III SA/Gd 212/25

III SA/Gd 212/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne
Służba cywilna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 227 poz 1505
art. 6, art. 28 ust. 2, art. 29, art. 29a ust. 1 i 2, art. 30 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 § 1a w zw. z art. 54 § 1, art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Adam Osik Protokolant: Specjalista Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na czynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 marca 2025 r. nr 147650 w przedmiocie informacji o wynikach naboru na stanowisko urzędnicze stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IAS", "organ") w dniu 30 stycznia 2025 r. ogłosił nabór na stanowisko starszego kontrolera skarbowego do spraw dochodzeniowo-śledczych w Trzecim Dziale Dochodzeniowo-Śledczym w Pomorskim Urzędzie Celno-Skarbowym w Gdyni (nabór numer 147650).
W ogłoszeniu o naborze podano m.in. zakres czynności na stanowisku – dokonywanie analiz i obsługa sprawozdawczości w zakresie Działu Dochodzeniowo-Śledczego; nadzór nad prawidłowością wpisów w SI ESKS, prowadzenie niezbędnej ewidencji, rejestrów, wykazów i innej dokumentacji wymaganej na podstawie przepisów szczególnych, wewnętrznych decyzji i poleceń; prowadzenie spraw związanych z likwidacją dowodów rzeczowych zatrzymanych do postępowań przygotowawczych; rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw/wykroczeń skarbowych; realizowanie niezbędnych czynności procesowych w granicach koniecznych dla zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa/wykroczenia skarbowego, przestępstwa i wykroczenia; współpraca przy realizacji zadań z innymi komórkami organizacyjnymi urzędu i jednostkami organizacyjnymi KAS oraz innymi instytucjami; wnoszenie do sądów aktów oskarżenia, wniosków o udzielenie zezwoleń na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej sprawcy przestępstwa/wykroczenia skarbowego; występowanie przed sądami w charakterze oskarżyciela publicznego w sprawach o przestępstwa/wykroczenia skarbowe; określono niezbędne wymagania, jakie winni spełniać kandydaci – wyższe wykształcenie, doświadczenie zawodowe co najmniej rok i sześć miesięcy w administracji, znajomość przepisów prawa podatkowego materialnego i proceduralnego, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy Kodeks karny skarbowy, łatwość komunikacji, posiadanie obywatelstwa polskiego, korzystanie z pełni praw publicznych, nieskazanie prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz wymagania dodatkowe – wykształcenie wyższe prawnicze, administracyjne, ekonomiczne. Ogłoszenie zawierało informację o tym, że postępowanie rekrutacyjne zostanie przeprowadzone w trzech etapach: I – ocena złożonych dokumentów, II – sprawdzian wiedzy oraz III – rozmowa kwalifikacyjna. Termin zgłaszania aplikacji upływał w dniu 10 lutego 2025 r.
Z przedstawionych Sądowi dokumentów wynika, że J. B. złożył ofertę, spełnił wymagania formalne i został dopuszczony do II etapu – testu wiedzy składającego się z 20 pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru. Warunkiem zaliczenia sprawdzianu wiedzy było uzyskanie co najmniej 12 punktów. Skarżący ze sprawdzianu wiedzy merytorycznej otrzymał 20 punktów (maksymalną liczbę) i zakwalifikował się do III etapu. Podczas rozmowy kwalifikacyjnej każdemu z kandydatów zadano następujące pytania: "1. Jak sobie Pan/-i radzi z brakiem motywacji do pracy? 2. Jak sobie Pan/-i poradzi z pełnomocnikiem strony, który przeszkadza podczas wykonywanych czynności np. przesłuchania świadka, przeszukania? 3. Czemu powinniśmy Pana/-ią zatrudniać na dane stanowisko? 4. Woli Pan/-i pracę zespołową czy indywidualną? 5. Co jest dla Pana/-i ważniejsze: terminowość czy jakość wykonywanych zadań?". Każdy członek komisji mógł przyznać kandydatowi za wszystkie udzielone odpowiedzi od 1 do 5 punktów. Liczbę uzyskanych punktów stanowiła średnia arytmetyczna sumy punktów przyznanych przez członków komisji. Warunkiem zaliczenia rozmowy kwalifikacyjnej było uzyskanie co najmniej 3 punktów. J. B. uzyskał 3 punkty.
W protokole z dnia 3 marca 2025 r. z przeprowadzonego naboru wskazano, że ocenę końcową kandydatów (IV etap) stanowi średnia punktów uzyskanych podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Wyłoniono pięciu najlepszych kandydatów: 1. M. J. (4 pkt), 2. T. G. (3,75 pkt), 3. W. Ż.-T. (3,5 pkt), 4. M. L. (3,25 pkt) oraz 5. skarżącego (3 pkt), z których do zatrudnienia Dyrektor IAS wybrał M. J.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku czynnością z dnia 7 marca 2025 r. nr 147650 poinformował o wynikach naboru.
J. B. (dalej: "skarżący"), w dniu 6 kwietnia 2025 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą czynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku.
Skarżący zarzucił, że nabór przeprowadzono z naruszeniem art. 6 w zw. z art. 29a oraz art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o służbie cywilnej. W ocenie skarżącego postępowanie zostało przeprowadzone w sposób nietransparentny, na podstawie niejasnych kryteriów oceny kandydata określonych w przepisach wewnętrznych organu, tj. § 15 ust. 1 instrukcji 1-094/6 załącznika do zarządzenia nr 9/2024 Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 marca 2024 r. "Zasady i tryb naboru kandydatów do pracy w służbie cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w Gdańsku". Regulacje te nie mają mocy powszechnie obowiązującej, zatem nie mogą stanowić samodzielnego kryterium oceny.
Skarżący wskazał, że końcową ocenę stanowiła średnia liczby punktów uzyskanych przez kandydata tylko z rozmowy kwalifikacyjnej z pominięciem oceny z testu wiedzy. W konsekwencji kandydat, który z testu wiedzy osiągnął 60% , ma pięciokrotnie większą szansę zatrudnienia niż kandydat, który test wiedzy napisał na 100%, tylko dlatego, że arbitralnie i bez uzasadnienia otrzymał wyższy wynik z rozmowy kwalifikacyjnej. Z tego powodu skarżący, który otrzymał łącznie 23 punkty (najwyższą ocenę średnią w całej kwalifikacji) został zakwalifikowany do zatrudnienia w etapie IV za kandydatem mającym łącznie 15,5 punktu. Natomiast do zatrudnienia została wyłoniona osoba, która miała wynik łączny 21 punktów (85% z testu wiedzy) – prawie o 10% niższy od skarżącego. Zdaniem skarżącego III etap konkursu służył do manipulacji wynikami, której celem jest wyłonienie konkretnej osoby, a nie obiektywnie najlepszego kandydata. Zwrócił uwagę na brak uzasadnienia oceny z rozmowy kwalifikacyjnej. Zdaniem skarżącego ocena ta jest arbitralna, enigmatyczna i pozbawiona jasnych kryteriów, w tym składowych oceny. Nadto nabór został przeprowadzony bez wcześniejszego ogłoszenia składu komisji konkursowej, mimo że zgodnie z art. 6 ustawy o służbie cywilnej kandydaci powinni zostać powiadomieni o jej składzie.
Zdaniem skarżącego o naruszeniu art. 6 ustawy o służbie cywilnej i braku transparentności przeprowadzonego naboru świadczy także odmowa organu (bez wydania decyzji) udostępnienia skarżącemu, w trybie informacji publicznej, pełnych informacji o kandydatach podlegających ocenie w etapie I naboru, tj. kopii dokumentów potwierdzających wykształcenie wyższe, wymagany staż pracy i doświadczenie w administracji, z uwagi na ochronę tych danych.
Skarżący wskazał, że samodzielnie prowadził wiele postępowań administracyjnych, inicjował i uczestniczył w postępowaniach przygotowawczych, rozważa w innej sprawie złożenie subsydiarnego aktu oskarżenia. Z tego względu pominięcie jego kandydatury w naborze nr 147650 uważa za głęboko krzywdzące, szczególnie w okolicznościach świadczących o możliwości naruszenia praworządności, interesu skarżącego lub interesu organu. Argumentacja skargi została uzupełniona o orzecznictwo sądów administracyjnych. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności naboru numer 147650, zobowiązanie organu do przeprowadzenia ponownego naboru oraz stwierdzenie wadliwości instrukcji I-094/6, w szczególności jej § 15. Skarżący złożył także wnioski dowodowe, które cofnął na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na niezachowanie trybu jej wniesienia, ewentualnie o jej oddalenie.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 54 § 1a zdanie pierwsze p.p.s.a. skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Definicja elektronicznej skrzynki podawczej została sformułowana w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1557). Zgodnie z art. 16 ust. 1a tej ustawy podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji oraz zapewnia jej obsługę. W obowiązującym stanie prawnym skarga do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego może zostać wniesiona jedynie za pomocą środków komunikacji elektronicznej (ePUAP), a skorzystanie z innego kanału komunikacji elektronicznej jest nieskuteczne. Skarżący wniósł skargę za pośrednictwem systemu e-Doręczenia, zatem w sposób niedopuszczalny, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych.
Dyrektor IAS nie podzielił zarzutów skargi. W ocenie organu przeprowadzony nabór spełniał wymogi jawności i przejrzystości postępowania konkursowego. Zwrócił uwagę, że zasady naboru nie precyzują, w jakim stosunku procentowym komisja przeprowadzająca nabór powinna brać pod uwagę wyniki testu oraz wyniki rozmowy kwalifikacyjnej przy wyborze kandydata do zatrudnienia. Przepisy pozostawiają pracodawcy swobodę w zakresie wartościowania kolejnych etapów procedury konkursowej, co jest ściśle związane z prawem pracodawcy do prowadzenia autonomicznej polityki zatrudnienia, zgodnej z jego potrzebami i interesem.
Organ wyjaśnił, że nabory na wolne stanowiska pracy odbywają się na podstawie dokumentu wewnętrznego - Instrukcji 1-094/6 "Zasady i tryb naboru kandydatów do pracy w służbie cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w Gdańsku", która została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. 2024 poz. 409), w tym art. 6 i art. 29a. Instrukcja umieszczana jest w Biuletynie Informacji Publicznej Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Każdy kandydat przystępujący do naboru ma możliwość zapoznania się z zasadami naboru, warunkami dopuszczenia do kolejnych etapów oraz punktacji, którym będzie podlegał podczas kolejnych etapów. Rozmowa kwalifikacyjna jako jeden z etapów naboru ma na celu nie tylko weryfikację wiedzy teoretycznej, ale również sprawdzenie umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy oraz kompetencji miękkich, istotnych dla prawidłowego wykonywania obowiązków na danym stanowisku. Wyniki rozmowy kwalifikacyjnej odzwierciedlają ocenę całościowej wiedzy, umiejętności oraz predyspozycji, a także zachowania w sytuacjach zadaniowych związanych ze specyfiką stanowiska pracy. Również skład komisji został powołany zgodnie z obowiązującą procedurą wewnętrzną. Komisja została powołana przed rozpoczęciem postępowania. Kandydaci zakwalifikowani do rozmowy kwalifikacyjnej, przed rozpoczęciem rozmowy, byli każdorazowo informowani o tożsamości członków komisji, którzy byli przedstawiani z imienia, nazwiska, funkcji oraz stanowiska. Przedstawienie kandydatowi składu komisji w pełni realizuje zasadę przejrzystości oraz spełnienia standardy rzetelnego i otwartego naboru, o którym mowa w art. 6 ustawy o służbie cywilnej. W świetle obowiązujących przepisów organ nie obowiązku publikowania imiennego składu komisji w ogłoszeniu o pracę.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących nieudostępnienia skarżącemu pełnych informacji o uczestnikach podlegających ocenie w I etapie naboru Dyrektor IAS wyjaśnił, że przedłożone przez kandydatów kserokopie dokumentów potwierdzających informacje dotyczące spełnienia wymagań na dane stanowisko pracy nie posiadają waloru informacji publicznej, w związku z czym organ nie był zobowiązany do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący przy piśmie z dnia 25 maja 2025 r. przedłożył dokumenty dotyczące konkursu na stanowisko asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w G., ogłoszonego w dniu 7 marca 2025 r., w którym skarżący wziął udział. Zdaniem skarżącego potwierdzają one okoliczność, że ocena skarżącego z rozmowy kwalifikacyjnej w III etapie naboru na stanowisko starszego kontrolera skarbowego nie była obiektywna i przejrzysta.
W piśmie z dnia 12 sierpnia 2025 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący przedstawił analizę dokumentacji naboru, w tym pytań z rozmowy kwalifikacyjnej, na okoliczność naruszenia konkurencyjności oraz rażącego naruszenia art. 6 ustawy o służbie cywilnej, a także przedstawił dodatkową argumentację w kwestii wadliwości Instrukcji I-094/6. Skarżący odniósł się także do stanowiska organu przedstawionego w odpowiedzi na skargę oraz przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi, która została wniesiona w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem platformy e-Doręczenia.
Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska organu o istnieniu podstawy do odrzucenia skargi w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 54 § 1a w zw. z art. 54 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Funkcję elektronicznej skrzynki podawczej organu i sądu administracyjnego dotychczas pełniła tylko elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (e-PUAP), czyli ogólnopolska platforma teleinformatyczna służąca do komunikacji obywateli i przedsiębiorców z jednostkami administracji publicznej w ujednolicony, standardowy sposób.
Niniejsza skarga wniesiona została do sądu za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z wykorzystaniem usługi e-Doręczenia, na podstawie regulacji przewidzianej w ustawie z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1045). Usługa e-Doręczenia to usługa rejestrowanego doręczenia elektronicznego, która umożliwia wysyłanie i odbieranie korespondencji elektronicznie, ze skutkiem równoważnym z listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Docelowo usługa e-Doręczenia zastąpi tradycyjną, papierową korespondencję urzędową, a także korespondencję przez e-PUAP.
Mając na uwadze cel wprowadzenia tejże usługi oraz to, że już teraz stanowi ona przewidziany prawem sposób komunikacji z organami administracji, który nadto ma się stać docelowym sposobem komunikacji, Sąd uznał, że wniesienie do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu niniejszej skargi z wykorzystaniem systemu e-Doręczenia jest dopuszczalne.
Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgodnie z § 2a tego przepisu, w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Wymóg ten dotyczy także właściwego podpisania skargi do sądu administracyjnego.
W aktach sądowych niniejszej sprawy znajduje się potwierdzenie otrzymania skargi, który to dokument stanowi dowód jej otrzymania w rozumieniu art. 40 ustawy o doręczeniach elektronicznych (k. 13 akt sądowych). Zgodnie z tym przepisem operator wyznaczony w ramach świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego wystawia dowody wysłania i dowody otrzymania zgodnie ze standardem, o którym mowa w art. 26a ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej. Ustawa o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej reguluje działanie kwalifikowanych usług zaufania, takich jak podpisy elektroniczne, pieczęcie elektroniczne i inne usługi zapewniające bezpieczne transakcje elektroniczne. Sąd przyjął, że w niniejszej sprawie skarga została podpisana prawidłowo, bowiem została podpisana przez skarżącego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, który pozwala na jednoznaczną identyfikację podmiotu wnoszącego skargę ( k. 6 -11 akt sądowych).
Należy także zwrócić uwagę, że skarżący wskazał swój adres, za pośrednictwem którego Sąd ma możliwość prawidłowej komunikacji elektronicznej ze skarżącym.
W ocenie Sądu nierozpoznanie skargi, złożonej - za pośrednictwem skarżonego organu - w formie elektronicznej, spowodowane wyłącznie czysto formalnymi okolicznościami związanymi ze sposobem jej wniesienia, tj. poprzez platformę internetową e-Doręczenia, honorowaną w korespondencji stron z organami administracji publicznej, a nie poprzez platformę internetową e-PUAP (czyli Elektroniczną Platformę Usług Administracji Publicznej) wymaganą w korespondencji z sądami administracyjnymi, w przypadku prawidłowego opatrzenia skargi podpisem elektronicznym - stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej gwarancji prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP).
Orzecznictwo sądowoadministracyjne w powyższej kwestii nie jest jednolite. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela linii orzeczniczej, w której wyrażany jest pogląd o zaistnieniu w takim przypadku przesłanki do odrzucenia złożonej w ten sposób skargi jako niedopuszczalnej (zob. np. postanowienia WSA: w Kielcach z dnia 18 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Ke 67/25, we Wrocławiu z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt II SAB/Wr 247/25), natomiast w pełni podziela stanowisko wyrażone w tym zakresie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SAB/Po 54/25.
Przechodząc do merytorycznej oceny legalności zaskarżonej czynności zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie naboru na wolne stanowisko urzędnicze stanowi podlegającą kognicji tych sądów czynność inną niż określone art. 3 § 2 pkt 1-3, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, przy czym sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Skarżący wniósł skargę w wyżej wskazanym terminie.
Procedura naboru w istotnym dla sprawy zakresie unormowana jest następującymi przepisami ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1691 ze zm.) :
Art. 6. Każdy ma prawo do informacji o wolnych stanowiskach pracy w służbie cywilnej, a nabór do służby cywilnej jest otwarty oraz konkurencyjny, z zastrzeżeniem przepisów rozdziału 4.
Art. 28 ust. 2. Ogłoszenie o naborze powinno zawierać:
1) nazwę i adres urzędu;
2) określenie stanowiska pracy;
3) wymagania związane ze stanowiskiem pracy zgodnie z opisem danego stanowiska, ze wskazaniem, które z nich są niezbędne, a które dodatkowe;
4) zakres zadań wykonywanych na stanowisku pracy;
4a) informację o warunkach pracy na danym stanowisku pracy;
4b) informację, czy w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wynosi co najmniej 6%;
5) wskazanie wymaganych dokumentów;
6) termin i miejsce składania dokumentów.
2a. Wymagania, o których mowa w ust. 2 pkt 3, określa się w sposób następujący:
1) wymagania niezbędne to wymagania konieczne do podjęcia pracy na danym stanowisku pracy;
2) wymagania dodatkowe to pozostałe wymagania, pozwalające na optymalne wykonywanie zadań na danym stanowisku pracy.
Art. 29. Imiona i nazwiska kandydatów, którzy spełniają wymagania formalne, oraz wynik naboru stanowią informację publiczną w zakresie objętym wymaganiami określonymi w ogłoszeniu o naborze.
Art. 29a. 1. W toku naboru komisja, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 5, wyłania nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe, których przedstawia dyrektorowi generalnemu urzędu celem zatrudnienia wybranego kandydata.
2. Jeżeli w urzędzie wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia o naborze, jest niższy niż 6%, pierwszeństwo w zatrudnieniu przysługuje osobie niepełnosprawnej, o ile znajduje się w gronie osób, o których mowa w ust. 1.
Art. 30. 1. Sporządza się protokół z przeprowadzonego naboru.
2. Protokół zawiera:
1) określenie stanowiska pracy, na które był przeprowadzany nabór, liczbę kandydatów oraz imiona, nazwiska i miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów wraz ze wskazaniem kandydatów niepełnosprawnych o ile do przeprowadzanego naboru stosuje się przepis art. 29a ust. 2, przedstawianych dyrektorowi generalnemu;
2) liczbę nadesłanych ofert, w tym liczbę ofert niespełniających wymogów formalnych;
3) informację o zastosowanych metodach i technikach naboru;
4) uzasadnienie dokonanego wyboru;
5) skład komisji przeprowadzającej nabór.
Art. 31. 1. Dyrektor generalny urzędu niezwłocznie po przeprowadzonym naborze upowszechnia informację o wyniku naboru przez umieszczenie jej w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu, w Biuletynie urzędu oraz w Biuletynie Kancelarii.
2. Informacja, o której mowa w ust. 1, zawiera:
1) nazwę i adres urzędu;
2) określenie stanowiska pracy;
3) imię i nazwisko wybranego kandydata oraz jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.
Rozważania należy rozpocząć od przywołania art. 60 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach.
Konstytucyjna zasada równego dostępu do służby publicznej wyrażona w powołanym art. 60 Konstytucji RP realizowana jest przez regulację przepisu art. 6 ustawy o służbie cywilnej, który określa zasady otwartości i konkurencyjności naboru kandydatów na wolne stanowiska.
Zasady te wymagają, by dokonanie wyboru było jawne co do wyników, zastosowanej metody selekcji, a także argumentów, które wpłynęły na podjęcie decyzji. Zasada przejrzystości (transparentności) powinna być zapewniona poprzez ustalenie takich reguł proceduralnych konkursu, dzięki którym możliwe jest dokonanie obiektywnej i przejrzystej oceny kwalifikacji merytorycznych kandydatów na określone stanowisko, dokonanie trafnego wyboru kandydata najlepszego i uzasadnienie wyboru w sposób jasny, jawny, przejrzysty i zrozumiały na zewnątrz oraz umożliwiający kontrolę zastosowanej procedury (tak WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 4 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 240/22).
Skoro przepisy prawa przewidują sprawowanie przez sąd administracyjny kontroli zgodności z prawem czynności z zakresu administracji publicznej, jaką jest wynik naboru na stanowisko w służbie cywilnej (ogłoszenie o wyniku naboru), to konieczne jest takie ukształtowanie procedury do niej prowadzącej, by kontrola ta była rzeczywista i merytoryczna, a nie pozorna. Kryteriami oceny są przede wszystkim zasady otwartości i konkurencyjności, wynikające z art. 6 ustawy o służbie cywilnej.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na to, że dokument pod nazwą " Zasady i tryb naboru kandydatów do pracy w służbie cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w Gdańsku" ( dalej jako "Zasady naboru"), stanowiący załącznik do zarządzenia nr 9/2024 Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 marca 2021 r. ma charakter dokumentu wewnętrznego, nie mającego mocy powszechnie obowiązującej. Nie zawiera zatem przepisów prawa i zawarte w nim regulacje nie mogą być samodzielnym kryterium oceny.
W rozpatrywanej sprawie, dotyczącej przedmiotowego naboru o numerze 147650, ogłoszonego w dniu 30 stycznia 2025 r., skarżący uzyskał 20 punktów (najwyższy wynik) ze sprawdzianu wiedzy, odbywającego się w drugim etapie naboru. Pozostałe osoby (11) , które brały udział w sprawdzianie wiedzy, uzyskały od 12 do 19 punktów. Ustalone przez organ zasady konkursowe wymagały dla awansu do III etapu uzyskania nie mniej niż 12 punktów. Największa ilość punktów, możliwa do osiągnięcia w drugim etapie, to 20 punktów. Kolejnym etapem była rozmowa kwalifikacyjna. Z rozmowy tej skarżący uzyskał średnią punktów 3 (od każdego członka Komisji po 3 punkty), osiągając wymaganą liczbę 3 punktów. Cztery osoby uzyskały więcej punktów z rozmowy kwalifikacyjnej, niż skarżący. W IV etapie naboru – ocenie końcowej kandydatów wskazano pięć osób, szeregując je w zależności od liczby punktów, uzyskanych w rozmowie kwalifikacyjnej. Skarżący uplasował się na piątej pozycji.
W informacji o wynikach naboru z dnia 7 marca 2025 r. podano, że nabór został zakończony wyborem kandydatki/kandydata - M. J.
Wybrana kandydatka uzyskała najwięcej punktów z rozmowy kwalifikacyjnej.
Skarżący zarzucił brak kryteriów oceny rozmowy kwalifikacyjnej oraz zakwestionował oparcie rozstrzygnięcia naboru jedynie na wynikach rozmowy kwalifikacyjnej, bez brania pod uwagę wyników sprawdzianu wiedzy.
Należy zgodzić się ze skarżącym, że procedura przeprowadzonego naboru budzi uzasadnione wątpliwości.
Zauważyć należy, że w protokole z przeprowadzonego naboru z dnia 3 marca 2025 r. , w części dotyczącej IV etapu – oceny końcowej kandydatów wskazano, że ocenę końcową kandydatów stanowi średnia punktów uzyskanych podczas rozmowy kwalifikacyjnej.
Z kolei z arkusza oceny kandydatów ( tak jak i z treści §14 ust. 3 Zasad naboru ) wynika, że warunkiem zaliczenia rozmowy kwalifikacyjnej jest uzyskanie przez kandydata co najmniej 3 punktów.
W §15 Zasad naboru postanowiono, że końcową oceną jest średnia liczby punktów uzyskanych przez kandydata z rozmowy kwalifikacyjnej , a komisja wyłania nie więcej niż pięciu kandydatów, którzy uzyskali najwyższą ocenę końcową.
Powyżej przytoczona treść Zasad naboru jest ze sobą wewnętrznie sprzeczna - z jednej strony Zasady naboru przewidują, że wyłania się kandydatów, którzy uzyskali najwyższą ocenę końcową (średnią liczby punktów z rozmowy kwalifikacyjnej), z drugiej – że rozmowa kwalifikacyjna jest zaliczona w przypadku uzyskania co najmniej 3 punktów. Tym niemniej z postanowień tych wynika, że jedynie wynik rozmowy kwalifikacyjnej decydował o wyłonieniu kandydatów spośród osób, które na drugim etapie naboru uzyskały nie mniej niż 12 punktów. Tymczasem, skoro w ogłoszeniu o naborze wskazano, że wymaganiami niezbędnymi jest m.in. znajomość przepisów prawa podatkowego materialnego i proceduralnego, ustawy Kodeks postępowania karnego i ustawy Kodeks karny skarbowy, a w drugim ( merytorycznym, nie formalnym ) etapie naboru przeprowadzono sprawdzian wiedzy merytorycznej , w którym można było uzyskać od 0 do 20 punktów, to oparcie rozstrzygnięcia naboru jedynie na wynikach rozmowy kwalifikacyjnej może wypaczać wynik naboru.
Skoro to wynik rozmowy kwalifikacyjnej zdecydował o zakończeniu procedury naboru, to kontrola sprawowana przez sąd administracyjny musiała objąć też rozmowę kwalifikacyjną, przeprowadzoną przez komisję i jej ocenę, dokonaną przez komisję.
O ile sposób punktowania i oceny sprawdzianu wiedzy merytorycznej, przeprowadzonego w formie testu jednokrotnego wyboru, składającego się z 20 pytań, jest przejrzysty i nie budzi wątpliwości , to już sposób oceny i przyznawania punktów z rozmowy kwalifikacyjnej, przeprowadzanej w trakcie – co należy podkreślić - rozstrzygającego, trzeciego etapu, taki nie jest.
Choć sąd administracyjny nie dokonuje merytorycznej kontroli zasadności przyznania takiej, a nie innej liczby punktów na poszczególnych etapach procedury naboru, bowiem jest to, co do zasady, kwestia wewnętrzna, jednak nie może ujść uwadze, że ustawowym wymogiem przeprowadzenia naboru w służbie cywilnej jest poszanowanie zasad otwartości i konkurencyjności. Mimo że wszystkim kandydatom zadawano podczas rozmowy kwalifikacyjnej te same pytania, to kryteria przyznawania punktów nie zostały w żaden sposób określone. Z arkusza oceny kandydatów wynika jedynie, że za wszystkie udzielone odpowiedzi (łącznie na cztery pytania) można uzyskać od 1 do 5 punktów od każdego członka komisji , a liczbą uzyskanych punktów jest średnia arytmetyczna sumy punktów przyznanych przez członków komisji. Brak jakichkolwiek kryteriów oceny i przyznawania punktów podczas rozmowy kwalifikacyjnej, która - co jeszcze raz należy podkreślić – według zasad przyjętych w przedmiotowym naborze ma wyłonić kandydatów na wolne stanowisko pracy, nie pozwala uznać, by przeprowadzona procedura została zrealizowana z poszanowaniem wymagań ustawowych i konstytucyjnych. Ukształtowanie procedury naboru w sposób uniemożliwiający sądowi kontrolę jej wyniku narusza rażąco zasady otwartości i konkurencyjności, określone w art. 6 ustawy o służbie cywilnej.
Przypomnieć należy, że – zgodnie z treścią 29a ust. 1 ustawy o służbie cywilnej – komisja wyłania najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe. W wymaganiach niezbędnych przedmiotowego naboru wskazano na znajomość przepisów prawa podatkowego materialnego i proceduralnego, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy Kodeks karny skarbowy, a w wymaganiach dodatkowych – wykształcenie wyższe prawnicze, administracyjne lub ekonomiczne. Tymczasem, choć w arkuszu oceny kandydatów wskazano, że w rozmowie kwalifikacyjnej zadano pytania oceniające m.in. wiedzę merytoryczną, pytania wskazane w tym arkuszu (przytoczone w początkowej części niniejszego uzasadnienia) wiedzy merytorycznej nie dotyczą. Wynika z powyższego, że przedstawiony powyżej przebieg naboru, poprzez uzależnienie jego wyników jedynie od rozstrzygnięcia rozmowy kwalifikacyjnej, był sprzeczny z art. 29a ust. 1 ustawy o służbie cywilnej.
W niniejszej sprawie skarżący, który uzyskał najwyższą liczbę punktów za wiedzę merytoryczną (20), został uplasowany jako ostatni, piąty z wybranych kandydatów z tego względu, że z rozmowy kwalifikacyjnej, której zasad oceny nie ustalono, otrzymał najmniejszą liczbę punktów. Z kolei osoba, która uzyskała najwyższą liczbę punktów z rozmowy kwalifikacyjnej – 4, ze sprawdzianu wiedzy merytorycznej otrzymała 17 punktów, plasując się na czwartym miejscu w drugim etapie naboru. Nabór zakończył się wyborem tej właśnie osoby.
Gdyby zsumować punkty uzyskane w drugim i trzecim etapie naboru, skarżący otrzymałby łącznie 23 punkty, a osoba wybrana w przedmiotowym naborze – 21 punktów.
Dodać należy, że z art. 30 ust.2 pkt 4 ustawy o służbie cywilnej wynika, że protokół z naboru zawiera uzasadnienie dokonanego wyboru. Co prawda komisja przeprowadzająca przedmiotowy nabór w dwóch zdaniach odniosła się do powodów wyłonienia pięciu konkretnych kandydatów, których kolejność ustalono na podstawie liczby uzyskanych przez nich punktów z rozmowy kwalifikacyjnej , jednak trudno mówić w tym przypadku o "uzasadnieniu" wyboru z uwagi na lakoniczność zapisu w protokole z przeprowadzonego naboru, mimo że kryteria przyznawania punktów w rozmowie kwalifikacyjnej nie zostały nigdzie sprecyzowane.
Na koniec należy stwierdzić, że kwestia braku udostępnienia skarżącemu w trybie informacji publicznej (bez wydania decyzji) pełnych informacji o kandydatach podlegających ocenie w I etapie naboru, tj. kopii dokumentów potwierdzających wykształcenie wyższe, wymagany staż pracy i doświadczenie w administracji, nie może podlegać ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę , bowiem ocena takiego działania organu lub jego braku podlegać może ocenie na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Odnosząc się do żądań skarżącego o zobowiązanie organu do przeprowadzenia ponownego naboru oraz stwierdzenie wadliwości instrukcji I-094/6 zauważyć należy, że kognicji sądów administracyjnych w trybie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podlega czynność rozstrzygnięcia naboru na wolne stanowisko urzędnicze, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 146 §1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
Z kolei przepis art. 146 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.
Przepis ten stanowi wyjątek od kasacyjnego charakteru kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego. Wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji ( tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2129/12).
Zauważyć w tym kontekście należy, że przeprowadzenie naboru rozstrzygnięciem organu nie jest. Sąd natomiast w kwestii treści wyroku jest związany przepisami ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 146- 151 p.p.s.a.) i nie może w nim zamieszczać postanowień, nie przewidzianych tą ustawą.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku , na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w przedmiocie informacji o wynikach naboru.
Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.