III SA/Gd 218/24

III SA/Gd 218/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1438
art. 29 ust.1., ust.2, ust.8
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
art. 5 ust.2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
par.13 ust.2 pkt 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak(spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2024 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 11 marca 2024 r., nr 111/6621/9011/2024 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 listopada 2023 r. (nr 0209-00000020048/23) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Lęborku – działając na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej zwanej: "k.p.a."); art. 29 ust. 1, ust. 2 i ust. 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm. - zwanej dalej: "ustawą o Agencji"), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (t.j.: Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz w związku z § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (t.j.:Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm. – zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 11 sierpnia 2004 r."), art. 49 ust. 113 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. U. WE Nr 327 z 12.12.2001 r. – zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 2419/2001"), art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UEL 153 z 30.04.2004, Polskie wydanie specjalne: Rozdział 3 Tom 46 P. 87 -118 - zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 817/2004"), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 368, str. 74 z 23.12.2006 ze zm.- zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1975/2006"), art. 73 ust. 1, 3 i 5 w zw. z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, l. 44, str. 243 ze zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 796/2004") - ustalił wobec Z. P. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w łącznej wysokości 126.784,00 zł.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 lipca 2005 r. Z. P. (zwany dalej także "stroną", "skarżącym", "beneficjentem", "rolnikiem", "producentem rolnym") złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Lęborku wniosek o przyznanie płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na 2005 rok, a następnie w dniu 24 października 2005 r. dokonał zmiany do tego wniosku.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku decyzją z dnia 7 czerwca 2006 r. (nr 0209-2006-000249) przyznał stronie płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych na kwotę 49.266,20 zł, na zalesianie gruntów rolnych z tytułu:
- wsparcia na zalesienie w wysokości 38.965,00 zł, płatnego jednorazowo po wykonaniu zalesienia;
- premii pielęgnacyjnej w wysokości 2.377,20 zł, płatnej corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia;
- premii zalesieniowej w wysokości 7.924,00 zł, płatnej corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.
Organ wskazał, że we wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) od roku 2007, w punkcie VI "Oświadczenia i zobowiązania: Beneficjent zobowiązuję się do: ppkt 2) niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: a) o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesianie, b) o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego danych objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania zobowiązania a w szczególności, jeżeli zmiana ta dotyczy: wykorzystania gruntów, wielkości powierzchni, przeniesienia własności części albo wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rzecz innego rolnika.
Następnie organ wyjaśnił, że w roku 2021 nie wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku wniosek o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych od Z. P. Ze względu na niezłożenie wniosku o wypłatę płatności na zalesienie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) rok 2021, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku w dniu 8 października 2021 r. wydał decyzję (nr 0209-2021-001341) o odmowie przyznania płatności na zalesianie.
W dniu 8 października 2021 r. Kierownik BP ARiMR w Lęborku skierował Z.P. do kontroli na miejscu w celu wyjaśnienia braku wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2021.
W dniu 1 lutego 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku wpłynął Protokół z czynności kontrolnych Nr [...] zalesianie gruntów rolnych, w którym dostarczono informację, że beneficjent odmówił podpisania Raportu z uwagi na fakt, iż nie jest już właścicielem działek ewidencyjnych [...] i [...], na których znajduje się zalesienie.
Jednocześnie też organ wyjaśnił, że w dniu 16 marca 2021 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku wpłynął pochodzący od H.P.:
- Wniosek transferowy o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w ramach (PROW 2004-2006);
- Oświadczenie przejmującego współwłasność działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych;
- Akt Notarialny Rep. A nr [...], z którego wynika, że w ramach umowy o podział majątku wspólnego H.P.z dniem 8 października 2020 r. nabyła pełne prawo do działek ewidencyjnych położonych w województwie pomorskim, powiat [...[, gmina C., obręb ewidencyjny [...] o numerach [...] i [...] zadeklarowanych we "Wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2005" złożonym przez Z.P..
Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 655) "(...) w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...)".
W związku z powyższym organ stwierdził, że nastąpiło przekroczenie ww. terminu przez H.P.na złożenie wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania o 68 dni.
W wyniku ustaleń dokonanych w toku postępowania na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji w sprawie ustalenia nienależenie pobranych płatności, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku stwierdził nieprawidłowość, czyli przekroczenie terminu 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności działek o nr [...] i [...] na H. P., co skutkuje obowiązkiem zwrotu przyznanych Z.P.ww. decyzją z dnia 7 czerwca 2006 r. płatności premii zalesieniowej (płatnej corocznie przez 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia). U beneficjenta nie stwierdzono bowiem uchybień w stosunku do form płatności: wsparcia na zalesienie i premii pielęgnacyjnej.
W niniejszej sprawie w dniu 16 września 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych Z.P.na mocy ww. decyzji z dnia 7 czerwca 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1/ pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2/ krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych w tym przypisie funduszy.
Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych za lata 2005-2020, przyznane Z.P.decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku z dnia 7 czerwca 2006 r. zostały przelane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, iż rolnik - Z.P., zgodnie z dostarczonym Aktem Notarialnym Rep. A nr [...], z dniem 8 października 2020 r. utracił prawo do działek ewidencyjnych położonych w województwie pomorskim, powiat [...], gmina C., obręb ewidencyjny [...] o numerach [...] i [...], zadeklarowanych we "Wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2005".
W związku z powyższym pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości 126.784,00 zł stanowi kwotę nienależnie pobranych płatności podlegającą zwrotowi, na którą składają się kwoty 16 płatności przyznanych za poszczególne lata od 2005 do 2020 r. w wysokości po 7.924,00 zł każda.
Organ wskazał, że zacytowany przepis art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje swoim zakresem sytuację, gdy stwierdzona została nieprawidłowość, której następstwo stanowi obowiązek zwrotu.
Organ przywołując treść § 13 pkt 3 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. podkreślił, że stwierdził nieprawidłowość zgodnie z informacjami Aktu Notarialnego Rep. A nr [...], z którego wynika, że w ramach umowy o podział majątku wspólnego, H. P. z dniem 8 października 2020 r. nabyła pełne prawo do działek ewidencyjnych położonych w województwie pomorskim, powiat l., gmina C., obręb ewidencyjny [...] o numerach [...] i [...], zadeklarowanych we "Wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2005" złożonym przez Z.P., skutkującą obowiązkiem zwrotu przyznanych Z.P.decyzją z dnia 7 czerwca 2006 r. (nr 0209-2006-000249) płatności premii zalesieniowej w wysokości 7.924,00 zł płatnej corocznie przez 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.
Powyższe oznacza, że kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności stanowi kwota odpowiadająca kwocie płatności wypłaconej za powierzchnię, na której stwierdzona została nieprawidłowość skutkująca powstaniem obowiązku zwrotu pobranych płatności, w wysokości 126.784,00 zł (7.924,00 zł x 16).
Organ wskazał, że po złożeniu odwołania beneficjenta - Z.P. od "pierwotnej" decyzji z dnia 17 lutego 2023 r. (nr 0209-00000004021/23) Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni uchylił te decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po zastrzeżeniach, które przedstawił Z.P. w odwołaniu od ww. decyzji, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Lęborku przekazał ww. beneficjentowi pismo z prośbą o przedstawienie i dostarczenie dowodów potwierdzających, że wielokrotnie (jak zostało to ujęte w odwołaniu) osobiście oraz w wyznaczonych terminach pojawiał się w Biurze Powiatowym ARiMR w Lęborku i został zapewniony, że nie będzie miał żadnych konsekwencji.
W odpowiedzi na powyższe Z.P. w dniu 28 września 2023 r. złożył wniosek dowodowy, w którym wnosił o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania jego, jako strony postępowania, H.P. oraz C.B.jako świadków.
W dniu 3 października 2023 r. zostały wysłane wezwania do ww. świadków o stawienie się w charakterze świadka w dniu 24 października 2023 r.
Dnia 24 października 2023 r. odbyło się przesłuchanie wezwanych świadków, którzy złożyli wyjaśnienia w sprawie nieterminowego dostarczania dokumentów (dokumenty dostarczano po wyznaczonym terminie), dotyczących działek zadeklarowanych we wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) na lata od roku 2005 do roku 2020 przez Z.P., numer producenta [...]. W tym samym dniu odbyło się przesłuchanie strony.
Po przytoczeniu zeznań Z.P. organ stwierdził, że "Wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych", składany i podpisywany przez Z.P. przez 16 lat w części XII zawiera: "Oświadczenia i zobowiązania", w którym beneficjent zobowiązał się do m.in. "niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych oraz o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych przeze mnie zobowiązań, a w szczególności, jeżeli zmiana ta dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni, przeniesienia własności części albo wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego".
Natomiast - po przytoczeniu zeznań H.P. i C.B.-organ wskazał, że z wyjaśnień powołanych i przedstawionych świadków przez beneficjenta, wynika, że Z.P. nie poinformował osoby przejmującej działki składane we "Wniosku o płatność na zalesienie gruntów rolnych" o konieczności zarejestrowaniu się do ewidencji producentów i dostarczeniu podpisanych dokumentów czyli: oświadczenia przejmującego własność działek objętych Wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie, Aktu Notarialnego, Protokołu dotyczącego podziału majątku. Z tego wynika, że Z.P. nie dotrzymał składanego i podpisywanego przez 16 lat zobowiązania.
Organ wyjaśnił, że w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, z późn. zm.) organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 z zm.), odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90 ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1 ze zm.), który stanowi, iż w odniesieniu do operacji, dla których nie jest określony termin operacyjny w sektorowych przepisach rolnych, stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane.
Ponadto, zgodnie z art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006, warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a/ oraz w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR, nie licząc odsetek. Zgodnie z tabelą korelacji, dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, odpowiada aktualnie art. 54 i 56 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Artykuł 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stanowi, że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:
a/ w przypadku, gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony
- jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub
- jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych;
b/ w przypadku, gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.
Organ wyjaśnił, że kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje Kierownik Biura Powiatowego Agencji, dotyczy sprawy o przyznanie pomocy na zalesianie w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla każdego środka wsparcia: zalesianie gruntów rolnych, zalesianie gruntów innych niż rolne.
W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty pomocy na zalesianie w wysokości 7.924,00 zł przyznane za lata 2005-2020. Stwierdzić należy, iż każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Organ zaznaczył też, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni decyzją z dnia 11 marca 2024 r. (nr 111/6621/9011/2024) uchylił w całości zaskarżoną decyzję i ustalił Z.P.kwotę nienależnie pobranej pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych w wysokości 89.541,20 zł.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że okolicznością bezsporną jest, że - jak przewidziano w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (dalej także "rozporządzenia ZGR") - Z.P. z chwilą otrzymania pierwszej płatności za zalesienie, co miało miejsce w dniu 25 lipca 2006 r., podjął zobowiązanie do prowadzenia uprawy leśnej założonej na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...] przez okres kolejnych 20 lat.
Zgodnie z umową o podział majątku wspólnego sporządzoną w formie aktu notarialnego w dniu 8 października 2020 r. nastąpiło przeniesienie własności powyższej nieruchomości na rzecz H.P., która uchybiła 3-miesięcznemu terminowi określonemu w § 11 ust. 1 w zw. z ust. 4 rozporządzenia ZGR na wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie, czego dokonała dopiero w dniu 16 marca 2021 r. Powyższe skutkowało m.in. koniecznością rozpoczęcia procedury dochodzenia zwrotu płatności w oparciu o § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia ZGR, co odbywa się w drodze odrębnego postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie przepisów art. 29 ust. 1-2 ustawy o ARIMR. Zostało ono wszczęte przez organ I instancji w dniu 20 września 2022 r. i zakończone zaskarżoną decyzją z dnia 7 listopada 2023 r., w której Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku orzekł o zwrocie nienależnie pobranych płatności na zalesienie w kwocie 126.784,00 zł, na którą składają się wypłacone beneficjentowi kwoty premii zalesieniowej za lata 2005-2020.
W ocenie organu odwoławczego kwota ta jest nieprawidłowa i jest zawyżona, ponieważ nie uwzględniono w odpowiedni sposób poszczególnych składowych płatności zalesieniowej oraz okresów przedawnienia wynikających z norm prawa obowiązujących w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że - jak wskazano w § 4 ust. 1 rozporządzenia ZGR - płatność za zalesienie dzieli się na: 1/ wsparcie na zalesienie; 2/ premię pielęgnacyjną i 3/ premię zalesieniową.
Zwrotowi nie podlega pobrane przez stronę (rolnika) wsparcie na zalesienie - wypłacone jednorazowo w dniu 25 lipca 2005 r. w kwocie 38.965,00 zł, ponieważ do przeniesienia posiadania zalesionych gruntów doszło po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji przyznającej płatność. Zasada ta, wynikająca z § 13 ust. 3 pkt 3 lit. b/ rozporządzenia ZGR, nie ma jednak zastosowania w odniesieniu do premii pielęgnacyjnej, ani premii zalesieniowej.
Z uwagi na wieloletni charakter realizowanego programu zalesieniowego oraz w związku z obowiązującymi przepisami przejściowymi do płatności zrealizowanych w oparciu o wnioski o przyznanie oraz wypłatę płatności na zalesianie składane przed rokiem 2010 zastosowanie znajduje art. 73 ust. 1 i 5 rozporządzenia nr 790/2014, natomiast dla pozostałych - art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95.
Zgodnie z art. 73 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia nr 796/2004 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.
Organ odwoławczy wskazał, że pierwsze powiadomienie Z.P. o nieuzasadnionym charakterze premii zalesieniowych przyznanych za lata 2005-2009 i wypłaconych od 25 lipca 2006 r. do 10 sierpnia 2009 r. w łącznej wysokości 31.696 zł miało miejsce w dniu doręczenia zaskarżonej decyzji, tj. 8 listopada 2023 r., a zatem po upływie 10 lat od wypłaty powyższych środków. Wobec tego nastąpiło przedawnienie zwrotu tej części nienależnych środków.
Inicjalne zawiadomienie o nieuzasadnionym charakterze premii pielęgnacyjnej ma miejsce natomiast w niniejszej decyzji, jako że organ I instancji pominął tą składową płatności zalesieniowej w swoich obliczeniach. Nienależnymi są kwoty premii pielęgnacyjnej wypłacone w okresie od 25 lipca 2006 r. do 10 sierpnia 2009 r. - łącznie 9.508,80 zł i także w tym przypadku zachodzi przedawnienie obowiązku zwrotu środków, jako że minęło 10 lat od ich przekazania stronie.
W przypadku wypłaty premii pielęgnacyjnej w kwocie 2.377,20 zł, jaka miała miejsce w dniu 20 sierpnia 2010 r., a także wypłat premii zalesieniowych dokonanych od 20 sierpnia 2010 r. do 31 lipca 2020 r. w łącznej wysokości 87.164,00 zł zastosowanie znajduje art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, który stanowi, iż okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, ale w odniesieniu do programów wieloletnich, w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.
Datą dopuszczenia się nieprawidłowości jest dzień przeniesienia własności zalesionych gruntów na rzecz H.P., co miało miejsce w dniu 8 października 2020 r. Działanie - zalesienie gruntów rolnych jest programem wieloletnim, bowiem zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ZGR wymagane jest zobowiązanie się do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 426/17).
Tym samym okres przedawnienia w przypadku premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowych wypłaconych w okresie od 20 sierpnia 2010 r. do 31 lipca 2020 r. (łącznie 89.541,20 zł) ulega przedłużeniu do dnia 25 lipca 2026 r., w którym upłynie 20 lat od chwili uzyskania pierwszej płatności na zalesienie przez Z.B.
Wypłata płatności za zalesienie uznanych za nienależne nie miała w żadnej mierze charakteru błędu organu, ponieważ weryfikując wniosek a następnie przyznając i wypłacając stronie kolejne środki, nie sposób było przewidzieć, iż beneficjent zaniecha kontynuacji podjętego przez siebie zobowiązania poprzez przekazania własności zalesionych gruntów na rzecz innej osoby bez formalnego przejęcia realizacji programu. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, nie zaszły przesłanki do odstąpienia dochodzenia zwrotu określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 (dla płatności za lata 2005-2009), art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 w kwestii błędu organu (dla płatności dokonanej w 2010), art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 (dla płatności za lata 2011-2014) oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 (dla płatności za lata 2015-2020).
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że nie było podstaw do odstąpienia od dochodzenia nienależnych kwot w przypadkach, które opisują art. 28a ustawy PROW 2007-2013 oraz art. 44 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020, a więc wówczas, gdy kwota do zwrotu nie przekracza równowartości 100 euro, przeliczonej według wytycznych określonych w prawodawstwie unijnym. Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje się, dotyczy pojedynczej sprawy o przyznanie płatności w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika. Łączna suma premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej w wysokości 10.301,20 zł wypłacona na podstawie wniosku o wypłatę złożonego dnia 23 czerwca 2010 r., a także kwoty premii zalesieniowej przekazane na podstawie wniosków obejmujących lata 2011-2020 każdorazowo w wysokości 7.924 zł, w oczywisty sposób przekraczają równowartości 100 euro.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się także, aby w sprawie zachodziła sytuacja, którą opisuje § 13 ust. 8 rozporządzenia ZGR, tzn. aby wystąpiły w niej wyjątkowe okoliczności, o jakich mowa w art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004, wykluczające obowiązek zwrotu. Stanowią one sytuacje nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia i uniknięcia, przy dochowaniu należytej staranności ze strony wnioskodawcy, a ich katalog jest otwarty i nie ogranicza się do enumeratywnie wymienionych w tej normie zdarzeń. Choć niewątpliwie w chwili podjęcia zobowiązania Z.P. nie był w stanie przewidzieć, że w 2020 r. dojdzie do rozwiązania jego związku małżeńskiego, to jednak - przy zachowaniu odpowiedniej skrupulatności - mógł on uniknąć jego negatywnych skutków, wynikających z utraty władztwa nad zalesionymi gruntami na rzecz H.P., zwłaszcza że wykazywała ona chęć do kontynuacji realizacji programu, a wręcz podjęła inicjatywę w tym zakresie, która jednak ostatecznie okazała się nieskuteczna z uwagi na upływ terminu określonego w § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ZGR. To nie bowiem sam rozwód doprowadził do powstania nienależnych płatności, lecz uchybienie powyższego terminu. Ono zaś wynikało z braku uzyskania przez zainteresowane strony odpowiedniej informacji na temat procedury przekazania zobowiązań i obostrzeń czasowych, w jakich może ona zostać skutecznie przeprowadzona. Podkreślenia wymaga, że termin na złożenie wniosku, o który mowa w § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ZGR jest terminem materialnoprawnym, nieprzywracalnym, którego uchybienie powoduje wygaśnięcie uprawnień do przyznania płatności (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 441/13).
Nawet jednak gdyby uznać, iż w sprawie zaszła nadzwyczajna okoliczność, która potencjalnie wyklucza konieczność zwrotu nienależnych środków, to nie została ona zgłoszona do ARiMR w sposób przewidziany w art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004, a więc pisemnie oraz w ciągu 10 dni roboczych od dnia, kiedy było to możliwe. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2011 r. "w przypadku zawiadomienia właściwego organu administracyjnego o wystąpieniu siły wyższej zawiadomienie to ma być dokonane przez rolnika w formie pisemnej, a treść składanego pisma nie może budzić wątpliwości, iż chodzi o przypadek wystąpienia siły wyższej, zaś nadzwyczajna okoliczność, jaką jest taka siła, musi zostać poparta wiarygodnymi dowodami".
Takie kryteria spełnia dopiero pisemna informacja Z.P. przedłożona organowi I instancji w dniu 27 września 2022 r. Nie wypełnia ich natomiast wniosek o wpis do ewidencji producentów złożony indywidualnie przez H.P.w dniu 6 sierpnia 2020 r., ponieważ jego treść w żaden sposób nie odnosiła się do sytuacji prawnej, jaka zaistnieje w sprawie - nie wynikała z niego okoliczność przyszłego rozwodu, ani podziału majątku.
Organ odwoławczy dodał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku podjął próbę wyjaśnienia intencji H.P. w złożeniu powyższego podania, ale nie odpowiedziała ona na pisemne wezwanie organu w tym przedmiocie. Również wniosek o przyznanie płatności na zalesianie przedłożony przez nią wraz z załącznikami w dniu 16 marca 2021 r. nie zawierał żadnej informacji, którą można by odczytać jako powiadomienie o zaistnieniu nadzwyczajnej okoliczności.
Przyjąć należy, iż odpowiedniego zgłoszenia do ARiMR można było dokonać w ciągu 10 dni roboczych od daty dokonania podziału majątku, co nastąpiło w dniu 8 października 2020 r. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania § 13 ust. 8 rozporządzenia ZGR, a zatem płatność na zalesianie podlega zwrotowi bez stosowania wyjątku ustanowionego w tym przepisie.
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności za zalesienie w wysokości 89.541,20 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 809/2014, a w sprawie nie zachodzą żadne negatywne przesłanki do odstąpienia od dochodzenia jej zwrotu określone w prawodawstwie krajowym i unijnym.
Odnosząc się natomiast do zarzutów i okoliczności przedstawionych w odwołaniu, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni stwierdził, że w sprawie nie naruszono § 13 ust. 3 pkt 3 lit. b/ w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia ZGR oraz art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez ustalenie obowiązku zwrotu, mimo że wsparcie na zalesienie nie podlega windykacji, jeżeli przeniesienie przez producenta rolnego własności działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie.
Przeniesienie posiadania zalesionych gruntów na H.P.faktycznie nastąpiło po upływie 5 lat od wydania decyzji przyznającej płatność zalesieniową, ale wyjątek od konieczności zwrotu określony w § 13 ust. 3 pkt 3 lit. b/ rozporządzenia ZGR odnosi się wyłącznie do wsparcia na zalesienie, które jest jednym z trzech elementów płatności za zalesienie. Nie dotyczy on natomiast obowiązku zwrotu premii pielęgnacyjnej, ani premii zalesieniowej. Na żadnym etapie niniejszego postępowania nie wskazywano na konieczność zwrotu wsparcia na zalesienie uzyskanego przez Z.P. na mocy decyzji z dnia 7 czerwca 2006 r. (nr 0209-2006-000249) w wysokości 38.965,00 zł.
Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku błędnie ustalił, które składowe płatności na zalesienie, obejmujące jakie lata ich pobierania, podlegają zwrotowi, co jednak sanowano w decyzji odwoławczej.
Obowiązek odzyskania wszystkich kwot premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej, wypłaconych na podstawie wniosków składanych do roku 2009 uległ przedawnieniu na zasadzie określonej w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Dochodzenie należności dotyczy pomocy wypłaconej w oparciu o wnioski składane począwszy od roku 2010, ponieważ, zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, w ich przypadku okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, co miałoby miejsce w dniu 25 lipca 2026 r., zgodnie ze zobowiązaniem podjętym przez stronę.
Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie niewątpliwie doszło do zmiany właściciela działek objętych płatnością na zalesianie. Stanowiły one własność Z.P. i H.P. jako wspólność ustawowa majątkowa małżeńska, a po dokonaniu podziału majątku jej jedynym właścicielem stała się H.P.. Taki stan faktyczny w całości wypełnia dyspozycje § 11 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia ZGR. Umowa o podział majątku wspólnego z dnia 8 października 2020 r. jest tożsama z "inną umową", o której mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia ZGR. Zastosowanie powyższych norm nie jest zawężone do sytuacji przeniesienia własności zalesionych działek na skutek zawarcia umów sprzedaży, darowizn itd. W orzecznictwie przyjmuje się, że obejmują one także inne formy zmiany własności, np. umowy o zniesieniu współwłasności nieruchomości (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1132/17).
Organ odwoławczy dodał także, że to ustawodawca (a nie organy ARiMR), w § 13 ust. 3 pkt 2 i 3 rozporządzenia ZGR zrównał okoliczność przeniesienia własności bez przejęcia zobowiązania z sytuacją likwidacji uprawy leśnej, ustalając, iż w obu tych przypadkach płatność za zalesienie podlega zwrotowi w takim samym zakresie.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia § 11 ust. 1 rozporządzenia ZGR w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w zw. z art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem zasadnie uznano, że Z.P. pobrał nienależnie płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych na podstawie ustalonego stanu faktycznego. Nie można stwierdzić, by wywiązał się on z wszelkich spoczywających na nim obowiązków - nie sprostał zobowiązaniu do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 20 lat, ale również zobowiązaniu do niezwłocznego informowania na piśmie o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez niego zobowiązań, w tym szczególności dotyczącej przeniesienia własności części albo wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem.
W przypadku niespełnienia określonych warunków przez producenta rolnego, na którego przeniesiono własność zalesionych gruntów, negatywnymi konsekwencjami obciążany jest ich poprzedni właściciel, który uzyskał płatność za zazielenienie, co wynika wprost z brzmienia § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia ZGR.
Nie sposób uznać, że w sprawie miało miejsce niedopełnienia obowiązku informacyjnego ze strony Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku. Stwierdzenia Z.P. na temat jego wielokrotnych wizyt w siedzibie organu, podczas których miał on dopytywać się o zagadnienia związane z zaistniałymi zmianami własnościowymi nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Nie zachował się bowiem żaden ich ślad, a co więcej przeczą im wyjaśnienia świadków. Z zeznań skarżącego wynika, że uważał on wręcz, iż to jego małżonka winna załatwić wszelkie formalności, on zaś nie ma ku temu żadnych podstaw. Potwierdzają to zeznania H.P., która stwierdziła, że nie rozmawiała z nim na temat procedury przejęcia zobowiązania po czerwcu 2020 r. i samodzielnie poszukiwała informacji na ten temat. Jest to także spójne z wyjaśnieniami C.B., z których wynika, że Z.P., w momencie zawarcia "ugody", przekazał byłej małżonce dokumenty dotyczące programu, ale nie informował jej o konieczności przedłożenia innych oświadczeń do ARiMR. Na organach administracji niewątpliwie spoczywa wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek informacyjny, ale wymaga on odpowiedniej inicjatywy i zaangażowania po stronie strony, jakiej w niniejszej sprawie zabrakło.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że przepisy art. 31 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej także w skrócie "k.r.o.") nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie w sposób zaproponowany przez stronę, a zatem nie mogło dojść do ich rażącego naruszenia. Jak stanowi § 3 ust. 1 rozporządzenia ZGR płatność na zalesianie jest udzielana producentowi będącemu osobą fizyczną, zatem to ta osoba jest w pierwszej kolejności zobowiązana do zwrotu nienależnych środków, gdy wystąpią ku temu przesłanki i to ona jest stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Zauważyć przy tym należy, iż § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ZGR umożliwia przyznanie płatności na zalesianie do działek rolnych będących nie tylko własnością wnioskującego o nie producenta, ale także własnością jego małżonka lub stanowiących przedmiot współwłasności. Zatem okoliczności, iż działki rolne objęte płatnościami, jak i same uzyskane dopłaty stanowiły majątek wspólny małżeński Państwa P. pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tejże sprawy.
Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 73 ust. 1 i 5 rozporządzenia nr 796/2004 ma zastosowanie wyłącznie do płatności udzielonych przed 2010 r., zatem nawet uznanie, iż Z.P. działał w dobrej wierze nie ma znaczenia, bowiem zarówno 4-letni, jak i 10-letni termin, określone w tej normie już upłynęły, więc nie ma konieczność zwrotu środków pobranych w tym okresie.
Z kolei przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, który reguluje kwestię przedawnienia nienależnych dopłat pobranych po roku 2010, w ogóle nie posługuje się pojęciem dobrej bądź złej wiary, więc jest to okoliczność irrelewantna. Wskazać należy, że pojęcie dobrej wiary należy oceniać przy uwzględnieniu zachowania rolnika w kontekście zaciągniętych przez niego zobowiązań, w tym wiążących go obowiązków informacyjnych względem organów (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1955/13). W ocenie organu odwoławczego nie można skutecznie zatem powoływać się na pozostawanie w dobrej wierze, jeżeli składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów, podpisuje się zobowiązanie m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, którego następnie nie dotrzymuje się bez uzasadnionych przyczyn.
Z.P. zaskarżył ww. decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:
1/ § 13 ust. 3 pkt 3 w z w. z § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - poprzez wadliwe uznanie, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany właściciela działek objętych płatnością, podczas gdy działki te stanowiły majątek wspólny małżeński Z.P. i H.P., a po rozwodzie i wskutek podziału majątku wspólnego pozostały one własnością H.P.;
2/ § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez niezasadne uznanie, że Z.P. pobrał nienależnie płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych, mimo że skarżący wywiązał się z wszelkich obowiązków na nim spoczywających w związku z otrzymaną płatnością, a zaniechania następcy prawnego nie mogą powodować negatywnych konsekwencji dla poprzednika, w szczególności wobec niedopełnienia przez organ administracji publicznej obowiązku informacyjnego wobec H.P. i wprowadzenia jej w błąd w zakresie spoczywających na niej obowiązków;
3/ art. 31 § 1 i 2 k.r.o. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - poprzez skierowanie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych wyłącznie do Z.P., mimo że działki rolne objęte wnioskiem o przyznanie płatności stanowiły majątek wspólny małżeński Z.P. i H.P., a pobrane płatności również wchodziły do ich ustawowego majątku wspólnego, co może skutkować nieważnością postępowania w niniejszej sprawie;
4/ art. 73 ust. 1 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników - poprzez uznanie, że skarżący ma obowiązek zwrotu płatności za cały okres jej pobierania, jedynie z uwzględnieniem terminu 10 lat wstecz od przekazania stronie płatności, mimo że gdy beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten ograniczony jest do 4 lat;
5/ art. 73 ust. 1 i 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników - poprzez uznanie, że skarżący ma obowiązek zwrotu płatności, mimo że obowiązek ten nie ma zastosowania, jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika;
6/ art. 3 w zw. z art. 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE. L 1995 Nr 312, str. 1) - poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie doszło do nieprawidłowości lub zaniedbania po stronie skarżącego w rozumieniu art. 1 ust. 1 ww. rozporządzenia, mimo że skarżący działał w dobrze wierze, wywiązywał się z nałożonych na niego obowiązków w związku z przyznaną płatnością, kontrole potwierdzały prawidłowe zalesienie, przekazał następcy prawnemu wszelkie wymagane informacje, a nadto był zapewniany przez organ I instancji, że procedury zostały zachowane; problemy zaczęły się z momentem podziału majątku wspólnego a skarżący nie jest winien sytuacji, że jego była żona H.P.złożyła wniosek z uchybieniem terminu, podczas gdy organ I instancji miał odpowiednio wcześniej wiedzę o podziale majątku i rozwodzie, a tym samym postępowanie organów rolnych jest dla skarżącego niezrozumiałe a ustalenie kwoty nienależnej płatności jawi się jako krzywdzące.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wraz z H.P. od dnia 24 czerwca 1978 r. do dnia 18 grudnia 2020 r. (data wyroku rozwodowego) pozostawali małżeństwem. Sąd Rejonowy w Lęborku wyrokiem z dnia 13 czerwca 2019 r. ustanowił z dniem 15 grudnia 2018 r. rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami H. i Z. P. w miejsce ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej wynikającej z zawarcia przez nich związku małżeńskiego. Małżonkowie w dniu 8 października 2020 r. w drodze umowy notarialnej dokonali podziału majątku wspólnego, w ten sposób, że m.in. działki o nr ewidencyjnych [...] i [...], obr. [...], gm. C., objęte wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2005 r., zostały przejęte przez H.P.na jej wyłączną własność (wcześniej stanowiły one składniki majątku wspólnego małżonków). Pobierana przez skarżącego płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych stanowiła wspólny dochód małżonków (majątek wspólny małżeński).
Skarżący podkreślił, że przed umową o podział majątku wspólnego ww. działki stanowiły majątek wspólny małżonków, a po tej umowie pozostały w wyłącznym władaniu H.P.. Zdaniem skarżącego nie została spełniona przesłanka z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, dotycząca zmiany właściciela, a tym samym nie powstał obowiązek złożenia wniosku o przyznanie płatności w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności działek. Działki od momentu przyznania płatności (2005-2006 r.) stanowiły majątek wspólny H.P. i Z.P.. Na skutek umowy o podział majątku nie doszło do przeniesienia własności, albowiem działki te pozostały we władaniu H.P.. Nie doszło tutaj do zmiany po stronie właściciela. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja powinna zostać w całości uchylona - wraz z decyzją organu I instancji ją poprzedzającą - a niniejsze postępowanie umorzone.
Przechodząc dalej, skarżący wskazał, że H.P.już w dniu 6 sierpnia 2020 r. złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych, czyli od tego dnia organ I instancji posiadał wiedzę o rozwodzie skarżącego i H.P..
Płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych została przyznana Z.P.na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku z dnia 7 czerwca 2006 r. Wskazać należy, że skarżący - jak wynika z zaskarżonej decyzji - ponosić ma konsekwencje analogiczne do tych, jak w sytuacji likwidacji uprawy leśnej. Las objęty płatnościami nadal istnieje a H.P.kontynuuje obowiązki skarżącego z tym związane. Skarżący bez zastrzeżeń wywiązywał się z obowiązków programu zalesiania gruntów rolnych przez 15 lat. Las ten nadal istnieje w niezmienionym stanie. Absurdalnym jest w tych okolicznościach konieczność zwrócenia pobranych płatności, mimo ich prawidłowego wykorzystania.
Zdaniem skarżącego od 2006 r. należycie wywiązywał się z wszelkich obowiązków związanych z przyznaną płatnością a ewentualne zaniechania po stronie H.P. po dokonanym podziale majątku wspólnego nie mogą obciążać skarżącego. Nie jest bowiem odpowiedzialnością skarżącego to, że H.P.nie dochowała wymaganego terminu. Skarżący przekazał odpowiednio wcześniej swojej byłej żonie dokumenty dotyczące działek i programu zalesiania, a także poinformował ją o dalszej procedurze działania. Co ważne, zarówno H.P., jak i skarżący byli w kontakcie z organem I instancji i byli przez pracowników ARIMR w Lęborku uspokajani, że procedura przebiega prawidłowo i że nie spotkają ich żadne negatywne konsekwencje. Postępowanie pracowników uśpiło czujność skarżącego, który był przekonany, że wszelkie formalności zostały dopełnione.
W ocenie skarżącego organ I instancji również ponosi odpowiedzialność za zaistniałą sytuację, albowiem spoczywa na nim z mocy art. 9 k.p.a. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Skarżący podniósł, że H.P.była osobiście w siedzibie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku już w sierpniu 2020 r. (małżonkowie w lipcu 2020 r. zawarli porozumienie w sprawie podziału majątku, które zostało sfinalizowane w dniu 8 października 2020 r. w drodze umowy notarialnej) i złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów (znak sprawy: [...]). Nie została wówczas należycie poinformowana przez organ I instancji o dalszych krokach w sprawie, w tym o obowiązkach z § 11 ww. rozporządzenia. Nadto, skarżący wskazał, że kilkukrotnie osobiście (po podziale majątku) pojawiał się w siedzibie organu I instancji dopytując o przebieg sprawy i zawsze był uspokajany przez pracowników biura, że wszystko przebiega zgodnie z przepisami i że nie ma się o co martwić. Pracownicy biura zapewniali zarówno H. P., jak i skarżącego, że nie zostanie na nich nałożony obowiązek zwrotu pobranych płatności jako nienależnych, albowiem nie ma ku temu podstawy prawnej. Organ I instancji doskonale wiedział o tym, że dokonano podziału majątku wspólnego, albowiem H.P.dostarczyła akt notarialny osobiście do siedziby organu.
Skarżący do dnia przeniesienia własności działek rolnych w drodze umowy o podział majątku wspólnego wywiązał się z wszelkich nałożonych na niego obowiązków, wykonał plan zalesieniowy, a kontrole właściwych organów nie wykazywały żadnych nieprawidłowości. Po zawarciu umowy o podział majątku, skarżący przekazał H. P. całość dokumentacji dotyczącej płatności z tytułu zalesienia, a także poinformował ją o obowiązku udania się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku celem złożenia stosownego wniosku i oświadczeń. Skarżący informował byłą już wówczas żonę o obowiązku i terminie złożenia wniosku o przyznanie płatności na kolejny okres. Został on poinformowany, że już złożyła wymagane dokumenty dotyczące przejęcia płatności. Skarżący był przekonany, że dopełniła ona wszelkich formalności, w szczególności że był także uspokajany przez pracowników organu I instancji w tym zakresie. Jak się później okazało, organ I instancji nie udzielił pełnych informacji, wprowadzając H. P. w błąd co do tego, jakie wnioski i w jakich terminach należy złożyć.
Skarżący wskazał, że jako beneficjent płatności na zalesianie nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa, mimo tego jest "karany" przez organ II instancji obowiązkiem zwrotu całości (za 10 lat) pobranych płatności jako nienależnych. Jeżeli już, jak wskazał, to obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności powinien spoczywać solidarnie na obojgu małżonkach, albowiem działki objęte wnioskiem oraz pobrane płatności stanowiły ich majątek wspólny (art. 31 k.r.o.). W takiej sytuacji oboje małżonkowie powinni zostać zobligowani do solidarnego zwrotu płatności pobranych jako nienależne. H.P.nie brała udziału w niniejszym postępowaniu a powinna zostać uznana za jego stronę z pełnią uprawnień wynikających z k.p.a. Decyzja została wydana w stosunku do błędnie oznaczonej strony, co powinno skutkować jej nieważnością w całości. Skarżący podkreślał też, że faktycznie w sprawie nie doszło do zmiany właściciela działek objętych płatnościami. Przed umową o podział majątku i ustanowieniem rozdzielności majątkowej, działki te wchodziły w skład majątku wspólnego małżeńskiego Z.P. i H.P. (podobnie jak pobierane płatności), po podziale majątku, działki te pozostały własnością H.P..
Niezależnie od powyższego skarżący wskazał, że obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat.
Zdaniem skarżącego, nie można uznać, że działał on w niniejszej sprawie w złej wierze. Całokształt okoliczności sprawy wskazuje, że do dnia umowy o podział majątku skarżący przestrzegał przepisów prawa i wywiązywał się należycie z obowiązków związanych z pobieraną płatnością na zalesienie. Przeprowadzane systematycznie kontrole nie wykazywały żadnych nieprawidłowości po stronie skarżącego. Po podziale majątku osobiście dopytywał on pracowników biura organu I instancji w sprawie przyznania płatności H. P.; nadto sam informował byłą żonę o obowiązku udania się do organu I instancji celem złożenia odpowiednich wniosków i oświadczeń. Brak należytej informacji i pomocy ze strony organu I instancji również nie może pozostać obojętny na ocenę dobrej lub złej wiary skarżącego.
Od wystąpienia dobrej wiary ustawa uzależnia zastosowanie krótszego okresu przedawnienia, tj. 4 lata zamiast 10 lat. Dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu danej osoby, że jej działanie jest zgodne z prawem, tudzież na przekonaniu, że zachodzi pewien stan rzeczy, nawet jeżeli jest to przekonanie błędne lub niezgodne z prawem. W przedstawionych okolicznościach faktycznych nie sposób uznać, że po stronie skarżącego nie występowała dobra wiara.
Wskazane działki gruntu były utrzymywane przez skarżącego jako uprawa leśna przez wszystkie lata od momentu podjęcia zobowiązania przez skarżącego do dnia podziału majątku wspólnego, tj. przez 15 lat. Nadto, H.P.po podziale majątku kontynuowała obowiązki nałożone wcześniej na skarżącego, mimo tego, że nie otrzymywała już płatności. Powyższe potwierdzają przeprowadzane przez organ rolny kontrole. Skarżący pobierając płatności przez okres 15 lat działał w dobrej wierze i był w przekonaniu, iż H.P.dopełniła wszystkich niezbędnych formalności dotyczących przejęcia w wyłączne władanie zalesionych gruntów, w czym był dodatkowo upewniany przez pracowników biura organu I instancji. W ocenie skarżącego, w tym stanie rzeczy, zastosowanie powinien znaleźć 4-letni termin przedawnienia a nie termin 10-letni. Skarżący wskazał, że w razie nieuwzględnienia wcześniejszych zarzutów odwołania, zwrot pobranych nienależnie płatności powinien w niniejszej sprawie obejmować maksymalnie okres 4 lat wstecz wobec działania skarżącego w dobrej wierze.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, natomiast skarżący – pouczony o treści art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - nie zażądał w 14-dniowym terminie od zawiadomienia o złożeniu przez organ ww. wniosku przeprowadzenia rozprawy.
W piśmie procesowym z dnia 17 października 2024 r. skarżący ponownie wskazał, że z chwilą podziału majątku wspólnego została złożona umowa podziału majątku wspólnego oraz akt notarialny do Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa w Lęborku. Skarżący wyjaśnił, że według wyżej wymienionych dokumentów już współwłaścicielka otrzymała działki, które były objęte zalesieniem i dotacjami. Cała dokumentacja zalesieniowa została przekazana H.P. z chwilą podpisania aktu notarialnego. Ponadto skarżący podniósł, że wielokrotnie udawał się do ARiMR w Lęborku i osoba odpowiedzialna za sprawy dotacji lasów utwierdzała go w przekonaniu, że nie może mu udzielać informacji, nie może podawać mu żadnych szczegółów, bo nie jest już stroną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga podlegała oddaleniu.
Stan faktyczny został ustalony przez organy prawidłowo. Skarżący wnioskiem z dnia 15 lipca 2005 r. (zmienionym dnia 24 października 2005 r.) wniósł o przyznanie płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na 2005 rok. Grunty przeznaczone do zalesienia znajdowały się na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], położonych w Gminie C., obr. ewid. [...].
Decyzją z dnia 7 czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku przyznał rolnikowi - Z.P.płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych na kwotę 49.266,20 zł, na zalesianie gruntów rolnych z tytułu: 1/ wsparcia na zalesienie w wysokości 38.965,00 zł (płatnego jednorazowo po wykonaniu zalesienia); 2/ premii pielęgnacyjnej w wysokości 2.377,20 zł (płatnej corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia) oraz 3/ premii zalesieniowej w wysokości 7.924,00 zł (płatnej corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia). W dniu 25 lipca 2006 r. na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta przelano środki przyznane ww. decyzją.
Zaznaczenia wymaga, że na mocy § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 236, poz. 2362 ze zm. – dalej jako "rozporządzenie ZGR"), skarżący z dniem 25 lipca 2006 r., w którym otrzymał pierwszą płatność za zalesienie, podjął zobowiązanie do prowadzenia założonej przez siebie uprawy leśnej na wskazanych wyżej działkach przez okres kolejnych 20 lat, a więc do dnia 25 lipca 2026 r.
W latach 2007-2020 skarżący (rolnik) składał kolejne wnioski o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych, a organ wypłacał przyznane środki finansowe.
Następnie, mocy umowy o podział majątku wspólnego pomiędzy małżonkami – Z. P. a H. P. z dnia 8 października 2020 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]), H.P.z dniem 8 października 2020 r. nabyła pełne prawo do działek ewidencyjnych położonych w województwie pomorskim, powiat l., gmina C., obręb ewidencyjny [...] o numerach [...] i [...] zadeklarowanych we "Wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2005" złożonym przez Z.P..
H.P., jako nowy właściciel zalesionych uprzednio przez skarżącego gruntów w dniu 16 marca 2021 r. złożyła w Biurze Powiatowej ARiMR w Lęborku wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2021 r oraz złożyła oświadczenie o przejęciu z dniem 8 października 2020 r. ww. działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych objętych PROW na lata 2004-2006, jak też zobowiązała się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesienie gruntów rolnych , uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby zobowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesienie, w przypadku wystąpienia takich okoliczności.
Stosownie zaś do § 11 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia ZGR w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli: 1) w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji; 2) zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek.
Z ust. 4 przywołanego § 11 rozporządzenia ZGR wynika natomiast, że przepisy ust. 1-3 stosuje się, w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, z tym że: 1) płatność na zalesianie przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części, jeżeli zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności; 2) do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się również oświadczenie producenta rolnego, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie wymienione w pkt 1.
Zgodnie zaś z § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia ZGR płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności albo jej części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność tej działki albo jej części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11, przy czym: a) płatność ta podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi tylko w odniesieniu odpowiednio do tej działki albo jej części, których własność lub współwłasność została przeniesiona na rzecz innego producenta rolnego, który w odniesieniu do tej działki albo jej części nie spełnił warunków, o których mowa w § 11, b) wsparcie na zalesienie nie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi, jeżeli przeniesienie to nastąpiło po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie.
Z okoliczności sprawy bezsprzecznie wynikało, że "nowy" producent rolny, który przejął od Z.P. na własność działki rolne o nr [...] i nr [...], objęte wnioskiem o przyznanie płatności, czyli H.P., która na mocy ww. umowy o podział majątku wspólnego nabyła na własność ww. działki, nie dopełniła spełnienia wymogów wynikających z przepisu § 11 rozporządzenia ZGR w zakreślonym w nim 3-miesięcznym - od dnia przeniesienia własności działek – terminie (tj. do dnia 8 stycznia 2021 r.), gdyż dokonała spełnienia wskazanych w tym przepisie wymogów z przekroczenie ww. terminu o 67 dni. Okoliczność ta zaktualizowała zatem obowiązek zwrotu wypłaconej płatności na zalesienie, stosownie do § 13 ust. 3 pkt 3 lit. a/ rozporządzenia ZGR.
W myśl § 13 ust. 7 rozporządzenia ZGR zwrotu, o którym mowa w ust. 3 i 5, dokonuje się na zasadach i w trybie określonych w przepisach ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2157 ze zm. – dalej jako "ustawa o ARiMR").
W konsekwencji, w niniejszej sprawie, zaskarżoną decyzją Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni – działając m.in. na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranej pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych w łącznej wysokości 89.541,20 zł i orzekł o ich zwrocie.
Zgodnie z przywołanym art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, środki publiczne: 1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej. Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 29 ust. 1c ustawy o ARiMR).
Jak to zostało powyżej już wyjaśnione płatność na zalesianie przysługuje (jest udzielana) tylko takiemu producentowi rolnemu, będącemu m.in. osobą fizyczną, który zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ZGR). Przeniesienie zatem przez takiego producenta rolnego w ww. okresie własności zalesionych gruntów na rzecz innych osób, które ostatecznie nie dopełniły wymogów określonych przez prawodawcę, uprawniających do przejęcia i kontynuacji uprzednio podjętego zobowiązania, pociąga za sobą konieczność zwrotu przynajmniej części pobranych środków, stosownie do § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia ZGR.
W niniejszej sprawie – jak prawidłowo stwierdził organ odwoławczy - z uwagi na wypełnienie okoliczności określonej w § 13 ust. 3 pkt 3 lit. b/ rozporządzenia ZGR, obowiązkiem zwrotu nie była objęta płatność na wsparcie na zalesienie, wypłacona skarżącemu jednorazowo w dniu 25 lipca 2005 r. w kwocie 38.965,00 zł, natomiast obowiązek ten co do zasady obejmował pozostałe płatności, tj. premię pielęgnacyjną i premię zalesieniową.
Zgodzić należy się z organem, że z uwagi na wieloletni charakter realizowanego programu zalesieniowego oraz w związku z obowiązującymi przepisami przejściowymi do płatności zrealizowanych w oparciu o wnioski o przyznanie oraz wypłatę płatności na zalesianie składane przed 2010 r., zastosowanie znajdował art. 73 ust. 1 i 5 rozporządzenia nr 796/2004, natomiast dla pozostałych płatności przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95. Wobec powyższego należało podzielić stanowisko organu, iż płatności o charakterze premii zalesieniowej i pielęgnacyjnej wypłacone skarżącemu w latach 2006-2009 uległy przedawnieniu na podstawie art. 73 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia nr 796/2004. Natomiast w przypadku wypłaty powyższych płatności za okres 2010-2020 w łącznej wysokości 89.541,20 zł zastosowanie znajdował art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, który stanowi, iż okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, ale w odniesieniu do programów wieloletnich, w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ponieważ zalesienie gruntów rolnych jest programem wieloletnim – gdyż, jak zostało to już wskazane, do otrzymywania tej płatności wymagane jest zobowiązanie się do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie – to tym samym okres przedawnienia w przypadku skarżącego wskazanych płatności wypłaconych mu w latach 2010-2020 został przedłużony do dnia 25 lipca 2026 r., tj. do dnia, w którym upłynie 20 lat od chwili uzyskania pierwszej płatności na zalesienie przez Z.B.
W tym miejscu – odnosząc się do podniesionych przez skarżącego w punktach 4 i 5 skargi zarzutów naruszenia art. 73 ust. 1 oraz ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 – podkreślić należy, że przepisy te w kontekście przywoływanym w skardze nie zostały w niniejszej sprawie naruszone, gdyż wobec stwierdzenia przedawnienia obowiązku zwrotu wypłaconych skarżącemu ww. płatności za lata 2006-2009 (do których zastosowanie znajdowały przepisy powołanego rozporządzenia nr 796/2004), z uwagi na upływ 10-letniego okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, brak było podstaw do rozważania zasadności odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności z uwagi na niemożność wykrycia błędu przez rolnika (beneficjenta) czy też jego działanie w dobrej wierze (art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004).
Zauważyć też należy, że w sprawie nie zachodziły również przesłanki do odstąpienia dochodzenia zwrotu z uwagi na błąd organu określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 (dla płatności dokonanej w 2010), art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 (dla płatności za lata 2011-2014) oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 (dla płatności za lata 2015-2020). Zgodzić należy się bowiem ze stanowiskiem organów, że wypłata płatności za zalesienie uznanych za nienależne nie miała w żadnej mierze charakteru błędu organu, ponieważ weryfikując wniosek a następnie rokrocznie przyznając i wypłacając stronie kolejne środki, organ nie mógł przewidzieć, iż skarżący (beneficjent) zaniecha kontynuacji podjętego przez siebie zobowiązania poprzez przeniesienie własności zalesionych gruntów na rzecz innej osoby, która z kolei nie dopełni warunków formalnych koniecznych dla przejęcia dalszej realizacji programu. Nie sposób też jest uznać niedopełnienia przez organ określonych wymogów a tym samym upatrywania błędu organu w zarzucanym przez skarżącego niedopełnieniu obowiązku informacyjnego ze strony Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku. Po pierwsze, twierdzenia skarżącego na temat jego wielokrotnych wizyt w siedzibie organu, podczas których miał on dopytywać się o zagadnienia związane z zaistniałymi zmianami własnościowymi nie znajdują potwierdzenia w aktach organu, natomiast skarżący nie przedstawił też żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Co więcej – co podkreślił organ odwoławczy – z zeznań i wyjaśnień skarżącego wynika, że uważał on, że to jego małżonka, jako właściciel działek o nr [...] i [...], winna załatwić wszelkie formalności, on zaś nie ma ku temu żadnych podstaw. Jak wskazał organ, potwierdzają to zeznania H.P., która stwierdziła, że nie rozmawiała z nim na temat procedury przejęcia zobowiązania po czerwcu 2020 r. i samodzielnie poszukiwała informacji na ten temat, jak również jest to także spójne z wyjaśnieniami C.B., z których wynika, że Z.P. w momencie zawarcia "ugody" przekazał byłej małżonce dokumenty dotyczące programu, ale nie informował jej o konieczności przedłożenia innych oświadczeń do ARiMR.
Niezależnie od powyższego należy zwrócić też uwagę, że sam skarżący zaniechał wypełnienia ciążących na nim obowiązków. Abstrahując bowiem od samego faktu niezrealizowania zobowiązania do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 20 lat, skarżący nie dopełnił nałożonego nań obowiązku niezwłocznego informowania na piśmie o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez niego zobowiązań, w tym szczególności dotyczącej przeniesienia własności części albo wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego (vide: wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych rok 2005 z dnia 15 lipca 2005 r., z dnia 24 października 2005 r. oraz z dnia 6 grudnia 2005 r. – pkt XII ppkt 3 "zobowiązania" lit. b/ tiret 3). Wobec zatem braku jakiegokolwiek poinformowania organu przez skarżącego (dotychczasowego producenta rolnego) o przeniesieniu własności działek objętych wnioskiem na rzecz nowego właściciela, a tym samym niedopełnienia przez skarżącego ciążącego na nim obowiązku, nie sposób jest uznać, iż to organy, wskutek błędu czy też niedopełnienia określonych i ciążących na nich obowiązków, doprowadziły do "opóźnienia" w dopełnieniu warunków kontynuacji uprzednio podjętego przez skarżącego zobowiązania. W przypadku niespełnienia określonych warunków przez producenta rolnego, na którego przeniesiono własność zalesionych gruntów, negatywnymi konsekwencjami obciążany jest każdorazowo właśnie ich poprzedni właściciel, który uzyskał płatność za zazielenienie, co wynika wprost z brzmienia § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia ZGR, dlatego to skarżący winien był przynajmniej jako dotychczasowy producent rolny (zbywca ww. działek) poinformować organ niezwłocznie o tym fakcie, a zaistniałe zaniechanie w tym zakresie w żadnym wypadku nie może obciążać organu. Jednocześnie w tym miejscu należy zaznaczyć, że pojęcie dobrej wiary należy oceniać przy uwzględnieniu zachowania rolnika w kontekście zaciągniętych przez niego zobowiązań, w tym wiążących go obowiązków informacyjnych względem organów (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1955/13), dlatego też należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż skarżący nie może skutecznie powoływać się na pozostawanie w dobrej wierze, jeżeli składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów, podpisał zobowiązanie m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, którego następnie nie dotrzymał bez uzasadnionych przyczyn. W wyroku z dnia 4 marca 2015 r. (sygn. akt II GSK 99/14) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "nie można skutecznie powoływać się na brak wiedzy o możliwych skutkach przeniesienia własności działki i brak wiedzy o obowiązku powiadomienia ARiMR, gdyż składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów podpisuje się oświadczenie, o znajomości zasad przyznawania płatności i zobowiązanie do prowadzenia uprawy leśnej na zgłoszonych gruntach rolnych. Zobowiązuje się też do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem", czego skarżący – jak wynika z akt niniejszej sprawy – nie dopełnił.
Tym samym nie sposób także było podzielić zarzuty naruszenia przez organ przepisów § 11 ust. 1 rozporządzenia ZGR w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w zw. z art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wskazanych przez skarżącego w punkcie 2 złożonej skargi.
W sprawie – jak stwierdziły organy – nie było też podstaw do odstąpienia od dochodzenia nienależnych kwot w przypadkach, które zostały wskazane w art. 28a ustawy PROW 2007-2013 oraz art. 44 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020, tj. gdy kwota do zwrotu nie przekracza równowartości 100 euro, przeliczonej według wytycznych określonych w prawodawstwie unijnym. Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje się, dotyczy pojedynczej sprawy o przyznanie płatności w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika. Łączna suma premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej w wysokości 10.301,20 zł wypłacona na podstawie wniosku o wypłatę złożonego dnia 23 czerwca 2010 r., a także kwoty premii zalesieniowej przekazane na podstawie wniosków obejmujących lata 2011-2020, każdorazowo w wysokości 7.924 zł, w oczywisty sposób przekraczają równowartości 100 euro.
Organ zasadnie uznał też, że w niniejszej sprawie nie zachodziła sytuacja opisana w § 13 ust. 8 rozporządzenia ZGR, tzn. aby wystąpiły wyjątkowe okoliczności, o jakich mowa w art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004, wykluczające obowiązek zwrotu. Przypadki opisane w tym przepisie stanowią sytuacje dotyczące siły wyższej, w szczególności takie kategorie jak: śmierć rolnika; długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu; wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania; klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich. Sytuacje takie w niniejszej sprawie nie miały miejsca.
Jednocześnie też podzielić należało stanowisko organu, iż art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 zawiera otwarty katalog "wyjątkowych okoliczności", jako które należy rozumieć sytuacje nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia i uniknięcia, przy dochowaniu należytej staranności ze strony wnioskodawcy. Jak wskazał zatem organ, choć oczywistym było, że w chwili podjęcia zobowiązania w 2006 r. skarżący nie był w stanie przewidzieć, że w 2020 r. dojdzie do rozwiązania jego związku małżeńskiego, to jednak - przy zachowaniu odpowiedniej skrupulatności - mógł on uniknąć jego negatywnych skutków, wynikających z utraty władztwa nad zalesionymi gruntami na rzecz H.P., zwłaszcza że wykazywała ona chęć do kontynuacji realizacji programu, a wręcz podjęła inicjatywę w tym zakresie, która jednak ostatecznie okazała się nieskuteczna z uwagi na upływ terminu określonego w § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ZGR. Tak więc, to nie sam rozwód doprowadził do powstania nienależnych płatności, lecz uchybienie - przez "nowego" producenta rolnego, który nabył od poprzedniego producenta rolnego (skarżącego) własność gruntów rolnych objętych programem zalesienia – materialnoprawnego terminu określonego na prawnie skuteczne przejęcie i kontynuację realizacji programu zalesiania na tych gruntach. Jak też słusznie zwrócił uwagę organ, nawet gdyby uznać, że w sprawie zaszła nadzwyczajna okoliczność, która potencjalnie wykluczała konieczność zwrotu nienależnych środków na podstawie art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004, to i tak nie można byłoby uznać wypełnienia warunku określonego w art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004, tj. zawiadomienia na piśmie właściwego organu wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Takie kryteria – jak zauważył organ – mogła spełniać pisemna informacja Z.P. przedłożona Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku dopiero w dniu 27 września 2022 r. Natomiast za takie zawiadomienie nie można było uznać złożonego przez H.P.wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 6 sierpnia 2020 r., ponieważ jego treść w oczywisty sposób nie odnosiła się do okoliczności i sytuacji prawnej, jaka zaistnieje w sprawie w przyszłości (bowiem w październiku 2020 r.) w związku z przeniesieniem własności na podstawie umowy o podział majątku. H.P.natomiast – na co słusznie zwrócono także uwagę – pomimo podjętej przez organ próby wyjaśnienia przez nią intencji złożenia powyższego podania, w ogóle na takie działanie organu nie odpowiedziała. Brak było zatem podstaw do zastosowania § 13 ust. 8 rozporządzenia ZGR, zatem płatność na zalesianie podlega zwrotowi bez stosowania wyjątku ustanowionego w tym przepisie.
W tym miejscu, w odniesieniu też do podniesionego w punkcie 6 skargi zarzutu naruszenia art. 3 w zw. z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, Sąd pragnie stwierdzić, że - jak już to zostało powyżej wskazane - przepis art. 3 ust. 1 zd. 3 tegoż rozporządzenia w przypadku realizacji programów wieloletnich wprowadza szczególne uregulowanie okresu przedawnienia, a jednocześnie z przepisu tego nie wynika, by dla stwierdzenia przedawnienia czy też oceny dopuszczenia się przez beneficjenta nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1 rozporządzenia brane były pod uwagę takie okoliczności, jak to, że: skarżący działał w dobrze wierze, wywiązywał się z nałożonych na niego obowiązków w związku z przyznaną płatnością, co potwierdzały przeprowadzane kontrole, jak też przekazał następcy prawnemu wszelkie wymagane informacje, a nadto był zapewniany przez organ I instancji, że procedury zostały zachowane, który to odpowiednio wcześniej posiadał wiedze o podziale majątku pomiędzy skarżącym i jego żoną, a także o ich rozwodzie. Okoliczności te zatem nie mogły mieć znaczenia w rozpoznawanej sprawie.
Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w punkcie 1 i 3 skargi, dotyczących naruszenie przepisów § 13 ust. 3 pkt 3 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia ZGR oraz art. 31 § 1 i 2 k.r.o. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR - polegających na niewłaściwym uznaniu, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany właściciela działek objętych płatnością, podczas gdy działki te stanowiły majątek wspólny małżeński Z.P. i H.P., a dopiero po rozwodzie i wskutek podziału majątku wspólnego pozostały one własnością H.P., a jako że pobrane płatności wchodziły do ich ustawowego majątku wspólnego, to skierowanie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie do zwrotu pobranych płatności powinno dotyczyć solidarnie wskazanych byłych małżonków Z.P. i H.P., nie zaś wyłącznie Z.P. – w ocenie Sądu zarzuty te nie mogły zostać uznane za zasadne. Należy podzielić wyrażone w tym zakresie stanowisko organów, iż osobą zobowiązaną do realizacji przyjętego na siebie zobowiązania do zalesienia działek, pobierania z tego tytułu płatności, a w konsekwencji też zwrotu tych płatności na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz § 13 rozporządzenia ZGR, jest producent rolny, któremu płatność została pierwotnie przyznana, chyba że w przypadku przeniesienia na podstawie umowy własności (czy współwłasności) działek rolnych objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego, ten – w zakreślonym prawem terminie – zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań poprzedniego (pierwotnego) właściciela (współwłaściciela) - § 11 ust. 1 w zw. z § 13 ust. 3 pkt 3 lit. a/ rozporządzenia ZGR. Stosownie do § 3 rozporządzenia ZGR płatność na zalesianie jest udzielana bowiem producentowi będącemu osobą fizyczną (ust. 1), zatem to ta osoba jest w pierwszej kolejności zobowiązana do zwrotu nienależnych środków, gdy wystąpią ku temu przesłanki, a zatem też to ona winna być wskazana jako strona postępowania prowadzonego w trybie art. 29 ust. 1 i ust. 1c ustawy o ARiMR. Jak też słusznie zauważył organ, stosownie do § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ZGR płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, m.in. stanowiących własność tego producenta rolnego albo jego małżonka lub współwłasność tego producenta rolnego. Z przepisu tego wynika zatem, że prawodawca dopuścił przyznanie płatności na zalesianie danemu producentowi rolnemu do działek rolnych będących nie tylko własnością wnioskującego o nie producenta, ale także własnością jego małżonka lub stanowiących przedmiot współwłasności. Przyjąć zatem należy, że to, iż działki rolne objęte płatnościami, jak też uzyskane dopłaty stanowiły majątek wspólny małżeński Państwa P. w rozumieniu art. 31 § 1 i 2 k.r.o. nie może wpływać na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w związku ze zniesieniem współwłasności w wyniku dokonanego pomiędzy skarżącym a H. P. umownego podziału majątku wspólnego w dniu 8 października 2020 r. nastąpiło formalne przeniesienie własności działek nr [...] i [...] objętych płatnościami na H.P.czyli innego producenta rolnego, aniżeli tego, któremu uprzednio płatność została udzielona (tj. skarżącego) i to bez względu na to, że w momencie przyznawania mu tejże płatności (a także w kolejnych 16 latach) skarżący pozostawał w związku małżeńskim z tym "innym producentem rolnym", na którego została przeniesiona w wyniku podziału majątku własność. Przepisy normujące zasady przyznawania pomocy finansowej rolnikom to przepisy odrębne i szczególne, podlegające ścisłym regułom wykładni. Podkreślić należy, że pomimo tego, iż H.P.była w momencie przyznawania Z.P.jego małżonką, to płatność przysługiwała jedynie skarżącemu jako producentowi rolnemu. Przyjąć zatem należało, że z momentem dokonania podziału majątku wspólnego nastąpiło - w świetle § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia ZGR - przeniesienie własności (czy też współwłasności) działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności na rzecz odrębnego podmiotu - "innego producenta rolnego", bez względu na fakt, iż ten podmiot jako małżonek uprzednio "posiadał" we współwłasności łącznej przedmiotowe działki. W ocenie Sądu – wbrew oczekiwaniom skarżącego – brak było też podstaw do kierowania zaskarżonej decyzji również do H.P., jako do osoby solidarnie zobowiązanej do zwrotu pobranych płatności. Taka bowiem odpowiedzialność za zobowiązania związane ze zwrotem środków publicznych została – w ocenie Sądu - przewidziana tylko w odniesieniu do wspólników rozwiązanej spółki cywilnej, której to spółce cywilnej przyznana została płatność lub pomoc finansowa pochodząca ze środków publicznych (por. art. 29 ust. 1b ustawy o ARiMR).
W konkluzji należało stwierdzić, że organy prawidłowo uznały, iż zostały spełnione przesłanki z § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia ZGR, gdyż wobec przeniesienia przez dotychczasowego producenta rolnego własności (współwłasności) działki rolnej objętej wnioskiem o przyznanie płatności na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy (tj. umowy o podział majątku wspólnego), nowy producent rolny, który przejął własność tej działki, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11 tego rozporządzenia, co zaktualizowało konieczność zwrotu pobranej płatności we wskazanym zakresie i wysokości przez skarżącego – Z.P..
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).