III SA/Gd 209/23

III SA/Gd 209/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący/
Janina Guść
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 847/24 - Wyrok NSA z 2025-05-07
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 171
132 ust. 3 pkt 2, art. 135e ust. 1, art. 135j ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi I. L. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 23 lutego 2023 r., nr 2/2023 w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej upomnienia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym orzeczeniem z dnia 23 lutego 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania I. L., utrzymał w mocy w trybie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 171 ze zm.) orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Bytowie z dnia 23 grudnia 2022 r. o uznaniu policjanta winnym popełnienia zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu mu kary dyscyplinarnej upomnienia.
Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W dniu 26 czerwca 2022 r. A. K., pełniący obowiązki Kierownika Referatu Prewencji Komisariatu Policji w M. (dalej jako "KP w M.") sporządził notatkę służbową, że w oznaczonym dniu po zawiadomieniu policjanta I. L. przez dyżurnego KP w M. o potrzebie stawienia się do jednostki w celu zapewniania dozoru nad osobą zatrzymaną, policjant - pomimo tego, że miał na dzień 26 czerwca 2022 r. zaplanowany w grafiku dyżur domowy i tzw. dyspozycyjność - w rozmowie z dyżurnym poinformował, że nie może stawić się do służby, ponieważ wcześniej w tym dniu honorowo oddał krew. Sporządzający notatkę wskazał, że wobec uzyskania takiej informacji od dyżurnego, osobiście skontaktował się z I. L., który potwierdził, że nie może stawić się na służbę, ponieważ oddał w tym dniu krew oraz wskazał, że poinformował wcześniej o tym fakcie zarówno A. K., jak i bezpośrednio przełożonego T. G. w dniu 22 czerwca 2022 r. Sporządzający notatkę wskazał, iż istotnie, wcześniej miała miejsce rozmowa na ten temat, podczas której I. L. informował o chęci oddania krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. Ponieważ jednak w tym terminie w ocenie przełożonych nieobecność policjanta w bezpośredni sposób mogła wpłynąć na zapewnienie ciągłości służby w KP w M., polecono mu zaplanować oddanie krwi na inny dzień, wskazując też, że na ten dzień ma już w grafiku wyznaczoną dyspozycyjność i oddanie krwi nie zostało wcześniej uzgodnione z bezpośrednim przełożonym oraz uwzględnione przy planowanym grafiku.
Opisana notatka służbowa została przedłożona Komendantowi KP w M., a następnie Komendantowi Powiatowemu Policji w Bytowie, który postanowieniem z dnia 5 lipca 2022 r. (nr 17/2022) zlecił przeprowadzanie czynności wyjaśniających w tej sprawie i wyznaczył rzecznika dyscyplinarnego.
W toku czynności wyjaśniających zgromadzono notatki służbowe sporządzone przez: P. O., który w dniu 26 czerwca 2022 r. pełnił służbę na stanowisku dyżurnego, T. G. pełniącego obowiązki Kierownika Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego i Ochronnego Referatu Prewencji w KP w M., I. L. - policjanta Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego i Ochronnego Referatu Prewencji KP w M., A. K. - pełniącego obowiązki Kierownika Referatu Prewencji KP w M.
Rzecznik dyscyplinarny przeprowadził ponadto rozmowy z P. O., T. G. oraz I. L., sporządzając stosowne notatki służbowe. W toku czynności wyjaśniających zgromadzono ponadto takie dokumenty jak: kserokopie grafików służby w Ogniwie Patrolowo-Interwencyjnym i Ochronnym Referatu Prewencji w KP w M., zaświadczenie z Centrum Krwiodawstwa dokumentujące oddanie krwi przez I. L. w dniu 26 czerwca 2022 r., polecenie służbowe Komendanta KP w M. z dnia 15 listopada 2021 r. dotyczące zgłaszania chęci oddania krwi i zasad uwzględniania tych zgłoszeń w grafiku wraz z dołączoną informację prawną w przedmiocie honorowego oddawania krwi przez funkcjonariuszy Policji z dnia 24 października 2018 r., sporządzoną przez adwokata K. M. na wniosek Zarządu Głównego NSZZ Policjantów w W., kartę zapoznania się z ww. poleceniem służbowym oraz informacją prawną przez funkcjonariuszy KP w M. (karta podpisana przez I. L. w dniu 3 grudnia 2021 r.), opinię radcy prawnego Komendy Powiatowej Policji w Bytowie M. M. z dnia 1 września 2022 r.
W sprawozdaniu sporządzonym z czynności wyjaśniających rzecznik dyscyplinarny wskazał, że w jego ocenie wszczęcie postępowania dyscyplinarnego jest zasadne wobec stwierdzenia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez funkcjonariusza.
Postanowieniem z dnia 28 września 2022 r. (nr 1/2022) Komendant Powiatowy Policji w Bytowie na podstawie art. 134i ust. 1 pkt 1 lit a, ust. 1a i art. 135 a ust. 3 ustawy o Policji wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko I. L., stawiając policjantowi zarzut, że "w dniu 26 czerwca 2022 r. w M. nie wykonał polecenia służbowego wydanego przez Komendanta KP w M. nadkom. A. M., dotyczącego zgłaszania faktu oddawania krwi na etapie planowania grafików do służby i mając zaplanowaną służbę w policyjnym pomieszczeniu dla osób zatrzymanych w KP w M. oddał krew świadomie wprowadzając się w stan niezdolności do służby, czym naruszył dyscyplinę służbową, to jest o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji".
W toku postępowania przeprowadzono czynności dowodowe obejmujące: przesłuchanie I. L. oraz przesłuchania świadków w osobach: P. O., A. K., T. G. i P. C., to jest funkcjonariusza, który w dniu 22 czerwca 2022 r. pełnił służbę w I. L. i był obecny przy jego rozmowie z przełożonymi na temat oddania krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. Dodatkowo w toku czynności pozyskano także drugą opinię prawną sporządzoną w dniu 8 listopada 2022 r. przez radcę prawnego Komendy Powiatowej Policji w Bytowie M. M. Na wniosek obrońcy I. L. o przeprowadzenie dowodu z akt osobowych - celem ustalenia właściwości i warunków osobistych obwinionego - do materiału dowodowego włączono opinię służbową I. L. za okres od 30 grudnia 2020 r. do 29 grudnia 2021 r. oraz wyciąg zestawień o wyróżnieniu. W aktach sprawy znajduje się ponadto legitymacja Honorowego Dawcy Krwi wskazująca, że I. L. systematycznie, honorowo oddawał krew, począwszy od 2013 r. oraz opinia ZT NSZZ Policjantów w Bytowie, w której wskazano, że I. L. cieszy się dobrą opinią wśród współpracowników i w czasie swojej służby dał się poznać jako osoba koleżeńska, wrażliwa i udzielająca innym wsparcia oraz pomocy.
W wyniku przeprowadzonych czynności dowodowych w postaci przesłuchań świadków stwierdzono, że w sprawie zaistniały podstawy do zmiany zarzutów postawionych obwinionemu.
W konsekwencji postanowieniem z dnia 17 listopada 2022 r. (nr 2/2022) Komendant Powiatowy Policji w Bytowie na podstawie art. 135e ust. 10 ustawy o Policji postanowił zmienić (uzupełnić) postawione I. L. zarzuty w ten sposób, że policjantowi postawiono ostatecznie zarzut, iż "w dniu 26 czerwca 2022 r. w M. naruszył dyscyplinę służbową poprzez niewykonanie polecenia służbowego wydanego w dniu 15 listopada 2021 r. poprzez Komendanta Komisariatu Policji w M. nadkom. A. M. dotyczącego zgłaszania faktu chęci oddania krwi już na etapie planowania grafików służby czyli do 24 bieżącego miesiąca przy planowaniu grafiku służby na miesiąc następny nie podał do dnia 24 maja 2022 r. faktu chęci oddania krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. i w dniu 26 czerwca 2022 r. oddał krew tym samym wprowadzając się w stan niezdolności do służby oraz po oddaniu krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. będąc do tego zobowiązany nie uprzedził bezpośredniego przedłożonego o niemożności stawienia się do służby i przewidywanym czasie trwania nieobecności w służbie z przyczyny z góry wiadomej, to jest o czym z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1113 ze zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie praw i obowiązków policjantów").
Postanowieniem rzecznika dyscyplinarnego z dnia 23 grudnia 2022 r. zakończono czynności dowodowe stwierdzając, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. W sprawozdaniu z dnia 23 grudnia 2022 r. z przeprowadzonego postępowania rzecznik dyscyplinarny omówił przeprowadzone w sprawie dowody oraz wskazał we wnioskach, że na ich podstawie wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności przedmiotowej sprawy. W świetle tych dowodów, w ocenie rzecznika dyscyplinarnego, za uprawnione uznać należało wydanie orzeczenia o wymierzeniu najniższej kary dyscyplinarnej upomnienia.
Orzeczeniem z dnia 23 grudnia 2022 r. (nr 5/22) Komendant Powiatowy Policji w Bytowie - po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu - orzekł na postawie art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji o uznaniu obwinionego I. L. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył policjantowi karę dyscyplinarną upomnienia.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zgodnie z treścią art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Na tym tle poddając analizie całokształt zebranych w sprawie dowodów, ustalono, że dnia 15 listopada 2021 r. Komendant KP w M. wydał pisemne polecenie dotyczące zasad zgłaszania honorowego oddawania krwi, w którym wskazano, że w celu zapewnienia ciągłości służby, a także interesu i dobra służby poleca się aby policjant - honorowy dawca krwi, zgłaszał fakt i chęć oddania krwi już na etapie planowania grafików służby, czyli do 24 bieżącego miesiąca przy planowaniu grafiku służby na miesiąc następny. Wskazano, że takie rozwiązanie spowoduje niezakłócony przebieg służby w komórce organizacyjnej Policji i daje możliwość przygotowania się policjanta honorowego dawcy krwi do jej oddania, przy jednoczesnym uwzględnieniu interesu i dobra służby. Przełożony wskazał, że dopuszcza zmianę terminu powiadomienia w sposób indywidualny i nie może on wynosić kilku dni, zaznaczając, że tego rozwiązania należy jednak unikać. Z przedmiotowym poleceniem zostali zapoznani wszyscy funkcjonariusze KP w M., w tym I. L., który potwierdził ten fakt podczas przesłuchania
Analizując wyjaśnienia obwinionego, ustalono, że w dniu 22 czerwca 2022 r. około godziny 7 po rozliczeniu ze służby poinformował on przełożonych o chęci oddania krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. przy czym w złożonych wyjaśnieniach wskazał, że nie pamięta, aby przełożeni kategorycznie zabronili mu oddać krew w dniu 26 czerwca 2022 r.
Na podstawie zgromadzonego materiału ustalono jednak, że dwóch przełożonych obwinionego uczestniczących w rozmowie z dnia 22 czerwca 2022 r., to jest A. K. i T. G. jednoznacznie zeznali, że T. G. kategorycznie nie wyraził zgody na oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. przez I. L. z uwagi na zaplanowane wzmożone czynności przy zabezpieczeniu "Dni M." i niemożność zapewnienia ciągłości służby. T. G. według zeznań świadków podczas rozmowy w dniu 22 czerwca 2022 r. polecił I. L., aby oddał krew w innym dniu niż 26 czerwca 2022 r. T. G. przypomniał także I. L. o poleceniu Komendanta KP w M. z dnia 15 listopada 2021 r., co potwierdził także obwiniony w swoich wyjaśnieniach.
Zaznaczono, że w opinii prawnej dołączonej do polecenia służbowego z dnia 15 listopada 2021 r., z którą byli zapoznani policjanci KP w M., jasno zostało nakreślone, że "w praktyce mogą się zdarzyć sytuacje, w których przełożony mimo poinformowania go przez policjanta o zamiarze honorowego oddania krwi w danym dniu wyda polecenie stawienia się w służbie, w takiej sytuacji niestawienie się przez funkcjonariusza do służby może stanowić naruszenie dyscypliny służbowej i rodzić odpowiedzialność dyscyplinarną np. za niewykonanie polecenia służbowego."
Komendant Powiatowy Policji w Bytowie podkreślił, że I. L. honorowo oddając krew w dniu 26 czerwca 2022 r. miał świadomość, że jego przełożeni nie wyrazili zgody na oddanie krwi w tym dniu z uwagi na zaplanowane inne ważne działania. Ponadto miał świadomość, że nie podał tego dnia w grafiku na czerwiec 2022 r., tym samym nie wykonując polecenia Komendanta KP w M. z dnia 15 listopada 2022 r. Ponadto pomimo zaistnienia tych faktów, po oddaniu krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. I. L. nie poinformował wcześniej bezpośredniego przełożonego, ani też dyżurnego w KP w M. o niemożności stawienia się do służby o przewidywanym czasie trwania nieobecności w służbie z przyczyny góry wiadomej.
Odnosząc się do wyjaśnień I. L., w których podnosił, że poinformował przełożonych o planowanym oddaniu krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. podniesiono, że obwiniony potraktował tą informację jako stwierdzenie, że tego dnia odda krew, natomiast jego przełożeni zeznali, że uznali tą informację jako zapytanie o możliwość oddania krwi w dniu 26 czerwca 2022 r., na co nie wyrazili zgody, argumentując swoją decyzję zaplanowanymi działaniami związanymi z odbywającą się w tym terminie w M. imprezą masową.
W powyższej sprawie zwrócono się również do radcy prawnego Komendy Powiatowej Policji w Bytowie M. M., który w wydanej opinii prawnej wskazał, że honorowe oddanie krwi przez I. L. w dniu 26 czerwca 2022 r. - po wcześniejszym niewyrażeniu zgody bezpośredniego przełożonego T. G. oraz po przypomnieniu przez przyłożonych o poleceniu Komendanta Komisariatu Policji w M. z dnia 15 listopada 2021 r. - stanowiło podstawę do przypisania obwinionemu zarzutu niepodporządkowania się poleceniu przełożonego. W przedmiotowej opinii wskazano ponadto, że polecenie Komendanta KP w M. z dnia 15 listopada 2021 r. nie nosi znamion bezprawności, gdyż nie zakazywało ono honorowego oddawania krwi, a jedynie uwzględnienie powyższej czynności w grafiku, co miało dawać policjantom prawo do przygotowania się do służby przy jednoczesnym uwzględnieniu interesu i dobra służby. W opisywanej powyżej opinii prawnej potwierdzenie znalazł również fakt o konieczności poinformowania przełożonych o fakcie oddania krwi w celu zapewnienia ciągłości służby. Zaznaczono, że zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie praw i obowiązków oraz policjantów, policjant jest obowiązany uprzedzić bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się do służby lub spóźnieniu z przyczyny z góry wiadomej lub możliwej do przewidzenia oraz określić przewidywany czas trwania nieobecności.
W świetle powyższych ustaleń Komendant Powiatowy Policji w Bytowie uznał, że zostały wyczerpane znamiona czynu zarzuconego obwinionemu. W tym zakresie podkreślono, że I. L. oddał krew bez podania tego wcześniej do grafiku, bez uzyskania późniejszej zgody przełożonych i bez poinformowania w dniu 26 czerwca 2022 r. o fakcie oddania krwi, co łącznie spowodowało, że naruszył dyscyplinę służbową.
Jako karę współmierną do popełnionego czynu i stopnia zawinienia, biorąc pod uwagę art. 134h ustawy o Policji, I. L. wymierzono najniższą karę dyscyplinarną, to jest karę upomnienia. Wskazano, że I. L. nie był nigdy karany dyscyplinarnie, posiada pozytywną opinię przełożonego, co daje gwarancję, że będzie przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej.
W złożonym odwołaniu I. L. wniósł o uchylenie powyżej opisanego orzeczenia oraz wystąpił o uniewinnienie, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przełożonemu dyscyplinarnemu.
Jako główny zarzut odwołania podniesiono, że uznając policjanta winnym przewinienia dyscyplinarnego powołano się na dokument wewnętrzny - polecenie Komendanta KP w M. z dnia 15 listopada 2021 r., w sytuacji gdy treść tego dokumentu jest, w ocenie strony, sprzeczna z art. 3 ust 2 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1749 ze zm.), który nakazuje aby organy państwowe (w tym Policja) popierały działania publicznej służby krwi w zakresie propagowania i rozwijania dobrowolnego i bezpłatnego oddawania krwi i jej składników oraz stwarzania sprzyjających ku temu warunków.
Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku orzeczeniem nr 2/2023 z dnia 23 lutego 2023 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w Bytowie z dnia 23 grudnia 2022 r., nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania.
Organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy, jaki na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przyjął do dokonanej następnie oceny prawnej zachowania policjanta.
W tym zakresie wskazano, że w dniu 26 czerwca 2022 r. około godz. 18 pełniący w tym dniu służbę w KP w M. dyżurny P. O. skontaktował się telefonicznie z I. L., który według grafiku miał zaplanowaną służbę (dyżur domowy i dyspozycyjność). Dyżurny wydał I. L. polecenie stawienia się do służby o godzinie 19 w celu sprawowania nadzoru nad osobą zatrzymaną w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych w KP w M. I. L. oświadczył, że nie może stawić się do służby z uwagi na fakt, że tego dnia oddał krew i jego stan zdrowia nie pozwala mu na pełnienie służby. Po otrzymaniu tych informacji dyżurny przekazał je telefonicznie przełożonemu.
W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że w dniu 22 czerwca 2022 r. I. L. i P. C. stawili się na rozliczenie ze służby do pokoju bezpośredniego przełożonego T. G. – pełniącego obowiązki Kierownika Ogniwa Patrolowo - Interwencyjnego i Ochronnego Referatu Prewencji w KP w M. Podczas rozliczenia w pokoju obecny był także drugi przełożony, to jest Kierownik Referatu Prewencji w KP w M., A. K. Na podstawie wypowiedzi obu przełożonych ustalono, że I. L. podczas rozliczenia służby zapytał się o możliwość oddania krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. Podczas tej rozmowy T. G. kategorycznie nie wyraził jednak zgody na oddanie krwi przez funkcjonariusza w dniu 26 czerwca 2022 r. z uwagi, iż na ten dzień zaplanowane były uroczystości związane z obchodami "Dni M." i istniała konieczność zwiększenia ilości patroli w celu zapewnienia bezpieczeństwa uczestników wydarzenia. Ponadto kierownik wskazał policjantowi, aby wybrał inny dzień na oddanie krwi, który nie będzie kolidował z zapewnieniem ciągłości służby. W trakcie rozmowy T. G. poinformował również I. L., że nie podał dnia 26 czerwca 2022 r. jako dzień zaplanowany do oddania krwi do grafiku na czerwiec 2022 r., co wynikało z polecenia Komendanta Komisariatu Policji w M. nadkom. A. M. z dnia 15 listopada 2021 r., z którym został zapoznany.
Przesłuchany w charakterze obwinionego I. L. nie przyznał się do popełnienia zarzucanego czynu. Wskazał, że w momencie kiedy został wezwany do stawienia się do służby był po honorowym oddaniu krwi i przysługiwało mu w związku z tym zwolnienie ze służby. Ponadto wyjaśnił, iż polecenie Komendanta KP w M. jest sprzeczna z ustawą o publicznej służbie krwi, gdyż faktycznie uniemożliwia oddawanie krwi. Policjant potwierdził, że po oddaniu krwi nie poinformował bezpośredniego przełożonego o tym fakcie i w związku z tym o niemożności pełnienia służby. Potwierdził, iż w dniu 22 czerwca podczas rozliczenia służby poinformował bezpośredniego przełożonego, iż w dniu 26 czerwca 2022 r. zamierza oddać krew. Obwiniony wskazał na tym etapie sprawy, że było to z jego strony przekazanie informacji, a nie prośba o wyrażenie zgody i jego zdaniem na skutek złożonego przez niego w tym zakresie oświadczenia, winien być zmieniony grafik jego służby. Policjant nie pamiętał, czy powiedziano mu w związku z jego zapytaniem o obchodach "Dni M." i niemożności zapewnienia ciągłości służby. Wskazał, iż któraś z obecnych w pomieszczeniu osób powiedziała, aby się nad tym zastanowił, ponieważ tego dnia ma dyżur domowy. Obwiniony podniósł, że nie odebrał tego jako kategorycznego zakazu oddania krwi w tym dniu. Ponadto wyjaśnił, że bezpośredni przełożony T. G. podczas rozmowy zwrócił mu uwagę na obowiązujące polecenie Komendanta Komisariatu w M. z dnia 15 listopada 2021 r. dotyczące zgłaszania faktu planowanego honorowego oddawania krwi do dnia 24 miesiąca, tak aby można było to ująć w grafiku służby na kolejny miesiąc.
Mając na uwadze powyższe, Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku ocenił, że podjęte przez przełożonego dyscyplinarnego rozstrzygnięcie znajdowało uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.
Podkreślono, że stosownie do art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, gdzie naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności m.in. czyn policjanta polegający na odmowie wykonania lub niewykonaniu rozkazu lub polecenia (art.132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji). Tak też w oparciu o art.132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji zakwalifikowano czyn zarzucony I. L. w związku z § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie praw i obowiązków policjantów wskazującym, że policjant jest obowiązany uprzedzić bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się do służby lub spóźnieniu z przyczyny z góry wiadomej lub możliwej do przewidzenia oraz określić przewidywany czas trwania nieobecności.
Organ podkreślił, że w sprawie brak jest wątpliwości w zakresie przebiegu zdarzenia objętego przedstawionym zarzutem i ocenił, że z materiałów postępowania dyscyplinarnego jednoznacznie wynika, że policjant dopuścił się zarzucanego mu czynu.
Wskazano, że zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie praw i obowiązków policjantów w czasie gdy policjant pełni dyżur domowy powinien przebywać w miejscu zamieszkania lub innym miejscu, z którego może w krótkim czasie stawić się w jednostce organizacyjnej Policji, w której pełni służbę. Niewykonanie polecenia Komendanta KP w M. dotyczącego faktu chęci oddania krwi na etapie planowania grafików służby i nie uprzedzenie bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się do służby z uwagi na honorowe oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. musiało być zatem zakwalifikowane jako niepodporządkowanie się poleceniu przełożonego i spowodowało konieczność zapewnienia ciągłości służby i wyznaczenia innej osoby do realizacji zadań służbowych w zastępstwie za obwinionego.
Podkreślono przy tym, że organ w pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował materiały dowodowe w zakresie uznania, że podczas rozmowy w dniu 22 czerwca 2022 r. policjant nie otrzymał zgody bezpośredniego przełożonego na honorowe oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. W tym zakresie wskazano, że honorowe oddanie krwi przez funkcjonariusza nastąpiło w tym czasie, kiedy odbywało się zabezpieczanie dwudniowej imprezy "Dni M.", o czym funkcjonariusz wiedział. Złożone w tym zakresie przez obwinionego wyjaśnienia, że w dniu 22 czerwca 2022 r. oświadczył przełożonemu, iż zamierza oddać krew w dniu 26 czerwca 2022 r., co powinno skutkować zmianą grafiku i nie pamięta, aby wówczas przełożony zabronił mu oddania honorowo krwi, zostało skonfrontowane przez organ z resztą zebranych w sprawie dowodów w postaci zeznań świadków i nie zostało uwzględnione. Zaznaczono, że I. L. w swoich zeznaniach potwierdził, że przełożony T. G. podczas rozmowy w dniu 22 czerwca 2022 r. przypomniał mu o poleceniu Komendanta Komisariatu Policji w M. z dnia 15 listopada 2021 r. Tak więc w dniu 26 czerwca 2022r. honorowo oddając krew I. L. miał świadomość, że postępuje niezgodnie z poleceniem przełożonych, ponadto wiedział, że nie wskazał tego dnia w grafiku. Ponadto po oddaniu krwi nie poinformował wcześniej bezpośredniego przełożonego, ani też dyżurnego w KP w M. o niemożności stawienia się do służby i przewidywanym czasie trwania nieobecności w służbie z przyczyny góry wiadomej.
Organ podkreślił, że wydana w sprawie opinia prawna z dnia 8 listopada 2022 r. radcy prawnego M. M., jednoznacznie wskazuje, że honorowe oddanie krwi przez I. L. w dniu 26 czerwca 2022 r., po wcześniejszym niewyrażeniu zgody przez bezpośredniego przełożonego T. G., oraz po przypomnieniu mu przez przełożonych podczas rozmowy w dniu 22 czerwca 2022 r. o poleceniu Komendanta Komisariatu Policji w M. z dnia 15 listopada 2021 r. stanowiła podstawę do przypisania obwinionemu zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Ponadto organ zaznaczył, że z przedmiotowej opinii wynika, że wskazanego polecenia z dnia 15 listopada 2021 r. nie można uznać za polecenie wydane bezprawnie, a mające na celu równoczesne uwzględnienie potrzeb interesu i dobra służby Policji oraz wsparcia działań publicznej służby krwi. Dodatkowo podkreślono, że wprowadzone w tym zakresie rozwiązanie bazowało na informacji prawnej sporządzonej na zlecenie Zarządu Głównego NSZZ Policjantów w Warszawie z dnia 24 października 2018 r. przez adw. K. M., zakładając, że poinformowanie bezpośredniego przełożonego o chęci honorowego oddania krwi powinno nastąpić z odpowiednim wyprzedzeniem, tak aby nie spowodować sparaliżowania procesu służby. Niestawienie się policjanta do służby, pomimo wydanego polecenia stawienia się na służbie, może zatem niewątpliwie stanowić naruszenie dyscypliny służbowej.
Uwzględniając dyrektywy wymiaru kary, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, co do zawinionego charakteru popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i co do wymiaru kary. Orzeczoną karę dyscyplinarną upomnienia uznano za współmierną do okoliczności popełnionego czynu, w tym uwzględniającą okoliczność niewykonania polecenia bezpośredniego przełożonego i brak wcześniejszego uprzedzenia przełożonego o niemożności stawienia się do służby zaplanowanej policjantowi na dzień 26 czerwca 2022 r w obowiązującym grafiku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku I. L. wniósł o uchylenie orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku nr 2/2023 z dnia 23 lutego 2023 r.
W skardze rozwinięto zarzut podniesiony uprzednio w odwołaniu. Określając naruszenie prawa jakie w ocenie strony skarżącej wystąpiło w sprawie, wskazano w tym zakresie na: "naruszenie art. 87 ust. 1 Konstytucji poprzez naruszenie zasady hierarchiczności aktów prawnych polegające na tym, że organ drugiej instancji uznając skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego powołał się na polecenie Komendanta KP w M. w przedmiocie zasad oddawania krwi przez funkcjonariuszy i obowiązku meldowania chęci oddania krwi do 24 dnia miesiąca poprzedzającego, w sytuacji gdy treść tego dokumentu jest sprzeczna z dyspozycją art. 3 ust. 2 ustawy o publicznej służbie krwi, który nakazuje aby organy państwowe (w tym Policja) popierały działania publicznej służby krwi w zakresie propagowania i rozwijania dobrowolnego i bezpłatnego oddawania krwi i jej składników oraz stwarzania sprzyjających temu warunków".
W ocenie strony skarżącej organ błędnie uznał obwinionego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w treści orzeczenia. Akty wewnętrzne (polecenia przełożonych służbowych) nie mogą być sprzeczne z zapisami ustawy, ani wprowadzać zasad uniemożliwiających realizację celów wyznaczonych przez ustawę. Podkreślono, że oddawanie krwi zależy od zdrowotnej i psychofizycznej dyspozycyjności dawcy. Potencjalny dawca nie jest w stanie przewidzieć swojej dyspozycyjności zdrowotnej i psychofizycznej umożliwiającej oddanie krwi z aż miesięcznym wyprzedzeniem. Strona skarżąca nie zakwestionowała tym samym, że wobec skarżącego wydano określone polecenie służbowe, zaznaczyła jednak, ze jest to akt hierarchicznie niższy niż ustawa o publicznej służbie krwi, z którą to ustawą wydane polecenie służbowe jest w ocenie strony skarżącej niezgodne i istotnie ją narusza, ponieważ prowadzi do skutków sprzecznych z zamierzeniami i celami tej ustawy.
Skarżący stawił się rozprawie przeprowadzonej w dniu 23 listopada 2023 r. i uzupełnił swoje stanowisko w sprawie. W imieniu skarżącego wypowiedział się także pełnomocnik strony.
Jak odnotowano w protokole rozprawy, pełnomocnik skarżącego podtrzymał żądanie skargi i wskazał, że polecenie Komendanta KP w M. dotyczące informowania o oddaniu krwi ze znacznym wyprzedzeniem nie uwzględnia, że nie jest możliwe takie planowanie, gdyż możliwość oddania krwi zależy od bieżącego samopoczucia i stanu zdrowia. Wskazał także na istnienie konfliktu norm. W ocenie pełnomocnika w takim wypadku jak w przedmiotowej sprawie priorytet należy się regulacjom prawnym o publicznej służbie krwi przed normami porządkowymi ustalonymi przez przełożonych policjanta.
Skarżący podkreślił, że oddaje krew systematycznie od 10 lat, natomiast polecenie Komendanta KP w M. uniemożliwiało mu przez długi czas oddawanie krwi. Skarżącemu kiedy był funkcjonariuszem KP w M. kilkakrotne odmawiano zgody na oddanie krwi. Jego prośby o zgodę na oddanie krwi wywoływały złość u przełożonych. Tego dnia, którego dotyczy postępowanie, wyraźnie odmówiono mu zgody na oddanie krwi. Jeden z przełożonych wypowiedział się w następujący sposób: "w dupie mam to oddanie krwi". Skarżący zaznaczył, że obecnie służy w innej jednostce, w której nie ma problemu tego rodzaju. Zawsze otrzymuje zgodę na oddanie krwi. Skarżący oświadczył, że chciał w dniu 26 czerwca 2022 r. oddać krew, ponieważ do miejscowości z której pochodzi miał przyjechać krwiobus, a inne placówki, w których można oddać krew są znacznie oddalone. Skarżący wyjaśnił też, że był w tym czasie wypoczęty na tyle, żeby oddać krew z uwagi na wcześniejsze wolne dni. Skarżący podkreślił, że oddaje krew, gdyż uważa, że jest to dar, którego się nie da niczym zastąpić. Skarżący odpowiadając na pytanie Sądu dotyczące tego, czy w dniu 22 czerwca 2022 r. odmówiono mu zgody na oddanie krwi, wyjaśnił końcowo, że przypomniał sobie po pewnym czasie, że przełożony odmówił mu zgody na oddanie krwi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Jak wskazano wyżej, jedynym kryterium oceny przez sąd administracyjny postępowania toczącego się wobec określonej procedury i wydanych w jego ramach decyzji, jest tylko kryterium zgodności z prawem.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd stwierdził, że złożona skarga nie może zostać uwzględniona i orzekł o jej oddaleniu.
Przedmiotem oceny Sądu skarżący uczynił orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia 23 lutego 2023 r. (nr 2/2023), utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Bytowie z dnia 23 grudnia 2022 r. (nr 5/2022), poprzez które skarżącego ukarano upomnieniem, uznając winnym popełnienia zarzucanego czynu polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej podczas służby w KP w M.
Podstawę prawną wydania zaskarżonych orzeczeń stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm., obecnie t.j. z 2023 r., poz. 171 ze zm.), na podstawie której prowadzone jest postępowanie dyscyplinarne wobec policjantów. W przepisach powołanej ustawy zawarta jest regulacja materialnoprawnej odpowiedzialności policjantów, jak również regulacja procesowa postępowania dyscyplinarnego.
Jak wynika z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, gdzie przewinienie dyscyplinarne może polegać zarówno na naruszeniu dyscypliny służbowej, jak i na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W niniejszej sprawie postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego oparte było na pierwszej z wyżej wymienionych przesłanek. Stosownie do art. 132 ust. 2 ustawy o Policji naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polecający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonywaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydawanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.
Podkreślenia wymaga, że jeżeli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa może skutkować zastosowaniem odpowiedzialności dyscyplinarnej. Jest tak z tej przyczyny, że definicja przewinienia dyscyplinarnego zawarta w art. 132 ust. 2 ustawy jest definicją formalną, która zobowiązuje do przyjęcia popełnienia takiego przewinienia w oderwaniu od materialnego elementu społecznej szkodliwości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 452/13, czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 982/06). Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko, że objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji publiczne zaufanie. Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy Policji oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań stawianych tej formacji (ochrony zdrowia i życia ludzi) oraz kompetencji i związanego z działalnością Policji publicznego zaufania. Przy wykonywaniu zadań obowiązuje zatem ścisła dyscyplina służbowa.
Przepis art. 132 ust. 3 ustawy o Policji określa, jakie w szczególności zachowania są naruszeniem dyscypliny służbowej. Wskazany przepis wylicza jedynie przykładowo rodzaje naruszeń dyscypliny służbowej. Zawarty w tym przepisie katalog zachowań (działań i zaniechań), które mogą skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną funkcjonariusza, jest otwarty. Między innymi wymienione jest w tym przepisie niedopełnienie obowiązków policjanta wynikających ze złożonego ślubowania i przepisów prawa (pkt 1), odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego (pkt 2), zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (pkt 3) i niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (pkt 4). Użyte w treści omawianego przepisu sformułowanie "w szczególności" oznacza, iż nie tylko stypizowane w tym przepisie czyny (wymienione zachowania policjantów) można uznać za naruszenie dyscypliny służbowej. Ustawodawca, uznając, że niemożliwe jest ich enumeratywne wyliczenie, odsyła do klauzuli generalnej zawartej w art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, która definiuje ogólnie pojęcie naruszenia dyscypliny służbowej, za które to naruszenie policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną.
Naruszeniem dyscypliny służbowej, o czym wprost stanowi art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji niewątpliwie jest jednak odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub polecenia, z zastrzeżeniem przypadku określonego w art. 58 ust. 2 cyt. ustawy. Oznacza to, że jedynie za wyjątkiem sytuacji, gdy wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa, funkcjonariusz Policji ma obowiązek podporządkowania się kierowanym do niego przez przełożonych poleceniom i rozkazom. W przedmiotowej sprawie biorąc pod uwagę treść sformułowanego zarzutu bezpośrednio odwołano się do polecenia Komendanta KP w M. z dnia 15 listopada 2021 r. Dostrzec też trzeba, że zarzut oparty o art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji sformułowano w związku z art. § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie praw i obowiązków policjantów, zgodnie z którym policjant jest obowiązany uprzedzić bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się do służby z przyczyny z góry wiadomej lub możliwej do przewidzenia oraz określić przewidywalny czas trwania nieobecności.
Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy Sąd podkreśla, że sposób sformułowania podstawy zarzutu i jego opis wskazują, że organy prawidłowo przyjęły, że do naruszenia poleceń służbowych obowiązujących skarżącego, doszło nie przez samo to, że policjant nie podał do 24 maja 2022 r. do grafiku, w jakim dniu czerwca 2022 r. będzie chciał oddać krew, ale łącznie uwzględniając całą sekwencję zdarzeń jakie następnie wystąpiły.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje bowiem przebieg zdarzeń, jakie miały miejsce w dniu 26 czerwca 2022 r. i wcześniej w dniu 22 czerwca 2022 r. oraz 15 listopada 2021 r., a także wydane w tych dniach polecenia służbowe względem skarżącego oraz ich treść.
Stanowisko stron postępowania różni natomiast ocena zachowania skarżącego pod kątem tego, czy wypełniało ono znamiona przewinienia dyscyplinarnego.
Wychodząc od treści polecenia służbowego wydanego w dniu 15 listopada 2021 r. przez Komendanta KP w M. nadkom. A. M., trzeba rozważyć, iż w poleceniu tym wskazano, co następuje: "W załączeniu przesyłam informację prawną w przedmiocie honorowego oddawania krwi przez funkcjonariuszy Policji sporządzoną na zlecenie Zarządu Głównego NSZZP. Na podstawie informacji prawnej oraz w celu zapewnienia ciągłości służby, a także dla interesu i dobra służby polecam, aby policjant – honorowy dawca krwi, zgłaszał fakt i chęć oddania krwi już na etapie planowania grafików służby, czyli do 24 bieżącego miesiąca, przy planowaniu grafiku służby na miesiąc następny. Takie rozwiązanie spowoduje niezakłócony przebieg służby w komórce organizacyjnej Policji i daje możliwość przygotowania się policjanta honorowego dawcy krwi do jej oddania, przy jednoczesnym uwzględnieniu interesu i dobra służby. Dopuszczam zmianę terminu powiadomienia w osób indywidualny i nie może on wynosić kilku dni, lecz tego rozwiązania należy unikać". Z przedmiotowym poleceniem zostali zapoznani wszyscy funkcjonariusze Komisariatu Policji w M., w tym I. L., który potwierdził ten fakt podczas przesłuchania. W związku z tym obowiązywało go polecenie, aby co do zasady zgłaszać chęć oddania krwi przy planowaniu grafiku na miesiąc następny, czyli do 24 dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym policjant chce oddać krew. Przełożonych zaś obowiązywało, aby w uzasadnionych przypadkach dopuszczać możliwość indywidualnego ustalenia dnia, w którym policjant chce oddać krew. Dopuszczono zatem późniejsze podanie tego terminu w indywidualnych wyjątkowych przypadkach, zastrzegając jednak, że takie zgłoszenie nie powinno zaskakiwać przełożonych i wynosić kilku dni.
Skarżący nie podał do grafiku na miesiąc czerwiec 2022 r., że dnia 26 czerwca 2022 r. będzie chciał oddać krew. Na ten dzień zaplanowano skarżącemu dyżur domowy i tzw. dyspozycyjność. W dniu 22 czerwca 2022 r., a zatem w indywidualnym trybie dopuszczonym przez polecenie służbowe z 15 listopada 2021 r. skarżący wyraził wobec przełożonych chęć i zamiar oddania krwi w dniu 26 czerwca 2022 r., co jak wyjaśnił, byłoby dla niego szczególnie dogodne, ponieważ do jego miejscowości miał przyjechać krwiobus i dzień ten następował po dniach wolnych od służby, a zatem skarżący dodatkowo byłby w dobrej dyspozycji fizycznej aby oddać krew.
Na obecnym etapie sprawy skarżący jednoznacznie przyznał, że w dniu 22 czerwca 2022 r., przełożony kategorycznie i wyraźnie odmówił mu jednak zgody na oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. Przypomniał też skarżącemu o obowiązującym go grafiku. Okoliczność braku zgody na oddanie krwi została w toku czynności wyjaśniających ustalona w oparciu o protokoły zeznań świadków. W tym zakresie na brak zgody na oddanie krwi wskazały wszystkie obecne przy rozmowie z dnia 22 czerwca 2022 r. osoby, to jest obaj przełożeni, z którymi skarżący odbył tą rozmowę - A. K. i T. G., a ponadto P. C., obecny przy tej rozmowie drugi policjant, który wskazał w zeznaniach, że "kierownik K. kategorycznie zabronił mu (dopisek Sądu: skarżącemu) oddać krew tego dnia". Natomiast w efekcie powiadomienia podczas rozmowy w dniu 22 czerwca 2022 r. grafik nie został zmieniony wobec braku zgody przełożonego. Skarżącego w dalszym ciągu obowiązywał zatem grafik, w którym miał zaplanowaną na dzień 26 czerwca 2022 r. dyspozycyjność i dyżur domowy. Przełożony skarżącego wskazał powody, dla których uznał, że oddania krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. nie da się pogodzić z dobrem służby, ponieważ potrzeby służby były zwiększone z uwagi na realizowaną w tych dniach w M. imprezę masową.
W dniu 26 czerwca 2022 r. pomimo braku zgody przełożonego skarżący zdecydował się na oddanie krwi, co spowodowało jego niezdolność do służby.
W tym zakresie wyjaśnienia wymaga, że oddanie krwi stanowi okoliczność zwalniającą policjanta ze służby, jeżeli fakt oddania krwi zostanie potwierdzony zaświadczeniem jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi (art. 121 c i d ustawy o Policji). Takie zaświadczenie w przedmiotowej sprawie w obowiązującym terminie 7 dni skarżący niewątpliwie przedłożył, co potwierdził przełożony skarżącego. Zwolnienie lekarskie świadczy o niemożności świadczenia pracy czy służby. W sytuacji gdy policjant otrzymał zwolnienie lekarskie musi być więc traktowany jako zwolniony od służby i nawet w sytuacjach nagłych nie winien wtedy tej służby świadczyć i wykonywać. Stanowiłoby to bowiem zagrożenie dla jego własnego zdrowia i życia (charakter służby), a także narażało inne osoby wobec których, bądź na rzecz których funkcjonariusz wykonywałby czynności, czy podejmował interwencję.
Następnie wieczorem w dniu 26 czerwca 2022 r. skarżący, który tego dnia oddał krew, a nie powiadomił o tym przełożonego, został wezwany przez dyżurnego, a później także przełożonego A. K. do stawienia się na służbę według grafiku. Tego dnia doszło bowiem do zatrzymania podejrzanego, w związku z czym osoba pełniąca dyżur domowy powinna stawić się w jednostce, aby sprawować dozór nad osobą zatrzymaną. Skarżący nie mógł już jednak zrealizować zapisanej w grafiku "dyspozycyjności" i nie stawił się na komisariat z powodu niezdolności do służby spowodowanej oddaniem krwi.
Okoliczność, że skarżący nie powiadomił o tym fakcie wcześniej, w tym dodatkowo także w dniu 26 czerwca 2022 r. już po pobraniu krwi, niewątpliwie stanowiło naruszenie dyscypliny służbowej. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarżący miał świadomość, że nie otrzymał zgody przełożonych na oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. i pomimo braku tej zgody krew oddał, a następnie nie mógł stawić się na służbie, chociaż był na niej potrzebny. Brak powiadomienia o z góry wiadomej przyczynie braku możliwości stawienia się na służbie spowodował w konsekwencji trudności w znalezieniu zastępstwa za skarżącego.
Skarżący oddał zatem krew bez uzgodnienia tego z przełożonym, gdzie brak zgody na oddanie krwi należy rozumieć jako polecenie stawienia się na służbie. Następnie pomimo oddania krwi w takich okolicznościach, skarżący z wyprzedzeniem nie poinformował o tym fakcie bezpośredniego przełożonego. Skarżący musiał zaś mieć w tym zakresie świadomość, wynikającą z wiedzy o braku zgody przełożonego na oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r., że grafik pomimo prośby skarżącego nie został zmieniony i że może wystąpić sytuacja wezwania go do stawienia się na służbę w związku z pełnionym dyżurem i obowiązkiem zapewnienia dyspozycyjności.
Taka też sytuacja ostatecznie zaistniała w przedmiotowej sprawie, ponieważ zachowanie ciągłości służby w dniu 26 czerwca 2022 r. wymagało, aby skarżący stawił się na służbę w celu sprawowania dozoru nad osobą zatrzymaną.
Skarżący na służbę stawić się z powodu oddania krwi już nie mógł i jak wynika z akt sprawy wystąpiły istotne trudności w znalezieniu osoby, która mogłaby zastąpić skarżącego na służbie. Trudności te wynikały m.in. z tego, że większość funkcjonariuszy została w tym dniu już przydzielona do zabezpieczania dużej imprezy odbywającej się w M. Ostatecznie skarżącego na dyżurze zastąpił jego przełożony i sporządził notatkę służbową opisującą okoliczności tego zdarzenia.
Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela stanowisko, że w sytuacji, gdy pomimo otrzymania "zakazu" oddania krwi w danym dniu, policjant jednak odda krew, przez co później nie będzie mógł się na służbę stawić i nie powiadomi też o tym fakcie przełożonego, niewątpliwie istnieją podstawy prawne do uznania, że policjant naruszył dyscyplinę służbową poprzez niewykonanie polecenia przełożonego. Tym samym skoro skarżący nie zastosował się do poleceń służbowych - to jest polecenia z dnia 15 listopada 2021 r. dotyczącego wcześniejszego uzgodnienia dnia oddania krwi, a następnie polecenia zabezpieczenia w dniu 26 czerwca 2022 r. dyspozycyjności według grafiku (jak w ocenie Sądu należy czytać wyrażony w dniu 22 czerwca 2022 r. brak zgody przełożonego na oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r.) - naruszył dyscyplinę służbową i jego zachowanie mogło zagrozić dobru i ciągłości służby, gdyby nie znaleziono osoby mogącej zrealizować zastępstwo. Skarżący nie podjął także samodzielnych działań w celu powiadomienia przełożonego, że oddał krew i że w związku z tym nie będzie mógł pełnić służby, gdyby został wezwany z dyżuru domowego, jaki mu wyznaczono. O wskazanym fakcie powiadomił dopiero gdy zgłosił się do niego dyżurny. W tym znaczeniu honorowe oddanie krwi stanowiło z góry wiadomą przyczynę braku możliwości stawienia się na służbie.
Zdaniem Sądu obowiązujące w KP w M. zasady wynikające z polecenia służbowego z dnia 15 listopada 2021 r., miały więc swoje uzasadnienie także w § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie praw i obowiązków policjantów oraz zostały wprowadzone w celu, aby uwzględniając szczególny charakter służby jaką jest służba w Policji, chęć oddawania krwi była wcześniej uzgadniania z przełożonymi, tak aby z jednej strony policjanci mogli ją realizować i ich prawa były respektowane, ale też przede wszystkim, aby realizacja chęci oddania krwi nie kolidowała z ważnymi zadaniami służby.
Sąd nie podzielił w tym zakresie stanowiska pełnomocnika strony, że pomiędzy wskazanym poleceniem służbowym z dnia 15 listopada 2021 r. a ustawą o publicznej służbie krwi istnieje konflikt norm, ani też że polecenie to wprowadziło zasady uniemożliwiające realizację celów wyznaczonych przez wskazaną ustawę, to jest najogólniej rzecz ujmując - celów propagowania krwiodawstwa oraz stwarzania ku temu odpowiednich warunków także w ramach struktur Policji.
Od samej treści wykazanego polecenia służbowego należy bowiem odróżnić to, w jaki sposób było ono realizowane lub też nierealizowane przez przełożonych skarżącego w KP w M., w czym w ocenie Sądu należy widzieć rzeczywiste źródło konfliktu, który w efekcie doprowadził do tego, że skarżący, któremu wcześniej wielokrotnie nie wyrażono zgody na pobranie krwi, ostatecznie zrealizować chęć i potrzebę oddania krwi, pomimo braku zgody przełożonego.
W ocenie Sądu przyjąć zatem należy, że możliwość późniejszego wpisania do grafiku dnia, w którym policjant chciałby oddać krew nie była wyłączona przez analizowane polecenie służbowe z dnia 15 listopada 2021 r. i jeżeli tylko prośba policjanta nie kolidowałaby z ważnymi względami służby, prośba taka powinna być uwzględniana przez przełożonych. W tym zakresie, mając na uwadze charakter służby w Policji, nie można jednak przyjąć, aby chęć oddania krwi przez policjanta miała pierwszeństwo przed ważnymi względami służby. Sąd nie podzielił zatem stanowiska pełnomocnika strony, aby w przedmiotowej sprawie można było całkowicie pominąć normy porządkowe ustalone przez przełożonych funkcjonariusza Policji i dać priorytet tylko regulacjom prawnym o publicznej służbie krwi. Jak wskazano wyżej, w ocenie Sądu, pomiędzy tymi normami nie było kolizji, ponieważ wydane w dniu 15 listopada 2021 r. polecenie służbowe miało na celu pogodzić cele wynikające z popierania krwiodawstwa z głównymi celami jakie stoją i jakie mają realizować funkcjonariusze Policji.
Oznacza to, że w praktyce mogła zaistnieć sytuacja, że pomimo zgłoszenia chęci oddania krwi we wskazanym trybie indywidualnym, przełożony nie wyraził zgody na oddanie krwi we wskazanym przez policjanta dniu. Sytuacja taka została omówiona w dołączonej do polecenia służbowego z dnia 15 listopada 2021 r. opinii prawnej, z którą skarżący również się zapoznał, a także w dwóch kolejnych opiniach prawnych pozyskanych przez rzecznika dyscyplinarnego w toku czynności wyjaśniających. Opinie te wskazują, że w kontekście dyscypliny służbowej trzeba rozważyć sytuację, kiedy przełożony pomimo poinformowania go przez policjanta o zamiarze honorowego oddania krwi w danym dniu, wyda polecenie stawienia się na służbie z określonych ważnych względów i w tym znaczeniu nie wyrazi zgody na oddanie krwi, ponieważ policjant będzie szczególnie potrzebny na służbie.
Jak wskazano wyżej, jeżeli określone polecenie służbowe zostało przez przełożonego wydane wobec funkcjonariusza, z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji wynika, że niewykonanie polecenia nie będzie stanowiło naruszenia dyscypliny służbowej, tylko wtedy, gdyby wykonanie polecenia wiązało się z popełnieniem przestępstwa. Tego rodzaju wyłącznie nie dotyczy stanu faktycznego stwierdzonego w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnienia policjanta, z jakich innych względów, niż wyłącznie zawarte w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji nie wykonał polecenia służbowego, pozostaje tym samym bez znacznie dla oceny, czy w danym przypadku doszło do naruszenia dyscypliny służbowej. Nawet gdy wyjaśnienia te wskazują, że skarżącemu w poprzednim miejscu służby stale odmawiano możliwości honorowego oddawania krwi.
Przepis art. 135e ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o Policji stanowi, że rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Oznacza to, że czynności podejmowane przez rzecznika dyscyplinarnego i przeprowadzane dowody muszą dotyczyć istotnych okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a więc mających znaczenie dla sprawy i z tego punktu widzenia rzecznik dyscyplinarny powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy zgromadzony przez rzecznika dyscyplinarnego był wystarczający do wydania orzeczenia i był bardzo obszerny. Skarżącemu zarzucono popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej "poprzez niewykonanie polecenia służbowego wydanego w dniu 15 listopada 2021 r. poprzez Komendanta Komisariatu Policji w M. nadkom. A. M. dotyczącego zgłaszania faktu chęci oddania krwi już na etapie planowania grafików służby czyli do 24 bieżącego miesiąca przy planowaniu grafiku służby na miesiąc następny nie podał do dnia 24 maja 2022 r. faktu chęci oddania krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. i w dniu 26 czerwca 2022 r. oddał krew tym samym wprowadzając się w stan niezdolności do służby oraz po oddaniu krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. będąc do tego zobowiązany nie uprzedził bezpośredniego przedłożonego o niemożności stawienia się do służby i przewidywanym czasie trwania nieobecności w służbie z przyczyny z góry wiadomej" to jest o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych praw i obowiązków policjantów. Okoliczności mające znaczenie dla wydanego w sprawie orzeczenia dotyczyły zatem tego, czy skarżący poinformował przełożonego o chęci oddania krwi uwzględniając obowiązujące w tym zakresie w KP w M. zasady, czy przełożeni udzielili skarżącemu zgody na zmianę grafiku i oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r., a w dalszej kolejności, czy skarżący wywiązał się z obowiązku poinformowania przełożonych o z góry wiadomej przyczynie wyłączającej możliwość stawienia się na służbie.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności faktyczne, w ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy miały podstawy do zakwalifikowania zachowania skarżącego jako niewykonania polecenia służbowego w oparciu o art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie praw i obowiązków policjantów i wydania na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji orzeczenia o uznaniu skarżącego winnym popełnienia zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego.
Sąd podkreśla, że orzeczona wobec skarżącego kara upomnienia stanowi najniższą z katalogu kar określonego przez art. 134 ustawy o Policji. Tego rodzaju kara, jak stanowi art. 134a ustawy o Policji, oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego zachowania. Kara ta jest w ocenie Sądu współmierna do pełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia jego zawinienia. Skarżący jako funkcjonariusz Policji ma obowiązek wykonywać polecenia służbowe swoich przełożonych. W kontekście poleceń służbowych obowiązujących skarżącego należało zaś widzieć, jak wynika z opisu zarzucanego mu czynu, nie tylko polecenie służbowe z dnia 15 listopada 2021 r., ale także polecenie realizacji ustalonego wcześniej grafiku i dyspozycyjności, wyrażające się w braku zgody przełożonego na oddanie krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. Przełożony skarżącego wskazał powody, dla których uznał, że oddania krwi w dniu 26 czerwca 2022 r. nie da się pogodzić z dobrem służby, ponieważ potrzeby służby były zwiększone z uwagi na realizowaną w tych dniach w M. imprezę masową. Podnoszone przez skarżącego okoliczności, że przełożeni mieli stale nie wyrażać zgody na oddawanie krwi nie wynikała w tej sprawie z samej treści polecenia służbowego z dnia 15 listopada 2021 r. Skarżący wskazał, że obecnie w nowym miejscu służby nie ma już problemów z honorowym oddawaniem krwi.
Z uwagi na charakter przedmiotowej Sąd uznał za istotne wskazać końcowo, że postawa skarżącego, który od wielu lat honorowo oddaje krew, aby pomagać innym, zasługuje na najwyższe uznanie. Niewątpliwie również przełożeni funkcjonariuszy Policji nie powinni w sposób stały, a zatem gdy nie jest to uzasadnione względami służby, blokować chęci oddawania krwi przez funkcjonariuszy Policji. Tym niemniej z uwagi na stwierdzone okoliczności jakie towarzyszyły honorowemu oddaniu krwi przez skarżącego, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie niewątpliwie zaistniały podstawy do stwierdzenia, że ze strony skarżącego doszło do naruszenia dyscypliny służbowej, uwzględniając szczególny charakter służby jaką jest służba w Policji, oparta o zasadę hierarchiczności i zasadę ścisłej podległości rozkazom oraz poleceniom kierowanym przez przełożonych.
Sąd dostrzega, że okoliczności, jakie towarzyszyły honorowemu oddaniu krwi przez skarżącego, mogły wynikać z eskalacji konfliktu w poprzednim miejscu służby skarżącego, to jest w KP w M., gdzie jak wskazał skarżący podczas rozprawy wielokrotnie odmówiono mu zgody na honorowe oddanie krwi. Niezależnie od istnienia wskazanego konfliktu, nie można pominąć w tej sprawie, że kluczowym faktem, dla którego należy w ocenie Sądu uznać, że ukaranie skarżącego upomnieniem przez przełożonego dyscyplinarnego jest zgodne z prawem, był fakt, że skarżący oddał w dniu 26 czerwca 2022 r. krew pomimo, iż bezpośredni przełożony nie wyraził na to zgody i nakazał skarżącemu stawić się w dniu 26 czerwca 2022 r. na służbę według grafiku, który nie został zmieniony i w dalszym ciągu obowiązywał.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).