I SA/Ke 135/23

I SA/Ke 135/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-09-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GZ 183/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 3 ust. 1, 2, 4-8, 10, art. 7c ust. 1, art. 21 ust. 3, art. 26 ust. 3,
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 716
art. 3 pkt 10h,
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. sp. k. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 21 lutego 2023 r. nr 2601-IOA.48.36.2022 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach decyzją z 21 lutego 2023 r.
nr 2601-IOA.48.36.2022 utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Kielcach z 4 października 2022 r. nr 348000-341000-COC.48.2.2022 nakładającą na T. sp. z o.o. sp. k. w W. (spółka) karę pieniężną
w wysokości 110.000 zł za niewykonanie obowiązku uzupełnienia dodatkowych danych na zgłoszeniu nr SENT[...], SENT[...], SENT[...], SENT[...], SENT[...], SENT[...], SENT[...], SENT[...], SENT[...], SENT[...], [...]
Organ odwoławczy wyjaśnił, że Śląski Urząd Celno-Skarbowy w Katowicach (Dział Centrum SENT) przekazał do Świętokrzyskiego Urzędu Celno-Skarbowego
w Kielcach informację, że zgłoszenie do rejestru monitorowania drogowego
i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi dotyczące dostaw gazu LPG o kodzie CN 2711 do spółki w czerwcu, w lipcu, w sierpniu, we wrześniu oraz w październiku 2021 r. nie zostały uzupełnione o dane wynikające z § 3b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 sierpnia 2018 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz.U. z 2018 r., 1663 ze zm.). Funkcjonariusze Świętokrzyskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Kielcach 17 grudnia 2021 r. przeprowadzili kontrolę, w trakcie której potwierdzono, że na 11 zgłoszeniach o ww. numerach nie podano numeru dystrybutora oraz stanu licznika. Dodatkowo, w przypadku zgłoszenia nr [...] strona nie uzupełniła również objętości dostarczonego towaru wyrażonej w litrach. Kontrolowany podmiot zaznaczał czerwonym kolorem stan licznika na wydrukowanych zgłoszeniach. A. B. wyjaśnił, że nieprawidłowe zamknięcie dokumentów dostawy gazu SENT spowodowane było niepojawieniem się w aplikacji miejsca, w którym wpisuje się stan licznika.
Pismem z 15 czerwca 2022 r., naczelnik wezwał stronę do przedłożenia dokumentów i informacji świadczących o istnieniu ważnego interesu podmiotu odbierającego lub interesu publicznego związanego z niedopełnieniem obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, umożliwiającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (j. t. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), dalej: "ustawa SENT", a także do złożenia wyjaśnień dotyczących okoliczności, w jakich nastąpiły naruszenia, przyczyn niepodania stanu licznika dystrybutora przeznaczonego do wydawania gazu, jego numeru fabrycznego a także objętości dostarczanego towaru. Strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi.
W związku z możliwością odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, pismem z 18 lipca 2022 r. naczelnik wezwał spółkę do złożenia oświadczenia o sytuacji majątkowej strony według załączonego wzoru. Strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi.
Po przeprowadzonym postępowaniu naczelnik ww. decyzją nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 110.000 zł za niewykonanie obowiązku uzupełnienia dodatkowych danych na ww. zgłoszeniach.
Organ odwoławczy powołał art. 7c ust. 1 ustawy SENT i podniósł, że brak wskazania przez podmiot odbierający stanu licznika dystrybutora przeznaczonego do wydawania gazu, jego numeru fabrycznego na zgłoszeniu SENT oraz objętości gazu, narusza obowiązek określony w tym przepisie. Sankcjonowane jest to karą pieniężną w wysokości 10.000 zł, nakładaną na podmiot odbierający zgodnie z art. 21 ust. 2d ustawy SENT. Wyjaśnił, że § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy
i Polityki Regionalnej z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz.U. z 2021 r. poz. 1259) nakłada na podmioty odbierające obowiązek uzupełnienia zgłoszenia, w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711, o stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, numery fabryczne dystrybutorów oraz objętość dostarczonego gazu. Regulacje te zostały wprowadzone z uwagi na fakt, że istnieje potrzeba, by podmioty odbierające, które uzupełniają zgłoszenie o informacje o odbiorze wyżej wskazanych towarów, podawały faktyczną ilość dostarczonego gazu płynnego LPG, znajdującą się w zbiorniku LPG w celu weryfikacji źródła jego pochodzenia i ustalenia, czy należny podatek akcyzowy został uiszczony w prawidłowej wysokości.
Dalej organ wskazał, że przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności podmiotu dokonującego obrotu towarami "wrażliwymi" nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek. Mają one charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia obowiązujących zasad. Towar został odebrany, a w zakwestionowanym zgłoszeniu wymagane dane nie zostały uzupełnione, co nie było skutkiem wadliwego działania sytemu. Na wewnętrznym środowisku produkcyjnym PUESC - w zakładce "SENT" - został dodany "Rejestr niedostępności", w którym (po zalogowaniu) można uzyskać informacje o niedostępności bądź utrudnieniach w dostępie do Rejestru SENT oraz dniu, w którym to nastąpiło. Z podglądu "rejestru niedostępności" nie wynika, aby
8.06.2021 r., 23.06.2021 r., 9.07.2021 r., 18.07.2021 r., 27.07.2021 r., 7-9.08.2021 r., 28.08.2021 r., 16.09.2021 r., 26.09.2021 r., 11.10.2021 r. i 21.10.2021 r. występowały utrudnienie w jego funkcjonowaniu. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że do zaistnienia uchybień przyczynił się nieprawidłowo działający program przeznaczony do obsługi zgłoszeń. Argument o wadliwie działającym programie przeznaczonym do obsługi zgłoszeń był już kilkukrotnie podnoszony przez stronę w trakcie innych postępowań, prowadzonych w związku z naruszeniem obowiązków wynikających
z ustawy SENT. W żadnej z tych spraw twierdzenia spółki nie były prawdziwe. Z faktu, że dokonano manualnego zamknięcia zgłoszenia nie można wyprowadzić twierdzenia, że wszystkie dane wymagane prawem zostały prawidłowo uzupełnione. Niedostępność rejestru SENT to awaria lub przerwa techniczna tego rejestru, która uniemożliwia przesyłanie, uzupełnianie i aktualizowanie zgłoszeń oraz wysyłanie komunikatów zwrotnych dla podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających
i przewoźników. Problemy wynikające np. ze słabego zasięgu internetu, korzystania
z wadliwego oprogramowania lub urządzenia albo braku umiejętności korzystania
z niego nie oznaczają niedostępności rejestru zgłoszeń. Formularz do zamykania zgłoszeń dotyczących gazu o kodzie CN 2711 (LPG) wyświetla tabelkę z numerem dystrybutorów oraz stanem liczników, którą trzeba wypełnić, ponieważ formularz nie pozwala zamknąć zgłoszenia bez podania numerów dystrybutorów oraz stanów liczników, informując o konieczności wypełnienia wymaganych pól, chyba że świadomie naciśnie się widniejący checkbox, co powoduje ukrycie tabelki bez konieczności wypełniania danych dotyczących dystrybutorów oraz liczników. Tym samym, skoro system pozwolił zamknąć zgłoszenie bez podania numeru dystrybutora i stanu licznika, checkbox musiał zostać zaznaczony przez podmiot odbierający, bez uzupełnienia wymaganych danych.
Powołując art. 21 ust. 3 ustawy o SENT organ odwoławczy wyjaśnił zawarte
w nim pojęcia ważnego interesu podmiotu odbierającego i interesu publicznego, jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Wskazał, że z uzyskanych odpowiedzi Urzędu Skarbowego
w Starachowicach wynika, że strona nie posiada zaległości podatkowych, nie jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne, a także, że wobec podmiotu nie prowadzono kontroli podatkowych oraz postępowań podatkowych. Z wydruków
z podsystemu Kontrola wynika m.in., że spółka w zeznaniu podatkowym CIT-8 za
2019 rok wykazała przychody w wysokości 1.639.422,74 zł oraz koszty uzyskania przychodów wynoszące 1.634.412,51 zł. Na podstawie zeznania podatkowego
PIT-36L za 2020 rok złożonego przez komandytariusza A. B. ustalono, że
w tym okresie przychody spółki wynosiły 1.362.316,41 zł, koszty uzyskania przychodów 1.377.992,34 zł. Z wprowadzenia do sprawozdania finansowego za
2020 rok zamieszczonego na stronie internetowej Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że nie są znane okoliczności, które wskazywałyby na poważne zagrożenia dla kontynuowania przez spółkę działalności. Na podstawie wydruków z aplikacji URZĘDNIK stwierdzono m.in., że spółka w zeznaniu podatkowym CIT-8 za rok 2021 wykazała przychody w wysokości 2.085.813,28 zł oraz koszty uzyskania przychodów wynoszące 2.223.047,56 zł. W. A. B. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Szczecinie. Na podstawie informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalono, że podmiot aktualnie nie jest płatnikiem składek, na koncie płatnika brak jest zaległości, brak należności w egzekucji, płatnik opłacał składki tylko za pracowników, brak jest prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Powyższych ustaleń strona nie zakwestionowała w złożonym odwołaniu. Ponadto, w żaden sposób nie ustosunkowała się do doręczonych jej wezwań
z 15 czerwca 2022 r. i 18 lipca 2022 r. dotyczących ewentualnej możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. To na stronę w znacznym stopniu przekłada się udowodnienie okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanki jej ważnego interesu lub interesu publicznego. Nałożona kara stanowi znaczne obciążenie ekonomiczne, lecz jednocześnie sprzeczne z prawem byłoby takie interpretowanie
art. 21 ust. 3 ustawy SENT, które doprowadziłoby do faktycznego zniwelowania funkcji represyjnej i prewencyjnej kary pieniężnej przewidzianej przez prawo. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w przypadku działalności spółki były w ostatnim czasie stwierdzane nieprawidłowości skutkujące uszczupleniami podatkowymi. Organ pierwszej instancji przytoczył szereg spraw prowadzonych
w stosunku do spółki w związku z niewykonaniem obowiązku uzupełnienia dodatkowych danych na zgłoszeniach, co świadczy o uporczywym lekceważeniu przepisów ustawy SENT. Organ I instancji przytoczył także sprawy prowadzone
w stosunku do spółki w obszarze podatku od towarów i usług, jak
i podatku akcyzowego. Powyższe dowodzi, że sam protokół kontroli, jako forma pouczenia o stwierdzonym naruszeniu prawa, czy nałożenie kary pieniężnej z tytułu nieprawidłowości w zgłoszeniu i odstąpienie od nałożenie kary z tytułu pozostałych nieprawidłowych zgłoszeń, nie doprowadziło do realizacji celów ustawy SENT. Ponadto mimo wielu kontroli i prowadzonych na ich podstawie postępowań i wydanych decyzji, Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach przekazuje nowe informacje o zaistniałych nieprawidłowościach przy obsłudze zgłoszeń przez stronę. Uwzględniając fakt, że strona działa w branży obarczonej ryzykiem nadużyć, do których w jej przypadku niewątpliwie w przeszłości dochodziło, oraz mając na uwadze założenia ustawy SENT, odstąpienie od nałożenia kary organ uznał jako niezgodne z interesem publicznym.
Organ odwoławczy stwierdził więc, że nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu podmiotu odbierającego" uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary. Brak jest też podstaw do stwierdzenia, że uiszczenie kary pieniężnej byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Wytłumaczenia dla niewykonania obowiązków wynikających z ustawy SENT nie stanowi argument strony wskazujący, że informacje o stanie licznika naniosła flamastrem na wydruku zgłoszenia. Nie uwzględnił też twierdzeń strony, że ciężkie choroby (m.in. zawał serca i udar) wpłynęły na możliwość realizacji wszystkich wymaganych obowiązków. Z załączonej do odwołania karty informacyjnej wynika, że pacjent w wywiadzie zgłosił, że ostry zespół wieńcowy był leczony w lutym 2020 r., z powodu udaru niedokrwiennego przebywał w szpitalu w sierpniu 2021 r., a na oddziale chorób wewnętrznych o profilu gastrologicznym we wrześniu 2022 r. Brak jest podstaw do odmiennego traktowania podmiotu z powodu wcześniejszych chorób, tym bardziej, że choroby te nie uniemożliwiły A. B. prowadzenie działalność gospodarczej. Podobnie późniejsze problemy ze zdrowiem w realiach rozpatrywanej sprawy, w której uchybienia obowiązków wynikających z ustawy SENT mimo częstych kontroli, prowadzonych postępowań i wydanych rozstrzygnięć nakładających kary pieniężne miały charakter notoryczny i dochodziło w przeszłości do nieprawidłowości przy rozliczaniu należnych podatków, nie mogą wpłynąć na anulowanie kary.
Na powyższą decyzję spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 3 z uwzględnieniem
art. 26 ust. 3 ustawy SENT. W uzasadnieniu podniosła, że błędy w obsłudze dokumentów SENT nie wynikły z winy spółki, ale z technicznej niemożliwości uzupełnienia danych z uwagi na pracę w aplikacji. Na ten stan rzeczy wpłynęły zmiany w szacie graficzne użytkowanej aplikacji oraz w sposobie wprowadzania danych. Podczas zatwierdzania dokumentu SENT wpisywano w aplikację numer dystrybutora oraz stan licznika, a po zatwierdzeniu na wydruku nie widniały już te dane.
W przypadku obsługi dokumentów SENT nie ma możliwości po zatwierdzeniu dokonania zmian w ich treści oraz złożenia korekty danych zawartych w dokumencie. Stany liczników w przypadku braku technicznych możliwości wprowadzenia do systemu były nanoszone ręcznie na dokumentach SENT, co zostało potwierdzone podczas kontroli w prowadzonej przez spółkę dokumentacji w zakresie obowiązków wynikających z ustawy SENT.
W ocenie skarżącej organ nie wziął pod uwagę wszystkich zaistniałych okoliczności w sprawie. W przedmiotowej sprawie nastąpił cały szereg okoliczności, poczynając od ogłoszonego stanu epidemicznego spowodowanego COVID-19, co
w konsekwencji spowodowało dużą niepewność co do istnienia i kontynuacji prowadzonej działalności gospodarczej. Częste i gwałtowne zmiany cen spowodowały wygenerowanie starty z prowadzonej działalności gospodarczej. Stan epidemiczny spowodowany COVID-19, na ogłoszenie którego strona nie miała żadnego wpływu, znacząco i negatywnie wpłynął na prowadzoną działalność gospodarczą. Ponadto
w okresie, którego dotyczy postępowanie, A. B. przeszedł ciężkie choroby,
tj. zawał serca oraz udar, co też miało znaczący wpływ na jego kondycję fizyczną, a przez to możliwość realizacji wszystkich wymaganych obowiązków. Według opinii wydanej przez lekarzy, po przebytych chorobach posiada on ograniczoną koncentrację oraz częściowe zaniki pamięci.
Nałożenie na stronę kary w wysokości 110.000 zł jest rażąco niewspółmierne do stwierdzonych nieprawidłowości. W zaistniałej sytuacji nie doszło do żadnych uszczupleń podatkowych i strona nie naraziła budżetu państwa na żadne straty z tego tytułu. W myśl zasady proporcjonalności, wywodzącej się z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, organy państwowe są zobligowane do użycia takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. W tym przypadku nałożenie kolejnej kary
w wysokości wynikającej z decyzji doprowadzi do bankructwa prowadzonej działalności. Nie ma ona w żaden sposób charakteru dyscyplinującego, ale poskutkuje upadłością spółki. Powtarzające się nieprawidłowości z tytułu braku uzupełniania wszystkich danych w systemie SENT nie są w żaden sposób zamierzone przez stronę.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT, system monitorowania drogowego
i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy.
W art. 3 ust. 2 ustawy przewidziano katalog towarów objętych systemem,
z zastrzeżeniem ust. 4-8 oraz ust. 10 tego przepisu. Ponadto na podstawie art. 3 ust. 11 ustawy SENT minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, towary inne niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając konieczność przeciwdziałania uszczupleniom w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego.
W wydanym na podstawie wskazanego przepisu rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2020 r., poz. 1477 ze zm.) w § 1 pkt 4 wymienione zostały również towary objęte pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, bez względu na ich ilość w przesyłce.
Podstawowe okoliczności sprawy nie są sporne. Skarżąca spółka w przewozach zgłoszonych pod numerami nr [...] figuruje jako podmiot odbierający towar w postaci gazu LPG sklasyfikowanego pod pozycją CN 2711. Towar będący przedmiotem dostawy był więc objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, co wiązało się z określonymi obowiązkami, również po stronie skarżącej. Zgodnie z art. 7c ust. 1 ustawy SENT, w przypadku niektórych towarów odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający i przewoźnik są obowiązani do wskazania lub uzupełnienia w zgłoszeniu dodatkowych danych, jeżeli dane te ze względu na specyfikę towaru lub przewozu towaru, lub obrotu tym towarem są przekazywane do innych organów na podstawie przepisów odrębnych oraz jest to konieczne do zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów –
w przypadkach określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2. Natomiast
w myśl ust. 2 tego przepisu minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, dodatkowe dane, o których mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów, specyfikę towaru, przewozu towarów lub obrotu tymi towarami.
W sprawie niniejszej zastosowanie znajduje wydane na podstawie ww. upoważnienia ustawowego - i obowiązujące w dacie dokonania zgłoszenia, realizowania przewozu, zamknięcia zgłoszenia, a także w dacie kontroli - rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz. U. poz. 1259 ze zm.) dalej: rozporządzenie z 2021 r. Zgodnie z jego § 5 w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy, w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, będących przedmiotem dostawy towarów, importu towarów albo wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostarczonych do: 1) stacji paliw ciekłych, o której mowa
w art. 3 pkt 10h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, 868 i 1093), podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o: a) stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane te towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika, b) numery fabryczne dystrybutorów, o których mowa w lit. a, c) objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną w litrach; 2) innego miejsca niż stacja paliw, o której mowa w art. 3 pkt 10h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną w litrach.
W sprawie poza sporem jest, że skarżąca jako podmiot odbierający miała obowiązek uzupełnienia zgłoszenia SENT o dane wskazane w § 5 pkt 1 i pkt 2 ww. rozporządzenia z 2021 r., tj. dane dotyczące stanu licznika oraz numeru dystrybutora i objętości paliwa, czego nie uczyniła. Jako przyczyny zaistniałego naruszenia wskazała na błędy wynikające z systemu i wady w jego działaniu. Argumentacja ta nie zasługuje jednak na uwzględnienie. W aktach sprawy znajduje się wydruk zawierający rejestr niedostępności, z którego wynika, że 8.06.2021 r., 23.06.2021 r., 9.07.2021 r., 18.07.2021 r., 27.07.2021 r., 7-9.08.2021 r., 28.08.2021 r., 16.09.2021 r.,
26.09.2021 r., 11.10.2021 r. i 21.10.2021 r. nie wystąpiły niedostępność, czy utrudnienia w działaniu programu. Jak ustalono zmiana w zakresie uzupełniania zgłoszeń została dokonana w kwietniu 2020 r., natomiast nieprawidłowości, których stwierdzenie skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji, zaistniały na etapie obsługi zgłoszenia z listopada 2021 r. Zatem upłynęła wystarczająca ilość czasu na zapoznanie się z wprowadzonym usprawnieniem systemu przeznaczonego do obsługi zgłoszeń. Zaistniałych uchybień nie uzdrawia ręczne wpisywanie stanów licznika na zgłoszeniach. Celem ustawy SENT było bowiem zapewnienie skutecznego systemu śledzenia określonych w niej towarów na każdym etapie ich dystrybucji. Tym samym ręczne wpisywanie danych na zgłoszeniach w sposób oczywisty celów tych nie spełnia.
Zdaniem sądu prawidłowe są również rozważania i wnioski organów co do braku możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.
Stosownie do treści art. 21 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub
z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa
w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Ważny interes strony zaistnieje wówczas, gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności losowe powodujące przykładowo znaczne obniżenie zdolności płatniczych, w szczególności zagrażające funkcjonowaniu podmiotu albo grożące niewywiązywaniem się z nałożonych obowiązków. Użycie słowa "ważny" wskazuje, że nie każdy interes uzasadnia odstąpienie od wymierzenia kary, bo taki interes posiada każdy podmiot dążący do ograniczenia obciążeń finansowych. Chodzi o interes szczególnie istotny, wyjątkowy, ważniejszy niż właściwy wszystkim pozostałym przedsiębiorcom spełniającym przesłanki do wymierzenia kary.
W ocenie sądu, organ odwoławczy właściwie zinterpretował przesłankę ważnego interesu strony, co po dokonanej analizie materiału dowodowego doprowadziło do prawidłowej konkluzji o odmowie jej zastosowania. Co istotne, to strona powinna wykazać się aktywnością w tym zakresie i wskazać okoliczności uzasadniające zastosowanie powołanego wyżej przepisu. Pozostała jednak w tym zakresie bierna. Nie przedłożyła żadnych dokumentów i nie odpowiedziała na wezwania organu z 15 czerwca 2022 r. i z 18 lipca 2022 r. Organ dokonał więc samodzielnych ustaleń w tym zakresie wskazując, że spółka nie posiada zaległości podatkowych czy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, nie jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne, osiąga przychody. Obiektywnie rzecz biorąc nie wystąpiły zatem okoliczności uzasadniające ustalenie, że po stronie spółki występuje ważny interes, z powodu którego uiszczenie kary jest dla niej ponadnormatywnie niekorzystne, zakłócające jej funkcjonowanie, płynność finansową, ingerujące w jej byt pod względem ekonomicznym. Organy nie miały podstaw, by uznać, że zagrożona jest płynność finansowa skarżącej. Skarżąca nie przedstawiła takich okoliczności,
w szczególności nie opisała swojej sytuacji finansowej i nie przedstawiła dowodów
w tym zakresie. Z pozyskanych przez organ dokumentów nie wynika w jaki sposób zapłata kary administracyjnej miałaby wpłynąć na działalność firmy i możliwość jej dalszego funkcjonowania, skoro skarżąca znajdowała się w dobrej kondycji finansowej. Skarżąca nie poparła również żadnymi konkretnymi danymi twierdzeń dotyczących pogorszenie się jej sytuacji ekonomicznej z uwagi na pandemią
COVID-19. W odwołaniu wskazała również na problemy zdrowotne A. B. (wspólnika skarżącej spółki oraz wspólnika i prezesa zarządu spółki T.
sp. z o.o. będącej komplementariuszem skarżącej). Nie kwestionując ich powagi należy jednak zauważyć, że mimo ich wystąpienia spółka nadal realizowała swoje działania gospodarcze za pośrednictwem tej osoby. Winna więc zdawać sobie sprawę z konsekwencji tych decyzji. Ponadto wbrew twierdzeniom spółki, organ wykazał, że elektroniczny system zgłoszeń (rejestr SENT) działał prawidłowo.
Nadto zauważenia wymaga, że stwierdzone naruszenia nie sposób określać mianem "drobnych". Pamiętać należy, że w sprawie mamy do czynienia
z niewpisaniem wymaganych ww. danych do 11 zgłoszeń SENT, które nie sposób kwalifikować i przedstawić tak jak czyni to skarżąca. Brak danych, które podlegały uzupełnieniu należy uznać za istotne zakłócenie działania systemu monitorowania. Należy powtórzyć, że nie było ono spowodowane awarią systemu, co potwierdza zebrany materiał dowodowy. Istotne jest, że nie uzupełniono jakichkolwiek wymaganych danych, a więc zarówno stanów liczników, numerów fabrycznych dystrybutorów, jak i w jednym ze zgłoszeń objętości towaru, a nie jedynie niektórych
z nich, zatem naruszenie przepisów ustawy SENT nie miało formalnego charakteru
o nieistotnym znaczeniu. O nieistotnym naruszeniu można byłoby ewentualnie mówić w sytuacji, w której zaistniały pewne błędy i nieścisłości we wskazanych w zgłoszeniu SENT danych, co jednak stanowiłoby sytuację wyraźnie odmienną od takiej, w której nie podano jakichkolwiek danych w przewidzianym ku temu czasie.
Podsumowując, istnienie przesłanki ważnego interesu nie zostało wykazane przez skarżącą oraz trafnie organ nie stwierdził jej wystąpienia z urzędu.
Natomiast przesłanka interesu publicznego to rodzaj klauzuli generalnej o
dużym stopniu niedookreśloności, której treść nie może być wypełniana w sposób dowolny, lecz organ administracji czy sąd stosujący prawo mają obowiązek odszukania optymalnych treści wyrażających istotę tej klauzuli (vide np. wyrok z 14 października 2021 r., II GSK 885/21, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Nadanie właściwej treści pojęciu interesu publicznego jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od wymierzenia kary powinno nastąpić
z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności wywodzonej
z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Ustalenie czy przesłanka ta zachodzi powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności rozumianej w ten sposób, że nie leży
w interesie publicznym nakładanie dolegliwych kar na podmiot odbierający działający legalnie, który dopuścił się pewnych uchybień formalnych o nieistotnym znaczeniu, jeśli nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci uszczuplenia dochodów, a nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (vide np. wyrok NSA z 12 grudnia 2022 r., II GSK 899/22, czy z 7 czerwca 2022 r. II GSK 182/19 i powołane tam orzecznictwo). W wyroku z dnia 13 stycznia 2023 r. II GSK 801/22 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istota problemu przy ocenie, czy
w konkretnej sprawie zachodzi uzasadniona interesem publicznym możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej sprowadza się do oceny wagi stwierdzonych naruszeń z punktu widzenia celów ustawy SENT, w kontekście wartości takich jak m.in. sprawiedliwość i równość. Ocena spełnienia przesłanki "interesu publicznego" - przewidzianej art. 21 ust. 3 ww. aktu i uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej – powinna uwzględniać również szczególne znaczenie zasady proporcjonalności. W orzecznictwie zasadnie podnosi się bowiem, że zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawnego proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Należy przy tym mieć na uwadze, że ustawodawca nakładając obowiązki co do wypełniania w odpowiednim czasie przewidzianych ustawą zgłoszeń czyni to dla zabezpieczenia interesów fiskalnych i może nakładać także na podmioty odbierające jako profesjonalistów szczególne wymogi, służące realizacji celów ustawowych. Stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT powinno więc mieć charakter wyjątkowy w rozumieniu ustawy – "uzasadniony". Rozważenia wymagają takie okoliczności, jak te, czy z uwagi na zakres działalności odbiorcy, jego wywiązywanie się z obowiązków przestrzegania prawa w prowadzonej działalności, stwierdzone uchybienie ma charakter incydentalny, nie nosi znamion działania celowego, czy nie jest przejawem lekceważącego stosunku tego podmiotu do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków (por. wyroki NSA z 18 listopada 2021 r., II GSK 1203/21, z 1 kwietnia 2022 r., II GSK 192/22).
W tym kontekście wskazać trzeba, że stwierdzone w niniejszej sprawie braki nie były jedynymi, ani pierwszymi uchybieniami, których dopuściła się skarżąca. Jak wynika z ustaleń organów, w zaistniałych uprzednio sytuacjach odstąpiono od wymierzenia kary, jednakże - co wynika z realiów sprawy kontrolowanej – spółka nadal dopuszcza się nieprawidłowości. Tym samym uprawniony jest wniosek, że sama kontrola, ani okoliczność odstąpienia od wymierzenia kary nie podziałały na spółkę dyscyplinująco i nadal nie wywiązuje się ona z obowiązku uzupełnienia dodatkowych danych na zgłoszeniach. Instytucja odstąpienia od wymierzenia kary nie może być natomiast nadużywana. Stąd zasadny jest według sądu wniosek, że wymierzenie spółce kary w kontrolowanej sprawie nastąpiło w zgodzie z zasadą proporcjonalności.
Wskazać trzeba nadto, że nawet niezamierzone uchybienia, jednak występujące wielokrotnie, należy postrzegać w kategoriach nienależytej staranności
w prowadzeniu swoich interesów (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20). Przemawia to więc za stwierdzeniem, że nałożenie kary pieniężnej stanowi adekwatną reakcję w niniejszej sprawie, bowiem zaniechania (działania) skarżącej spółki przyczyniały się do zakłócania działania systemu monitorowania utrudniając
w związku z tym realizację celów istnienia tego systemu. Co znamienne przy tym,
w kontekście oceny należytej staranności spółki, należy wskazać, że osoba prowadząca sprawy spółki, mimo wiedzy o stwierdzonych wielokrotnie przez organ administracji nieprawidłowościach, nie podjęła żadnych działań (zaradczych, zapobiegawczych) mających na celu wyeliminowanie uchybień.
Nieuzasadnione są twierdzenia skargi wskazujące na brak uszczuplenia zaległości podatkowych. Wystarczające jest stwierdzenie, że zakres uchybień stanowi istotne utrudnienie w zapobieganiu uszczupleniom zaległości podatkowych, nawet jeśli w danym przypadku nie doszło do takiego uszczuplenia. Jak już zauważono, takim utrudnieniem jest już brak posiadania danych w systemie przez określony czas. Organy nie mają natomiast obowiązku dowodzenia, że w wyniku działań danego podmiotu doszło do uszczuplenia należności podatkowych. Tego rodzaju obowiązek może wynikać z art. 30 ust. 4 ustawy SENT, nie dotyczy on jednak niniejszej sprawy, gdyż naruszenie skarżącego nie zostało stwierdzone w przypadkach wskazanych
w art. 30 ust. 1 ustawy SENT, lecz w kontroli ukierunkowanej na sprawdzenie wykonania obowiązku z art. 7c ustawy SENT w konkretnych zgłoszeniach SENT.
W związku z powyższym, ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy przemawia za stwierdzeniem, że przesłanka interesu publicznego i interesu strony nie zaistniały.
W świetle powyżej zaprezentowanego stanowiska będącego wynikiem dokonanej kontroli zaskarżonej decyzji, jako niezasadne należy ocenić podniesione
w uzasadnieniu skargi zarzuty, w tym naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 125 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Postępowanie zostało przeprowadzone
z poszanowaniem zasad ogólnych, zgromadzono w sprawie kompletny materiał dowodowy oraz ustalono okoliczności niezbędne do orzekania w sprawie kary pieniężnej.
Podsumowując stwierdzić trzeba, że organy obydwu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły proces wydania decyzji, w tym także w jej części uznaniowej obejmującej ocenę wystąpienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Uwzględniły wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie, zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, pojęcia nieostre zostały zinterpretowane prawidłowo, nie pominięto istotnych elementów stanu faktycznego oraz wybrano rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego,
a jednocześnie należycie je uzasadniono.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.