III SA/GD 283/20

III SA/Gd 283/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2020-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I OSK 2525/20 - Wyrok NSA z 2024-03-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1260
art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 135 ust. 1 pkt 2, art. 137 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
Dz.U. 2019 poz 341
art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b, art. 49 ust. 3, art. 102 ust. 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 sierpnia 2019 r., nr [...], Prezydent Miasta odmówił P. K. zwrotu prawa jazdy kategorii A, B, C, wydanego w dniu 21 września 2015 r., do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, C.
Organ I instancji wskazał, że dokument prawa jazdy został zatrzymany stronie postanowieniem Prokuratury Rejonowej z dnia 18 grudnia 2017 r., sygn. akt [...], w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości.
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt [...], orzekł wobec P. K. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres dwóch lat. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 6 czerwca 2019 r. sygn. akt [...] uchylił powyższą część wyroku Sądu Rejonowego. Sąd Rejonowy wydał w dniu 5 sierpnia 2019 r. zarządzenie o natychmiastowym zwrocie prawa jazdy.
Organ wskazał, że okres zatrzymania dokumentu prawa jazdy stronie przekroczył rok - od 11 grudnia 2017 r. do 6 czerwca 2019 r. Zgodnie z art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Wyjątek przewiduje art. 49 ust. 3 w/w ustawy mówiący, że przepisów art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b nie stosuje się do osób , wobec których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone. Wobec strony nie zapadł tego rodzaju wyrok. Skoro od momentu zatrzymania prawa jazdy postanowieniem Prokuratury Rejonowej do wydania wyroku Sądu Okręgowego oraz zarządzenia o zwrocie prawa jazdy upłynął rok, należało odmówić zwrotu prawa jazdy wobec braku spełnienia wymogu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
Przesłanki zwrotu zatrzymanego prawa jazdy określa art. 102 ust.2 ustawy o kierujących pojazdami. Zwrot następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej , a jeżeli od daty zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku z kontrolnego sprawdzenia klasyfikacji.
Decyzją z dnia 9 grudnia 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. K., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawą kwestionowanej decyzji stanowią przepisy ustawy o kierujących pojazdami. Z przepisów art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz art. 102 ust. 2 tej ustawy wynika , że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. W niniejszej sprawie podstawą zatrzymania prawa jazdy było postanowienie prokuratora z dnia 18 grudnia 2017 r. oraz wyrok Sądu Rejonowego z dnia 6 lutego 2019 r. Wyrok ten, w zakresie nałożenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, został uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 6 czerwca 2019 r. Jednakże organy nie mogą nie dostrzec przepisu art. 46 ust.3 ustawy stanowiącego, że przepisów ust. 1 pkt 3 lit.3 nie stosuje się do osób, wobec których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone. Zamiarem ustawodawcy było, aby osoby pozbawione prawa jazdy ( na okres przekraczający rok) , m.in. z powodu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, zmuszone zostały do poddania się egzaminowi sprawdzającemu.
W niniejszej sprawie na przeszkodzie zwrotu prawa jazdy stoi przepis art. 49 ust. 3 ustawy, który przewiduje możliwość zwrotu prawa jazdy wyłącznie w dwóch przypadkach – wyroku uniewinniającego albo bezwarunkowego umorzenia postępowania. Wyrok sądu karnego wskazuje, że wnioskodawca został uznany za winnego popełnienia przestępstwa kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości.
W ocenie organu odwoławczego literalna i celowościowa wykładnia w/w przepisów nie pozwala organom administracji publicznej na zwrot dokumentu prawa jazdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Nie zmienia tego fakt, że poprzez uchylenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat odpadła podstawa zatrzymania prawa jazdy. Organy mają obowiązek stosować przepisy prawa, nawet gdy wydano zarządzenie o zwrocie skarżącemu prawa jazdy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję P. K. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie :
-art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący był pozbawiony zatrzymanego prawa jazdy przez ponad rok, bowiem wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy, wynikający wprost z określonych tytułów prawnych ( wyrok, postanowienie, decyzja ) przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy, a nie czas, w którym w rzeczywistości skarżący pozostawał bez prawa jazdy; poprzez bezzasadne uznanie, że podstawą prawną zatrzymania skarżącemu prawa jazdy , przesądzającą o terminie pozbawienia skarżącego prawa jazdy na okres powyżej roku było postanowienie prokuratora z dnia 18 grudnia 2017 r. oraz nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia 6 lutego 2019 r. – postanowienie prokuratora było środkiem zabezpieczającym i nie określało okresu, na jaki skarżącemu zatrzymano prawo jazdy , a wyrok Sądu Rejonowego został zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w ten sposób, że odstąpiono od orzekania wobec skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych , wobec czego nie było podstaw do przyjęcia, że skarżący został pozbawiony prawa jazdy przez okres przekraczający rok;
- art. 49 ust. 3 ustawy poprzez bezzasadne uznanie, że przepis ten nie pozwala na zwrot prawa jazdy, podczas gdy odnosi się on do innego stanu faktycznego – gdy ubiegający się o zwrot prawa jazdy jest go pozbawiony przez okres przekraczający rok, wynikający z określonych tytułów prawnych;
- art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 49 ust.1 pkt 3 lit. a ustawy w zw. z art. 182 k.k.w. w zw. z art. 49 ust. 3 ustawy poprzez dokonanie jedynie wykładni językowej , a nie celowościowej, systemowej i autentycznej , co doprowadziło do błędnego uzależnienia zwrotu prawa jazdy od uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego , mimo że sąd nie orzekł wobec skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych;
-art. 102 ust.2 ustawy poprzez błędne zastosowanie , bowiem dotyczy on pozostałych postaci kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy, którym skarżący się poddał, a przepis szczególny - art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy warunkuje zwrot zatrzymanego prawa jazdy osobie , która była go pozbawiona przez okres przekraczający rok, od uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego.
Skarżący stwierdził, że wydane przez SKO rozstrzygnięcie prowadzi do nie dającego się zaakceptować wniosku, że byłoby dla niego bardziej korzystne uzyskanie surowszego wyroku sądu , w którym określono by czas, na który uprawnienia do kierowania pojazdami miałyby być cofnięte, niż wyrok, w którym odstąpiono od orzekania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wskazał również, że nie negował konieczności poddania się badaniom lekarskim i odbycia kursu reedukacyjnego , pomyślnie przechodząc badania oraz uzyskując pozytywny wynik tego kursu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie , podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna.
Skarżącemu, na podstawie art. 137 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Prokurator Prokuratury Rejonowej postanowieniem z dnia 18 grudnia 2017 r. zatrzymał prawo jazdy, zatrzymane w dniu 11 grudnia 2017 r. Z postanowienia tego wynika , że zatrzymane prawo jazdy przesłano do Prezydenta Miasta.
Wyrokiem z dnia 6 lutego 2019 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy ustalając, że skarżący w dniu 11 grudnia 2017 r. prowadził samochód będąc w stanie nietrzeźwości , warunkowo umorzył postępowanie na okres próby wynoszący dwa lata ( pkt I ) oraz orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres dwóch lat ( pkt II).
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 6 czerwca 2019 r. uchylił pkt II wyroku Sądu Rejonowego.
Skarżący w dniu 17 lipca 2019 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Do akt administracyjnych dołączono zarządzenie sędziego z dnia 5 sierpnia 2019 r. , wydane w sprawie sygn. akt [...] Sądu Rejonowego, dotyczące natychmiastowego zwrotu skarżącemu prawa jazdy.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji, odmawiających skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego stanowił art. 102 ust.2 w zw. z art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz.U z 2019 r., poz.341 ), zwanej dalej "ustawą".
Zgodnie z art. 102 ust. 2 ustawy, zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Z kolei art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy stanowi, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.
Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że zwrot skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy nie jest możliwy do czasu uzyskania przez niego pozytywnego wyniku egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, C, albowiem okres zatrzymania mu prawa jazdy przekroczył rok.
Skarżący stoi natomiast na stanowisku , że okres zatrzymania prawa jazdy na okres ponad roku powinien wynikać z określonych tytułów prawnych – wyroku, postanowienia, decyzji administracyjnej , co w jego przypadku nie miało miejsca, bowiem wydane przez Prokuraturę Rejonową postanowienie z dnia 18 grudnia 2017 r. stanowiło jedynie środek zapobiegawczy, mający zabezpieczyć prawidłowy tok procesu i nie wskazano w nim okresu, na jaki prawo jazdy zostało skarżącemu zatrzymane.
Zauważyć w tym kontekście należy, że z art.137 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( tj. Dz.U. z 2017, poz.1260 ), stanowiącego podstawę postanowienia Prokuratora Rejonowego z dnia 18 grudnia 2017 r. wynika, że postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2, wydaje w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawa jazdy prokurator - w toku postępowania przygotowawczego. Z kolei art. 135 ust.1 pkt 1 lit. a w/w ustawy stanowi, że policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie uzasadnionego podejrzenia, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu.
Sąd w składzie orzekającym zgadza się z poglądem, że okres zatrzymania prawa jazdy, istotny dla możliwości prawidłowego stosowania art. 102 ust. 2 i art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy powinien mieć oparcie w decyzji administracyjnej, wyroku czy postanowieniu. Sąd zgadza się też z poglądem, że okresem zatrzymania prawa jazdy, istotnym z punktu widzenia przywołanych przepisów nie jest okres, w jakim strona w rzeczywistości pozostawała bez prawa jazdy, bowiem w ten sposób ponosiłaby ona konsekwencje przedłużających się postępowań sądowych czy administracyjnych.
W niniejszej sprawie podstawą zatrzymania prawa jazdy skarżącego było postanowienie Prokuratora Rejonowego z dnia 18 grudnia 2017 r., wydane w oparciu o przepisy prawa administracyjnego – ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Wbrew stanowisku skarżącego okoliczność, że w postanowieniu tym nie określono, do kiedy prawo jazdy ma zostać skarżącemu zatrzymane, nie oznacza, że nie jest to tytuł prawny , pozwalający na zastosowanie art. 102 ust. 2 i art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy.
Zauważyć należy, że także nie wszystkie decyzje administracyjne, wydane w oparciu o art. 102 ust. 1 ustawy określają datę graniczną zatrzymania prawa jazdy. Na ściśle określony czas – trzech miesięcy –zatrzymanie prawa jazdy następuje bowiem w sytuacji, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym albo kierujący pojazdem silnikowym przewozi osoby w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji ( ust. 1 pkt 4 lub 5). Okres ten może być przedłużony ( ust.1d). W pozostałych przypadkach nie wskazano, by czas zatrzymania liczyć w dniach, miesiącach lub latach.
Podkreślenia wymaga , że przepis art. 102 ust. 2 ustawy wyraźnie stanowi, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, a data ustania przyczyny zatrzymania prawa jazdy nie może być określona generalnie konkretną datą.
W niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że wobec skarżącego nie orzeczono prawomocnym wyrokiem karnym środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, w ocenie Sądu przyjąć należy, że przyczyna zatrzymania skarżącemu prawa jazdy ustała w dniu wydania wyroku przez Sąd Rejonowy, czyli w dniu 6 lutego 2019 r.
W tym stanie rzeczy okres zatrzymania prawa jazdy skarżącemu przekroczył rok ( 18 grudnia 2017 r. - 6 lutego 2019 r.) .
Tym samym możliwość zwrotu skarżącemu prawa jazdy należy oceniać poprzez przesłanki przewidziane przepisami ustawy o kierujących pojazdami. Podstawą zwrotu skarżącemu prawa jazdy nie mogło być natomiast zarządzenie sędziego sądu karnego.
Zauważyć należy, że prawne zatrzymanie prawa jazdy uniemożliwia prowadzenie pojazdów, a zatem - gdy okres ten trwa dłużej - istnieje konieczność przypomnienia kierowcy zasad ruchu drogowego. Ratio legis przepisów art. 102 ust.2 oraz art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy związane jest z koniecznością posiadania aktualnych kwalifikacji do kierowania pojazdami, a zatrzymanie prawa jazdy na okres ponad rok uzasadnia konieczność poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, i to z wynikiem pozytywnym.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ustawodawca zadbał, by konieczność poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji – mimo zatrzymania prawa jazdy na okres ponad roku – nie dotyczyła osób, które przez sąd karny zostały uniewinnione, bądź wobec których postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone. Zgodnie bowiem z art. 49 ust. 3 ustawy, przepisów ust. 1 pkt 3 lit. b nie stosuje się do osób, wobec których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone.
Tymczasem wobec skarżącego, w stosunku do którego ustalono, że popełnił przestępstwo , prowadząc samochód osobowy w stanie nietrzeźwości , sąd karny postępowanie umorzył warunkowo , a nie bezwarunkowo.
Tym samym nie zaistniały przesłanki z art. 49 ust. 3 ustawy, uprawniające organy administracji do nie stosowania art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy.
W tym stanie rzeczy Sąd nie podzielił zarzutów skargi. Nadmienić też należy, że organy nie mogły naruszyć przepisów prawa pomijając hipotetyczną sytuację orzeczenia wobec skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów na okres nie przekraczający jednego roku, bowiem mają one obowiązek zastosować przepisy prawa do zaistniałego, nie zaś do hipotetycznego stanu faktycznego. Zatrzymanie prawa jazdy może wynikać ponadto nie tylko z jednej, lecz także z więcej niż jednej podstawy prawnej, wobec czego rozważanie jakiejkolwiek hipotetycznej sytuacji faktycznej nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W tej sytuacji , w ocenie Sądu , decyzje organów obu instancji są prawidłowe, mimo przyjęcia przez nie, że okres zatrzymania skarżącemu prawa jazdy był dłuższy- do 6 czerwca 2019 r., czyli do wyroku Sądu Okręgowego.
Z omawianych przepisów ustawy wynika jednoznacznie, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego kierowca był pozbawiony przez okres przekraczający rok, uzależniony jest od uzyskania przez kierowcę pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Nie było sporne, że skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Jego obawa, wyrażona na rozprawie, że z uwagi na wiek nie podoła temu egzaminowi, nie mogła mieć wpływu na stanowisko Sądu.
W tej sytuacji Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.