: akta administracyjne sprawy).
W reasumpcji uznać należało, iż w sprawie miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd zwraca również uwagę, iż organy nie odniosły się do poczynionych ustaleń w zakresie opłacania za skarżącego przez pracodawcę po ustaniu zatrudnienia składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy za okres od 19.10.2003r. do 15.07.2004r. Rzeczą organów było dokonanie oceny prawnej ustalonego w tym zakresie stanu faktycznego.
Wobec powyższego Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...].
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania mające za przedmiot normatywny charakter naczelnych zasad postępowania administracyjnego i po ustaleniu dnia, w którym stawił się skarżący poraz pierwszy w urzędzie pracy celem dokonania rejestracji( co niewątpliwie nastąpiło po wydaniu wyroku Sądu Rejonowego w G. w sprawie [...] a przed złożeniem przez niego pisma w dniu 5 marca 2004r. w Prokuraturze Rejonowej [...]) - podjąć stosowne czynności.