III SA/Gd 285/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO w Gdańsku o odmowie umorzenia zadłużenia alimentacyjnego z powodu wadliwego ustalenia stanu zdrowia i sytuacji życiowej skarżącego przez organ pierwszej instancji.
Skarżący D. K. domagał się umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, powołując się na trudną sytuację materialną i zły stan zdrowia. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, nieprawidłowo ustalając stan zdrowia skarżącego i brak prób podjęcia zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, mimo dostrzeżenia wadliwości postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, wskazując na sprzeczność między uzasadnieniem organu odwoławczego a jego rozstrzygnięciem oraz na naruszenie przepisów k.p.a. przez organ pierwszej instancji.
Sprawa dotyczyła skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sopotu odmawiającą umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Skarżący argumentował, że jego trudna sytuacja materialna i zły stan zdrowia (choroba nowotworowa, stan po operacjach) uniemożliwiają mu podjęcie zatrudnienia i spłatę zadłużenia. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, opierając się na nieaktualnym orzeczeniu o niepełnosprawności i braku dowodów na próby podjęcia zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo że w uzasadnieniu swojej decyzji trafnie wskazało na wadliwe ustalenie stanu zdrowia skarżącego przez organ pierwszej instancji oraz brak dowodów na jego sytuację życiową, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że decyzja SKO jest wewnętrznie sprzeczna i uchylił ją. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy, dostrzegając istotne uchybienia organu pierwszej instancji, nie mógł utrzymać w mocy jego decyzji. Sąd wskazał na naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów k.p.a. dotyczących wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i prawidłowej oceny okoliczności sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy. Sąd zwrócił uwagę, że organ odwoławczy powinien był uchylić decyzję organu pierwszej instancji lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, uwzględniając wcześniejsze wytyczne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ pierwszej instancji wadliwie ustalił stan zdrowia skarżącego, opierając się na nieaktualnym orzeczeniu o niepełnosprawności i nie zgromadził wystarczających dowodów dotyczących jego sytuacji życiowej i prób podjęcia zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ pierwszej instancji nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego dotyczącego stanu zdrowia skarżącego i jego możliwości podjęcia pracy, co stanowiło naruszenie przepisów k.p.a. i miało wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
u.p.a.a. art. 30 § 1
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Określa zasady umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w zależności od skuteczności egzekucji.
u.p.a.a. art. 30 § 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Umożliwia organowi właściwemu wierzyciela umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika.
u.p.a.a. art. 30 § 3
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny mocy dowodowej i wiarygodności dowodów.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ pierwszej instancji wadliwie ustalił stan zdrowia skarżącego, opierając się na nieaktualnym orzeczeniu o niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczających dowodów dotyczących sytuacji życiowej skarżącego i jego prób podjęcia zatrudnienia. Decyzja organu odwoławczego była wewnętrznie sprzeczna, ponieważ organ ten dostrzegł błędy organu pierwszej instancji, ale utrzymał w mocy jego decyzję.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja wydana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy ma charakter uznaniowy. Element uznaniowości nie świadczy o tym, że decyzja polega na dowolności działania organu. Organ pierwszej instancji nie ustalił dokładnie sytuacji zdrowotnej strony. Zaskarżona decyzja jest nie tylko niezrozumiała, ale również wewnętrznie sprzeczna.
Skład orzekający
Jolanta Sudoł
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Hyla
sędzia
Janina Guść
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia zadłużenia z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza w kontekście oceny stanu zdrowia i sytuacji życiowej dłużnika oraz wymogów postępowania dowodowego w sprawach uznaniowych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej, ale stanowi ważny przykład stosowania zasad postępowania administracyjnego w sprawach uznaniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i dowodowego w sprawach uznaniowych, nawet jeśli dotyczą one świadczeń socjalnych. Podkreśla błędy proceduralne organów administracji.
“Sąd uchyla decyzję o odmowie umorzenia długu alimentacyjnego z powodu błędów urzędników.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gd 285/22 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2023-03-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Jacek Hyla Janina Guść Jolanta Sudoł /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2023 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 stycznia 2022 r., nr SKO Gd/3314/21 w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie D. K. (dalej zwany: "stroną" lub "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (w skrócie także - "Kolegium", "SKO" lub "organ drugiej instancji") z dnia 3 stycznia 2022 r. nr SKO Gd/3314/21 w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia 13 maja 2021 r., nr 000002/ZN/05/2021 Prezydent Miasta Sopotu ponownie orzekł o odmowie umorzenia w całości zadłużenia D. K. z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił podstawę prawną i faktyczną rozstrzygnięcia. Odwołanie od decyzji złożył D. K. wskazując, że jego sprawa została rozpoznana błędnie i nierzetelnie. Zdaniem skarżącego, organ pierwszej instancji nie dokonał rzetelnego sprawdzenia sytuacji materialnej, ani nie zażądał oświadczenia od wierzycielki, czy otrzymuje ona pomoc od dłużnika i jego rodziców. Odmowa umorzenia jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, albowiem wierzycielka mimo płatności funduszu alimentacyjnego "miała płacone alimenta z komornika". Dodatkowo nie uwzględniono także stanu zdrowia dłużnika. W wyniku rozpoznania odwołania D. K. zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania jest jedynie kwestia umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 13 maja 2021 r. Kolegium nie ma bowiem żadnych kompetencji by badać to, czy wierzycielka otrzymywała "pomoc od dłużnika" i jego rodziców. Wysokość zadłużenia wynika z wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki skarżącego - K. K. i nie może podlegać badaniu w tym postępowaniu. Po przywołaniu obowiązujących w sprawie przepisów organ odwoławczy zauważył, że w orzecznictwie sądowym wielokrotnie wskazywano jakie okoliczności powinny być brane pod uwagę przez organy administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego typu. Tytułem przykładu organ wskazał tezy, w których sądy przyjmowały, że wydanie decyzji przez organ właściwy wierzyciela na wniosek dłużnika alimentacyjnego w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Organ właściwy wierzyciela powinien więc rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie podkreślano, że decyzja organu wydawana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności. Podkreślano też, że sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Umorzenie należności alimentacyjnych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Podkreślenia jednak wymaga, że taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych, na które dłużnik alimentacyjny nie ma wpływu. Przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Decyzja wydana na podstawie art. 30 ust. 2 tej ustawy ma charakter uznaniowy o czym przesądza użyte w tym przepisie sformułowanie "organ ... może ... umorzyć". W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny, ocenić zgromadzony materiał oraz stanowisko strony, a następnie przedstawić tok rozumowania w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć. Decyzje administracyjne pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego związania. Wydający takie rozstrzygnięcie organ zawsze powinien wyjaśnić w sposób przekonujący i jasny, dlaczego załatwił wniosek strony w taki, a nie inny. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności jest odstępstwem, czy wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Należy mieć na uwadze, że dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Oznacza to, co do zasady, że dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji uznał, że nie ma podstaw do wydania decyzji uwzględniającej żądanie strony. Z ustaleń organu wynika, że skarżący utrzymuje się z zasiłków z pomocy społecznej i pomocy rodziców. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący nie podejmuje jakichkolwiek prób znalezienia pracy. Oceniając sytuację zdrowotną strony organ pierwszej instancji powołał się na orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, którego nie ma w aktach sprawy, zaś kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane zostało do dnia 31 października 2020 r. Biorąc pod uwagę, że decyzja wydana została w maju 2021 r. organ odwoławczy uznał, iż organ pierwszej instancji wadliwie ustalił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia sytuacji zdrowotnej strony. Organ pierwszej instancji stwierdził także, że skarżący nie podejmował żadnych prób zatrudnienia, w tym w warunkach pracy chronionej. Okoliczności tej nie można jednak potwierdzić w zgromadzonym materiale dowodowym, brak jest informacji w wywiadzie środowiskowym, nie ma dowodu przesłuchania strony i żadnych dokumentów organów zajmujących się sprawami osób bezrobotnych. Nie wiadomo zatem, czy strona podejmowała jakiekolwiek próby poprawy swojej sytuacji życiowej. Wskazane okoliczności dowodzą tego, że organ pierwszej instancji nie ustalił dokładnie sytuacji zdrowotnej strony. Organ odwoławczy zaznaczył, że przesłanką umorzenia należności jest skuteczność egzekucji, z akt sprawy nie wynika, że sytuacja taka miała miejsca (zadłużenie strony na dzień 13 maja 2021 r., moduł zadłużenia FA i ZA). Nie zaistniały więc podstawy do umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. K. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz dopuszczenie dowodów medycznych potwierdzających niezdolność skarżącego do podjęcia zatrudnienia od 2012 r. do chwili obecnej. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że organy obu instancji pominęły dowody medyczne wskazujące na niezdolność skarżącego do pracy od 2012 r. (karty leczenia szpitalnego i zaświadczenia lekarskie z przychodni lekarskiej w U.). Uznaniowe stanowisko organów obu instancji jest nie do przyjęcia. Skarżący podkreślił, że stan chorobowy uniemożliwia mu podjęcie pracy, od czego w żadnym wypadku nie uchylał się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 3 marca 2023 r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu oświadczył, że sytuacja zdrowotna i majątkowa skarżącego nie została ustalona w sposób prawidłowy, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Szeroka skala dolegliwości skarżącego skutkuje tym, że skarżący nie uchyla się od podjęcia zatrudnienia, lecz nie jest w stanie tego uczynić. Pełnomocnik zarzucił, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, choć zasadniczo nie z przyczyn w niej wskazanych. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 stycznia 2022 r., nr SKO Gd/3314/21, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 13 maja 2021 r., nr 000002/ZN/05/2021, którą odmówiono stronie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy z dnia 27 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa"). Przepis art. 30 ust. 1 stanowi, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną (ust. 2). Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). Skarżący domagał się w niniejszym postępowaniu umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki K. K.. Wnosząc o umorzenie należności skarżący powoływał się nie tylko na ciężką i trudną sytuację materialną ale przede wszystkim na zły stan zdrowia (choroba nowotworowa, stan po resekcji żołądka, śledziony i węzłów chłonnych). Skuteczność egzekucji nie stanowiła podstawy umorzenia zadłużenia. Z dokonanych w sprawie ustaleń między innymi wynika, że skarżący utrzymuje się z zasiłków z pomocy społecznej i pomocy rodziców (finansowej i mieszkaniowej). Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie było w sprawie kwestionowane, że skarżący wymaga stałego leczenia i częstych wizyt lekarskich. Skarżący zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i we wniesionej skardze podnosił, że stan jego zdrowia pogarsza się oraz uniemożliwia (jak i uniemożliwiał wcześniej) podjęcie przez niego zatrudnienia. Z załączonych do skargi zaświadczeń lekarskich wynika, że postępuje u niego utrata masy ciała, a obecnie jest po urazie głowy i po covid-19. Trzeba zgodzić się z organem drugiej instancji, iż u podstaw treści art. 30 ust. 2 ustawy, legł zamiar prawodawcy uregulowania sytuacji, gdy z obiektywnych względów dłużnik alimentacyjny nie jest w stanie czy to w całości, czy też tylko w części wywiązać się z obowiązku zwrotu (spłaty) wierzycielowi wypłaconych przez niego osobie (osobom) upoważnionym, a obciążających dłużnika alimentacyjnego, świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Użycie natomiast w przywołanym przepisie art. 30 ust. 2 ustawy, przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy. Innymi słowy, decyzja podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego i organ administracyjny może podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, ale nie ma nakazu ustalenia określonej jego treści. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych obejmuje przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy i rozważyły okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy o tym, że decyzja polega na dowolności działania organu. W konsekwencji też prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu jej okoliczności, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, co wynika z podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a.). Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje organ administracji publicznej, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Przepis zaś art. 107 § 3 k.p.a. wskazuje zaś, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne, wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Niewątpliwie, organ drugiej instancji rozpoznając niniejszą sprawę miał na uwadze wymagania jakie powinna spełniać tzw. decyzja uznaniowa, aby możną było ją uznać za prawidłową. Dokonaną w tym zakresie przez organ odwoławczy ocenę oraz poczynione uwagi przedstawione w uzasadnieniu decyzji, należy w pełni zaaprobować. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji odniósł się do ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji, które co ważne, uznał za wadliwe. I tak, organ drugiej instancji podniósł, że - "oceniając sytuację zdrowotną skarżącego organ I instancji powołał się na orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, którego nie ma w aktach sprawy. Kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 2 października 2019 r. wydane zostało do dnia 31 października 2020 r. Biorąc pod uwagę, że decyzja wydana została w maju 2021 r. należy uznać, że organ I instancji wadliwie ustalił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia sytuacji zdrowotnej skarżącego". Powyższe, trafne stanowisko Kolegium należy podzielić. Uwzględniając bowiem datę wydania decyzji przez organ pierwszej instancji - 13 maja 2021 r. oraz datę obowiązywania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kołobrzegu z dnia 2 października 2019 r., nr PN.8321.1.602.2019 - do dnia 31 października 2020 r., trudno uznać, aby sytuacja zdrowotna skarżącego została w momencie rozstrzygania przez organ pierwszej instancji prawidłowo ustalona. Słusznie Kolegium uznało, że "wskazane okoliczności dowodzą tego, że organ I instancji nie ustalił dokładnie sytuacji zdrowotnej strony". Ponadto, jak podniósł organ odwoławczy - "organ I instancji stwierdził także, że D. K. nie podejmował żadnych prób zatrudnienia, w tym w warunkach pracy chronionej. Okoliczności tej nie można jednak potwierdzić w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak jest informacji na ten temat w wywiadzie środowiskowym, nie ma dowodu na przesłuchanie strony i nie ma także żadnych dokumentów organów administracji publicznej zajmującej się sprawami osób bezrobotnych. Nie wiadomo zatem czy skarżący podejmował jakiekolwiek próby poprawy swojej sytuacji życiowej". Również w tym zakresie należy podzielić w pełni stanowisko organu odwoławczego wyrażone w kontrolowanej decyzji. Ustalenia bowiem organu pierwszej instancji dotyczące działań skarżącego w zakresie poprawy swojej sytuacji życiowej, w tym związanych z podjęciem przez niego zatrudnienia, nie znajdują oparcia w materiale dowodowym sprawy. W konsekwencji organ pierwszej instancji, nie tylko, że nie "ustalił dokładnie sytuacji zdrowotnej strony", ale również nie poczynił żadnych ustaleń w powyższej wskazanym przez Kolegium zakresie. Tym samym organ ten, naruszył niewątpliwie dyspozycję przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Braki w tym przedmiocie zostały dostrzeżone przez organ odwoławczy. Zatem, nie jest zrozumiałe dlaczego organ drugiej instancji wobec trafnie dostrzeżonych i wyartykułowanych w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, istotnych uchybień decyzji organu pierwszej instancji, utrzymał ją w mocy. Poddana kontroli sądowej zaskarżona decyzja jest nie tylko niezrozumiała, ale również wewnętrznie sprzeczna. Zdaniem Sądu, sprzeczność ta istnieje pomiędzy treścią uzasadnienia a podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Sprzeczność ta, jest na tyle istotna, że nie pozwala na pozostawienie decyzji organu drugiej instancji w obrocie prawnym. Podzielając bowiem prawidłowe stanowisko i uwagi organu drugiej instancji w zakresie uchybień decyzji organy pierwszej instancyjnej, nie sposób podzielić zapadłego - w ich wyniku - rozstrzygnięcia w postaci utrzymania w mocy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był bowiem wystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i nie został on również prawidłowo oceniony, a skoro istnieją podstawy do kwestionowania rzetelności postępowania dowodowego i prawidłowości ustaleń stanowiących podstawę wydanej decyzji, to nie można było utrzymać jej w mocy. Ponadto, przedstawione powyżej stanowisko Sądu, znajduje również potwierdzenie w uzasadnieniu poprzedniej decyzji SKO w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2019 r., nr SKO/Gd 2438/19, uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Kolegium wskazało, iż "kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne - brak niezdolności do zatrudnienia - zostały podjęte wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skoro zdaniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności strona jest niezdolna do odpowiedniego zatrudnienia to inny organ administracji publicznej powinien orzeczenie to respektować. (...)". Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji powinien nie tylko ustalić na jakim etapie jest postępowanie przed Sądem Okręgowym z odwołania od decyzji ZUS, ale przede wszystkim podniosło, że "w tym stanie sprawy rozstrzygnięcie wniosku D. K. wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie rzeczywistej sytuacji zdrowotnej strony i możliwości podjęcia pracy. Kompletny materiał dowodowy powinien podlegać powtórnej analizie i ocenie w zakresie stwierdzenia przesłanek determinujących rozstrzygnięcie sprawy". W świetle zatem otrzymanych wytycznych, organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę miał obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie rzeczywistej sytuacji zdrowotnej strony i możliwości podjęcia pracy, czego jednak nie uczynił, a co nie uszło uwadze organu drugiej instancji rozpoznającemu odwołanie. Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Wytyczne odnośnie dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni poczynione uwagi i usunie dostrzeżoną przez Sąd sprzeczność. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI