III SA/GD 227/22

III SA/Gd 227/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Jolanta Sudoł
Paweł Mierzejewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c , art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77, art. 136 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 12
Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. Spółki jawnej z siedzibą w N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 grudnia 2021 r. nr BP.501.1801.2021.1277.PO15.148897 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2021 r. nr WITD.DI.0152.XV1208/42/21 nakładającą karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. Spółki jawnej z siedzibą w N. 1.017 (jeden tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 grudnia 2021 r. nr BP.501.1801.2021.1277.PO15.148897 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a."), art. 4 pkt 22 i art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 919 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.t.d."), § 1, § 2 pkt 3 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1968) oraz art. 4, art. 7 i art. 10 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (tekst jednolity: Dz. Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r.) Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2021 r. nr WITD.DI.0152.XV1208/42/21 nakładającą na "A" Spółkę jawną z siedzibą w N. (dalej także jako "skarżąca") karę pieniężną w łącznej wysokości 2.200 zł za następujące naruszenia:
- wykonywanie w dniu 17 lipca 2021 r. przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (kara 2.000 zł – naruszenie opisane pod l.p. 1.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym);
- przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy w dniach 23 i 30 czerwca 2021 r. (kary odpowiednio po 100 zł; przekroczenie odpowiednio o 6 minut oraz o 12 minut; naruszenie opisane pod l.p. 5.11.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 17 lipca 2021 r. o godzinie 08:40 w [...] na autostradzie A2 (kierunek Ś. ) przeprowadzono kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki Scania o nr. rej. [...] oraz naczepy marki VAN HOOL o nr. rej. [...] . Ww. zespołem pojazdów kierował P. A. wykonując międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Polski do Niemiec w imieniu i na rzecz skarżącej.
W toku kontroli stwierdzono, że ww. zespół pojazdów poruszał się w okresie obowiązywania czasowych ograniczeń oraz zakazów w ruchu niektórych pojazdów na drogach, które obowiązują na terenie RP, to jest w sobotę w okresie od zakończenia roku szkolnego do rozpoczęcia nowego roku szkolnego ("wakacje") w godzinach od 08:00 do godziny 14:00. Dodatkowo w sprawie stwierdzono naruszenie przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do 30 minut. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli z dnia 17 lipca 2021 r. nr [...] .
Pismem z dnia 20 lipca 2021 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącą o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego z urzędu w przedmiocie naruszeń opisanych pod lp. 1.11 oraz 5.11.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
W odpowiedzi na powyższe skarżąca pismem z dnia 4 sierpnia 2021 r. złożyła wyjaśnienia wskazując, że kontrolowany przewóz podlegał wyłączeniu z uwagi na to, iż przewożony towar związany był z utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego (tzw. ruch ciągły). Do wyjaśnień skarżąca załączyła oświadczenie "B" Sp. z o.o. z dnia 16 lipca 2021 r. potwierdzające wskazaną okoliczność.
Postępowanie zakończyło się wydaniem przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji administracyjnej z dnia 17 września 2021 r. nr WITD.DI.0152.XV1208/42/21 nakładającej na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.200 zł.
Pismem z dnia 28 września 2021 r. pełnomocnik skarżącej złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Wydanej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 7a, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Dodatkowo w ocenie pełnomocnika w sprawie doszło do naruszenia art. 10a ust. 2 i art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców oraz art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanych regulacji w niniejszej sprawie. W treści odwołania skarżąca zakwestionowała ustalenia stanu faktycznego sprawy powołując się na oświadczenie "B" Sp. z o.o. z dnia 16 lipca 2021 r.
Organ odwoławczy wskazał dalej, że zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. 1 u.t.d. przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych.
Organ odwoławczy wskazał nadto, że stosownie do art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Z kolei zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są bowiem nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, iż zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 k.p.a. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach organ odwoławczy wskazał, że według lp. 1.11. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2.000 zł. Zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach wprowadzono okresowe ograniczenia ruchu pojazdów poprzez zakaz ich ruchu na drogach na obszarze całego kraju, w następujących terminach: w okresie od najbliższego piątku po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych albo w piątek, w który kończą się zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w szkołach do ostatniej niedzieli przed rozpoczęciem zajęć dydaktyczno-wychowawczych w szkołach, z zastrzeżeniem pkt 1 lit. h:
a) od godziny 1800 do godziny 2200 w piątek,
b) od godziny 8°° do godziny 14°° w sobotę.
c) od godziny 800 do godziny 2200 w niedzielę.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia przepisy § 2 nie mają zastosowania do:
1) pojazdów Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej, Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Służby Ochrony Państwa, pogotowia technicznego, jednostek ochrony przeciwpożarowej, jednostek ratownictwa chemicznego oraz jednostek służb ochrony radiologicznej i ochrony przed skażeniami;
2) pojazdów biorących udział w:
a) akcjach ratowniczych,
b) akcjach humanitarnych,
c) usuwaniu skutków klęsk żywiołowych,
d) usuwaniu awarii;
3) pojazdów używanych:
a) przy budowie dróg i mostów oraz przy ich utrzymaniu,
b) do przewozu żywych zwierząt,
c) dla potrzeb skupu mleka, zbóż lub zwierząt,
d) dla potrzeb bezpośredniego zaopatrzenia statków morskich w paliwo, materiały olejowe, olej smarowy, części zamienne oraz wodę pitną,
e) do przewozu sprzętu transmisyjnego stacji radiowych i telewizyjnych,
f) do przewozu sprzętu dla obsługi imprez masowych, w związku z organizacją tych imprez,
g) do przewozu prasy stanowiącej znaczną część ładunku lub znaczną część dostępnej przestrzeni ładunkowej,
h) do przewozu lekarstw i środków medycznych,
i) do przewozu przesyłek w ramach działalności pocztowej stanowiących znaczną
część ładunku lub znaczną część dostępnej przestrzeni ładunkowej,
j) w związku z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym,
k) do przewozu towarów niebezpiecznych w ilościach, dla których wymagane jest oznakowanie pojazdu tablicami ostrzegawczymi barwy pomarańczowej,
l) do przewozu artykułów szybko psujących się i środków spożywczych, określonych w załączniku do rozporządzenia, stanowiących znaczną część ładunku lub znaczną część dostępnej przestrzeni ładunkowej,
m) do przewozu betonu oraz pomp do jego tłoczenia,
n) do przewozu odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych,
o) do przewozu towarów wyładowanych z wagonów na stacji kolejowej, w promieniu 50 km od tej stacji,
p) w transporcie kombinowanym,
r) dla potrzeb bezpłatnych medycznych badań profilaktycznych;
4) pojazdów wolnobieżnych używanych do prac rolnych i ciągników rolniczych;
5) pojazdów powracających z zagranicy w celu zakończenia przewozu drogowego lub do odbiorcy przewożonego ładunku, mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
6) pojazdów, które wjechały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poza terminami lub godzinami obowiązywania zakazu, w odległości do 50 km od miejsca przekroczenia granicy, oraz oczekujących na granicy na wyjazd z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia przepis ust. 1 pkt 3 dotyczy także pojazdów pustych w drodze po ładunek lub w drodze powrotnej po rozładunku.
Z zebranego materiału dowodowego, w tym protokołu kontroli z dnia 17 lipca 2021 r. nr [...] oraz okazanych w trakcie kontroli dokumentów jednoznacznie wynika, że w dniu 17 lipca 2021 r. o godzinie 08:40 w [...] A2 kierunek Ś. kierowca P. A. wykonywał na rzecz skarżącej przewóz drogowy rzeczy z Polski (G.) do Niemiec (L.) w trakcie obowiązywania czasowego zakazu ruchu. W trakcie postępowania administracyjnego skarżąca przesłała oświadczenie "B" Sp. z o.o. z dnia 16 lipca 2021 r. z informacją, że skontrolowany przewóz związany był z zapewnieniem ciągłości produkcyjnej w zakładzie. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej do odwołania załączył oświadczenie "B" Sp. z o.o. z siedzibą w G. wskazujące, że skontrolowany przewóz był wykonywany w celu zapewnienia i utrzymania ciągłości produkcyjnej. Jednocześnie z oświadczenia tego wynika, że towary przewożone w wyniku wahań i przekroczeń minimalnej lub maksymalnej temperatury mogą zmienić swoją właściwość.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 15 listopada 2021 r. nr. BP.501.1801.2021.1277.PO15.104033 wezwał pełnomocnika skarżącej do przesłania niezbędnych dokumentów, które mogłyby pozwolić organowi na uznanie, że kontrolowany przewóz wykonywany był w związku z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym. Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 24 listopada 2021 r. potrzymał okoliczności podnoszone w odwołaniu a ponadto przesłał informacje o substancji, dla której nie jest wymagana Karta Charakterystyki nr [...]. Dodatkowo pełnomocnik powołując się na poufność informacji handlowych wskazał, że pozostałe żądania organu wskazane w wezwaniu z dnia 15 listopada 2021 r. przekraczają wiedzę i informację do których skarżąca jako podmiot zewnętrzny ma dostęp i prawo do ich otrzymania w związku z realizacją zleconego przewozu.
W ocenie organu odwoławczego podnoszone przez skarżącą okoliczności w toku postępowania administracyjnego, w tym na etapie postępowania odwoławczego, są istotne jednak nie uzasadniają przyjęcia stanowiska, że przewożony ładunek był niezbędny do utrzymania ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym. W związku z tym w ocenie organu w sprawie nie doszło do wypełnienia dyspozycji przepisu wskazanego w § 3 ust. 1 punkt 3 lit. j rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach, który stanowi, że przepisy § 2 nie mają zastosowania do pojazdów używanych w związku z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym.
Dodatkowo po analizie materiału dowodowego wynika, że przewożonym ładunkiem była wytworzona przez nadawcę substancja - olej podstawowy SAE 30/95 SN 500. W związku z tym nie można zakwalifikować powyższego do produktu związanego z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego, w szczególności gdy pełnomocnik prawidłowo wezwany nie wskazał przeznaczenia tego oleju. Natomiast co do oświadczenia nadawcy i ewentualnego braku wpływu na powstanie naruszenia po stronie przewoźnika należy wskazać, iż skarżąca powinna przed zleceniem przewozu swojemu kierowcy dokładnie zbadać czy przewożony ładunek związany jest z wyłączeniem wskazanym w § 3 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach z dnia 31 lipca 2007 r. W niniejszej sprawie przewoźnik w pełni obdarzył wiarą załadowcę i bez dokładnej analizy okoliczności przewozu zlecił swojemu kierowcy zadanie przewozowe co doprowadziło do powstania naruszenia. Dodatkowo bez znaczenia jest okoliczność, że załadowca jakim jest "B" Sp. z o.o. świadczy usługi pracując w ruchu ciągłym. Istotne jest, iż w niniejszej sprawie przewożony był wytworzony olej i w ocenie organu odwoławczego przewóz takiego oleju nie stanowi wyżej wskazanego wyłączenia. Istotne jest, iż towar został załadowany w dniu 16 lipca 2021 r. a kierowca rozpoczął kontrolowany przewóz w dniu 17 lipca 2021 r. w związku z powyższym mając na uwadze obowiązujące zakazy przewoźnik powinien tak zlecić zadanie przewozowe swojemu kierowcy aby ten wykonał przewóz z poszanowaniem obowiązujących przepisów.
Odnosząc się z kolei do naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy organ wskazał, że zgodnie z art. 4 lit. d rozporządzenia (WE) nr 561/2006 przerwa, oznacza okres, w którym kierowca nie może prowadzić pojazdu ani wykonywać żadnej innej pracy, wykorzystywany wyłącznie do wypoczynku. Zgodnie z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca, co najmniej czterdzieści pięć minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30 minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego.
Organ odwoławczy po przeprowadzeniu ponownej analizy danych cyfrowych, z uwzględnieniem błędów lub zdarzeń w postaci braku napięcia zważył, że kierowca P. A. w dniu 23 czerwca 2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 6 minut. W okresie tym kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 36 minut - tj. od godziny 10:52 do godziny 15:28 dnia 23 czerwca 2021 r. nie odbierając w tym czasie przerwy w wymiarze 45 minut nieprzerwanego odpoczynku lub przerwy dzielonej w dwóch częściach, z których pierwsza powinna wynosić co najmniej 15, a druga co najmniej 30 minut nieprzerwanego odpoczynku - po 4 godzinach i 30 minutach prowadzenia pojazdu. W toku postępowania nie okazano wydruków uzasadniających odstąpienie od przepisów zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r., który stanowi, iż pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój.
Ponadto organ odwoławczy po przeprowadzeniu ponownej analizy danych cyfrowych, z uwzględnieniem błędów lub zdarzeń w postaci braku napięcia zważył, że kierowca P. A. w dniu 30 czerwca 2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 12 minut. W okresie tym kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 42 minut - tj. od godziny 11:54 do godziny 16:43 dnia 30 czerwca 2021 r. nie odbierając w tym czasie przerwy w wymiarze 45 minut nieprzerwanego odpoczynku lub przerwy dzielonej w dwóch częściach, z których pierwsza powinna wynosić co najmniej 15, a druga co najmniej 30 minut nieprzerwanego odpoczynku - po 4 godzinach i 30 minutach prowadzenia pojazdu. W toku postępowania nie okazano wydruków uzasadniających odstąpienie od przepisów zgodnie z art. 12 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy uznał, że są one niezasadne. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje nadto na zaistnienie przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d. względem stwierdzonych dwóch naruszeń lp. 5.11.1 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz naruszenia lp. 1.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Zgodnie z ww. przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. W tym zakresie przede wszystkim należy wskazać, że ewentualne okoliczności uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 92c u.t.d. powinien wykazać sam przedsiębiorca. W realiach sprawy taka sytuacja nie miała miejsca.
W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że decyzja wydana przez organ pierwszej instancji jest zgodna z prawem.
W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" Spółka jawna z siedzibą w N. reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru wniosła o uchylenie wydanych decyzji w całości oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:
- art. 7, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego, to jest w szczególności jednoczesne przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia z jednej strony informacji wskazanych w protokole kontroli a jednocześnie uznania, że przedłożone dowody uzasadniające odstępstwo od okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych pojazdów na drogach nie mają miejsca w sprawie;
- art. 7a k.p.a. oraz art. 10a ust. 2 i art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców poprzez naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony oraz naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy, czego konsekwencją było naruszenie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. j rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że oświadczenie "B" Sp. z o.o. przedłożone w toku postępowania odnosi się zarówno do kwestii utrzymania ciągłości produkcji jak i świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym. Dodatkowo, w toku postępowania skarżąca przedłożyła pismo Biura Zarządzania Łańcuchem Dostaw "B" Sp. z o.o., z którego wprost wynika, że produkty "B" Sp. z o.o. dostarczane są do klientów pracujących w ruchu ciągłym. Organ w swojej decyzji nie odniósł się do powyższego dokumentu poza stwierdzeniem, że spółka sama powinna przed podjęciem przejazdu zbadać przeznaczenie przewożonego produktu, a nie obdarzać w pełni zaufaniem załadowcy.
Niezależnie od powyższego skarżąca wskazała, że organ w trakcie postępowania wezwał o przedstawienie wyjaśnień dotyczących przeznaczenia przewożonego wyroku oraz informacji o procesie produkcyjnym odbiorcy wyrobu – kontrahenta spółki "B" Sp. z o.o. W odpowiedzi na to wezwanie spółka wyjaśniła, że żądane przez organ informacje wykraczają poza zakres wiedzy i informacji, do których spółka jako podmiot zewnętrzny ma dostęp i prawo do ich otrzymania w związku z realizacją zleconego przewozu. W ocenie skarżącej są to poufne informacje handlowe, względnie zastrzeżone tajemnice przedsiębiorstwa. Kompetencje spółki jako przewoźnika nie obejmują wnoszenia o ich otrzymanie zarówno od wysyłającego towar jak i od odbiorcy towaru. Co nadto istotne, skarżąca przy wykonywaniu zlecenia przewozowego opierała się w dobrej wierze o dokumenty i informacje dostarczone przez zleceniodawcę, czyli "B" Sp. z o.o., jednego z największych krajowych producentów olejów i smarów. Wysoce nieprawdopodobne jest zatem, iż podmiot o takim statusie miałby celowo wprowadzać w błąd zarówno swoich zleceniobiorców jak i organy administracji publicznej przy przekazywaniu informacji istotnych dla postępowania.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.") sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie w części.
Wskazać należy, że art. 92a ust. 1 u.t.d. przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (ust. 7).
Zgodnie z treścią lp. 1.11. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2.000 zł.
Istotnym jest przy tym wskazanie, że rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach stanowi (§ 3 ust. 1 pkt 3 lit. j), że okresowe ograniczenia ruchu pojazdów nie mają zastosowania do pojazdów używanych w związku z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym.
W realiach rozpatrywanej sprawy organy Inspekcji Transportu Drogowego uznały zgodnie, że wskazany w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. j powyższego rozporządzenia wyjątek nie został przez skarżącą wykazany w toku postępowania. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazywał, że pojazd skarżącej został załadowany gotowym produktem (olejem bazowym) w dniu 16 lipca 2021 r., a kierowca ruszył do odbiorcy w Niemczech w dniu następnym, to jest 17 lipca 2021 r. Organ ten wskazał również, że nie ma znaczenia w sprawie czy załadowca jest zakładem pracującym w trybie ciągłym czy też nie. Za pracę w pracę w ruchu ciągłym można zaś uznać pracę, która z przyczyn obiektywnych musi być kontynuowana bez przerwy przez 24 godziny codziennie, włącznie z dniami ustawowo wolnymi od pracy. Typowymi przykładami zakładów pracy, gdzie praca musi być wykonywana bez przerwy są huty lub elektrociepłownie. W ocenie organu pierwszej instancji konieczność pracy w ruchu ciągłym może być też uzasadniona koniecznością ciągłego zaspokajania potrzeb ludności.
Organ odwoławczy poza częściowym przytoczeniem twierdzeń organu pierwszej instancji wskazał z kolei, że podnoszone przez skarżącą okoliczności w toku postępowania administracyjnego, w tym na etapie postępowania odwoławczego, są istotne jednak nie uzasadniają przyjęcia stanowiska, że przewożony ładunek był niezbędny do utrzymania ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym. Organ odwoławczy podkreślił nadto, że przewożonym ładunkiem była wytworzona przez nadawcę substancja - olej podstawowy SAE 30/95 SN 500. W związku z tym nie można zakwalifikować powyższego do produktu związanego z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego, w szczególności gdy pełnomocnik skarżącej w następstwie stosownego wezwania ze strony organu nie wskazał przeznaczenia przedmiotowego oleju. Natomiast co do oświadczenia nadawcy i ewentualnego braku wpływu na powstanie naruszenia po stronie przewoźnika organ odwoławczy uznał, że skarżąca powinna przed zleceniem przewozu swojemu kierowcy dokładnie zbadać, czy przewożony ładunek związany jest z wyłączeniem wskazanym w § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach.
Skarżąca w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze zaprezentowała pogląd, że w ustalonym stanie faktycznym ma zastosowanie wyjątek od okresowych ograniczeń ruchu pojazdów, ustanowiony w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. j rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach. Wystarczające dla wskazanej konstatacji jest prawidłowe odczytanie treści oświadczeń złożonych przez "B" Sp. z .o.o.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę, mając na względzie spór stron co do uwarunkowań faktycznych sprawy uznał, że stan faktyczny determinujący konieczność zastosowania wyłączenia, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. j powołanego wyżej rozporządzenia, a zatem rzutujący wprost na możliwość wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie nie został ustalony prawidłowo, co oznacza naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika bezsprzecznie, że skarżąca nie prowadzi przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym, a samochód ciężarowy wraz z naczepą, którymi wykonywała transport, nie ma statusu pojazdu używanego w związku z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług takiego przedsiębiorstwa. Mając zaś na względzie twierdzenia skarżącej jak i okoliczność, że przedmiotem postępowania jest nałożenie administracyjnej kary pieniężnej należało ustalić ponad wszelką wątpliwość, czy pojazd skarżącej jest używany - w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 lit. j rozporządzenia - w związku z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym. Mając na uwadze fakt, że transport oleju realizowany był z Polski do Niemiec organy trafnie zauważyły, że w sprawie bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy "B" Sp. z o.o. jest zakładem produkcyjnym pracującym w ruchu ciągłym. Co oczywiste, wymuszona względami technologicznymi produkcja oleju przez zakład produkcyjny pracujący w ruchu ciągłym nie implikuje konieczności jego przewozu w czasie obowiązywania ograniczeń w ruchu drogowym. Należy bowiem założyć, że olej można zmagazynować i przewieźć w innym czasie. Interpretacja przeciwna czyniłaby ograniczenia, o których mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu a limine iluzorycznymi, bowiem sam fakt wyprodukowania danego towaru i jego dystrybucji na rzecz podmiotu trzeciego w czasie, gdy dane ograniczenia obowiązują, byłby usprawiedliwieniem dla ich niestosowania.
Należy jednakże zwrócić uwagę, że toku postępowania odwoławczego skarżąca przedłożyła oświadczenie "B" Sp. z o.o., z którego wprost wynika, że produkty spółki są dostarczane do klientów pracujących w ruchu ciągłym, co oznacza, że dotrzymanie terminów dostaw jest niezbędne do utrzymania ciągłości produkcji. W ocenie Sądu orzekającego, w nawiązaniu do treści wezwania z dnia 15 listopada 2021 r., uznać należy, że organ odwoławczy dysponując wskazanym oświadczeniem winien skierować - przy powziętych wątpliwościach co do okoliczności mających znaczenie w sprawie - żądanie dotyczące przeznaczenia przewożonego towaru do "B" Sp. z o.o. a nie do skarżącej będącej przewoźnikiem. Identycznie należy postrzegać adresata żądania wyjaśnień związanych z informacją o procesie produkcyjnym mającym miejsce w "C" GmbH. W przypadku konieczności pozyskania informacji o procesie produkcyjnym mającym miejsce w Niemczech adresatem takim winna być "B" Sp. z o.o. (która takie informacje mogłaby pozyskać od swojego niemieckiego kontrahenta) albo bezpośrednio "C" GmbH. Należy w pełni podzielić zapatrywanie skarżącej, że żądanie wyjaśnień w tej materii od skarżącej będącej przewoźnikiem jest z założenia nieracjonalne i wadliwe, zważywszy przede wszystkim obiektywną trudność w pozyskaniu stosownych informacji od podmiotu, którego ze skarżącą nie łączy żadna relacja, w tym relacja biznesowa.
W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy w powyższym zakresie nie został wyjaśniony należycie, toteż doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego statuujących zasadę prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Sąd uznał przy tym za zasadne uchylenie wyłącznie decyzji organu odwoławczego. Wskazać w tym miejscu należy, że organ odwoławczy ma możliwość zastosowania art. 136 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy materiał zebrany przez organ pierwszej instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub gdy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego niemożliwym było uznanie pewnych faktów za udowodnione. Wskazać ponadto należy, że kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu pierwszej instancji polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. W dalszym toku postępowania organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego i podjąć w oparciu o art. 136 § 1 k.p.a. działania w celu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy.
W tym celu organ odwoławczy winien uzupełnić materiał dowodowy sprawy o dokumenty pozwalające na rozwianie wątpliwości co do tego, że czy pojazd skarżącej był w dniu 17 lipca 2021 r. używany - w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 lit. j rozporządzenia - w związku z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym. W tym celu organ winien wezwać wskazane wyżej podmioty do przedłożenia stosownej dokumentacji odnoszącej się do realizowanego przewozu i jego przedmiotu.
W tej sytuacji Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił decyzję organu odwoławczego w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2021 r. nr WITD.DI.0152.XV1208/42/21 nakładającą karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (punkt pierwszy sentencji wyroku).
W kwestii naruszenia, o którym mowa w l.p. 5.11.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Sąd podzielił w pełni argumentację i wnioski przedstawione przez organy orzekające.
Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem wprost, że kierowca skarżącej w dniu 23 czerwca 2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 6 minut. W okresie tym kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 36 minut – to jest od godziny 10:52 do godziny 15:28 dnia 23 czerwca 2021 r. nie odbierając w tym czasie przerwy w wymiarze 45 minut nieprzerwanego odpoczynku lub przerwy dzielonej w dwóch częściach, z których pierwsza powinna wynosić co najmniej 15, a druga co najmniej 30 minut nieprzerwanego odpoczynku - po 4 godzinach i 30 minutach prowadzenia pojazdu. Ponadto w dniu 30 czerwca 2021 r. kierowca skarżącej przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 12 minut. W okresie tym kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 42 minut – to jest od godziny 11:54 do godziny 16:43 dnia 30 czerwca 2021 r. nie odbierając w tym czasie przerwy w wymiarze 45 minut nieprzerwanego odpoczynku lub przerwy dzielonej w dwóch częściach, z których pierwsza powinna wynosić co najmniej 15, a druga co najmniej 30 minut nieprzerwanego odpoczynku - po 4 godzinach i 30 minutach prowadzenia pojazdu.
W toku postępowania nie okazano z kolei wydruków uzasadniających odstąpienie od przepisów zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r., który stanowi, iż pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój.
W pozostałej części skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu, o czym orzeczono jak w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie trzecim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę (łącznie 1.017 zł) składa się kwota wynagrodzenia reprezentującego skarżącą radcy prawnego (900 zł), ustalona zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), kwota wpisu od skargi (100 zł) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).