III SA/Gd 211/24

III SA/Gd 211/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Janina Guść
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 978
art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 2, art. 75 ust. 1, art. 79 ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2016 poz 231
§ 10 ust. 3 pkt 10 lit. a i lit. c
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia  do kierowania pojazdami
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 2, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi R.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 marca 2024 r., nr SKO Gd/3290/23 w przedmiocie wydania uprawnień do kierowania pojazdami 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Kartuskiego z dnia 10 marca 2023 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego R. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Starosty Kartuskiego z dnia 10 marca 2023 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 5 stycznia 2023 r. R. O. (zwany dalej także "skarżącym") złożył do Starosty Kartuskiego kompletny wniosek o wydanie mu prawa jazdy kategorii A, B i T nr [...], nr druku [...], data wydania – 18.06.2004 r. Do wniosku załączono orzeczenie lekarskie (nr [...]) stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T, w którym wskazano termin ponownego badania na dzień 13 grudnia 2037 r.
Następnie decyzją z dnia 10 marca 2023 r. Starosta Kartuski – działając na podstawie art. 10 ust. 1-3, art. 124 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm. – dalej jako: "u.k.p."), art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm. – dalej jako: "p.r.d.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") – stwierdził, że R. O. spełnia określone przepisami prawa warunki do wydania dokumentu prawa jazdy ważnego do dnia 13 grudnia 2037 r., nr 01672/04 (nr druku BA189788) w zakresie:
- kategorii AM: data wydania uprawnienia 10 stycznia 2013 r., data ważności uprawnienia 13 grudnia 2037 r.;
- kategorii A1: data wydania uprawnienia 1 lipca 1999 r., data ważności uprawnienia 13 grudnia 2037 r.;
- kategorii A2: data wydania uprawnienia 19 stycznia 2013 r., data ważności uprawnienia 13 grudnia 2037 r.;
- kategorii A: data wydania uprawnienia 12 stycznia 1988 r., data ważności uprawnienia 13 grudnia 2037 r.;
- kategorii B1: data wydania uprawnienia 1 lipca 1999 r., data ważności uprawnienia 13 grudnia 2037 r.;
- kategorii B: data wydania uprawnienia 27 marca 1991 r., data ważności uprawnienia 13 grudnia 2037 r.;
- kategorii B+E: data wydania uprawnienia 10 marca 2023 r., data ważności uprawnienia 13 grudnia 2037 r.;
- kategorii T: data wydania uprawnienia 12 stycznia 1988 r., data ważności uprawnienia 13 grudnia 2037 r.
Ponadto, wskazując na podstawę prawną z art. 107 § 4 k.p.a., organ odstąpił od uzasadnienia tej decyzji ze względu na fakt, że uwzględnia w całości żądanie strony.
W odwołaniu od powyższej decyzji R. O. zarzucił organowi ograniczenie terminu ważności posiadanych już przez niego kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B oraz T i wniósł o przywrócenie ich bezterminowości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 19 marca 2024 r. (nr SKO/Gd 3290/23) – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 pkt 4 u.k.p. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 10 ust. 1 u.k.p. prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej.
Ponadto w myśl art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a/ u.k.p. prawo jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, B+E łub T wydaje się na okres 15 lat, z tym, że okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a/, tj. orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Szczegółowy tryb wydawania prawa jazdy określa przepis § 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami z dnia 24 lutego 2016 r. (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 231 - dalej jako: "rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa"). Wskazano, że starosta, wydając prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, wykorzystuje system teleinformatyczny w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2070 ze zm.), umożliwiający wykonywanie przez organ wydający prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem czynności związanych z ich wydawaniem, zamieszczaniem danych i informacji w bazie danych oraz składanie zamówień na wykonanie praw jazdy lub pozwoleń na kierowanie tramwajem (art. 16a ustawy).
W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że w dniu 5 stycznia 2023 r. skarżący złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii B+E, zaś do wniosku załączył orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 13 grudnia 2022 r., potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, BE i T, natomiast w orzeczeniu tym lekarz wyznaczył termin kolejnego badania na 13 grudnia 2037 r.
Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że stosownie do treści § 10 pkt 3 ppkt 10a rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa, w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1 , B, BE i T za datę stosowną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Zatem w sytuacji wydawania kolejnych uprawnień do kierowania pojazdami organ dokonuje weryfikacji złożonych dokumentów oraz ocenia całościowo treść przedłożonego orzeczenia lekarskiego i nie może dokonać tego wybiórczo, jedynie w odniesieniu do nowych uprawnień, tak jak chciałby tego skarżący. Z tego też powodu w niniejszej sprawie uzasadnione było określenie daty ważności uprawnień wszystkich kategorii na dzień 13 grudnia 2037 r., zgodnie z najpóźniej wydanym orzeczeniem lekarskim.
R. O. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o: 1/ przywrócenie bezterminowości posiadanych przez niego uprawnień w kategoriach AM, A1, A2, A, B1, B oraz T; 2/ wydanie prawa jazdy w zakresie kategorii B+E z datą uprawnień w kategorii B, co wprost wynika z przepisu art 10 ust 3 pkt 10c rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że do Starosty Kartuskiego składał wniosek wyłącznie na nowe uprawnienia w kategorii B+E. Nie składał żadnych wniosków w zakresie już posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Zatem rozpatrywanie jego wniosku przez Starostę Kartuskiego w zakresie szerszym niż złożony przez niego wniosek było w jego ocenie nieuprawnione.
Ponadto skarżący podniósł, że posiadane przez niego dotychczasowe uprawnienia w kategoriach AM, A1, A2, A, B1, B oraz T posiadają walor bezterminowości. Wskazał, że Kolegium w uzasadnieniu nie przytoczyło wprost żadnego przepisu uprawniającego do zmiany terminu jego uprawnień, w przypadku gdy zostały one wydane bezterminowo.
Skarżący podkreślił także, że zarówno Starosta Kartuski, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, błędnie interpretują przepisy, twierdząc, że organ "(...) nie może dokonać tego wybiórczo (...)", podczas gdy w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa wprost jest mowa: "w zakresie określonej kategorii".
Ponadto przepis odnoszący się do kategorii B+E uzyskanego uprawnienia w wyniku posiadania prawa jazdy kategorii B wskazuje, że za datę ważności przyjmuje się datę ważności dla prawa jazdy kategorii B. Zatem - zdaniem skarżącego - Starosta Kartuski powinien był wydać decyzję uprawniającą go do kategorii B+E z datą ważności posiadanego przez niego prawa jazdy kategorii B, czyli bezterminowo. Natomiast orzeczenie lekarskie nie powinno być w ogóle brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego, gdyż posiadał on już uprawnienie w kategorii B wydane bezterminowo.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na wstępie wskazać należy, że skarżący, w skierowanym do Starosty Powiatowego wniosku z dnia 5 stycznia 2023 r., wskazując na posiadane już uprawnienia prawa jazdy w kategoriach: A (uzyskane w 1988 r.), B (uzyskane w 1991 r.) oraz T (uzyskane w 1988 r.), ubiegał się o wydanie także prawa jazdy kategorii B+E. Z akt sprawy wynika także, że skarżący posiadał także uprawnienia prawa jazdy w kategoriach: AM (uzyskane w 2013 r.), A1 (uzyskane w 1999 r.), A2 (uzyskane w 2013 r.) oraz B1 (uzyskane w 1999 r.).
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w związku z przedstawionym przy wniosku z dnia 5 stycznia 2023 r. orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 13 grudnia 2022 r., stwierdzającym brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kat. AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T oraz uzyskaniem już uprawnień do kierowania pojazdami w kategoriach: AM, A1, A2, A, B1, B, T, wskazany w orzeczeniu lekarskim termin następnego badania – 13 grudnia 2037 r. wiązał Starostę Kartuskiego, jako organ wydający prawo jazdy także odnośnie do kategorii uzyskanych już uprzednio uprawnień prawa jazdy, jeżeli skarżący legitymował się dokumentem prawa jazdy potwierdzającym przysługujące mu w tym zakresie uprawnienia bezterminowo (tak w szczególności w odniesieniu do kategorii A, B i T – vide: decyzja Starosty Kartuskiego z dnia 7 czerwca 2005 r.).
Według orzekających w sprawie organów administracji, z ww. orzeczenia lekarskiego wynika ograniczenie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami do 13 grudnia 2037 r. co do wszystkich wskazanych w nim kategorii. Ze stanowiskiem tym nie zgadza się skarżący twierdząc, że w zaistniałej sytuacji nabyte uprzednio uprawnienia do kierowania pojazdami w poszczególnych kategoriach nie tracą charakteru bezterminowych.
Dokonawszy w zakreślonych wyżej granicach kontroli decyzji zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, Sąd uznał skargę za zasadną.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.k.p., prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą.
Stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która m.in. uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem (art. 75 ust. 1 u.k.p.), przy czym orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami (art. 79 ust. 3 pkt 1 u.k.p.).
W sprawie nie budzi wątpliwości, że orzeczenie lekarskie z dnia 13 grudnia 2022 r. o braku u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami odpowiada w istocie w swej formie wzorowi określonemu w załączniku nr 9 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2022 r., poz. 2503); wzór ten w pkt 1 a) tiret 1 zbiorczo ujmuje kategorie prawa jazdy: AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, co pozostaje zbieżne z art. 76 ust. 1 pkt 1 u.k.p., zgodnie z którym badanie lekarskie jest wykonywane w zakresie uprawnień prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T. We wskazanym orzeczeniu lekarskim jako termin następnego badania wskazano 13 grudnia 2037 r.
Podstawa do wpisania daty ważności uprawnień wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.). Według jego § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a/, wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w ten sposób, że "datą ważności uprawnienia" jest najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności (...), przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Ze szczególnej natomiast regulacji wskazanej pod lit. c/ powołanego § 10 ust. 3 pkt 10 ww. rozporządzenia wynika z kolei, że w przypadku prawa jazdy kategorii B+E uzyskanego w wyniku posiadania prawa jazdy kategorii B (...) - za datę ważności przyjmuje się datę ważności dla prawa jazdy kategorii B lub datę 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku gdy prawo jazdy kategorii B ważne jest bezterminowo.
Jak wynika przy tym z § 10 ust. 3 pkt 4 powołanego wyżej rozporządzenia, data ważności prawa jazdy to najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy.
W ocenie Sądu, w kontekście powyższego organy błędnie wywiodły, że skoro w przedłożonym wraz z wnioskiem o wydanie nowego prawa jazdy (potwierdzającego posiadanie dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami w kategorii B+E) orzeczeniu lekarskim z dnia 13 grudnia 2022 r., które było najpóźniejszym w rozumieniu § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a/ powołanego rozporządzenia, data następnego badania została określona na 13 grudnia 2037 r., to prawidłowe będzie wskazanie, że również w zakresie pozostałych posiadanych przez skarżącego kategorii prawa jazdy: AM, A1, A2, A, B1, B, T - datą ważności tych uprawnień będzie ten dzień, co zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 4 ww. rozporządzenia skutkowało ustaleniem daty ważności prawa jazdy w zakresie ww. kategorii także na 13 grudnia 2037 r.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że taki sposób interpretacji powyższych przepisów, zgodnie z którym określenie "daty ważności uprawnienia" może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko nowo nabytych uprawnień, ale również uprawnień nabytych wcześniej bezterminowo, pozostaje w sprzeczności z § 29 ww. rozporządzenia. Przepis ten rozróżnia bowiem pojęcia: "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z jego ust. 1, w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi ust. 2, wg którego w przypadku osób o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a/, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w u.k.p., rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe - uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy - blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu powinny podlegać odrębnie - data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami, nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz. U. UE. L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 marca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2563/21).
Sąd dostrzega też, że regulacja § 29 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami została z dniem 7 maja 2022 r. znowelizowana (rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, Dz.U. z 2022 r., poz. 874), poprzez dodanie po dotychczasowym ust. 1 i 2 kolejnego ust. 3, zgodnie z którym "przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy".
Wykładnia literalna tego przepisu mogłaby potwierdzać słuszność stanowiska zajętego w sprawie przez organ I i II instancji co do ograniczenia daty ważności wszystkich posiadanych przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami datą 13 grudnia 2037 r., wskazaną w przedmiotowym orzeczeniu lekarskim.
Ze stanowiskiem tym nie sposób się jednak zgodzić, mimo że z orzeczenia lekarskiego z dnia 13 grudnia 2022 r. stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych skarżącego do kierowania pojazdami wynika jeden termin następnego badania (tj. 13 grudnia 2037 r.) w odniesieniu do kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T. Zdaniem Sądu, w świetle opisanego wyżej rozróżnienia między "datą ważności uprawnienia" a "datą ważności prawa jazdy", skutki wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego mogą dotyczyć wyłącznie nowego uprawnienia, a nie dotychczas posiadanych. Podkreślenia wymaga, że orzeczenie to zostało wydane - w związku z wnioskiem skarżącego o wydanie prawa jazdy kategorii B+E - na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p., zgodnie z którym badaniu lekarskiemu podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień (w orzeczeniu tym wyraźnie przekreślono kolejne punkty odnoszące się do art. 75 ust. 1, tj. pkt 2-5 i 7-8, z których wynika obowiązek poddania się takiemu badaniu m.in. przez: osobę przedłużającą ważność prawa jazdy określonej kategorii; osobę ubiegającą się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia; przez kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu; osobę posiadającą prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia).
W tych okolicznościach należy przyjąć, że wskazany w przedmiotowym orzeczeniu lekarskim termin kolejnego badania ma skutek wyłącznie co do uzyskania przez skarżącego nowych uprawnień kat. A, wykluczając możliwość jego rozszerzenia w zakresie terminów ważności uprawnień na już posiadane bezterminowo przez niego uprawnienia kategorii AM, A1, A2, A, B1, B i T. Paragraf 29 ust. 3 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. nie miał zatem w stanie faktycznym sprawy zastosowania (analogiczne stanowisko na tle wykładni tego przepisu zostało zaprezentowane m.in. w wyrokach WSA: w Gdańsku z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 701/23 i w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 333/23).
Stanowisko orzekających w sprawie organów doprowadziło do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu uzyskania dodatkowego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B+E, skutkowało nie tylko wydaniem decyzji zgodnie z wnioskiem, ale także "przy okazji" stało się podstawą do powtórnej weryfikacji nabytych bezterminowo przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B i T. W dacie orzekania przez organy w obrocie prawnym funkcjonowały bowiem pierwotne decyzje administracyjne, na mocy których skarżącemu zostały wydane bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, w szczególności uprawnień w kategorii A, B i T, co potwierdza decyzja Starost Kartuskiego z dnia 7 czerwca 2004 r., która nie została w żaden sposób podważona a przedmiotem podjętych w ramach niniejszego postępowania decyzji organów I i II instancji było wyłącznie wydanie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E, z uwzględnieniem zastrzeżenia, że kierowca może co do zasady posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy (art. 4 ust. 2 u.k.p.).
Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Organy ograniczając zatem skarżącemu termin ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B i T dokonały nieuprawnionej weryfikacji decyzji ostatecznej, wydanej w następstwie uzyskania przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, B i T.
Nie mniej też istotne pozostaje, że stanowisko organów skutkowało ponadto nieakceptowalnym przyjęciem, że podstawę prawną do ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiły przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co narusza podstawową dyrektywę wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. W rezultacie nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawały ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por.m.in. wyroki NSA: z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2030/21; z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1421/21; z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2312/20 i z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 585/16).
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie wydanymi przez organy decyzjami doszło więc do terminowego ograniczenia w czasie ważności posiadanych przez skarżącego bezterminowo uprawnień do kierowania pojazdami w uzyskanych już uprzednio kategoriach prawa jazdy, chociaż czynność taka nie miała podstaw faktycznych i prawnych. Skoro bowiem – zgodnie z art. 10 ust. 1 u.k.p. - starosta w drodze decyzji administracyjnej wydaje na wniosek osoby zainteresowanej prawo jazdy, oznacza to, że przyznaje nią tylko uprawnienia objęte wnioskiem (w niniejszej sprawie kategorii B+E) a decyzja ta nie może obejmować uprawnień już posiadanych (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1812/23).
Mając to na uwadze należało stwierdzić, że poprzez opisane działanie organów doszło do naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 1 u.k.p. oraz § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu organy nie mogły w oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty modyfikować w opisanym zakresie treści wcześniej wydanych już decyzji dotyczących kategorii AM, A1, A2, A, B1, B i T, a okres ważności uprawnień mógł być ograniczany tylko w przypadku nowo uzyskanej kategorii B+E.
W tym jednak kontekście, tj. ustalenia daty ważności uprawnienia prawa jazdy kategorii B+E, organy wydając prawo jazdy powinny były - zamiast § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a/ rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami – zastosować w okolicznościach sprawy szczególną regulację w tym zakresie wynikającą z § 10 ust. 3 pkt 10 lit. c/ tegoż rozporządzenia. Zgodnie bowiem z tym przepisem za "datę ważności uprawnienia" w wydanym prawie jazdy przyjmuje się najwcześniejszą z dat określonych w orzeczeniu lekarskim (...) w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności (...), przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii B+E uzyskanego w wyniku posiadania prawa jazdy kategorii B (...) - za datę ważności przyjmuje się datę ważności dla prawa jazdy kategorii B lub datę 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku gdy prawo jazdy kategorii B ważne jest bezterminowo.
Jeżeli zatem powodem uzyskania w rozpoznawanej sprawie przez skarżącego prawa jazdy kategorii B+E było posiadanie przez niego już uprzednio prawa jazdy kategorii B i to bezterminowo, to termin ważności nowo nabytego uprawnienia prawa jazdy kategorii B+E powinien zostać określony datą 15 lat od wydania prawa jazdy w tej kategorii a nie datą określoną w orzeczeniu lekarskim.
Mając zatem powyższe na uwadze, w ocenie Sądu opisane działania organów administracji stanowiły rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadniało stwierdzenie przez Sąd nieważności zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy (blankietowej) decyzji organu I instancji z dnia 10 marca 2023 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.
Ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią powyższe rozważania oraz przyjętą przez Sąd wykładnię wskazanych przepisów, stosownie do postanowień art. 153 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego obejmujących opłacony przez skarżącego wpis od skargi (200 zł), Sąd - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. – orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z takim wnioskiem wystąpiło Kolegium, zaś skarżący, pouczony o tym, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).